סיכום השיעור 📋
סיכום פון שיעור – הלכות עירובין פרק ב׳
הקדמה צום פרק
דער פרק באהאנדלט וואס טוט מען ווען דער עירוב ארבעט נישט — ווען איינער האט נישט מיטגעמאכט אין דעם עירוב. אין פרק א׳ איז געלערנט געווארן אז די מצוה פון עירוב איז ווייל מענטשן פארשטייען נישט דעם דין פון מחיצות — זיי מיינען אז רשות היחיד/רשות הרבים גייט לויט ווער עס וואוינט דארט, נישט לויט מחיצות. חכמים האבן מורא געווען אז מענטשן וועלן פארגעסן דעם גאנצן דין הוצאה, דעריבער האבן זיי מתקן געווען אז מ׳דארף ווייזן אז די גאנצע חצר איז איין רשות דורך שותפות אין איין סעודה (פת). פרק ב׳ גייט ווייטער מיט דעם בדיעבד — ביטול רשות.
—
הלכה א – חצר שעירבו כולם חוץ מאחד; ביטול רשות
חצר שעירבו כולם חוץ מאחד מהם שלא עירב עמהם — הרי זה אוסר עליהם… להוציא מבתיהם לחצר ומחצר לבתים. ביטל להם זה שלא עירב רשות חצירו בלבד — הרי אלו מותרין להוציא מבתיהם לחצר, אבל לביתו אסור. ואם ביטל להם רשות ביתו ורשות חצירו — הרי כולן מותרין, ואף הוא מותר, והרי הוא כאורח אצלם.
פשט: ווען אלע בני חצר האבן מעורב געווען חוץ פון איינעם (סיי בשוגג סיי במזיד), אסר׳ט ער אויף אלעמען צו טראגן. די עצה איז ביטול רשות — ער קען מבטל זיין זיין רשות. עס זענען דא צוויי שטופן: (1) ביטול רשות חצירו אליין — דאן מעגן אלע טראגן צווישן זייערע הייזער און חצר, אבער נישט צו זיין הויז; (2) ביטול רשות ביתו וחצירו — דאן מעגן אלע טראגן אומעטום, אינקלודינג ער אליין, ווייל ער ווערט כאורח אצלם.
חידושים און הסברות:
1. צוויי סארט רשויות ביי יעדן בעל בית אין חצר: יעדער מענטש אין חצר האט צוויי רשויות — (א) רשות ביתו (זיין פריוואטע הויז), (ב) זיין חלק אין דער חצר (שותפות׳דיגע רשות). מ׳קען מבטל זיין איינס אדער ביידע, און דאס האט פארשידענע נפקא מינות.
2. דער חילוק צווישן עירוב און ביטול: עירוב ארבעט אין ביידע ריכטונגען — ער מאכט דעם בית און חצר פאר איין רשות. ביטול גייט נאר איין וועג — ער גיט אוועק זיין רשות צו זיי, אבער ער ווערט נישט אינקלודעד אין זייער שותפות. דעריבער ווען ער איז מבטל נאר רשות חצירו, בלייבט זיין הויז אסור פאר אלעמען (אינקלודינג אים אליין).
3. ביטול רשות איז נישט הפקר און נישט קנין: ביטול רשות איז א ייחוד׳דיגע קאטעגאריע — נישט הפקר (ווייל עס איז אלעמאל “ביטול להם” — צו ספעציפישע מענטשן), און נישט קנין (ווייל מ׳קען עס טון אויף שבת, וואס א קנין וואלט מען נישט געטארט). עס איז א מין “הכנעה” — ער גיט זיין רשות צו זיי, אבער עס איז נישט א פארמעלע הקנאה.
4. פארוואס ער מעג טראגן ווען ער איז מבטל ביידע רשויות: ווען ער איז מבטל ביתו וחצירו, ווערט ער א אורח ביי זיי — ער האט נישט קיין אייגענע רשות מער, און דער כלל איז אורח אינו אוסר. ער ווערט נישט אינקלודעד אין זייער שותפות, נאר ער ווערט “אויסגעלאשן” — און דעריבער אסר׳ט ער נישט.
5. סתם ביטול רשות — מינימום אינטערפרעטאציע: ווען איינער זאגט סתם “איך בין מבטל מיין רשות” אן צו ספעציפיצירן, לערנט מען אז רשות חצירו בטל אבער רשות ביתו לא בטל — מ׳מינימיזירט, מ׳לייגט נישט אריין מער משמעות אין זיינע ווערטער ווי נויטיג. די סברא: א מענטש איז גרינגער מבטל זיין חלק אין חצר ווי זיין אייגענע הויז.
—
הלכה – ביטול לכל אחד ואחד בפירוש
המבטל רשות לבני חצר — צריך לבטל לכל אחד ואחד בפירוש, ואומר רשותי מבוטלת לך ולך ולך.
פשט: מ׳קען נישט זאגן “איך בין מבטל פאר אלע בני החצר” — מ׳דארף אויסזאגן יעדן איינעם בפירוש.
חידושים און הסברות:
1. פארוואס נישט ווי זיכוי? ביי עירוב קען מען מזכה זיין פאר אלעמען בבת אחת, אפילו שלא בפניו. פארוואס קען מען נישט מבטל זיין פאר “אלע בני החצר”? ווייל ביטול איז נישט קנין און נישט זיכוי — ביטול איז א ייחוד׳דיגע מעשה וואס גייט צו יעדן איינעם אינדיווידועל. מ׳קען נישט מקנה/מבטל זיין פאר א “גרופע” — נאר פאר יעדן מענטש עקסטער.
2. ביטול ווייזט אז מענטשן נעמען עס ערנסט: ביטול רשות איז א זייער ערנסטע זאך — מענטשן ווילן נישט גרינג מבטל זיין זייער רשות. עס איז נישט קיין פשוט׳ע שותפות אויף א מינוט.
—
הלכה – יורש מבטל רשות; ביטול רשות בשבת
יורש מבטל רשות אפילו שמת מורישו בשבת, שהיורש תחת מורישו הוקם לכל דבר.
פשט: אויב דער טאטע איז געשטארבן אויף שבת און דער זון האט גע׳ירש׳נט די הויז, קען דער זון מבטל זיין רשות אויף שבת.
חידושים און הסברות:
1. ביטול קען מען טון אויף שבת: איינער פון די עיקר׳דיגע נקודות פון ביטול רשות איז אז מ׳קען עס טון אויף שבת — נישט ווי עירוב וואס מ׳קען נאר מאכן ערב שבת. דאס איז אויך א ראיה אז ביטול איז נישט קיין קנין, ווייל א קנין וואלט מען נישט געטארט טון אויף שבת.
2. דער כלל: מבטל נאר וואס מ׳האט געקענט מערב זיין נעכטן: אין דער גמרא שטייט א כלל אז מ׳קען נאר מבטל זיין א רשות וואס מ׳האט געקענט מערב זיין ערב שבת. די קשיא אויפן יורש: ער האט נישט געקענט מערב זיין ערב שבת, ווייל עס איז נישט געווען זיינס! דער תירוץ: דער יורש שטייט אין דעם פלאץ פון זיין טאטע לכל דבר — ווייל דער טאטע האט געקענט מערב זיין, און דער יורש איז א המשך פון אים, רעכנט מען אז דער יורש האט אויך געקענט.
3. ירושה איז נישט ווי א רעגולערע קנין: דער חידוש איז אז א יורש איז נמשך אפילו דעם טאטנ׳ס יכולת פון ערב שבת. ביי ירושה בלייבט די הויז ביי א׳ (דער מוריש), נאר דער יורש ווערט דער מוריש — ער קומט במקום מורישו. דערפאר, אויב איינער וואלט אויף אן אנדערע אופן מקנה געווען א הויז בשבת (למשל, א קנין וואס חל ווערט בשבת), וואלט ער נישט געקענט מבטל זיין רשות. נאר ביי יורש, וויבאלד ער קומט במקום המוריש, האט דער יורש אויך דעם כח.
4. מ׳יורש׳נט א רשות, נישט אן עירוב: א שאלה: אויב דער טאטע האט שוין געמאכט אן עירוב, האט ער שוין אוועקגעגעבן זיין רשות? דער תירוץ: דער עירוב איז פאר די מענטשן (ער גיט זיי רשות צו טראגן), אבער ער גיט נישט אוועק דעם רשות פון דער הויז. דער יורש יורש׳נט דעם רשות אין דער הויז.
—
הלכה – ביטול רשות בשבת לכתחילה
מבטל רשות בשבת מותר לכתחילה.
פשט: מ׳מעג מבטל זיין רשות אין שבת, ס׳איז נישט אסור משום מקח וממכר אדער קנין.
חידושים: דאס איז א באזונדערע הלכה, נישט נאר א חלק פון דין יורש. זאלסט נישט מיינען אז ביטול רשות זעט אויס ווי א קנין אדער מקח וממכר וואס מ׳טאר נישט טון אין שבת — מ׳מעג עס טון לכתחילה.
—
הלכה – ביטול פון רבים צו יחיד — “אין אורח רב”
אויב אלע וואס האבן מערב געווען זענען מבטל זייער רשות צו דעם וואס האט נישט מערב געווען — הוא מותר אבל הם אסורין, שלא נשתייר להם רשות. ואין אומרים יהיו כאורחים אצלו, שאין אורח רב עם אורחים הולך ומצטמצם.
פשט: ווען אלע מבטל׳ן צו איין מענטש, מעג נאר ער טראגן, אבער זיי אלע זענען אסור ווייל זיי בלייבן נישט איבער מיט קיין רשות. מ׳קען נישט זאגן אז זיי זאלן גערעכנט ווערן ווי אורחים ביי אים.
חידושים: דער כלל איז: א יחיד קען ווערן בטל צו רבים, אבער רבים קענען נישט ווערן בטל צו א יחיד. א גרופע אידן קענען פארנעמען אן אורח, אבער נישט אז אלע ווערן אורחים ביי איינעם.
—
הלכה – צוויי אדער מער וואס האבן נישט מערב געווען
היו אלו שלא עירבו שנים או יתר ומבטלי רשותן למערבין — הן המערבין מותרין, ואלו שלא עירבו אסורין.
פשט: אויב צוויי אדער מער מענטשן האבן נישט מערב געווען און זיי מבטל׳ן זייער רשות צו די מערבין — די מערבין ווערן מותר, אבער די וואס האבן נישט מערב געווען בלייבן אסור.
חידושים:
1. פארקערט קען מען נישט טון: “אין המערבין יכולין לבטל רשותן לשנים שלא עירבו” — די מערבין קענען נישט מבטל זיין צו די צוויי וואס האבן נישט מערב געווען, ווייל אפילו ווען זיי וואלטן דאס טון, וואלט עס נישט געהאלפן — “שכל אחד מהן אוסר על חבירו” — ווייל די צוויי שלא עירבו זענען נאך אוסר איינער אויפן אנדערן.
—
הלכה – ביטול אין צוויי סטעפס ארבעט נישט
ואפילו חזר אחד שלא עירב ובטל רשותו לשני שלא עירב — הרי זה אסור, שבשעה שבטלו לו המערבין אסור היה.
פשט: אפילו אויב נאכדעם וואס די מערבין האבן מבטל געווען צו איינעם פון די שלא עירבו, און דער צווייטער שלא עירב איז מבטל צו דעם ערשטן — ארבעט עס נישט. ווייל אין דעם מאמענט ווען די מערבין האבן מבטל געווען, איז עס געווען אסור (ווייל דער צווייטער שלא עירב האט נאך נישט מבטל געווען), און א ביטול וואס חל ווערט בשעת ס׳איז אסור, קען מען נישט “פיקסן” דורך א צווייטע ביטול.
חידושים:
1. דער גרויסער כלל: ביטול רשות ארבעט נאר ווען ס׳ארבעט אין איין שאס. מ׳קען נישט מאכן ביטול אין צוויי סטעידזשעס. אויב די ערשטע סטעפ איז געבליבן אסור, קען מען נישט מאכן נאך א סטעפ דאס צו סאלוון.
