אודות
תרומה / חברות

Podcast: Rambam Yomi

אין דעם שיעור לערנט מען רמב"ם הלכות עבודה זרה פרק יא, וואס באהאנדלט די איסורים פון חוקות הגוים, ניחוש, מעונן, חובר חבר, און מכשף. דער רמב"ם מסביר אז די איסור פון חוקות הגוים גייט אויף מלבושים, שערות און בנינים וואס זענען מיוחד צו גוים, און אז מען טאר נישט מאכן סימנים אדער גלייבן אין כישוף. דער פרק ענדיגט זיך מיט א שטארקע הסבר אז אלע מיני כישוף זענען שקר וכזב, און אז "תמים תהיה" מיינט צו האבן א גאנצע קלארע דעת און נישט נאכגיין שטותים.
הלכות עבודה זרה פרק י' באהאנדלט די דינים פון "לא תכרות להם ברית" און "לא תחנם". דער רמב"ם לערנט אויס פון "לא תחנם" דריי איסורים: נישט רחמנות האבן אויף עובדי עבודה זרה בשעת מלחמה, נישט געבן זיי חניה בקרקע (פארקויפן/פארדינגען קרקע אין ארץ ישראל), און נישט זאגן זייער שבח. ס'איז דא א חילוק צווישן עובדי עבודה זרה און מינים ואפיקורסים מישראל, און ווען יד ישראל תקיפה טאר מען נישט לאזן קיין גוי אין ארץ ישראל אויסער ער איז מקבל שבע מצוות בני נח און ווערט א גר תושב.
פרק ט׳ אין הלכות עבודה זרה באהאנדלט די דינים פון משא ומתן מיט גוים, אריינגערעכנט די איסור פון טון ביזנעס דריי טעג פאר זייערע חגאות (לפני אידיהם), פארקויפן כלי זיין און זאכן וואס קענען העלפן עבודה זרה, און די היתר פון פארקויפן וועפאנס פאר די מלוכה ווען אידן האבן א ברית מיט זיי. דער רמב"ם פסק'נט אז נוצרים זענען עובדי עבודה זרה און יום ראשון איז זייער יום אידם, און ער ברענגט די דינים פון אריינגיין אין שטעט מיט עבודה זרה, טיילנעמען אין גוי'אישע סעודות, און טון ביזנעס מיט אידן וואס קומען צוריק פון יריד של גוים.
אין דעם פרק פון הלכות עבודה זרה לערנט מען די דינים פון תפיסת יד אדם - וועלכע זאכן קענען ווערן אסור דורך עבודה זרה און וועלכע נישט. הרים, בהמות, און ביימער וואס מען דינט זיי ווערן געווענליך נישט אסור ווייל זיי באלאנגען נישט צום מענטש, אבער אויב מ'האט געמאכט א מעשה דערמיט (ווי שחיטה, הרכבה, אדער איינפלאנצן לכתחילה) קען עס יא ווערן אסור. מ'לערנט אויך די דינים פון ביטול עבודה זרה - אז א גוי קען מבטל זיין עבודה זרה דורך א מעשה (אפהאקן א שטיקל, פארקויפן צו א צורף), אבער אן אידישע עבודה זרה קען מען קיינמאל נישט מבטל זיין.
אין דעם שיעור ווערן געלערנט די הלכות פון אוב וידעוני, מולך, מצבה און אבן משכית פון פרק ו' אין הלכות עבודה זרה. דער רמב"ם באשרייבט די ספעציפישע מעשים פון אוב וידעוני (ברענגען נשמות און רעדן מיט מתים), די עבודה פון מולך (אריבערפירן קינדער דורך פייער), און די איסורים פון בויען א מצבה אדער זיך בוקן אויף אבן משכית אפילו לשם שמים. ס'ווערט אויך דיסקוטירט פארוואס די תורה האט אסור געמאכט צו פלאנצן ביימער אין בית המקדש, כאטש ס'איז מותר געווען צו האבן שטיינערנע פלאר אין די עזרה.
