מידת הפרישות
דער שיעור אנאליזירט דעם רמב"ם'ס קאנצעפט פון זהירות (טעמפערענס) אלס די מיטלשטע מידה צווישן צו פיל און צו ווייניג תאוה פאר פיזישע הנאות. ס'ווערט געקלערט די פארשידענע איבערזעצונגען פון רבי שמואל אבן תיבון, רבי יוסף קאפח און רבי מיכאל שווארץ, און ווי די טערמינאלאגיע האט זיך אנטוויקלט פון די גריכישע און אראבישע מקורות. דער שיעור ברענגט ראיות אז "יראת חטא" אין די משנה מיינט נישט מורא פון זינד, נאר אן אווערזשאן צו תאוות, און אז דער רמב"ם האלט אז געוויסע מענטשן זענען געבוירן מיט א טעמפעראמענט וואס מאכט עס זייער שווער צו דערגרייכן די מידה פון זהירות.
YI אידיש ›
HE עברית ›
EN English ›
דער שיעור אנאליזירט די פילאזאפישע פראבלעם פון תאוה דורך א מעשה פונעם חוזה פון לובלין, וואו א איד טענה'ט אז זיין א רבי איז אויך א תאוה. דורך א טיפע אונטערזוכונג פון די פינף חושים און די חילוק צווישן תענוגי הגוף און תענוגי הנפש, ווערט געקלערט אז די מידה פון פרישות רעדט זיך ספעציפיש וועגן חוש המישוש און חוש הטעם - די תענוגים וואס זענען שייך צו די בהמה'דיגע חלק פון מענטש. דער רמב"ם'ס שיטה ווערט מבואר אז די פראבלעם איז נישט די תענוג אליין, נאר ווען מען מאכט די תענוג פאר די תכלית פון לעבן אנשטאט צו נוצן עס כדי צו דערגרייכן די אמת'ע מענטשליכע תכלית פון שכל און חכמה.
YI אידיש ›
HE עברית ›
EN English ›
דער שיעור באַהאַנדלט די מידה פון זהירות/פרישות (temperance) און פרעגט פאַרוואָס עס פעלט פּראַקטישע ערפאַרונג און ווירקזאַמע דרשות אויף דעם געבעט. עס ווערט געמאַכט אַ חילוק צווישן צוויי סאָרטן תאוות: נאַטירליכע תאוות (וואָס אַלע מענטשן האָבן) און אַנדערע תאוות, און עס ווערט געקלערט אַז רוב מוסר-דרשות זענען נישט דעטאַליִרט גענוג כּדי צו העלפן למעשה. די דיסקוסיע ברענגט אַרויס אַז מענטשן ווערן באַאיינפלוסט דורך וואָס זיי לערנען און זען, און אַז עפעקטיווע מוסר-לימוד דאַרף אָנגעבן ספּעציפישע, רעאַליסטישע שריט אַנשטאָט נאָר אַלגעמיינע קרעכצן וועגן מדריגות.
YI אידיש ›
HE עברית ›
EN English ›
דער שיעור אונטערזוכט די גרונט-טעות אין פארשטיין תאוות און תענוגים: צי זענען אלע פיזישע תאוות בעצם די זעלבע זאך (נאר אין אנדערע כמות), אדער צי איז יעדע תאוה א באזונדערע איכות. דער רמב"ן ווערט קריטיזירט פאר זיין שיטה אז "קדושים תהיו" מיינט נאר פרישות אין כמות, און אז די תורה האט געלאזט א "לאך" ווייל מ'קען זיין א "נבל ברשות התורה". דער שיעור ברענגט ראיות פון די תורה'ס אייגענע חילוקים צווישן פארשידענע מאכלים און עריות, און פון די פראקטישע מציאות אז מענטשן האבן טאקע פארשידענע תאוות פאר פארשידענע זאכן. די הויפט-טענה איז אז דער מאטעריאליסטישער מאדעל וואס רעדוצירט אלעס צו איין "באטן וואס מ'דרוקט" פארשטערט דעם גאנצן תיקון פון חתונה און מאכט אומעגלעך צו ארבעטן אויף מידות, ווייל מ'קען נישט מתקן זיין עפעס וואס מ'פארשטייט נישט ריכטיג.