2. א שאלה: אויב אפאר מענטשן אין דער חצר דארפן מבטל זיין, דארפן זיי עס טון אויף איינמאל? ווייל אויב איינער איז מבטל און ס׳איז נאך אסור (ווייל דער נעקסטער האט נאך נישט מבטל געווען), וואלט מען געמיינט אז עס העלפט נישט. עס ווערט געזאגט אז עס זענען דא צדיקים וואס האבן אזוי געטראכט, אבער אנדערע טראכטן נישט אזוי — ד.ה. מ׳דארף נישט אויף איינמאל. דער חילוק צווישן דעם קעיס און דעם פריערדיגן קעיס (וואו ס׳ארבעט נישט אין צוויי סטעפס) איז נישט קלאר אויסגעטייטשט געווארן — עס ווערט באמערקט אז ס׳איז דא א חילוק אבער עס איז צריך עיון.
[דיגרעסיע: וואס מיינט “צריך עיון”? ס׳איז דא אן אלטע חקירה: צי “צריך עיון” מיינט מ׳דארף טאקע נאך מעיין זיין (אן אפענע פראגע), צי עס מיינט א גוטע קשיא וואס בלייבט שטיין (לאמיר גיין ווייטער). ס׳זענען דא פארשידענע שיטות וועגן דעם.]
—
הלכה – אחד שערב מבטל לאחד שלא ערב
אחד שערב מבטל רשותו לאחד שלא ערב — אינו מועיל. אבל אחד שלא ערב מבטל רשותו לאחד שערב — מועיל.
פשט: איין מערב׳דיגער קען נישט מבטל זיין פאר איין נישט-מערב׳דיגער. אבער פארקערט — דער וואס האט נישט מערב געווען קען מבטל זיין צום וואס האט יא מערב געווען.
חידושים:
1. א קשיא: מ׳האט דאך פריער געלערנט אז מ׳דארף מבטל זיין פאר יעדער איינעם לפרט. אויב דער שלא עירב איז מבטל צו איין מערב׳דיגער, וואס איז מיט די רעסט פון די מערבין? ווי העלפט עס?
2. א תירוץ: דאס רעדט זיך ווייטער פון דעם פריערדיגן קעיס, וואו ס׳איז געווען מער ווי איין מענטש וואס האט נישט מערב געווען. דא רעדט מען פון די לעצטע צוויי — איינער וואס האט מערב געווען און איינער וואס האט נישט. דער וואס האט נישט מערב געווען קען מבטל זיין צו דעם איינעם וואס האט מערב געווען, ווייל ס׳איז נאר איין מענטש וואס איז געבליבן אן א עירוב, און ער איז מבטל צו איינעם, און יענער איינער איז פארט פון די רעסט (חלק פון דער עירוב-גרופע). אבער די מפרשים מוטשען זיך מיט דעם, ווייל ס׳שטימט נישט גלאט מיט דעם כלל אז מ׳דארף מבטל זיין פאר יעדער איינעם באזונדער. דער רמב״ם האט אפשר סמך אויף וואס ער האט שוין פריער געשריבן אז מ׳דארף מבטל זיין לכל אחד ואחד — עס איז צריך עיון.
—
הלכה – ביטול רשות פון חצר צו חצר (אין מבוי)
כשם שבעל בית זה מבטל רשותו לבעל בית זה בחצר אחת, כך מבטלין מחצר לחצר.
פשט: פונקט ווי אין איין חצר ארבעט ביטול אז א מענטש איז מבטל זיין בית, אזוי קען אויך א חצר מבטל זיין צו דער מבוי. למשל, א מבוי מיט דריי חצרות — צוויי חצרות קענען מבטל זיין פאר דער דריטער, און עס ווערט אזויווי נאר איין חצר אין דער מבוי.
—
הלכה – ומבטלין וחוזרין ומבטלין
שנים שרויין בחצר ולא עירבו, אחד מהן מבטל רשותו לשני… השני מטלטל ברשותו שביטל לו חבירו עד שיעשה צרכיו. חוזר השני ומבטל רשותו לראשון… וכן כל הפעמים.
פשט: צוויי אידן וואוינען אין א חצר אן עירוב. איינער איז מבטל זיין רשות פאר׳ן צווייטן — דער צווייטער מעג יעצט טראגן. ווען ער איז פארטיג, קען דער צווייטער מבטל זיין רשות צוריק פאר׳ן ערשטן, און אזוי ווייטער. יעדער איינער וואס טראגט דארף זיין דער איינציגסטער בעל הבית פון דעם חצר אין יענעם מאמענט.
חידושים:
1. דאס ענטפערט די פריערדיגע שאלה צי מ׳קען טוישן ביטול אין מיטן שבת — יא, מ׳קען. דאס קומט פון דער משנה און תוספות: מבטלין וחוזרין ומבטלין.
2. פון איין מענטש צו איין מענטש קען נישט זיין אז ביידע טראגן צוזאמען — ווייל דער וואס איז מבטל האט נישט מער קיין רשות, און דער וואס באקומט דעם ביטול איז דער איינציגער בעל הבית. ביידע קענען נישט טון זייערע צרכים צוזאמען.
—
הלכה – ביטול רשות אין א חורבה
ויש ביטול רשות בחורבה כדרך שהוא בחצר.
פשט: פונקט ווי אין א חצר קען מען מבטל זיין רשות, אזוי אויך אין א חורבה.
חידושים: דער חידוש איז אז א חורבה איז נישט געווענליך א פלאץ וואו מענטשן וואוינען צוזאמען ווי א חצר. ביי א חצר איז נאטירליך אז יעדער האט א רעכט, אבער א חורבה איז מער א חידוש — פונדעסטוועגן ארבעט ביטול רשות אויך דארטן.
—
הלכה – במזיד הוציא vs. בשוגג הוציא
במזיד הוציא — הרי זה אוסר עליהם, שאין ראיה לעומד בביטולו. בשוגג הוציא — אינו אוסר עליהם, שאין ראיה שעומד בביטולו.
פשט: איינער האט מבטל געווען זיין רשות. אויב ער טראגט נאכדעם במזיד (באוויסטערהייט) — ווייזט ער אז זיין ביטול איז נישט געווען עכט, און ער אסר׳ט אויף די אנדערע. אבער אויב בשוגג (פארגעסן) — בלייבט דער ביטול בתוקף, ווייל ער האלט זיך ביי זיין ביטול, ס׳איז נאר געווען א טעות.
ודברים אמורים שלא קדמו והחזיקו אלו שבטלו להם. אבל אם קדמו והחזיקו והוציאו, ואחר כך חזר הוא והוציא — הרי זה אינו אוסר עליהם, אפילו במזיד אינו אוסר עליהם.
חידושים: אויב די אנדערע בני חצר האבן שוין קודם גע׳עקט׳עט אויף זיין ביטול — זיי האבן שוין ארויסגעטראגן און געוויזן זייער חזקה אז דער חצר באלאנגט פאר זיי — דעמאלט, אפילו אויב דער מבטל טראגט נאכדעם במזיד, אסר׳ט ער נישט מער. זיי האבן שוין “געכאפט” דעם רשות, און מ׳קען עס נישט צוריקנעמען.
—
הלכה – ביטול ארבעט נאר ווען מ׳האט געקענט מאכן עירוב ערב שבת
שני בתים ושני צדי רשות הרבים, הקיפוה גוים מחיצה בשבת — אין יכולין לבטל, הואיל ואי אפשר להם לערב מבעוד יום.
פשט: צוויי הייזער אויף ביידע זייטן רשות הרבים. גוים האבן געמאכט א מחיצה בשבת — עס ווערט א רשות היחיד. אבער זיי קענען נישט מבטל זיין רשות, ווייל נעכטן (ערב שבת) האבן זיי נישט געקענט מאכן קיין עירוב (ס׳איז נאך געווען רשות הרבים).
חידושים — יסוד׳דיגער פרינציפ פון ביטול: ביטול איז א בדיעבד פאר עירוב — א לעצטע רעזארט ווען דער עירוב האט נישט געארבעט, ווען איינער האט פארגעסן אדער נישט געוואלט. אבער ביטול איז א דין אין עירוב, נישט קיין באזונדערער דין בפני עצמו. אויב מ׳האט בכלל נישט געקענט מאכן קיין עירוב ערב שבת, גייט מען צוריק צו דער אריגינעלער תקנת חכמים אז ס׳גייט אויסקוקן ווי מ׳טראגט אין רשות הרבים. ביטול פונקציאנירט נאר אינערהאלב דעם פריימווארק פון עירוב.
—
הלכה – אחד מבני חצר שמת — ירושה בין השמשות
אחד מבני חצר שמת, והניח רשותו לאחר מבני שוק — אם מת מבעוד יום, הרי זה יורש אוסר עליהם. מת בשבת — אינו אוסר.
פשט: איינער פון די בני חצר שטארבט און לאזט איבער זיין רשות פאר א יורש וואס וואוינט נישט אין דער חצר (מן השוק). אויב ער איז געשטארבן מבעוד יום (פאר שבת) — דער יורש אסר׳ט אויף זיי, ווייל ער איז א פרעמדער וואס האט א רשות אין דער חצר אבער איז נישט מעורב מיט זיי. אבער אויב ער איז געשטארבן בשבת — אסר׳ט דער יורש נישט, ווייל בין השמשות איז דער חצר געווען גאנץ — אלע בני חצר זענען געווען מעורבים. די ירושה וואס געשעט בשבת ענדערט נישט דעם סטאטוס וואס איז געווען בין השמשות.
—
הלכה – אחד מן השוק שמת — פארקערטער פאל
אחד מן השוק שמת, והניח רשותו לאחד מבני חצר — אם מת מבעוד יום, אינו אוסר, שאינו אוסר אלא כל המעורבין. מת בשבת — אוסר עליהם, עד שיבטל להם רשות מורישו או שיבטל להם רשותו.
פשט: א פרעמדער (מן השוק) האט געהאט א הויז אין דער חצר אן עירוב. ער שטארבט און לאזט איבער פאר איינעם פון די בני חצר. אויב ער איז געשטארבן מבעוד יום — דער יורש (וואס איז שוין א בן חצר) האט עס גע׳ירש׳נט פאר שבת, ער איז מעורב מיט זיי, ממילא אסר׳ט עס נישט. אבער אויב ער איז געשטארבן בשבת — איז עס אסור, ווייל בין השמשות איז נאך געווען דער פרעמדער מיט זיין הויז אין חצר אן עירוב.
חידושים: דער יורש קען עס פיקסן דורך ביטול — אדער מבטל זיין דעם רשות פון דעם מוריש (די גע׳ירש׳נטע הויז), אדער מבטל זיין זיין אייגענע רשות. ביידע אפציעס ארבעטן. דער יסוד איז אז בין השמשות באשטימט דעם סטאטוס — וואטעווער די סיטואציע איז געווען דעמאלט, דאס בלייבט, אפילו אינמיטן שטארבט א מענטש.
—
הלכה – יורד לנכסי הגר
ישראל וגר ששרויין במבוי אחד, ומת הגר ביום, אע״פ שלא החזיק ישראל אחר בנכסיו עד שתחשך — אוסר עד שיבטל, שראוי ליורשו. ואם מת הגר משחשיכה — אפילו אם החזיק ישראל אחר בנכסיו, אינו אוסר עליו, אלא בטלה רשותו.
פשט: א גר אן יורשים שטארבט — זיינע נכסים זענען הפקר. ווער עס כאפט ערשט איז זוכה. אויב ער שטארבט ערב שבת בעוד יום, און א צווייטער איד איז מחזיק אין זיינע נכסים — איז ער אוסר ביז ער איז מבטל, ווייל ער גילט ווי א יורש. אויב דער גר שטארבט נאך חשיכה — אפילו אויב א צווייטער איד איז מחזיק, איז ער נישט אוסר, ווייל בכניסת שבת איז שוין געווען מותר.
