Podcast: Rambam Yomi

תוכן העניינים

תוכן העניינים
רמב"ם הלכות דעות פרק ג׳ שטעלט אוועק אז עקסטרעמע פרישות — זיך מונע זיין פון אלע גשמיות׳דיגע הנאות ווי עסן פלייש, טרינקען וויין, און חתונה האבן, אזוי ווי די קריסטליכע גלחים — איז א דרך רעה און א חטא, ווייל די תורה׳דיגע וועג איז דרך הממוצע, נישט קיין קצה. דער נזיר ווערט גערופן א חוטא ווייל ער האט זיך מונע געווען אפילו נאר פון וויין, און קל וחומר איינער וואס פאסט און האלט זיך צוריק פון אלע תענוגים. דערנאך ווערט מסביר געווען דער יסוד פון „כל מעשיך יהיו לשם שמים" — אז א מענטש זאל עסן, שלאפן, ארבעטן, און אלע גופניות׳דיגע זאכן טון נישט פאר די הנאה אליין, נאר אלס א מיטל צו זיין געזונט, כדי ער זאל קענען אנקומען צו דער לעצטער תכלית: ידיעת השם.
אין פרק ב׳ פון הלכות דעות ברענגט דער רמב"ם דעם משל פון א חולה הגוף וואס זיין טעם איז קאליע געגאנגען — אזוי אויך ביי חולי הנפשות, מענטשן וואס זייערע מידות זענען פארקרימט און זיי מיינען אז שלעכט איז גוט. די רפואה איז צו גיין צו חכמים און זיך מרגיל זיין אין דעם פארקערטן עקסטרעם — למשל א כעסן זאל זיך פירן ווי ער פילט גארנישט — ביז ער קומט צוריק צום דרך הממוצע. ביי גאוה און כעס אבער זאגט דער רמב"ם אז מען דארף שטענדיג בלייבן ביים עקסטרעם פון ענוה און רואיגקייט, ווייל די זענען מחלות וואס דארפן אייביגע רפואה. דער פרק באהאנדלט אויך שתיקה — אז מענטשן רעדן צופיל און א חכם זאל רעדן ווייניג ווערטער מיט אסאך תוכן — און דעם איסור פון גניבת דעת און חנופה, אז א מענטש דארף זיין תוכו כברו און נישט אפנארן אפילו מיט איין ווארט.
דער שיעור גייט דורך הלכות דעות פרק א׳ אין רמב״ם — די 11 מצוות וואס געהערן צו הלכות דעות (להדמות בדרכיו, אהבת ריעים, לא תשנא, תוכחה, לשון הרע, נקמה, א.א.וו.), און דער יסוד פון דרך האמצעית: אז יעדע מידה — כעס, גאוה, תאוה, ממון, שמחה — האט צוויי קצוות, און די ריכטיגע וועג איז די מדה בינונית וואס איז גלייך ווייט פון ביידע עקסטרעמען. ס׳ווערט אויך מסביר געווען דער חילוק צווישן א „חכם" וואס גייט בדרך הממוצע און א „חסיד" וואס גייט לפנים משורת הדין, וויאזוי מענטשן באקומען זייערע מידות (טבע, סביבה, אדער בחירה), און אז די מצוה פון „והלכת בדרכיו" מיינט זיך אנצוגלייכן צו די דרכים וואס דער אייבערשטער ווערט אנגערופן אויף זיי — חנון, רחום, קדוש — וואס דאס איז די דרך הממוצעת אליין.