פרק ה' אין הלכות עבודה זרה באהאנדלט די דינים פון א מסית - איינער וואס רייצט אן אנדערע אידן צו דינען עבודה זרה. דער רמב"ם לערנט אויס אז א מסית באקומט סקילה אפילו אויב דער מוסת האט נישט טאקע געדינט עבודה זרה, און אז מען דארף אים כאפן מיט ערמה דורך אונטערשטעלן עדים. ווייטער ווערן באהאנדלט די דינים פון א נביא שקר און נביא המתנבא בשם עבודה זרה, און די איסורים פון נשבע זיין בשם עבודה זרה און דערמאנען שמות עבודה זרה.
אין דעם שיעור לערנט מען רמב"ם הלכות עבודה זרה פרק ד' וועגן עיר הנדחת און מסית ומדיח. די הויפט נקודות זענען: די תנאים ווען א שטאט באקומט דין עיר הנדחת (מוז זיין צוויי מדיחים פון דער זעלבער שטאט, מינימום הונדערט מענטשן, ביז רוב שבט), די פראצעדור פון בית דין הגדול וואס שיקט שליחים צו אונטערזוכן און תלמידי חכמים זיי מחזיר בתשובה זיין, און די דינים פון הריגה בסייף פאר די מודחים און סקילה פאר די מדיחים. אויך ווערט באהאנדלט די דינים פון שלל עיר הנדחת, אז מען פארברענט אלע נכסים, און די ספעציעלע דינים פון הקדשות, תרומה, מעשר שני און כתבי הקודש וואס געפינען זיך אין דער שטאט.
רמב"ם הלכות עבודה זרה פרק ג באהאנדלט די דרכי עבודה זרה און די פיר עבודות המיוחדות לה' (זביחה, השתחואה, הקטרה, וניסוך). דער פרק לערנט אויס ווען מען איז חייב סקילה אויף עבודה זרה - צי דורך דרך עבודתה, צי דורך די פיר עבודות, צי דורך קבלת מלכות עבודה זרה. אויך ווערט באהאנדלט די איסורים פון מאכן צורות, וואס מען טאר מאכן און וואס נישט, און די חילוקים צווישן צורה בולטת און שוקעת.
אין דעם שיעור לערנט מען הלכות עבודה זרה פרק ב', וואס באהאנדלט דעם עיקר ציווי פון עבודה זרה - אז מ'טאר נישט דינען קיין נברא, אפילו ווען מען גלייבט אין דעם אייבערשטן. דער רמב"ם קלערט אויס אז דינען מלאכים אדער כוכבים אלס "סרסור" צווישן דעם אייבערשטן און מענטשן איז אויך עבודה זרה, און אז מ'טאר נישט ליינען ספרי עבודה זרה אדער טראכטן אן לאדזשיק וועגן עיקרי התורה. דער פרק שליסט מיט הלכות מגדף, וואס דער רמב"ם ברענגט דא ווייל א מגדף איז אויך א כופר בעיקר און באקומט די זעלבע עונש פון סקילה ווי אן עובד עבודה זרה.
הלכות עבודה זרה הקדמה און פרק א' – דער רמב"ם לייגט אראפ 51 מצוות (2 עשה, 49 לא תעשה) וואס געהערן צו עבודה זרה, אריינגערעכנט כישוף, נביאי שקר, און מנהגים פון גוים. ער דערציילט די היסטאריע פון עבודה זרה: וויאזוי אין דור אנוש האט זיך אנגעהויבן א קליינע טעות – מ'האט געמיינט אז דער אייבערשטער וויל מ'זאל געבן כבוד פאר די כוכבים און גלגלים – און דאס האט זיך אנטוויקלט דורך נביאי שקר, צורות, און כומרים ביז די גאנצע וועלט האט פארגעסן דעם אייבערשטן. אברהם אבינו האט דערקענט די אמת מיט זיין אייגענע שכל און אנגעהויבן מסביר זיין פאר מענטשן די טעות, און דאס האט זיך ווייטערגעפירט דורך יצחק, יעקב, און שבט לוי ביז משה רבינו האט באקומען די תורה מיט אלע הלכות פון עבודה זרה.
