מידת הפרישות

דער שיעור אנאליזירט דעם רמב"ם'ס קאנצעפט פון זהירות (טעמפערענס) אלס די מיטלשטע מידה צווישן צו פיל און צו ווייניג תאוה פאר פיזישע הנאות. ס'ווערט געקלערט די פארשידענע איבערזעצונגען פון רבי שמואל אבן תיבון, רבי יוסף קאפח און רבי מיכאל שווארץ, און ווי די טערמינאלאגיע האט זיך אנטוויקלט פון די גריכישע און אראבישע מקורות. דער שיעור ברענגט ראיות אז "יראת חטא" אין די משנה מיינט נישט מורא פון זינד, נאר אן אווערזשאן צו תאוות, און אז דער רמב"ם האלט אז געוויסע מענטשן זענען געבוירן מיט א טעמפעראמענט וואס מאכט עס זייער שווער צו דערגרייכן די מידה פון זהירות.

דער שיעור אנאליזירט די פילאזאפישע פראבלעם פון תאוה דורך א מעשה פונעם חוזה פון לובלין, וואו א איד טענה'ט אז זיין א רבי איז אויך א תאוה. דורך א טיפע אונטערזוכונג פון די פינף חושים און די חילוק צווישן תענוגי הגוף און תענוגי הנפש, ווערט געקלערט אז די מידה פון פרישות רעדט זיך ספעציפיש וועגן חוש המישוש און חוש הטעם - די תענוגים וואס זענען שייך צו די בהמה'דיגע חלק פון מענטש. דער רמב"ם'ס שיטה ווערט מבואר אז די פראבלעם איז נישט די תענוג אליין, נאר ווען מען מאכט די תענוג פאר די תכלית פון לעבן אנשטאט צו נוצן עס כדי צו דערגרייכן די אמת'ע מענטשליכע תכלית פון שכל און חכמה.

דער שיעור באַהאַנדלט די מידה פון זהירות/פרישות (temperance) און פרעגט פאַרוואָס עס פעלט פּראַקטישע ערפאַרונג און ווירקזאַמע דרשות אויף דעם געבעט. עס ווערט געמאַכט אַ חילוק צווישן צוויי סאָרטן תאוות: נאַטירליכע תאוות (וואָס אַלע מענטשן האָבן) און אַנדערע תאוות, און עס ווערט געקלערט אַז רוב מוסר-דרשות זענען נישט דעטאַליִרט גענוג כּדי צו העלפן למעשה. די דיסקוסיע ברענגט אַרויס אַז מענטשן ווערן באַאיינפלוסט דורך וואָס זיי לערנען און זען, און אַז עפעקטיווע מוסר-לימוד דאַרף אָנגעבן ספּעציפישע, רעאַליסטישע שריט אַנשטאָט נאָר אַלגעמיינע קרעכצן וועגן מדריגות.

דער שיעור אונטערזוכט די גרונט-טעות אין פארשטיין תאוות און תענוגים: צי זענען אלע פיזישע תאוות בעצם די זעלבע זאך (נאר אין אנדערע כמות), אדער צי איז יעדע תאוה א באזונדערע איכות. דער רמב"ן ווערט קריטיזירט פאר זיין שיטה אז "קדושים תהיו" מיינט נאר פרישות אין כמות, און אז די תורה האט געלאזט א "לאך" ווייל מ'קען זיין א "נבל ברשות התורה". דער שיעור ברענגט ראיות פון די תורה'ס אייגענע חילוקים צווישן פארשידענע מאכלים און עריות, און פון די פראקטישע מציאות אז מענטשן האבן טאקע פארשידענע תאוות פאר פארשידענע זאכן. די הויפט-טענה איז אז דער מאטעריאליסטישער מאדעל וואס רעדוצירט אלעס צו איין "באטן וואס מ'דרוקט" פארשטערט דעם גאנצן תיקון פון חתונה און מאכט אומעגלעך צו ארבעטן אויף מידות, ווייל מ'קען נישט מתקן זיין עפעס וואס מ'פארשטייט נישט ריכטיג.

אין דעם שיעור ווערט אויסגעקלארט די אמתע משמעות פון אריסטו'ס זאץ "חוש המישוש חרפה" און וויאזוי דער רמב"ם האט עס פארשטאנען. די הויפט נקודה איז אז דאס רעדט זיך נישט וועגן תענוגי הגוף אליין, נאר וועגן די בושה פון איינעם וואס קען זיך נישט איינהאלטן אין די נושא, ווייל דאס ווייזט אז ער איז מער א בהמה ווי א מענטש. עס ווערט אויך באהאנדלט די פאלשע קריטיק פון אגרת הקודש אויפן רמב"ם, און אויסגעקלארט אז קיין איד האט קיינמאל געהאלטן אז דער גוף אליין איז עפעס שלעכטס וואס דער אייבערשטער האט געמאכט.