חידושים:
1. דער יורד לנכסי הגר הייסט אויך “יורש”: אפילו ביי נכסי הגר, וואו עס איז נישט קיין אמת׳דיגע ירושה נאר הפקר, גילט דער מחזיק ווי א יורש לענין עירוב. ער טרעט אריין “תחת” דעם גר, און קען מבטל זיין רשות פונקט ווי א יורש. דאס שטאמט פון דעם כלל “יורש נכנס תחת מורישו לכל דבר” — דער מחזיק בנכסי הגר ווערט באהאנדלט ווי ער האט שוין נעכטן געקענט מאכן אן עירוב.
2. פארוואס אוסר ער? ווייל דער גר האט נעכטן (ערב שבת) געקענט מאכן אן עירוב אדער האט טאקע געמאכט. דער מחזיק שטייט אין זיין ארט. אבער ער אליין האט נישט מערב געווען — דעריבער איז ער אוסר, ביז ער איז מבטל.
3. אויב קיינער וואלט נישט מחזיק געווען: וואלט דער חצר געווען ווי מיט איין מענטש, ווייל דער גר׳ס חלק איז הפקר — קיין “דייר” איז נישטא. ערשט ווען א צווייטער איד קומט אריין און איז מחזיק, ווערט עס א פראבלעם.
4. נאך חשיכה — בטלה רשותו: ווייל בכניסת שבת איז שוין געווען מותר, קען מען נישט ווערן אסור אינמיטן שבת. דאס איז דער כלל: מ׳קען נישט ווערן אסור אין שבת — א נייער מענטש וואס קומט אריין אין שבת אוסר׳ט נישט, חוץ אין דעם איין קעיס פון איגלאי מילתא למפרע.
—
הלכה – ישראל הדר עם הנכרי
ישראל הדר עם הנכרי, או עם גר תושב, בחצר — אין אוסר עליו, שדירת הגוי אינה דירה ואינה קובעת איסור.
פשט: איין איד מיט איין גוי אין איין חצר — דארף נישט קיין עירוב. א גוי׳ס דירה רעכנט זיך נישט ווי א דירה לענין עירובין.
חידושים: “א גוי איז נישט קיין מענטש” לענין עירוב — נישט אז א גוי איז א בהמה, נאר דער איד רעכנט זיך נישט מיט דעם גוי׳ס דירה. דער גאנצער פלאץ איז ווי א רשות היחיד פאר דעם איד אליין.
—
הלכה – שני ישראלים וגוי בחצר — גזירה שלא ישכנו
שני ישראלים וגוי בחצר — זה אוסר על זה. לא מעיקר הדין אלא גזירה, כדי שלא ישכנו גוים עמהם, שלא ילמדו ממעשיו.
פשט: צוויי אידן מיט א גוי — דא האט מען געמאכט א גזירה אז דער גוי׳ס דירה זאל יא רעכענען, כדי אידן זאלן זיך נישט באקוועם מאכן צו וואוינען מיט גוים.
חידושים:
1. פארוואס נישט ביי איין איד מיט איין גוי? דער רמב״ם פרעגט: “ולמה לא גזרו בישראל אחד וגוי אחד?” ענטפערט: דבר מועט — ס׳איז נישט שכיח, ווייל שמא יפחד שמא יתייחד עמו ויהרגנו — ס׳איז דא אן איסור יחוד פון א איד מיט א גוי (חשש רציחה), איז ממילא וועט קיינער נישט וואוינען אזוי. נאר ווען ס׳איז מותר מצד יחוד (צוויי אידן מיט א גוי), האט מען געמאכט די גזירה ביי עירוב.
—
הלכה – עירוב און ביטול רשות מועיל נישט במקום גוי
שני ישראלים וגוי ששוכנין בחצר אחת, ועירבו הישראלים לעצמן — לא הועילו כלום. אין מבטלי לגוי, ואין הגוי מבטל להם. או ביטלו הישראלים זה לזה ונעשה כיחיד עם הגוי — לא הועילו כלום. שאין עירוב מועיל במקום גוי, ואין ביטול רשות מועיל במקום גוי.
פשט: קיין עירוב און קיין ביטול רשות העלפט נישט ווען א גוי איז דא. אפילו אויב די צוויי אידן זענען מבטל איינער צום צווייטן און ווערן ווי איין איד מיט א גוי — העלפט נישט, ווייל בעלי התקנה האבן נישט געלאזט קיין אנדערע היתרים.
חידושים:
1. פארוואס קען א גוי נישט מבטל זיין? ווייל ביטול רשות איז א דין אין שבת, א אידישע זאך — א גוי פארשטייט נישט עירוב און ביטול. עס איז נישט קיין אמת׳דיגע ביטול רשות ביי א גוי. עירוב און ביטול זענען א סארט “אהבת ישראל” — נאר אידן פארשטייען דאס.
2. אפילו ווערן ווי יחיד עם הגוי העלפט נישט: מ׳קען נישט זאגן אז דורך ביטול צווישן די אידן ווערט עס ווי איין איד מיט א גוי (וואס איז מותר) — ווייל די תקנה האט פארמאכט אלע וועגן.
—
הלכה – שכירות מן הגוי — דער היתר
שוכרין מן הגוי אפילו בשבת, שהשכירות כביטול רשות היא. לפיכך שוכר מן הגוי אפילו בפחות משוה פרוטה.
פשט: דער פראקטישער היתר איז: מ׳גיט דעם גוי געלט, מ׳דינגט זיין פלאץ, און דער גוי ווערט ווי אן אורח. דעמאלט רעכנט זיך ווי עס וואוינען נאר אידן.
חידושים:
1. די שכירות איז נאר א היכר בעלמא: די שכירות פון א גוי לענין עירוב איז שאינה שכירות ודאית אלא היכר בעלמא — עס איז נאר א סימבאלישע אנערקענונג, נישט קיין אמת׳דיגע שכירות מיט אלע דינים פון מקח וממכר. דערפאר איז עס מותר בשבת (וואס געווענליך איז מקח וממכר אסור), און דערפאר העלפט אפילו בפחות משוה פרוטה.
2. דער רמב״ם פארגלייכט עס צו ביטול רשות — פונקט ווי ביטול רשות ארבעט נאר לענין שבת (נישט קיין ריכטיגע הקנאה), אזוי אויך די שכירות פון א גוי איז נאר א שבת-מעכאניזם.
3. איין איד קען דינגען פאר אלע: נישט יעדער איד דארף באזונדער גיין דינגען פון דעם גוי. איין איד דינגט, און זיין רשות ווערט א חלק פון אלע אידן׳ס עירוב. ישראל אחד ומאה גוים רבים — אפילו אסאך גוים, איין איד דינגט פאר אלע.
—
הלכה – ווער קען פארדינגען פאר דעם גוי
אשת הגוי משכרת שלא מדעתו. אפילו שכירות או השאלה מישראל עליו.
פשט: די פרוי פון א גוי קען פארדינגען אן דעם גוי׳ס וויסן. אפילו א אידישער ארבעטער/שוכר פון דעם גוי קען פארדינגען.
חידושים: ווייל די שכירות איז נאר א היכר בעלמא, איז מען מיקל אז אפילו מענטשן וואס האבן נישט פולע רעכט איבער דער דירה קענען פארדינגען — זיי וואוינען דארט, זיי זענען א שטיקל שותפים, זיי פירן די הויז, און דאס איז גענוג פאר אזא ענין. א פראקטישע עצה: מען גייט צום אידישן ארבעטער אין דעם גוי׳ס האטעל, גיט אים א חצי פרוטה, און ער איז משכיר די רשות — דאס גייט אריין אין “משכיר שלא מדעתו.”
—
הלכה – שואל מקום ברחוב החצר
שואל מן הגוי מקום ברחוב החצר… הרי נשתתפו עמו ברשותו ואינו אוסר.
פשט: אנשטאט דינגען מיט געלט, קען מען בעטן בארגן א שטיקל פלאץ אין דעם גוי׳ס הויז. דורך דעם ווערט מען א שותף אין זיין רשות.
חידושים: דער מעכאניזם איז אנדערש: ביי שכירות דינגט מען דעם גוי׳ס רשות פאר זיך; ביי שאלה ווערט מען א שותף מיט דעם גוי אין זיין רשות. ביידע העלפן.
—
הלכה – גוי וואס האט אסאך שוכרים
הואיל והגוי אין שכירות או השאלה שלו אלא מן הרבים, אין צריך אלא אחד מהם.
פשט: ווען א גוי האט פילע שוכרים/שואלים, דארף מען נאר מיט איינעם פון זיי רעדן.
חידושים: ראשוני אשכנז האבן אויסגעטראכט א קולא אויף דעם יסוד: אין א שטאט פול מיט גוים, קען מען גיין צום מושל העיר (וועמען עס באלאנגט טעאריטיש די גאנצע שטאט), דינגען פון אים מיט א פרוטה, און דערמיט איז די גאנצע שטאט באדעקט.
—
הלכה – שכירות בשבת ווען מען האט נישט געמאכט קיין עירוב
שנים [ישראל] וגוי הדרים בחצר אחת [ולא עירבו] — שוכרין מן הגוי בשבת, ואחר כך מבטל אחד רשותו לחבירו.
פשט: צוויי אידן און א גוי אין איין חצר אן עירוב — מען דינגט פון דעם גוי אויף שבת, דערנאך איז איינער מבטל רשות צום צווייטן. דער וואס איז מבטל, איז מבטל סיי זיין אייגענע רשות, סיי דעם גוי׳ס רשות וואס ער האט געדונגען.
חידושים: וכן אם אין שם גוי בשבת — ווען דער גוי איז נישט דא אויף שבת, קען מען גאר נישט דינגען, איז מבטל ישראל לישראל אחר, ויאמר לו “טול.”
—
הלכה – גוי וואס האט געדונגען פון א צווייטן גוי
גוי שהשכיר מגוי — אם אינו רשאי להוציא את הגוי השני עד שישלים זמן שכירותו, שוכרין מן הגוי השני שנכנס תחת הבעלים. אבל אם יש רשות להוציאו בכל עת שירצה, ולא היה השני עומד — שוכרין מן הראשון, והרי הן מותרים.
פשט: ביי א לאנג-טערם ליעס, דארף מען דינגען פון דעם שוכר (צווייטן גוי), ווייל ער האלט די רשות. ביי שארט-טערם, ווען דער בעל הבית קען ארויסטרייבן דעם שוכר, און דער שוכר איז נישט אוועילעבל — קען מען דינגען פון דעם ערשטן גוי (בעל הבית).
—
הלכה – חלונות פתוחין מבית ישראל לבית ישראל
חצר שישראל וגוי שרויין בה, והיו חלונות פתוחין מבית ישראל לזה — אף על פי שמותר להוציא ולהכניס דרך החלונות, להוציא מבית לבית דרך חצר אסור מפני הגוי עד שישכור.
פשט: צוויי אידן וואס האבן א פענסטער צווישן זייערע הייזער קענען מאכן עירוב דורך די חלונות, און טראגן דורך די חלונות. אבער דורך דער חצר (וואו דער גוי וואוינט) טארן זיי נישט טראגן אן שכירות פון דעם גוי.
חידושים:
1. מען זאל נישט טענה׳ן: ווייל די צוויי אידן האבן שוין א עירוב דורך חלונות, זענען זיי געווארן “איינס,” און דערפאר איז עס ווי איין איד מיט א גוי (וואס דארף נישט קיין שכירות). דער רמב״ם זאגט ניין — דער עירוב דורך חלונות מאכט זיי נישט אזוי פאר “איינס” אז מען זאל קענען אפזאגן די שכירות פון דעם גוי. דער טעם: די גזירה שלא ילמוד ממעשיו (נישט צו וואוינען מיט א גוי) בלייבט בכח אפילו ווען מען האט א וועג ארויס דורך חלונות.
—
הלכה – מחלל שבת בפרהסיא אדער עובד עבודה זרה — כגוי
מחלל שבת בפרהסיא או שהוא עובד עבודה זרה — הרי הוא כגוי לכל דבריו, ואין מערבין עמו ואין מבטלין לו רשות, אלא שוכרין ממנו כגוי.