YI אידיש ›
HE עברית ›
EN English ›
אין דעם שיעור ווערט אויסגעקלארט די אמתע משמעות פון אריסטו'ס זאץ "חוש המישוש חרפה" און וויאזוי דער רמב"ם האט עס פארשטאנען. די הויפט נקודה איז אז דאס רעדט זיך נישט וועגן תענוגי הגוף אליין, נאר וועגן די בושה פון איינעם וואס קען זיך נישט איינהאלטן אין די נושא, ווייל דאס ווייזט אז ער איז מער א בהמה ווי א מענטש. עס ווערט אויך באהאנדלט די פאלשע קריטיק פון אגרת הקודש אויפן רמב"ם, און אויסגעקלארט אז קיין איד האט קיינמאל געהאלטן אז דער גוף אליין איז עפעס שלעכטס וואס דער אייבערשטער האט געמאכט.
YI אידיש ›
HE עברית ›
EN English ›
דער שיעור באהאנדלט די מידה פון התגברות על התאוה און וואס עס מיינט טאקע "וואס מ'וויל טאר מען נישט". ס'ווערט געקלערט צוויי וועגן צו פארשטיין די מידה: איינס, אלס א בעיסיק תנאי פאר חינוך און אלע אנדערע מידות (סעלף-קאנטראל, גבורה, קבלת עול), און צווייטנס, אלס די כללות פון אלע מידות וואס באשטייט אין נישט פאלגן די גוף'ס רצונות. מ'דיסקוטירט אויך די פראבלעם אז מענטשן זענען נישט נוצלעך שלעכט, נאר זייער אייגן אינטערעסן פארדרייען זייער אורטייל, און דערפאר איז חינוך און קבלת עול נויטיג אפילו ווען מ'פארשטייט נישט דעם טעם.
YI אידיש ›
HE עברית ›
EN English ›
דער שיעור באהאנדלט דעם חילוק צווישן לערנען תורה-ספרים און חיצונישע ספרים, און פארוואס מענטשן פילן א באזונדערע חיות ווען זיי לערנען הייליגע ספרים. דער עיקר יסוד איז אז וואס מען באקומט ארויס פון א ספר איז תלוי אין וויאזוי מען גייט צו דערצו — מיט יראת הכבוד און ערנסטקייט, אדער ווי "שאר הדברים." ווערט אויך באשפראכן די ראלע פון נאמנות (לאיעלטי) אין גלויבן, און פארוואס אמונה אין מסורה איז נישט בלויז א סוביעקטיווע זאך, נאר א באזונדערע קאטעגאריע וואס שאפט א ריכטיגע באציאונג צו דער ריאליטעט.
YI אידיש ›
HE עברית ›
EN English ›
אין דעם שיעור ווערט אויפגעוויזן ווי די מציאות פון היינטיגע שפע און טעכנאלאגיע האט געטוישט דעם אינהאלט פון עבודת המידות, ספעציפיש לגבי תאוות אכילה. די הויפט טענה איז אז מען קען נישט רעדן וועגן פרישות און מושל בנפשו אין 2026 אין בארא פארק מיט די זעלבע שפראך און דוגמאות ווי אין גאליציע אין 1822, ווייל די פראבלעמען און די סאלושענס זענען אנדערש. אנשטאט צו פראטעסטירן קעגן די טעכנאלאגיע און שפע, דארף מען זיי אנערקענען אלס טובתו של מקום און זיין בשמחה, ווייל עצבות איז דער אמת'דיגער שורש פון אלע עבירות.