רמב"ם הלכות תלמוד תורה פרק ו' לערנט אויס די דינים פון כבוד תלמידי חכמים: ווען מען דארף זיך אויפשטעלן פאר א חכם, אב בית דין, און נשיא; די פריווילעגיעס פון תלמידי חכמים אין ציבור-ארבעט און שטייערן; און די דינים פון נידוי פאר איינעם וואס איז מבזה א תלמיד חכם. דער פרק שליסט אפ מיט א ליסט פון פיר-און-צוואנציג זאכן וואס מען איז חייב נידוי, רובם פארבונדן מיט כבוד חכמים און זייערע תקנות.
רמב"ם הלכות תלמוד תורה פרק ה' לערנט די דינים פון כבוד רבו. דער פרק באהאנדלט ווען א רבי קומט פאר'ן טאטן, די איסורים פון חולק זיין אויף רבו און מורה הוראה זיין אן רשות, און די פראקטישע הלכות פון וויאזוי מען פירט זיך מיט א רבי - אויפשטיין, נישט זאגן זיין נאמען, און אנדערע דיני כבוד. דער רמב"ם קלערט אויך אריין דעם חילוק צווישן א רבי מובהק (וואס מען האט געלערנט רוב חכמה פון אים) און אנדערע רבי'ס, און ענדיגט אז דער רבי דארף אויך מכבד זיין זיינע תלמידים ווייל זיי מאכן אים קליגער און ברענגען אים לחיי העולם הבא.
רמב"ם הלכות תלמוד תורה פרק ד' לערנט אויס די הלכות פון בית המדרש: ווער מ'נעמט אריין אלס תלמיד (נאר הגון אדער תם), די ראלע פון דעם מתורגמן, און וויאזוי דער רבי זאל לערנען מיט די תלמידים. ס'ווערט באהאנדלט די סדר פון שאלות און תשובות - ווען מ'פרעגט, וויפיל מ'פרעגט, און וועלכע שאלות קומען פאר. די פרק שליסט מיט די הלכות פון קדושת בית המדרש: אז מ'טאר נישט שלאפן בשעת'ן לימוד און מ'רעדט נאר דברי תורה.
דער שיעור לערנט רמב"ם הלכות תלמוד תורה פרק ג׳ וועגן כתר תורה. דער רמב"ם באשרייבט די גרויסקייט פון תלמוד תורה איבער אנדערע מצוות, און ווי אזוי איינער וואס וויל זוכה זיין צו כתר תורה דארף זיך אוועקגעבן מיט מסירות נפש, לעבן מיט פת במלח, און נישט זוכן קיין עושר. ס'ווערט אויך באהאנדלט די מחלוקת צי מען טאר זיך נתפרנס זיין פון צדקה בשביל לערנען, און די חשיבות פון לערנען ביינאכט און מיט קול.
הלכות תלמוד תורה פרק ב' וועגן מלמדי תינוקות. די הלכות באהאנדלען די חיוב צו שטעלן מלמדים אין יעדער שטאט, די קוואליפיקאציעס פון א מלמד (ירא שמים, מהיר לקרות ולדקדק), און די גרענעצן פון קלאס גרייסן (25 תינוקות פאר איין מלמד, 40 מיט א סייעו). אויך ווערט דורכגענומען די דין אז מען קען נישט מוחה זיין ווען איינער עפנט א חדר לעבן אן אנדערן, ווייל קנאת סופרים תרבה חכמה - קאמפעטישן אין תורה ברענגט צו העכערע קוואליטעט.