פשט: א מחלל שבת בפרהסיא אדער עובד ע״ז ווערט באהאנדלט ווי א גוי לכל דבריו — מען קען נישט מאכן עירוב מיט אים, מען קען נישט זיין מבטל רשות צו אים, נאר מען דארף דינגען פון אים ווי פון א גוי.
חידושים: דאס שטאמט פון וואס שבת און עבודה זרה זענען די צוויי שווערסטע עבירות, און א מחלל שבת בפרהסיא איז כעובד עבודה זרה (ווי געלערנט סוף הלכות שבת).
—
הלכה – מינים — צדוקים, ביתוסים, כופרים בתורה שבעל פה
אבל המין מן המינים שאינו עובד עבודה זרה ואינו מחלל שבת, כגון צדוקים וביתוסים והכופרין בתורה שבעל פה — כללו של דבר כל מי שאינו מודה במצות עירוב — אין מערבין עמו, אבל מבטלין לו רשות.
פשט: א צדוקי/ביתוסי/כופר בתושבע״פ איז נישט כגוי לכל דבריו. מען קען נישט מאכן עירוב מיט אים (ווייל ער גלייבט נישט אין עירוב), אבער מען קען זיין מבטל רשות מיט אים (ביטול רשות פארשטייט ער).
חידושים:
1. דער כלל פון רמב״ם: א צדוקי איז נישט קיין גוי. ער איז אנדערש ווי א מחלל שבת בפרהסיא. ער גלייבט אין תורה, נאר נישט אין תורה שבעל פה. דערפאר קען מען נישט “דינגען” פון אים (ווי ביי א גוי), אבער מען קען ביטול רשות מאכן.
2. פארוואס נישט עירוב? ווייל ער איז אינו מודה במצות עירוב — ער ווייסט פון עירוב אבער ער איז נישט מסכים דערצו. (אנדערש ווי א סתם שוואכער איד וואס פארשטייט נישט, אבער טוט על דעת די וואס פארשטייען.)
3. פארוואס יא ביטול? ווייל ביטול רשות איז א מער פונדאמענטאלער מעכאניזם — ער איז מבטל זיין רשות אינגאנצן, דאס איז נישט א “תקנה” ווי עירוב, נאר א ריאליטעט אז ער איז נישטא. א צדוקי קען דאס פארשטיין און מסכים זיין.
4. ביטול רשות איז בעיקר מער פונדאמענטאל ווי עירוב: מען זעט לאורך די הלכות אז ביטול רשות איז אין א געוויסן זין שטארקער ווי עירוב — ביטול טייטש ער איז אינגאנצן נישטא, וואס איז א מער גמור׳דיגע לייזונג. הגם למעשה איז עירוב לכתחילה, איז ביטול אין א געוויסן זין מער פונדאמענטאל.
5. דער מאירי: א צדוקי האט נישט דעם היתר פון “איין איד” (וואס ביי א גוי דארף מען נישט שכירות ווען עס וואוינ
ט נאר איין איד), ווייל דער היתר איז באזירט אויף דעם אז א איד וואוינט נישט מיט א גוי (ווייל א גוי איז חשוד אויף רציחה), אבער א צדוקי איז נישט חשוד אויף רציחה, ממילא וואוינט מען יא מיט אים, און ער בלייבט א פראבלעם לענין עירוב.
—
הלכה – חצר פנימית וחיצונה — איד און גוי
ישראל אחד וגוי אחד בפנימית, וישראל אחד בחיצונה — אדער פארקערט, ישראל וגוי בחיצונה, וישראל לבדו בפנימית — הרי זה עושה לחיצונה, אסורים על הפנימית, עד שיותרו אלו לאלו.
פשט: ביי צוויי חצרות איינע אינעווייניג פון דער אנדערער, וואו דער פנימי דארף דורכגיין דעם חיצון — ווען א גוי איז אין איינע פון זיי, גילטן די זעלבע דינים ווי ביי איין חצר: דער גוי׳ס אנוועזנהייט מאכט אז די אידן אוסר׳ן איינער אויפן צווייטן. ווען מען דארף דורכגיין דורך דער חיצונה חצר, ווערט עס ווי צוויי אידן און א גוי אין איין חצר, ווייל רגל המותרים שם — מען דארף דינגען פון דעם גוי. אבער אין דער פנימית׳ער חצר אליין, וואו עס וואוינט נאר איין איד (מיט אדער אן א גוי), איז נישטא די גזירה.
תמלול מלא 📝
הלכות עירובין פרק ב׳ – ביטול רשות
הקדמה: חזרה אויף פרק א׳ און אריינפיר צום פרק
א גוטן, מיר לערנען הלכות עירובין פרק ב׳.
א גוטן, אונז לערנען רמב״ם הלכות עירובין, די צווייטע פרק פון הלכות עירובין, פרק ב׳. אין די פריערדיגע פרק האבן מיר אונז געלערנט וואס די מצוה פון הלכות עירובין, וואס עירובין איז. האבן מיר אונז געלערנט אז בעצם מעג מען טראגן אין די חצר אדער אין די מבוי, ווייל די מחיצות מאכן עס פאר א רשות היחיד. אבער היות מענטשן זעען נישט רשות היחיד, ווייל מענטשן מיינען אז יחיד, רשות היחיד, רשות הרבים, ווייסן נישט מענטשן אז ס׳האט צו טון מיט מחיצות, נאר זיי קוקן עס אן אז דארט וואו די רבים וואוינען איז רבים, און דארט וואו די יחיד וואוינט… אויב אזוי קוקט ער אן אז אין א חצר איז אויך דא רשות היחיד און רשות הרבים, דאס הייסט די רשות היחיד איז די הויז וואו מענטשן וואוינען, און די רשות הרבים איז די שערד ספעיס, די חצר, אדער אזוי אויך ביי א מבוי.
האבן די חכמים נישט געהאלטן אז מענטשן זאלן אזוי טראכטן, נאר מ׳וועט פארגעסן פון די גאנצע דין הוצאה, און הוצאה ווייסן מיר איז זייער א חשוב׳ע זאך ביי די חכמים, זיי האבן געמאכט אזויפיל הלכות וועגן הוצאה. האבן זיי געמאכט א הלכה אז מ׳דארף מאכן עפעס וואס ווייזט אז די גאנצע חצר איז באמת איין רשות, אדער די גאנצע מבוי איז באמת איין רשות. וויאזוי ווייזט מען דאס? מיט דעם וואס אלע זענען צוזאמען שותפים אין איין סעודה. ס׳איז דא א ברויט וואס זיי זענען אלע בשותף. דאס האבן מיר אונז געלערנט אין די פריערדיגע פרק, פארשידענע הלכות וויאזוי די ברויט ארבעט, וואסערע ברויט איז ראוי, איך מיין ווען מ׳דארף ברויט און ווען מ׳קען נוצן אנדערע מאכלים, און אזוי ווייטער.
אין די פרק גייען מיר אונז לערנען וואס טוט זיך ווען ס׳ארבעט נישט. ס׳איז דא איינער אין די חצר וואס ער וויל נישט, אדער ער קען נישט, פאר סאם ריזען ער וויל נישט ווערן פארט פון די… די גאנצע עולם ווערט א חסידישע חבורה וואס זענען שותפים אין א פת און עסן צוזאמען, און ער וויל נישט. וואס טוט מען אין אזא פאל? איך מיין אז געווענליך געשעט עס בשוגג, אבער ס׳מאכט זיך אמאל א מזיד. עניוועי, וואס מיר גייען לערנען איז אז ס׳איז דא צוויי עצות, ס׳איז דא געוויסע עצות וואס מ׳קען טון. דאס קען מען טון פאר די אידן שבת, מיין איך, רייט? מ׳קען טון, חוץ פון די עצה פון פת, וואס דאס איז די תקנה פון שלמה המלך, די מצוה, איז דא עצות וואס מ׳קען טון.
און זאלן מיר גלייך א הערה, אז לכאורה, ווי מיר האבן פריער געלערנט, מען קען אויך מזכה זיין, איינער קען מזכה זיין פאר אלע. אויב איינער איז מזכה פאר אלע, לכאורה איז נישטא די פראבלעם, ווייל ער איז מזכה אפילו שלא בפניו. אבער רוב ערשטע ברענגט מען נישט גערעדט פון אזא אופן, זעט אויס אז די זכיה איז נישט געווען אן אפטע זאך, עס איז געווען עקטשועלי יעדער איינער געט א פת. וואס טוט זיך ווען איינער האט נישט געגעבן א פת? איז דאך לכאורה קען עס נאך נישט ווערן קיין רשות היחיד. איז טאקע געסאלווד, רוב מענטשן האבן שוין טאקע געמאכט אז זייער בית און די חצר איז איינס, זיי וואוינען נישט דווקא אין זייער אייגענע בית, נאר אלע וואוינען אין די זעלבע חצר. אבער ס׳איז דאך דא איינער וואס איז מעכב אויף אלע פון זיי, איינער וואס מאכט זיין הויז פאר א רשות היחיד, ממילא אויטאמאטיש ווערט די חצר ארום ווי א רשות הרבים, ס׳האט שוין מיט די חשש פון עירובין יא.
הלכה א – חצר שעירבו כולם חוץ מאחד מהם
רמב״ם׳ס ווערטער
זאגט דער רמב״ם אזוי: חצר שעירבו כולם, אלע האבן זיך צוזאמגעמישט מיט די עירוב, חוץ מאחד מהם שלא עירב עמהם, איינער האט נישט. דער נישט איז בין במזיד בין בשוגג, ער האט פארגעסן צו אריינשיקן זיין ברויטל. הרי זה אוסר עליהם, אסר׳ט דער מענטש אויף די אנדערע בני החצר, ווערט עס א גרויסע פראבלעם, אוסר על כולן להוציא מבתיהם לחצר, טארן זיי אלע נישט ארויסטראגן פון זייער הויז צו די חצר, ווייל ס׳בלייבט ווייטער די זאך אז די חצר איז א מקום משותף פאר אלע פון זיי, אינקלודינג פאר די שוכח, און די בתים איז עקסטער. ומחצר לבתים.
ביטול רשות חצירו בלבד
איז וואס קען מען יא טון? זאגט דער רמב״ם אזוי: ביטל להם זה שלא עירב רשות חצירו בלבד, אויב דער מענטש האט נישט געמאכט די עירוב, איז ער געגאנגען און ער האט מבטל געווען די רשות פון זיין חצר. ער זאגט ער איז מבטל די רעכט כביכול וואס ער האט אין די חצר. די חצר האבן מיר פריער געלערנט איז א מקום משותף פאר אלע פון זיי. זאגט ער, די רעכט וואס איך האב דא אין די חצר בין איך מבטל. ער איז מבטל פאר זיי, ער גיבט עס צו זיי. איז זיי זענען דאך אלע יעצט אזוי ווי איין בני בית, זיי זענען אלע שותף אין איין ברויט. בלייבט ווייטער די חצר אזוי ווי א שטח וואס באלאנגט פאר איין גרופע מענטשן, וואס איז איין גרופע פון יחיד. איין family, און ער איז בטל, ער האט נישט קיין שייכות אין די חצר, ער בלייבט אין די חצר ווייטער אזוי ווי ער איז רשות היחיד, דאס איז בסדר. הרי אלו מותרין, מעגן זיי אלע טראגן להוציא לחם מבתיהם לחצר, פון די חצר צו זייערע הייזער. אבל לביתו אסור, צו זיין הויז טארן זיי נישט טראגן, ווייל זיין הויז בלייבט גוט. אלע אנדערע האבן מבטל געווען זייער הויז צום חצר, און די חצר איז געווארן זייער שותפות. ער האט נישט מעורב געווען, ער האט נאר מבטל געווען.