▶ לצפייה ללא יוטיוב / Watch without YouTube ✕ חזרה ליוטיוב / Back to YouTube
YI אידיש ›
HE עברית ›
EN English ›
דער שיעור אונטערזוכט די מחלוקת צווישן צוויי פילאסאפישע שיטות וועגן גשמיות און מענטשלעכקייט. איין שיטה (אריסטו און דער רמב"ם) האלט אז עבירות פון חוש המשוש זענען נידריגער ווייל זיי זענען בהמיש, און צולייגן מענטשלעכע אלעמענטן (ווי מחשבות און סטאריס) מאכט עס נאך ערגער. די אנדערע שיטה האלט אז גראדע דאס אויסארבעטן פון גשמיות אין א מענטשלעכע וועג איז בעסער ווי בלויז בהמישע פרעסערייַ. דער שיעור ברענגט ראיות פון תורה, גמרא, און חסידישע מקורות, און ווייזט ווי די מחלוקת שפיגלט זיך אפ אין פראקטישע שאלות פון עונג שבת, סעודות מצוה, און די נאטור פון תאוות.
▶ לצפייה ללא יוטיוב / Watch without YouTube ✕ חזרה ליוטיוב / Back to YouTube
YI אידיש ›
HE עברית ›
EN English ›
דער שיעור אונטערזוכט פארוואס א בעל תאוה ווערט געקוקט אראפ ערגער ווי איינער וואס האט מורא, און פארוואס די הלכה באהאנדלט "אונס יצרו" אנדערש פון אנדערע סארטן אונס. ס'ווערט געקלערט אז תאוה איז א רצון וואס קומט פון אינעווייניג דורך הרגלים וואס מען האט זיך אליין געמאכט, בשעת פחד קומט פון דרויסן און נעמט אוועק דעם דעת. די תוספות'ס קשיא ווערט געברענגט פארוואס יצר הרע שטייט נישט אין דער גמרא'ס ליסטע פון "מעבירין על דעתו", און דער תירוץ איז ווייל "בכל מקום אדם יכול ליזהר שלא יבא לידי כך" - מען קען זיך פריער היטן נישט צו קומען צו דעם.
YI אידיש ›
HE עברית ›
EN English ›
⏱️ Chapters
(00:00) הקדמה – א שיעור לכבוד די הייליגע טעג
(00:33) שערי תשובה און רמב"ם'ס הלכות תשובה – א באקאנטע חקירה
(02:27) וואס איז א מוסר-ספר? ווי שווער איז עס צו שרייבן איינעם?
(07:59) מוסר וועגן לערנען גופא: פוילקייט, גאוה, און דער אמת'ער וועג
(09:31) דער מגיד שיעור'ס לערן-מעטאדע: פארשטיין איבער חזר'ן
(10:50) רבינו יונה'ס שערי תשובה: א סיסטעמאטישער ספר
(12:18) הויפט-חילוק: רמב"ם vs. רבינו יונה וועגן חרטה
(14:01) רבינו יונה'ס מהלך: געפיל ווי אן עיקר בפני עצמו
(16:21) שאלות און דיסקוסיע: די נאטור פון חרטה
(16:54) צוריק צום הויפט-נושא: המשך פון לעצטע וואך
(22:58) די נאטור פון שוועריגקייט: לכתחילה און בדיעבד
(26:35) די פונדאמענטאלע פרינציפ: שלעכט בלייבט שלעכט
(29:10) דער רמב"ם'ס שיטה: פטור אבער נישט מותר
(30:05) שוגג און די גרונט-סטרוקטור פון כפרה
(31:32) די קשיא פון הבטחה און הלכה
(32:57) דער קריטישער תנאי: חרטה
(34:50) דברים של תענוג און די פראבלעם פון "איך האב עס ליב געהאט"
(36:51) רבינו יונה און חרטת החטא
(38:38) רצון איז נישט בלויז "פאר דער מעשה" — רצון איז פערזענליכקייט
(39:36) צדיק און רשע: לימוד זכות און לימוד חובה
(1:00:06) דער מעכאניזם פון "נושא עוון" – מעביר ראשון ראשון
(1:07:57) ר' נחמן: די שוועריגקייט פון אמת'דיג פילן דעם ווייטאָג פון חטאים
YI אידיש ›
HE עברית ›
EN English ›
⏱️ Chapters
(00:00) הקדמה: וואָרעם-אַפּס פאַר אַ שיעור און חסידישע מנהגים
(02:54) טעכנישע באַמערקונג וועגן די רעקאָרדירונג
(06:24) פּערק ב: די קערן-חקירה – פילט א פּרוש ווייניגער צער?