דער שיעור גייט דורך רמב"ם הלכות יסודי התורה פרק י׳-י״א — וויאזוי מ׳טעסט א נביא: א נביא דארף נישט מאכן קיין שינוי מנהגו של עולם ווי קריעת ים סוף, נאר ס׳איז גענוג אז ער זאגט עתידות וואס ווערן פונקטלעך מקוים, און מ׳בודק אים מערערע מאל ביז ער באקומט א חזקה. דער הויפט חילוק צווישן א נביא און א קוסם איז אז דער קוסם טרעפט נאר אמאל צו, אבער ביים נביא מוז יעדע איינציגע זאך שטימען — אפילו א קליין פרט וואס שטימט נישט מאכט אים פאר א נביא שקר. דערצו ווערט באהאנדלט דער חילוק צווישן נבואה לרעה (וואס קען בטל ווערן דורך תשובה) און נבואה לטובה (וואס מוז אלעמאל מקוים ווערן), ווי א נביא קען באשטעטיגן א צווייטן נביא אן אותות ומופתים (ווי משה מיט יהושע), און דער איסור פון „לא תנסו את ה׳" — מ׳טאר דעם נביא נישט האלטן אין איין טעסטן נאכדעם וואס ער האט שוין באוויז
פרק ט׳ פון הלכות יסודי התורה באהאנדלט דעם יסוד אז די תורה איז אויף אייביג — מ׳טאר נישט צולייגן, אראפנעמען, אדער טוישן קיין מצוה, און א נביא וואס זאגט אנדערש איז א נביא שקר וואס איז חייב מיתה בחנק. דער פרק שטעלט אויס די דריי ראלעס פון א נביא: מחזק זיין די תורה, באפעלן אויף דברי הרשות, און מאכן א הוראת שעה וואו מ׳דארף אים פאלגן אפילו קעגן א מצוה — אזוי ווי אליהו הנביא אויפ׳ן הר הכרמל — אבער נאר לפי שעה און קיינמאל נישט ביי עבודה זרה. אויך ווערט באשפראכן אז א נביא טאר נישט הכריע זיין א הלכה׳שע מחלוקת בשם השם, ווייל „לא בשמים היא", און ווער ס׳פאלגט נישט דעם נביא אין זיינע ערלויבטע באפעלן איז חייב מיתה בידי שמים.
פרק ח׳ פון הלכות יסודי התורה באהאנדלט דעם יסוד פון אמונה אין נבואת משה רבינו און דעם חילוק צווישן איר און אמונה אין אנדערע נביאים. דער עיקר נקודה איז אז אידן האבן נישט געגלייבט אין משה רבינו וועגן אותות ומופתים — וואס זענען נאר געטון געווארן לפי הצורך (קריעת ים סוף, מן, מי באר, קרח) — נאר וועגן מעמד הר סיני, וואו אלע אידן האבן אליינס געזען און געהערט ווי דער אייבערשטער רעדט צו משה. אמונה באזירט אויף אותות בלייבט תמיד מיט א "דופי" אין הארצן — אפשר איז עס כישוף אדער א טריק — אבער מעמד הר סיני איז א דירעקטע ערפארונג, „עינינו ראו ולא זר, ואזנינו שמעו ולא אחר", וואס שטעלט אמונת משה אויף אן אנדער לעוועל אינגאנצן.
דער שיעור גייט דורך רמב"ם הלכות יסודי התורה פרק ז׳, וואס באהאנדלט די יסודות פון נבואה: וואס זענען די תנאים פאר א נביא (חכמה, גבורת המדות, דעה רחבה, שמחה, התבודדות), וויאזוי נבואה ארבעט דורך משל וחידה, און די פארשידענע מדריגות פון נביאים. א הויפט נקודה איז דער חילוק צווישן נבואת משה רבינו און אלע אנדערע נביאים אין פיר אופנים: משה איז ער ועומד (נישט אין חלום), ער באקומט נבואה דירעקט פון דעם אייבערשטער (נישט דורך א מלאך), ער ווערט נישט נבהל, און ער קען מתנבא זיין בכל עת שירצה. דער שיעור ענדיגט מיט דעם דין פון אות ומופת — אז מ׳גלייבט א נביא נישט נאר צוליב מופתים, נאר ער מוז קודם זיין ראוי לנבואה, און אפילו דעמאלט איז דער גלייבן א דין הנהגה על פי הנגלה, אזוי ווי מ׳פסק׳נט על פי שני עדים כשרים.
דער שיעור גייט דורך פרק ו׳ פון רמב״ם הלכות יסודי התורה — די הלכות פון אויסמעקן שמות הקודש. מ׳לערנט וועלכע זיבן נעמען פון אייבערשטן טאר מען נישט אויסמעקן, דער חילוק צווישן שמות און כינויים (ווי חנון, רחום, גיבור), און די דינים פון אותיות וואס זענען נטפל צום שם פון פאָרנט אדער פון הינטן. דערנאָך ווערן באהאנדלט פראקטישע הלכות: וואס טוט מען מיט א כלי וואס האט א שם קודש, וואס טוט מען ווען א שם איז געשריבן אויף א מענטשנ׳ס גוף און ער דארף זיך טובל׳ן, דער איסור פון צוברעכן א שטיין פון מזבח אדער פארברענען הקדש־האלץ, און די דינים פון כתבי הקודש — אז א מין׳ס ספר תורה פארברענט מען, א גוי׳ס כתבי קודש איז מען גונז, און אז די קדושה קומט פון דער התייחסות פון דעם שרייבער.