דער חילוק צווישן מבטל און מעורב
מבטל געווען הייסט אז ער נעמט אוועק זייער עקסטערקייט, זייער פרטיות. מעורב גייט ביידע וועגן. יא, יא. אבער מבטל גייט נאר איין וועג. עס איז נישט די זעלבע זאך. די פוינט איז אז יעדער מענטש אין די חצר האט צוויי רשויות, ער האט זיין בית וואס באלאנגט פאר אים, און אויך די חצר, זיין חלק אין די חצר. אויב האט ער מבטל געווען זיין חלק אין די חצר, איז ווערט די חצר גוט פאר יעדעם, אבער צו זיין הויז מעג קיינער נישט טראגן, נישט ער און נישט קיינער, ווייל זיין הויז איז נאך עקסטער.
ביטול רשות ביתו ורשות חצירו
וואס איז טאמער ביטל להם רשות ביתו ורשות חצירו, אויב האט ער אלעס מבטל געווען, ער האט געזאגט מיין בית און מיין חצר איז בטל, איז ווערט זיין בית און זיין חצר ווערט אזוי ווי די חצר, וואס די חצר באלאנגט פאר אלע אנדערע מענטשן וואס האבן זיך נישט משתתף געווען בפת, נאר מעורב געווען, הרי כולן מותרין, מעג יעדער אריינטראגן, ער מעג אויך טראגן, ווייל ס׳איז נישט זיין פרטיות.
הן מותרין שלא עירבו, והרי ביטל להם רשות ביתו וחצירו, זיי מעגן טראגן איבעראל, כולל אין זיין חצר, ווייל זיי צווישן זיך זענען זיי אלע מעורב, און ער האט מבטל געווען זיין הויז, ווייל זיין הויז באלאנגט יעצט פאר זיי. והרי ביטל להם רשות ביתו וחצירו, ער האט מבטל געווען די רשות, די עקסטערע רשות פון זיין בית און זיין חצר. ממילא, וואס איז יעצט די רשות? צו וועם באלאנגט יעצט ביתו וחצירו? פאר די אלע, פאר די רבים, פאר די בני החצר. ואף הוא מותר, ער מעג אבער אויכעט טראגן פון זיין הויז צו די חצר. פארוואס? ווייל ער האט עס מבטל געווען, ממילא אין לו רשות, האט ער נישט קיין עקסטערע רשות. און וואס איז ער? והרי הוא כאורח אצלם, ער איז אזוי ווי איינער וואס איז צו גאסט ביי די מענטשן פון די בני החצר. ער איז נישט קיין שותף מיט זיי, ווייל ער האט נישט געגעבן א ברויט, אבער וואס געשעט, וואס איז מיט איינער וואס קומט אין דער חצר, ער האט נישט קיין אייגענע הויז אין דער חצר, ער איז נאר א גאסט פון די בני חצר, און דער כלל איז א אורח אינו אוסר, ער ווערט א אורח.
סתם ביטול רשות – מינימום אינטערפרעטאציע
סאו יעצט האבן מיר עס געלערנט אז ס׳איז דא צוויי סארט רשות׳ן וואס יעדער איינער האט, און מ׳קען מבטל זיין איינס אדער ביידע. דאס ווייסן מיר, דאס איז נארמאל. אויב ביטול רשות איז סתם, איינער איז מבטל זיין רשות, ער זאגט נישט קלאר וועלכע רשות, ווייל ער האט דאך רשות ביתו, זיין פרטיות׳דיגע רשות, און ער האט די שותפות׳דיגע רשות אין דער חצר. זאגן אונז אז ווען איינער איז מבטל רשות סתם, רשות חצרו בטל. אפשר, מ׳מינימייזט. כאילו, מ׳לייגט נישט אריין מער משמעות אין זיינע ווערטער, מ׳זאגט ער האט נאר מבטל געווען די זאך וואס איז גרינגער מבטל צו זיין, די רשות וואס ער האט אין די חצר, אבער רשות ביתו לא בטל.
דאס איז די מינימום. ווייל נארמאל א מענטש איז גרינגער מבטל זיין זיין רשות אין חצר ווי מבטל זיין זיין בית, זיין הויז וועט ער נישט אוועקגעבן, זיין רשות אין די חצר, אקעי.
הלכה בנוגע ביטול לכל אחד ואחד בפירוש
רמב״ם׳ס ווערטער
די רמב״ם, ווען מבטל רשות לבני חצר, איינער וואס טוט דאס און ער איז מבטל זיין רשות פאר די בני החצר, צריך לבטל לכל אחד ואחד בפירוש. ואומר רשותי מבוטלת לך ולך ולך. און ס׳איז נישט פשוט אז ער קען זאגן איך בין מבטל מיין רשות פאר יעדער, ווייל ווער איז דער יעדער? ס׳איז נישטא קיין יעדער. ער קען נישט זאגן פאר אלע בני החצר. ער דארף מבטל זיין עקסטער, יא, עקסטער פאר יעדער איינער.
דיסקוסיע: פארוואס נישט ווי זיכוי?
פארוואס? אזוי שטייט אין די רמב״ם. רייט, אבער פארוואס זאל נישט העלפן ווען ער זאגט איך בין מבטל פאר די בני החצר? ווייל ס׳איז נישטא קיין בני החצר. גענוי, ביטול איז נישט די זעלבע זאך ווי עירוב. ביטול מיינט כאילו, איך ווייס נישט וואס ער מיינט, לאמיר זאגן, כאילו הפקר, כאילו ער איז מקנה זיין חלק פאר די אנדערע מענטשן. מ׳קען נישט מקנה זיין פאר א גרופע מענטשן, מ׳קען נאר מקנה זיין פאר יעדן איינעם עקסטער.
איז דאס פאלגט מען די סברא. וואס איז דא שווער צו פארשטיין? איך קען אויך זאגן, איך ווייס נישט די סיבה. ס׳איז יא, מזכה זיין קען מען פאר יעדן. א מענטש קען נעמען א ברויט און זאגן – ס׳איז נישט פאר יעדער, פאר יעדער א שטיקל. מ׳קען מקנה זיין פאר די צען מענטשן זאלן עס קונה זיין. און דא שטייט וואס מ׳דארף ארויסזאגן בפירוש. איך ווייס נישט צו ס׳איז א דין אין קנין, צו ס׳איז א דין אין עירוב. ס׳איז ביטול, ביטול איז נישט קנין. ביטול איז נישט קיין קנין און נישט קיין עירוב. ס׳איז א נייע זאך, וואס איז א שווערע זאך. מענטשן טוען עס נישט צוזאמען. דאס זעט מען דא.
די נאטור פון ביטול רשות
ביטול איז נישט אז איך בין מבטל מיין רשות, אז איך האב נישט קיין רשות. ס׳איז נישט הפקר. ס׳איז נישט אז איך בין מבטל מיין רשות. ביטול מיינט ביטול ל… ביטול איז ער איז מבטל צו איינעם. ביטול איז די לשון איז נגרי״ף. דו ביסט מבטל דיין רשות, איך האב און איך בין מבטל. ביידע האבן א חלק אויף וואס זיי שטייען. ביטול אליהם. אלעמאל ביטול להם. ס׳איז נישט דא אזא זאך ביטול אוליהם. אלעמאל ביטול איז ביטול להם. פארוואס? ס׳גייט נאר איין וועג. ס׳איז נישט אז ער ווערט בטל צו אים. ער ווערט בטל צו זיי. און די ריזן פארוואס ער מעג טראגן איז נאר ווייל ער ווערט א גאסט, ער ווערט אויס. ער ווערט נישט אזוי, ער ווערט אינקלודעד מיט זיי. ער ווערט נישט אינקלודעד. ס׳איז ביטול איז אזויווי ער איז כאילו מכניע, איך ווייס נישט, ער געבט זיין רשות פאר זיי.
סאו, ס׳איז זייער אן ערנסטע זאך. דו זעסט אז מענטשן ווילן נישט מבטל זיין זייער רשות. ס׳איז נישט קיין פשוט׳ע זאך. זיי גייען נישט מאכן קיין שותפות אויף א מינוט כדי מ׳זאל קענען טראגן שבת. איך ווייס נישט. אבער אזוי איז די איידיע כאילו, אז מ׳נעמט עס זייער ערנסט. איך פארשטיי נישט דאס, באט…
הלכה בנוגע יורש – ביטול רשות בשבת
רמב״ם׳ס ווערטער
שוין, אזוי לערנט דער רמב״ם. אבער א יורש, איינער האט דזשאסט גע׳ירש׳נט א הויז, מבטל רשות, קען ער מבטל זיין א רשות אפילו שמת מורישו בשבת? די טאטע איז געשטארבן אויף שבת, און ער האט גע׳ירש׳נט אויף שבת. קען ער נאך דעמאלטס… אה, סאו דו זעסט דא אז מ׳איז מבטל אן העלפט אויף שבת? עקזעקטלי. ניין, איך גיי דיר יעצט זאגן קלאר. ביידע האבן עס יא געזען, ווייל שכח, דאס איז דאך די גאנצע פראבלעם, שכח, מ׳זאל עס יא געזען. ביטול איז, איינע פון די פוינטס פון ביטול איז אז דאס קען מען טון אין שבת. ס׳איז נישט קיין עירוב וואס מ׳קען נישט טון נאר ערב שבת.
אהא, סאו דו זעסט אויך כאילו אז ס׳איז נישט קיין קנין, ס׳איז נישט קיין מקנה פאר אנדערע מענטשן, ווייל דאס וואלט מען נישט געטארט טון אויף שבת. אקעי. ס׳איז נישט פשוט וואס ס׳איז פונקטליך. ס׳איז אזא זאך וואס הייסט ביטול רשות.
דער כלל: יורש תחת מורישו הוקם לכל דבר
סאו, דער יורש קען עס מבטל זיין בשבת. פארוואס? שהיורש תחת מורישו הוקם לכל דבר. דער יורש באקומט גלייך אלע זכויות וואס דער מוריש האט געהאט. און מילא. האט ער עס שוין קונה געווען, ס׳איז שוין זיינס, אפילו ערב שבת איז עס געשען אויטאמאטיקלי.
די טייטש פון דעם איז אזוי, אין די גמרא שטייט אז די שאלה איז, ווייל ס׳איז דא א כלל אז מבטל זיין קען מען נאר א זאך וואס מ׳האט געקענט מערב זיין נעכטן. איז די שאלה, דער יורש האט נישט געקענט מבטל זיין נעכטן, ווייל ס׳איז נישט געווען זיינס נעכטן, ער האט נישט געקענט מערב זיין נעכטן, סיי וואס ס׳איז נישט געווען זיינס. זאגט ער, ער האט יא געקענט, ווייל ער איז א המשך פון זיין טאטע וואס ער האט געקענט.
דין יורש — כח הביטול מהמוריש
סאו וויבאלד זיין טאטע האט געקענט, איז ער היינט א המשך פון דעם, אבער מבטל זיין שבת קען מען יא. די רעכט איז נישט קיין שאלה.
לאמיך אייך מסביר זיין, ס׳איז נישט דא קיין ספק אז א יורש איז דער בעל הבית פון זיין ירושה. די חידוש איז ער איז נמשך אפילו דעם טאטנ׳ס יכולת פון ערב שבת. ס׳איז אינטערעסאנט, ס׳טייטש אז א יורש איז נישט פשט אז ער באקומט די הויז, נאר ער ווערט דער טאטע אזויווי, און די הויז בלייבט זיינס. ס׳איז אנדערש ווי א געווענליכע קנין וואס גייט פון א׳ צו ב׳, ס׳בלייבט ביי א׳ און ער ווערט א׳.
אויב מ׳האט געקויפט שבת, די הויז, ער גייט, ס׳איז נישט ארבעט אין די שטוב. ער קומט במקום מורישו, דאס איז די ווארט. ממילא קען ער מאכן ביטול רשות.
ס׳טייטש אז אויב איינער וואלט אויף אן אנדערע אופן שהיה מקנה, די קנין זאל מקנה זיין, לאמיר זאגן אויב מ׳מעג, איך ווייס נישט, אויב איינער מאכט א קנין און זאגט אז בשבת זאל די קנין חל זיין, און יענער איז קונה געווען, לאו דוקא אז ער קען מבטל זיין. אבער דא, וויבאלד די דין אין יורש אז דער יורש קומט אריין במקום המוריש, וויבאלד דער מוריש האט בשעת מ׳האט געקענט מערב זיין שבת געקומען גלייך די רעכט צו מבטל זיין, קען ער עס טון.