(09:34) פּערק ג: די פאַרקערטע זייט – פילט א בעל תאוה מער צער?
(11:06) די סתירה אין רמב"ם און דער תירוץ
(14:21) די הלכה'דיגע שאלה: קען מען נישט וועלן?
(17:55) חילוק צווישן פאַרשידענע מידות
(19:12) שאלה: איז זיך ציפּן אויך אַ טריינינג אין פרישות?
(22:50) פרישות: נישט ליב האבן תענוג, נישט אויסהאלטן ווייטאג
(26:04) קבלת יסורים באהבה – א באזונדערע מידה
(27:52) חובות הלבבות: פארשידענע הגדרות פון פרישות
(30:09) פרישות איז נישט וועגן צער
(33:51) שמועס וועגן רבי יהודה הנשיא
(34:31) דער חידוש: ס'איז דא אן אנדערע מידה
(36:24) דער רמב"ם'ס פשט אויף די מדבר
(38:38) שמועס וועגן פשט און דרש
(39:38) דער מענטש לערנט זיך אויס מיט ווייניקער
(42:38) דער קערן-חידוש: "ואכלת ושבעת" – נישט תאוה, נאר פחדנות
(44:26) אבן כ'אלדון'ס ציקל-טעאריע
(47:27) דיסקוסיע: אפליקאציע אויף אידישע געשיכטע
(49:14) נייער נושא: צער אלס טריינינג פאר גבורה
(50:06) אַלע מדות גייען צוזאַמען – אָבער נישט אין פּראַקטיק
(52:21) גיבורים וואָס זענען בעלי תאוה
(53:27) דער חילוק צווישן קוראַזש און פּרישות
(54:01) משה דיין'ס אויסזאָג: קוראַזש איז דווקא ווען מ'האָט מורא
(57:13) דער צדיק האָט ווייניגער צער – דער בעל תאוה האָט מער צער
(59:43) שמועס מיט תלמידים: ווען איז דאָ צער?
(1:03:43) דער בעל תאוה'ס צער איז פּראָפּאָרציאָנאַל צו זיין תענוג
(1:05:20) הלכה פון רמב"ם: די ריכטיגע מידה אין הוצאות
(1:07:58) די דעת באַשטימט די ריכטיגע מידה
(1:11:24) די תאוה איז נישט דאָ ווען מ'פאַרשטייט אַז ס'איז נישט שייך
(1:13:09) פראקטישער מאסשטאב: ווי מעסט מען זיך?
(1:13:52) מסקנא וועגן רוב מענטשן
(1:14:42) דיגרעסיע: מצטער פטור מן הסוכה
(1:15:20) דיסקוסיע: איז עיר קאנדישן א תאוה?
(1:16:01) מעשה מיטן סטאניסלאווער רבי
(1:17:02) שלוס-באמערקונג
YI אידיש ›
HE עברית ›
EN English ›
This shiur examines the virtue of zehirus (temperance/self-control) as presented in Rambam's Shemonah Perakim, tracing how abstract virtue-language developed from Biblical Hebrew's verb-based expressions to the Sages' philosophical terminology. The discussion analyzes three rabbinic terms—zehirus, yirat chet (fear of sin), and nefesh shefalah (lowly soul)—showing how they correspond to the Greek concept of sophrosyne, which Aristotle restricted from Plato's general self-control to specifically mean proper desire for physical pleasures. The Rambam follows Aristotle's narrow definition, understanding these virtues not as external control over appetite but as trained aversion to inappropriate physical pleasures, particularly in food and sexuality.