דער שיעור גייט דורך רמב"ם הלכות יסודי התורה פרק ה׳ — די הלכות פון קידוש השם און חילול השם. ערשט ווערט באהאנדלט דער סטרוקטור: פארוואס קומט קידוש השם אריין אין הלכות יסודי התורה, און וויאזוי עס קאנעקט זיך מיט אהבת השם און יראת השם פון די פריערדיגע פרקים. דערנאך ווערן דורכגעלערנט די פרטי הלכות: דער כלל פון יעבור ואל יהרג ביי שאר מצוות, דער דין פון יהרג ואל יעבור ביי די דריי חמורות (עבודה זרה, גילוי עריות, שפיכות דמים), דער חילוק צווישן להנאת עצמו און להעבירו על הדת, דער דין פון בפרהסיא בעשרה מישראל, און דער באזונדערער דין פון שעת השמד. אויך ווערט באהאנדלט: דער דין פון מסירת נפש אחת מישראל (תנו לנו אחד מכם), רפואה דורך איסורי תורה ביי א חולה, חולת אהבה, און צום סוף — דער ברייטערער ענין פון קידוש השם און חילול השם דורך הנהגה, ווי אן אדם גדול בתורה דארף זיך פירן מיט בריות כדי ניש
אין דעם שיעור לערנט מען דעם פערטן פרק פון רמב"ם הלכות יסודי התורה, וואו דער רמב"ם איז מסביר ווי אלע זאכן אויף דער וועלט זענען צוזאמגעשטעלט פון די פיר יסודות — אש, רוח, מים, און עפר — און פארוואס אלעס וואס איז געמאכט פון זיי מוז סוף כל סוף שטארבן און צוריקגיין צו זיינע יסודות. דער שיעור גייט אריין אין דעם געוואלדיגן חידוש אז כאטש דער גוף און נפש פון א מענטש ווערן נפסד, בלייבט דער דעת — די צורת האדם השלם, וואס איז דער אמת׳ער „צלם אלהים" — לעבן אויף אייביג, ווייל ער איז נישט מחובר פון קיין יסודות און קומט דירעקט פון דעם אייבערשטן.
אין דעם שיעור לערנט מען דעם רמב"ם׳ס הלכות יסודי התורה פרק ג׳, וואו ער מסביר דעם סדר פון די ניין גלגלים (ספערעס) פון הימל, די זיבן כוכבי לכת, די י"ב מזלות, און די פיר יסודות (אש, רוח, מים, ארץ) וואס מאכן אויס אלעס אונטער דער לבנה. א באזונדערע חידוש איז דעם רמב"ם׳ס שיטה אז די גלגלים האבן נפש און דעת — זיי פארשטייען און לויבן דעם באשעפער — בעת די פיר יסודות זענען „כגופים מתים" אן קיין וויסן, און דער מענטש שפילט די ראלע פון „גלגל" פאר די נידריגערע בריאה דורך זיין הכרה און שבח צום אייבערשטן.
אין דעם שיעור לערנט מען דורך רמב"ם הלכות יסודי התורה פרק ב׳ — די מצוות פון אהבת ה׳ און יראת ה׳, וואו דער רמב"ם מסביר אז דורך התבוננות אין דער בריאה כאפט א מענטש סיי א ברענענדיגע תאווה צו וויסן מער וועגן דעם באשעפער, סיי א טיפע יראה ווען ער זעט ווי קליין ער איז קעגן דער גרויסקייט פון דער בריאה. דער שיעור גייט אריין אין די דריי עולמות — מלאכים, גלגלים, און אונזער וועלט — און דער רמב"ם׳ס געוואלדיגער חידוש אז ביים אייבערשטן איז „הוא היודע והוא הידוע והוא הדעה עצמה — הכל אחד," וואס איז דער יסוד פון אחדות ה׳ און דער שליסל צו פארשטיין וויאזוי דער אייבערשטער ווייסט אלעס דורך וויסן זיך אליינס.