שאלה: מ׳יורש׳נט דאך נישט קיין עירוב?
Speaker 1: פארשטייסט וואס איך זאג? ניין, נאר ער קומט תחת מורישו, וואלט איך געדארפט זאגן אז ער האט שוין פאר דעם. מ׳יורש׳נט נישט קיין עירוב. מ׳יורש׳נט א רשות.
אבער ער האט גע׳יורש׳נט די הויז וואס דער מוריש האט שוין אוועקגעגעבן די זכות פאר יעדן אין עירוב. דער עירוב איז נישט אוועקגעגעבן, דער עירוב איז פאר די מענטשן, דער עירוב איז נישט פאר די הויז. די רשות איז אוועקגעגעבן פאר די הויז. אויב איך געדענק שטייט דאס באלד מפורש.
ביטול רשות בשבת — מותר לכתחילה
זאגט דער רמ״א, מבטל רשות בשבת מותר לכתחילה, סאו מ׳מעג עס טון, ס׳איז נישטא קיין פראבלעם.
Speaker 2: די ביטול איז א חלק פון די דין יורש?
Speaker 1: ניין, ס׳איז א גאנץ נייע ליין. ער מעג עס טון. ניין, ס׳הייבט זיך צו דעם אז ער מעג, אפילו… דא רעדט מען דאס ערשטע מאל קלאר א קעיס וואס ער איז געשטארבן אין שבת, דער מוריש מעג ער עס טון אין שבת. פארוואס? איינס אז ער קען, ווייל ער קומט תחת המוריש. איינס צו פרעגן טאר מען מבטל זיין אין שבת? ניין, מען מעג אפילו לכתחילה מבטל זיין די רשות אין שבת. אלע סימנים ביז יעצט איז דאס די זאך פון ביטול.
איך מיין אז ס׳איז א מיטלדיגע תחילה. איך מיין אז ס׳איז מתחילת הבריאה. איך מיין אויך אז… איך ווייס נישט, איך מיין אויך אז דער מוריש דארף עס טון, ווייל דער עירוב פון דער טאטע ארבעט שוין ממילא נישט, אפילו דער טאטע האט יא געמאכט אן עירוב. מ׳דארף זען באלד.
וואס דער רמב״ם וויל זאגן איז, זאלסט נישט מיינען אז ס׳איז עפעס וואס זעט אויס ווי קנין אדער מקח וממכר וואס מ׳טאר נישט טון אין שבת, מ׳מעג עס טון לכתחילה אין שבת.
רייט, זייער גוט.
ביטול רשות פון רבים צו יחיד — אין אורח רב
זאגט ער ווייטער, וואס טוט זיך אזוי? “בטלו עליו המערבין רשותן לזה שלא עירב”. דער מענטש וואס האט נישט מערב געווען, ער וויל אויך נישט מבטל זיין. אבער עס גייען אן אנדערע, זאגן זיי, “אונז זענען אלע מבטל צו אים, אונז האבן נישט קיין עקסטערע רשות היחיד, אלעס דיינס”. הוא מותר. רייט. מעג דער מענטש צו וועם מ׳האט מבטל געווען, ער מעג טראגן, שורה נישט לבדו, נאר ער וואוינט אין די חצר, איז נאר איין עקסטערע רשות היחיד אין די חצר. אבל הם אסורין, זיי אלע זענען אסור, שלא נשתייר להם רשות.
פארוואס? זיי בלייבן נישט איבער מיט קיין רשות. איי, מ׳האט דאך פריער געזאגט אז מ׳דארף איבערבלייבן מיט א רשות? דאס איז נישט קיין פראבלעם. רייט.
“ואין אומרים יהיו כאורחים אצלו”, מ׳זאגט נישט, זאל מען זיי אלע אנקוקן ווי טאקע די איין מענטש האט א רשות אין דער חצר, און אלע זענען אזוי ווי געסט ביי אים. ס׳ארבעט נישט אזוי, ווייל “אין אורח רב עם אורחים הולך ומצטמצם”. א באנדע פון אורחים גייען נישט צו איין מענטש. ס׳ארבעט נישט אזוי אז איין מענטש זאל האבן אזויפיל אורחים. פארקערט, א גרופע אידן קענען פארנעמען אן אורח.
וואס איז דער כלל? ס׳מיינט נישט אז ס׳איז אורחים, א מענטש קען האבן א חצר, אבער ס׳מיינט אז אין דעם קעיס קען מען נישט זאגן אז די גאנצע זענען אורחים זיינע. ס׳גייט נישט אזוי. ס׳איז נישט קיין מורא׳דיגע סברא וואס איך פארשטיי, אבער אזוי זאגט די הלכה.
Speaker 2: יא. די פוינט איז אז א יחיד קען ווערן בטל צו רבים, אבער רבים קענען נישט ווערן בטל צו א יחיד.
Speaker 1: מען קען מבטל זיין אויף שבת די ביטול רשות, ווייל ס׳קען זיין, דאס איז די ווארט, זיי ווילן אים, אזוי ווי ווען ער וויל טראגן זענען זיי מבטל אלעס פאר אים, ער זאל קענען טראגן, און נאכדעם וועלן זיי זיך צוריקקערן צו וואס ס׳איז געווען. די תוספות זאגט שוין מפורש אז דאך טאר מען נישט.
אקעי, ווייטער.
ביטול רשות — צוויי אדער מער שלא עירבו
“היו אלו שלא עירבו שנים או יתר”, מ׳האט ביז יעצט גערעדט ווען איינער האט זיך נישט מצטרף געווען אין די עירוב. אבער אויב צוויי מענטשן אדער דריי מענטשן האבן נישט געמאכט קיין עירוב, איז אזוי, “ומבטלי רשותן למערבין”, זיי האבן מבטל געווען זייער רשות פאר די וואס האבן יא געמאכט א עירוב, “הן המערבין מותרין”, די מערבין וועלן זיין מותר, ווייל זיי האבן מבטל געווען זייער רשות, “ואלו שלא עירבו”, די מענטשן וואס האבן נישט מעריב געווען און זיי האבן מבטל געווען זייער רשות, “אסורין”, זיי טארן נישט טראגן פון זיי ארויס צו די חצר.
אבער פארקערט קען מען נישט טון. “אבל אין המערבין יכולין לבטל רשותן לשנים שלא עירבו”, זיי זענען אבער נישט קענען מבטל זיין די רשות פאר די צוויי, ווייל אפילו ווען זיי זאלן דאס טון וועט עס ווייטער נישט העלפן, “שכל אחד מהן אוסר על חבירו”, ווייל ס׳דארף נאכדעם איינער פון זיי מבטל זיין פאר די אנדערע. וועט דאס אויך נישט העלפן.
ביטול אין צוויי סטעפס — ארבעט נישט
אה, וואס טוט זיך אז מ׳האט געטון אזוי, און נאכדעם איז די לעצטע זאל מבטל זיין, נאר איינס פאר די לעצטע? “ואפילו חזר אחד שלא עירב ובטל רשותו לשני שלא עירב”, איז ווייטער “הרי זה אסור”, פארוואס? “שבשעה שבטלו לו המערבין אסור היה”, ווייל ווען אלע וואס האבן געמאכט א עירוב האבן מבטל געווען צו אים, דעמאלטס האט עס נישט געארבעט, ס׳איז דאך נאך איך און מיין אוסר החצר, און ממילא קענען מיר נישט טלטל׳ן. דאס איז דער פראבלעם.
איך ווייס נישט. דאס איז טאקע כללים פון הלכות ביטול. דאס איז אן עסק. מיר וועלן זען. איך פארשטיי נישט. אינטערעסאנט.
מ׳קען נישט, די פוינט איז, עפעס וואס מ׳דארף מאכן אין צוויי סטעידזשעס, מ׳קען נישט מאכן אין צוויי סטעידזשעס. דאס איז דער ווארט. ביטול ארבעט נאר ווען ס׳ארבעט אין איין שאס. צוויי מאל? ניין, ארבעט שוין נישט.
אזוי ווי דו האסט געזאגט, אזוי ווי דו האסט געזאגט אז איינער האט אריינגענומען אין ביתו, און ער איז מבטל, און נאכדעם איז ער מבטל די צווייטע מאל, דאס איז נישט גוט.
ניין, ניין, ער זאגט בעסער. ניין, ער זאגט צוויי סטעידזשעס וואס ס׳פעלט אויס פאר די הלכה. דו מוזט דאך קודם אז יעדער איינער זאל מבטל זיין לעילא שלא ערבו, און נאכדעם העלפט עס נאך אלץ נישט, ווייל ס׳בלייבט צוויי שלא ערבו. דארפן זיי עקסטער. מ׳קען נישט מאכן עקסטערע סטעפס. אויב די פריערדיגע סטעפ איז געבליבן אסור, קען מען נישט מאכן נאך א סטעפ דאס צו סאלוון. דאס איז וואס ער זאגט.
שאלה: דארפן אפאר מענטשן מבטל זיין אויף איינמאל?
Speaker 2: אזוי ס׳מיינט אז אפאר מענטשן אין די חצר דארפן מבטל זיין, דארפן זיי עס טון אויף איינמאל?
Speaker 1: ניין, זיי דארפן עס נישט טון, ווייל ס׳פעלט נישט אויס למדנות׳דיג. יא, זיי קענען מבטל זיין, זיי מוזן נישט טון אויף איינמאל. יעדער איינער, ער איז אוסר רשות, ער איז אוסר רשות. איז בשעת איינער איז מבטל, איז נאך אסור, ווייל דער נעקסטער מענטש האט נאך נישט מבטל געווען.
Speaker 2: וועלכער נעקסטער מענטש?
Speaker 1: אקעי, לאמיר גיין ווייטער.
Speaker 2: אה, דו מיינסט ביי די פריערדיגע קעיס.
Speaker 1: יא, ווען אפאר מענטשן זענען מבטל, וואס געשעט דעמאלטס? דארפן זיי מבטל זיין אויף איינמאל? ווייל אויב איינער ווען ער איז מבטל איז נאך אלץ אסור, העלפט נישט די ביטול.
זייער גוט. אזוי איז טאקע דא צדיקים וואס האבן געטראכט. אבער אנדערע טראכטן נישט אזוי. פארוואס נישט? איך פרוביר צו פארשטיין עפעס א חילוק. איך ווייס נישט פונקט. איך פיל אז ス’איז דא א חילוק, איך ווייס נאר נישט וואס ס׳איז. איך ווייס נישט קלאר. ס׳איז דא אפשר א… איך ווייס נישט. איך ווייס נישט. ער ברענגט עס אפשר נאך א פראבלעם, איך פארשטיי נישט וואס איז זייער פראבלעם.
אקעי, ווייטער.
ביטול פון איינער צו איינער — אחד שערב מבטל לאחד שלא ערב
אחד שערב מבטל רשותו לאחד שלא ערב. וואס טייטשט? ווען מ׳רעדט דא פון א חצר וואס ס׳איז נאר דא צוויי מענטשן? יא. איין מערב׳דיגער קען נישט מבטל זיין פאר איין נישט מערב׳דיגער. אבער פארקערט יא. אחד שלא ערב מבטל רשותו לאחד שערב.
ס׳קען נישט זיין נאר צוויי מענטשן, ווייל צוויי מענטשן איז נישט דא קיין עירוב בכלל. די ווארט איז אז איין מענטש קען נישט… מיט א עירוב, דאס הייסט צוויי מענטשן וואס האבן געמאכט א עירוב האבן מיר יעצט געלערנט קענען מאכן א ביטול פאר א דריטע מענטש וואס האט נישט געמאכט קיין עירוב, און דעמאלטס ווערן נאר זיי, יא, נאר דער וואס מאכט די עירוב ווערט מותר.