דער שיעור באהאנדלט די מידה פון התגברות על התאוה און וואס עס מיינט טאקע "וואס מ'וויל טאר מען נישט". ס'ווערט געקלערט צוויי וועגן צו פארשטיין די מידה: איינס, אלס א בעיסיק תנאי פאר חינוך און אלע אנדערע מידות (סעלף-קאנטראל, גבורה, קבלת עול), און צווייטנס, אלס די כללות פון אלע מידות וואס באשטייט אין נישט פאלגן די גוף'ס רצונות. מ'דיסקוטירט אויך די פראבלעם אז מענטשן זענען נישט נוצלעך שלעכט, נאר זייער אייגן אינטערעסן פארדרייען זייער אורטייל, און דערפאר איז חינוך און קבלת עול נויטיג אפילו ווען מ'פארשטייט נישט דעם טעם.

דער שיעור באהאנדלט דעם חילוק צווישן לערנען תורה-ספרים און חיצונישע ספרים, און פארוואס מענטשן פילן א באזונדערע חיות ווען זיי לערנען הייליגע ספרים. דער עיקר יסוד איז אז וואס מען באקומט ארויס פון א ספר איז תלוי אין וויאזוי מען גייט צו דערצו — מיט יראת הכבוד און ערנסטקייט, אדער ווי "שאר הדברים." ווערט אויך באשפראכן די ראלע פון נאמנות (לאיעלטי) אין גלויבן, און פארוואס אמונה אין מסורה איז נישט בלויז א סוביעקטיווע זאך, נאר א באזונדערע קאטעגאריע וואס שאפט א ריכטיגע באציאונג צו דער ריאליטעט.

אין דעם שיעור ווערט אויפגעוויזן ווי די מציאות פון היינטיגע שפע און טעכנאלאגיע האט געטוישט דעם אינהאלט פון עבודת המידות, ספעציפיש לגבי תאוות אכילה. די הויפט טענה איז אז מען קען נישט רעדן וועגן פרישות און מושל בנפשו אין 2026 אין בארא פארק מיט די זעלבע שפראך און דוגמאות ווי אין גאליציע אין 1822, ווייל די פראבלעמען און די סאלושענס זענען אנדערש. אנשטאט צו פראטעסטירן קעגן די טעכנאלאגיע און שפע, דארף מען זיי אנערקענען אלס טובתו של מקום און זיין בשמחה, ווייל עצבות איז דער אמת'דיגער שורש פון אלע עבירות.

דער שיעור אונטערזוכט די מחלוקת צווישן צוויי פילאסאפישע שיטות וועגן גשמיות און מענטשלעכקייט. איין שיטה (אריסטו און דער רמב"ם) האלט אז עבירות פון חוש המשוש זענען נידריגער ווייל זיי זענען בהמיש, און צולייגן מענטשלעכע אלעמענטן (ווי מחשבות און סטאריס) מאכט עס נאך ערגער. די אנדערע שיטה האלט אז גראדע דאס אויסארבעטן פון גשמיות אין א מענטשלעכע וועג איז בעסער ווי בלויז בהמישע פרעסערייַ. דער שיעור ברענגט ראיות פון תורה, גמרא, און חסידישע מקורות, און ווייזט ווי די מחלוקת שפיגלט זיך אפ אין פראקטישע שאלות פון עונג שבת, סעודות מצוה, און די נאטור פון תאוות.

דער שיעור אונטערזוכט פארוואס א בעל תאוה ווערט געקוקט אראפ ערגער ווי איינער וואס האט מורא, און פארוואס די הלכה באהאנדלט "אונס יצרו" אנדערש פון אנדערע סארטן אונס. ס'ווערט געקלערט אז תאוה איז א רצון וואס קומט פון אינעווייניג דורך הרגלים וואס מען האט זיך אליין געמאכט, בשעת פחד קומט פון דרויסן און נעמט אוועק דעם דעת. די תוספות'ס קשיא ווערט געברענגט פארוואס יצר הרע שטייט נישט אין דער גמרא'ס ליסטע פון "מעבירין על דעתו", און דער תירוץ איז ווייל "בכל מקום אדם יכול ליזהר שלא יבא לידי כך" - מען קען זיך פריער היטן נישט צו קומען צו דעם.