רמב"ם הלכות דעות פרק ז׳ לערנט די איסורים פון לשון הרע, רכילות, נקמה און נטירה. דער רמב"ם באשרייבט די אונטערשיידן צווישן א רכיל (וואס טראגט אינפארמאציע פון איינעם צום צווייטן), לשון הרע (וואס רעדט גנות אויף אנדערע), און מוציא שם רע (וואס רעדט שקר). ביי נקמה און נטירה לערנט דער רמב"ם אז א מענטש דארף מוחל זיין און מעביר זיין אויף אלע דברי העולם, ווייל די גאנצע וועלט איז הבל ביי בעלי השכל, און נאר אזוי קען מען האבן יישוב הארץ און שלום צווישן מענטשן.
רמב״ם הלכות דעות פרק ו׳ לערנט וויאזוי א מענטש ווערט נמשך נאך זיין סביבה — זיינע חברים און אנשי מדינתו — און דערפאר דארף מען זיך מחבר זיין צו צדיקים און חכמים, און אוועקגיין פון א פלאץ וואו די מנהגים זענען שלעכט, אפילו אין מדבר אריין אויב ס׳איז נישטא קיין אנדערע ברירה. דערנאך ווערן באהאנדלט די מצוות פון ואהבת לרעך כמוך, אהבת הגר מיט צוויי מצוות עשה, לא תשנא בלבבך, הוכח תוכיח — סיי ווען יענער טוט דיר אן עוולה און סיי ווען ער גייט בדרך לא טובה — און דער איסור פון הלבנת פנים ברבים. דער פרק ענדיגט מיט די הלכות פון אלמנה ויתום, אז מען דארף זיין עקסטער סענסיטיוו צו מענטשן וואס זייער נפש איז שפלה, אפילו אויב זיי זענען בעלי ממון, און אפילו א רבי וואס מלמד זיי תורה דארף מאכן א „הפרש" און זיך פירן מיט זיי בנחת וברחמים גדולים.
רמב"ם הלכות דעות פרק ג׳ שטעלט אוועק אז עקסטרעמע פרישות — זיך מונע זיין פון אלע גשמיות׳דיגע הנאות ווי עסן פלייש, טרינקען וויין, און חתונה האבן, אזוי ווי די קריסטליכע גלחים — איז א דרך רעה און א חטא, ווייל די תורה׳דיגע וועג איז דרך הממוצע, נישט קיין קצה. דער נזיר ווערט גערופן א חוטא ווייל ער האט זיך מונע געווען אפילו נאר פון וויין, און קל וחומר איינער וואס פאסט און האלט זיך צוריק פון אלע תענוגים. דערנאך ווערט מסביר געווען דער יסוד פון „כל מעשיך יהיו לשם שמים" — אז א מענטש זאל עסן, שלאפן, ארבעטן, און אלע גופניות׳דיגע זאכן טון נישט פאר די הנאה אליין, נאר אלס א מיטל צו זיין געזונט, כדי ער זאל קענען אנקומען צו דער לעצטער תכלית: ידיעת השם.
אין פרק ב׳ פון הלכות דעות ברענגט דער רמב"ם דעם משל פון א חולה הגוף וואס זיין טעם איז קאליע געגאנגען — אזוי אויך ביי חולי הנפשות, מענטשן וואס זייערע מידות זענען פארקרימט און זיי מיינען אז שלעכט איז גוט. די רפואה איז צו גיין צו חכמים און זיך מרגיל זיין אין דעם פארקערטן עקסטרעם — למשל א כעסן זאל זיך פירן ווי ער פילט גארנישט — ביז ער קומט צוריק צום דרך הממוצע. ביי גאוה און כעס אבער זאגט דער רמב"ם אז מען דארף שטענדיג בלייבן ביים עקסטרעם פון ענוה און רואיגקייט, ווייל די זענען מחלות וואס דארפן אייביגע רפואה. דער פרק באהאנדלט אויך שתיקה — אז מענטשן רעדן צופיל און א חכם זאל רעדן ווייניג ווערטער מיט אסאך תוכן — און דעם איסור פון גניבת דעת און חנופה, אז א מענטש דארף זיין תוכו כברו און נישט אפנארן אפילו מיט איין ווארט.