אבער איין מענטש, איין מענטש וואס האט געמאכט א עירוב, קען נישט מבטל זיין פאר איין מענטש וואס האט נישט קיין עירוב. און דאס זעלבע פארקערט, דער וואס האט נישט געמאכט קיין עירוב זאל מבטל זיין רשות פאר דער וואס האט יא געמאכט א עירוב. איך ווייס נישט פארוואס נישט, אבער אזוי זאגט דער רמב״ם.
דיסקוסיע: וואס מיינט “אחד שערב מבטל לאחד שלא ערב”?
Speaker 2: ער זאגט אז דאס רעדט זיך ווייטער פון די פריערדיגע קעיס, ווען ס׳איז געווען מער ווי איין מענטש וואס האט נישט מערב געווען. מ׳רעדט דא פון די לעצטע צוויי מענטשן, הייסט.
Speaker 1: איך פארשטיי נישט, פריער האבן די צוויי מענטשן נישט געמאכט קיין עירוב. אחד שערב… אה, די פוינט איז מ׳דארף אלע. אויב איז דא א עירוב, דארף דאך יעדער איינער מסכים זיין, יעדער איינער מבטל זיין רשות. איינס העלפט נישט.
אבער פארקערט העלפט יא, זייער סימפל, ווייל ס׳איז דא נאר איין מענטש וואס איז געבליבן אן א עירוב, איז ער מבטל רשות צו איינער, און יעצט איז יענער איינער פארט פון די רעסט.
Speaker 2: אבער פריער האבן מיר געלערנט אז מ׳דארף יא מבטל זיין פאר יעדער, לפרט, געדענקסט? האבן מיר דאך פריער געלערנט, ניין? געדענקסט אז מיר האבן געלערנט אז מ׳דארף מבטל זיין פאר יעדער? סאו וואס זאגט ער “אחד שערב מבטל לאחד”? ס׳איז נאר דא איינס, ס׳איז דא נאך צען מענטשן. סאו וויאזוי העלפט עס?
Speaker 1: ער זאגט אז מ׳האט געמוזט אז די צווייטע זאל שטארבן, צורי חיון. ס׳איז נישט די ערשטע וואס מוטשען זיך מיט דעם, די מפרשים מוטשען זיך שוין, ווייל שטייט אז מ׳האט פריער געלערנט אז מ׳דארף ווארטן אויף א עד, און מ׳קען נישט האבן א עד פאר יעדער עקסטער. סאו וואס הייסט מ׳וועט ווארטן לעבן?
קשיא אויפן רמב״ם: ביטול פאר איינעם ווען ס׳זענען דא מערערע
Speaker 1: האבן מיר דיך פריער געלערנט, ניין? געדענקסט אז מ׳האט געלערנט אז מ׳דארף מבטל זיין פאר יעדער? סא וואס זאגט ער, ער דארף מבטל זיין פאר איינער? ס׳איז דאך דא איינס, ס׳איז דאך דא נאך מענטשן. סא וויאזוי העלפט עס?
זאגט ער, מ׳האט געמישט נאר דער צווייטער איז געשטארבן. צריך עיון. ער איז נישט דער ערשטער וואס מוטשעט זיך מיט דעם, אנדערע מפרשים מוטשען זיך שוין. ווייל שטייצעך, מ׳האט דאך פריער געלערנט אז מ׳דארף מבטל זיין פאר יעדער. מ׳קען נישט, נישט פאר יעדער, פאר יעדער עקסטער. סא וואס הייסט ער איז מבטל פאר איינער אין די עירוב? ער קען נישט, ער דארף מבטל זיין פאר יעדער.
יש בזה טעם. די גמרא פרעגט די קשיא, און די גמרא ענטפערט ער איז געשטארבן, דעמאלטס מעג מען. וואלט דער רמב״ם געדארפט זאגן, זאגט דער רמב״ם, אפשר סמך הרמב״ם על מה שכתבתי לעיל שצריך לבטל כל אחד ואחד, וצריך עיון. די אלע זאכן וואס מ׳האט געמישט, דארף מען זאגן אז ס׳איז צריך עיון, מעג מען זאגן אז ס׳איז צריך עיון. אמת? ס׳איז מיין הלכה.
דיגרעסיע: וואס מיינט “צריך עיון”?
אקעי, ווען ער זאגט צריך עיון, זאגט ער זיי דו מיין, איך האב מיך געמוטשעט, זיי דו מיין. דא איז דא אן אלטע חקירה, וואס הייסט צריך עיון? צריך עיון מיינט מ׳דארף מעיין זיין, אדער צריך עיון מיינט א גוטע קשיא, לאמיר גיין ווייטער. דא איז דא אנדערע שיטות וועגן דעם. צריך עיון, וואס מיינט צריך עיון?
ביטול רשות פון חצר צו חצר
אקעי, יעצט גייען מיר לערנען אז ביטול ארבעט נישט נאר מיט א בית, ס׳ארבעט אויך פון א חצר.
זאגט דער רמב״ם: כשם שבעל בית זה מבטל רשותו לבעל בית זה בחצר אחת, כך מבטלין מחצר לחצר.
פונקט ווי אין איין חצר ארבעט ביטול אז א מענטש איז מבטל זיין בית, די זעלבע זאך קען אויך א חצר מבטל זיין צו די מבוי. פון איין חצר צו די נעקסטע חצר.
און אויך, למשל א מבוי מיט דריי חצרות, קענען צוויי חצרות מבטל זיין פאר די דריטע חצר, און ס׳ווערט אזויווי נאר איין חצר אין די מבוי. אדער איינס פאר די צווייטע, יא.
ומבטלין וחוזרין ומבטלין.
ס׳איז נישט דא קיין מספר, סתם צוויי חצרות קענען זיך מבטל זיין איינס פאר די צווייטע, און יעצט הייסט עס אזויווי ביידע וואוינען אינפלאנעווען אין די מבוי.
אה, יעצט האסטו פריער געפרעגט א שאלה צו מ׳קען טוישן די ביטול אין מיטן שבת, זאגט די משנה אין די תוספות, מבטלין וחוזרין ומבטלין. האסטו די דריי רשויות.
מבטלין וחוזרין ומבטלין: טוישן ביטול אין מיטן שבת
שנים שרויין בחצר ולא עירבו. צוויי אידן וואוינען אין א חצר און האבן נישט געמאכט קיין עירוב, יעצט ווילן זיי טראגן שבת. וואס טוט מען? אחד מהן מבטל רשותו לשני. איינער מבטל זיין רשות פאר׳ן צווייטן.
ווען נוצט ער דאס? ווען איז מבטל זיין רשות לשני? מעג יעצט דער שני מטלטל זיין ווייל דער ערשטער האט מבטל געווען?
נמצינו אומרים, השני מטלטל ברשותו שביטל לו חבירו עד שיעשה צרכיו. דאס הייסט, אז יענעמ׳ס ביטול ארבעט ביז דער ערשטער דארף נאך טון זיינע צרכים, ביז ער דארף נאך מטלטל זיין. איינמאל ער האט געענדיגט מטלטל זיין, ער דארף שוין נישט טראגן, חוזר השני ומבטל רשותו לראשון, און ער מבטל לראשון רשותו שביטל לו. דער צווייטער נוצט עס ווי לאנג ער דארף. וכן כל הפעמים, יעדער איינער וואס טראגט, ווען ער טראגט דארף ער זיין דער איינציגסטער בעל הבית פון דעם חצר. ער דארף פארדעם בעטן זיי מיך מבטל רשות.
וויאזוי… ער האט אים נאכדעם געזאגט, מבטל רשות איז א פלא אמירה, ער דארף זאגן איך בין מבטל די רשות פאר דיר. ווען ער זאגט עס, ביז ער ציט צוריק, קען ער טראגן.
דיסקוסיע: פארוואס קענען ביידע נישט טראגן צוזאמען?
Speaker 2: און דא קען מען זאגן, פון איין מענטש קען נישט זיין קיין געסט פאר איין מענטש, דאס איז די זעלבע זאך. אויב איין מענטש איז מבטל רשותו צו א צווייטן מענטש, קען נאר דער צווייטער טראגן, נישט דער ערשטער. ווייל ער האט דאך נישט דארפן נישט האבן דעם מבטל…
Speaker 1: אה, גערעכט, ווייל זיי האבן נישט געקענט דאך ביידע טון זייערע צרכים צוזאמען.
Speaker 2: רייט.
Speaker 1: אה, זייער גוט.
ביטול רשות בחורבה
זאגט ער ווייטער, ויש ביטול רשות בחורבה כדרך שהוא בחצר. פונקט ווי אין א חצר קענען זיי ביידע מבטל זיין רשות, אזוי וועט הייסן אז זיי וואוינען אין די חורבה וואס איז צווישן זיי.
דיסקוסיע: וואס איז דער חידוש פון חורבה?
Speaker 2: וואס איז די חידוש? האסטו געמיינט אז א חורבה איז אנדערש ווי א חצר?
Speaker 1: ווייל א חצר, ביי נעיטשער, פארשטיי איך אז יעדער האט א רעכט. א חורבה איז עפעס אביסל מער א חידוש.
Speaker 2: אז ס׳איז זייער ארענדזשמענט אזוי, אבער א חורבה איז נישט געווענליך א פלאץ ווי אלע מענטשן וואוינען צוזאמען.
Speaker 1: אבער אויב מאכט מען דעם ביטול קען מען.
Speaker 2: אקעי.
Speaker 1: איז דאס קען מען לערנען וויאזוי ער פארענטפערט וואס דער ביטול רשות ווערט אויס.
במזיד הוציא vs. בשוגג הוציא: ווען ביטול ווערט בטל
אבער נאכדעם… איינער מבטל געווען זיין רשות, און ער האט נישט פארגעסן אז ער האט מבטל געווען די רשות. ער האט נישט גע׳עקט׳עט אזוי ווי ער האט געזאגט. ער האט נישט גענומען ערנסט די חצר בתולה בשעת הביטול, אבער נישט שפעטער ער וואקט שוין און ער נוצט עס שוין. איז ווייזט ער דאך מיט דעם אז ס׳איז נישט געווען אן אמת׳דיגער ביטול.
איז אזוי, במזיד הוציא, אויב האט ער ארויסגענומען אין געוויסע תורת, הרי זה אוסר עליהם, אסר׳ט ער אויף די אנדערע מענטשן, זיי קענען, די אנדערע מענטשן טארן מער נישט טראגן אין די חצר. שאין ראיה לעומד בביטולו, ער האט געוויזן אז זיין ביטול איז נישט געווען עכט, ער איז נישט עומד געווען ביי דעם.
אבער בשוגג, מ׳רעדט דא אויך באופן ווען ער קען נישט זיין א גזלן, אזוי ווי מיר האבן פריער געלערנט. ס׳איז שוין אין א מבוי, נישט אין א חצר. ער האט שוין מבטל געווען די גאנצע חצר. ווען בשוגג הוציא, אויב האט ער פשוט פארגעסן און געטראגן, נישט ער איז געגאנגען קעגן זיין ביטול רשות, אינו אוסר עליהם, שאין ראיה עומד בביטולו, ער האלט זיך ביי זיין ביטול, ס׳איז נאר געווען א טעות.
דין ווען די אנדערע האבן שוין החזיקו
זאגט דער רמב״ם, ודברים אמורים שלא קדמו והחזיקו אלו שבטלו להם, זיי האבן נאכנישט גע׳עקט׳עט אויף זיין ביטול, זיי האבן נאכנישט, “והחזיקו” מיינט זיי האבן כאילו געוויזן זייער חזקה אז די חצר באלאנגט טאקע פאר זיי, ווייל יענער איז מבטל געווען.
אבל אם קדמו והחזיקו, ס׳איז דא די ווארט “והחזיקו”, ס׳איז דא אז זיי האבן ארויסגעטראגן, יא? “והוציאו”, זיי האבן געמאכט א חזקה, זיי האבן גע׳עקט׳עט אויף זיין ביטול, יא? ואחר כך חזר הוא והוציא, הרי זה אינו אוסר עליהם, אפילו במזיד אינו אוסר עליהם, ווייל זיי האבן שוין געמאכט, זיי האבן שוין געכאפט, זיי קענען נישט צוריקכאפן כאילו, הגם יענער איז נישט גורס, אונז האבן מיר שוין געכאפט, ס׳איז דא אזא סארט הלכה.