▶ לצפייה ללא יוטיוב / Watch without YouTube ✕ חזרה ליוטיוב / Back to YouTube
HE עברית ›
EN English ›
This lecture examines Aristotle's narrow definition of temperance (sophrosyne), distinguishing it from the broader meanings found in Plato and various Hebrew equivalents like tzniut, perishut, and kedusha. The key insight is that temperance specifically concerns pleasures of touch—primarily eating and sex—rather than all pleasures, because these are the pleasures humans share entirely with animals. Other enjoyments like music, beautiful scenery, honor, or intellectual pursuits fall outside temperance's domain and require different virtues to regulate them properly.
▶ לצפייה ללא יוטיוב / Watch without YouTube ✕ חזרה ליוטיוב / Back to YouTube
HE עברית ›
EN English ›
This lecture examines Aristotle's hierarchy of human goods and the virtue of temperance, distinguishing between natural bodily desires (shared by all humans) and cultivated, qualitative preferences (specific to individuals and cultures). The instructor argues that modern obesity is primarily a physiological regulation problem rather than a failure of temperance—true temperance concerns *what* and *how* we consume (choosing refined over base pleasures), not merely *how much*. Jewish dietary laws like kashrut exemplify genuine temperance by imposing qualitative order on eating, though modern food abundance presents challenges even these traditional structures struggle to address.
▶ לצפייה ללא יוטיוב / Watch without YouTube ✕ חזרה ליוטיוב / Back to YouTube
HE עברית ›
EN English ›
This lecture examines Aristotle's distinction between natural/common pleasures and chosen/specific pleasures in Jewish ethics, focusing on food and sex as the two bodily pleasures subject to temperance. The instructor argues against materialist reductions of desire, showing how sexual and gustatory desires are mediated by narrative and cultural scripts rather than being purely physical phenomena. The mitzvah of kiddushin (marriage sanctification) transforms base physical desire into interpersonal, story-laden desire directed toward one's spouse, making proper measure a question of direction and context rather than mere quantity or self-control.
▶ לצפייה ללא יוטיוב / Watch without YouTube ✕ חזרה ליוטיוב / Back to YouTube
HE עברית ›
EN English ›
This lecture examines the philosophy of fasting through multiple frameworks: as a time-management strategy that creates space for spiritual focus by removing daily obligations, as a protest against modern consumerism and the tyranny of constant productivity, and as a communal gathering that redirects resources toward charity and collective introspection. The discussion then shifts to the deeper problem of Jewish cultural survival in exile, arguing that Judaism requires a complete lived culture—not just abstract principles—and exploring the Kabbalistic metaphor of the Torah as a sword that allows Jews to carve out autonomous cultural space within dominant host civilizations, much as the soul must create meaning within the prison of the body.
▶ לצפייה ללא יוטיוב / Watch without YouTube ✕ חזרה ליוטיוב / Back to YouTube
HE עברית ›
EN English ›
This lecture examines Aristotle's distinction between bodily pleasures subject to temperance (touch and taste) and higher sense pleasures (sight, hearing, smell) that operate differently. The key argument is that temperance concerns only those pleasures shared with animals—primarily food and sex—while aesthetic pleasures of seeing beauty, hearing music, or enjoying fragrances belong to distinctly human capacities and require different ethical frameworks. The discussion challenges common approaches in Jewish ethics (mussar) that rely on emotional arousal rather than habituation, arguing that virtue develops through specific, repeated actions in particular domains rather than through general inspiration or willpower.
▶ לצפייה ללא יוטיוב / Watch without YouTube ✕ חזרה ליוטיוב / Back to YouTube
HE עברית ›
EN English ›
This lecture examines Aristotle's distinction between three types of people: the virtuous person who naturally loves what is good, the self-controlled person who knows what is good but struggles against contrary desires, and the person lacking self-control who acts against their better judgment. The key insight is that both the completely righteous and completely wicked are at peace with themselves, while the intermediate person is perpetually at war internally—and this has profound implications for friendship, marriage, and ethical development. True moral progress comes not from valorizing self-overcoming and internal conflict, but from gradually training oneself to genuinely love the right things through habituation and practice.