ביטול ארבעט נאר ווען מ׳האט געקענט מאכן עירוב ערב שבת
אקעי, יעצט גייען מיר לערנען וועגן א מחיצה. מיר האבן געלערנט פריער, מיר האבן געלערנט ברמז וועגן די הלכה, און יעצט גייען מיר זען קלאר די הלכה, אז א ביטול, הגם ביטול איז בעסער ווי, ס׳האט א מעלה, דו קענסט עס רופן א קולא אדער א מעלה איבער א עירוב. א עירוב דארף מען מאכן בערב שבת, ביטול קען מען מאכן אין שבת.
אבער דאס איז בתנאי אז מ׳האט שוין געקענט מאכן א עירוב ערב שבת, איך ווייס נישט פונקטליך די פשט פון די תנאי, אבער אז מ׳קען נישט, למשל מ׳גייט לערנען, גוים האבן געמאכט א מחיצה אין שבת, קען מען נישט מאכן ביטול אין שבת. איך קען פארשטיין פארוואס?
לאמיר זען, שני בתים ושני צילע רשות הרבים, איז טאקע, יעצט טארן זיי נישט טראגן ווייל ס׳איז א רשות הרבים, און זיי מעגן נאר טראגן אויב ס׳איז דא א מחיצה וואס נעמט ארום די צוויי הייזער. הקיפוה גוים מחיצה בשבת, גוים האבן געמאכט א מחיצה בשבת, און שוין, אין אזא פאל ווערט עס א רשות היחיד אויף שבת, אזויווי מיר האבן שוין געלערנט אז מ׳קען מאכן א מחיצה אויף שבת.
אבער איז דא דא א פראבלעם, זיי קענען נישט טראגן אין די מחיצה אן א עירוב. איז וואס ווילן זיי טון? זיי ווילן זיי יעצט, אקעי, אויף שבת וועט מען מבטל זיין. קען מען נישט מבטל זיין אין אזא פאל.
הואיל ואי אפשר להם לערוב מבעוד יום?
Speaker 2: א יא, נעכטן האבן זיי נישט געקענט מאכן א עירוב. קען זיי נישט טרעפן אן עצה?
Speaker 1: איז אזוי, די תקנת חכמים איז אז נאכדעם וואס ס׳איז דא א עירוב, איז ביטול איז אזא בדיעבד, א לעצטע רעזארט ווען די עירוב האט נישט געארבעט, ווען מ׳האט נישט געקענט מאכן א עירוב ווייל איינער וויל נישט, איינער האט פארגעסן, דעמאלט איז דא די עצה פון ביטול. אבער אויב מ׳האט נישט געמאכט קיין עירוב, גייט מען דאך צוריק צו די ארידזשינעל תקנת חכמים אז ס׳גייט אויסקוקן ווי מ׳טראגט אין רשות הרבים, ווייל מ׳זעט נישט די… יא.
בקיצור, ביטול איז אזא עצה בדיעבד פאר עירוב. ביטול איז א דין אין עירוב, נישט קיין מין ענין. ס׳איז נישט קיין אמת׳דיגער דין בפני עצמו, אזוי קומט אויס. עפעס אזא זאך קען מען זאגן.
ירושה בין השמשות: אחד מבני חצר שמת
יעצט קען מען לערנען נאך א הלכה וואס איז געבויט אויף דעם אז די עירוב, אדער די קאנעקשאן פון די מענטשן, ווערט בין השמשות. וואטעווער די סיטואציע איז געווען בין השמשות, דאס בלייבט, אפילו אינמיטן שטארבט א מענטש וכדומה. יא.
איז אזוי, אחד מבני חצר שמת, והניח רשותו לאחר מבני שוק, איינער פון די בני חצר איז געשטארבן, ער האט איבערגעלאזט אז איינער פון די שוק זאל אים ירש׳ענען. זיין יורש. שוק מיינט דאך סתם איינער נישט פון די חצר, א גאסט, ניין?
Speaker 2: אהא, נישט איינער וואס איז נישט דא. זיין יורש, זיין זון, זיין יורש וואוינט נישט צוזאמען מיט אים, ער וואוינט ערגעץ אנדערש.
Speaker 1: איז אזוי, אם מת מבעוד יום, ער איז געשטארבן מבעוד יום, האט זיך איינער אים גע׳ירש׳נט, הרי זה יורש כאחד מבני חצר, עליהם. ער איז דאך נישט א חלק פון זיי, ער וואוינט נישט דארטן, אבער ער האט א רשות. זייער גוט. אסר׳ט ער אויף זיי.
פארוואס? זיי קענען נישט זאגן “אונז זענען אלע איין פאמיליע וואס וואוינט אין איין חצר”, ווייל ס׳איז דאך נישט אזוי, ס׳איז דא דארטן א יורש וואס באלאנגט נישט דא.
אבער אים איז נישט שייך, איין אוסר עליהם אסר׳ט נישט אויף זיי. פארוואס? ווייל זיי האבן גע׳ירש׳נט בשבת, זיי האבן געלערנט אז די ירושה געשעט נישט בשבת. אמת, אבער ביי אונז, אז ווען ס׳איז געקומען שבת איז געווען א בית וואס האט באלאנגט פאר איין משפחה, איין בני חצר.
אחד מן השוק שמת: דער פארקערטער פאל
Speaker 2: וואס איז פארקערט? ס׳איז אינטערעסאנט, וויאזוי איז דאס אנדערש פון וואס מיר האבן געלערנט פריער, אז איינער האט גע׳ירש׳נט בשבת? עס גייט שוין זיין פארקערט.
Speaker 1: העלא, דאס איז וואס מ׳האט געלערנט פריער, די נעקסטע מיין איך.
Speaker 2: אהא, איך בין א שכן, יא.
Speaker 1: אז פריער האט מען געלערנט אז “אחד מבני חצר שמת”. וואס טוט זיך פונקט פארקערט? אחד מן השוק שמת, והניח רשותו לאחד מבני חצר.
Speaker 2: וואו איז זיין הויז? אין די שוק.
Speaker 1: זיין הויז איז אין די חצר.
Speaker 2: פריער איז געווען אסור.
Speaker 1: יעצט טראכטן די מענטשן, אקעי, יעצט… אה, ער איז געווען אן “אוטסיידער” וואס האט געהאט א הויז אין די חצר, ממילא האט מען נישט געקענט מאכן קיין עירוב, ווייל איינער פון זיי האט נישט מיטגעארבעט. אבער איינער פון די בני החצר איז געווען דער יורש.
איז אזוי, אם באדיעא מת, אינו אוסר, שאינו אוסר אלא כל המעורבין. ווייל ווען ס׳איז געקומען שבת האט שוין איינער פון די בני חצר גע׳ירש׳נט די הויז, און ער איז דאך מעורב מיט זיי, ממילא איז עס גוט.
אבער מת מן השוק וואס איז געשטארבן שוין אין שבת, איז יא אסור עליהם. ווייל יעצט וואוינט אין דעם חצר א מענטש וואס האט נישט די הויז.
Speaker 2: פריער, דער “אחד מן השוק”, וואס האט מען געטון? איך ווייס נישט, אפשר האט מען טאקע נישט געטויגט. ווען דער “אחד מן השוק” איז געווען א הויז אין די חצר וואס האט נישט געהאט קיין חצר, וואס איז נישט געווען א חלק פון די עירוב, האט נישט געטויגט.
Speaker 1: סא אונז ווילן טראכטן אז ס׳איז יעצט געווארן אויטאמאטיש מותר, ווייל ס׳האט עס גע׳ירש׳נט איינער פון די בני חצר וואס איז יא מעורב מיט זיי. דער יורש וואס האט געוואוינט דא פריער איז געווען מעורב מיט זיי, אויף זיין הויז. יעצט האט ער צובאקומען א צווייטע הויז.
אסור עליהם עד שיבטל להם רשות מורישו, או שיבטל להם רשותו. איינס פון די צוויי. אדער זאל ער מבטל זיין די רשות פון די מוריש, אדער זאל ער מבטל זיין זיין רשות.
Speaker 2: פארוואס איז דא אסור עליהם? ווייל דער יורש וואוינט דאך אין חצר. וואס איז געווען די שאלה?
Speaker 1: האט נאך דער מענטש געלעבט, און ווען דער מענטש האט געלעבט איז עס געווען א שבת.
הלכה: יורד לנכסי הגר — דין ירושה לענין עירוב
Speaker 1: ער איז געווען אן עסק. מ׳קען אבער יא, מ׳מאכט מיט ביטול רשות. די גמרא האט נישט געקענט מאכן אן עירוב נעכטן? וויאזוי האט ער געקענט מאכן אן עירוב נעכטן?
תירוץ איז, לאמיר לערנען די הלכה פריער. “יורש נכנס תחת מורישו לכל דבר”. ס׳איז כאילו ער האט יא געקענט גראדע נעכטן. ער איז נישט געווען אין גדר, ער האט נישט געוואוינט דארט. ער האט יא געקענט אויב ער וויל, באט יא.
Speaker 2: אפשר קען מען נישט דארט אין זיין חלק פון די פת, ער איז נישט דארטן.
Speaker 1: איך ווייס, איך ווייס. איך דארף וויסן אן עקסטערע הלכה וואס איז די דין פון איינער וואס וואוינט נישט אין די חצר, און וויאזוי מאכט מען דעם עירוב.
דער רמב״ם׳ס לשון: גר שמת ביום
“ישראל וגר ששרויין במבוי אחד, ומת הגר ביום, אע״פ שלא החזיק ישראל אחר בנכסיו עד שתחשך, אוסר עד שיבטל, שראוי ליורשו.”
דער גר איז געשטארבן ערב שבת ביום, אפילו אויב א צווייטע יוד האט נישט מחזיק געווען אין זיינע נכסים — די הלכה איז אז א גר וואס שטארבט, ווער ס׳וויל, ווער ס׳איז דער ערשטער איז זוכה אין זיינע נכסים, ווייל ער האט נישט קיין יורשים. ס׳איז הפקר.
איז זאגן זיי, אז אפילו א צווייטע יוד, אפילו די אנדערע יוד, דער יוד וואס איז געווען צוזאמען אין די מבוי, האט נישט מחזיק געווען אין די נכסים ביז ס׳איז געווארן טונקל, אריין זיי א מחזיק, “אוסר עד שיבטל, שראוי ליורשו”.
ביאור הדין: דער מחזיק בנכסי הגר גילט ווי א יורש
ביי די גמרא איז בעצם, דער גר, פריער האט דער גר געהאט אן עירוב, לאמיר זאגן. אדער נישט געהאט אן עירוב? ער האט יא געהאט אן עירוב, לאמיר זאגן. אבער יעצט איז ער געשטארבן. ס׳איז געקומען א צווייטע יוד פון ערגעץ אנדערש, נישט פון דא, און ער איז מחזיק געווען אין די חצר. אדער נישט דער יוד וואס וואוינט דא, בקיצור, א דריטע יוד איז געקומען. ער איז מחזיק געווען.
וואלסטו געזאגט אז ער איז א נייער מענטש, ער האט געקויפט שבת, אבער דער מערב שבת איז נאך געווען אן ערב וואס גייט. זאגט מען ניין, וויבאלד מ׳האט געלערנט די דין פריער אז א יורש נכנס תחת אביו, קומט דאך אויס אז ער איז ווי א יורש.
אין דעם קעיס מאכט ער עס ערגער, ווייל ער איז דער מענטש וואס האט נישט געמאכט קיין עירוב, איז ווייטער איז ער מחזיק אוסר עד שיבטל זכותו כראוי ליורש, ער דארף מאכן א ביטול.
דיון: דער מערה און דער מחזיק
Speaker 2: מ׳רעדט פון דעם מערה, יא? די שאלה איז אויף דעם מערה.
Speaker 1: אין דעם מערה האט געוואוינט א איד און א גר, און אין דעם מערה איז דאך געווען א דין אז מ׳דארף מאכן אן עירוב. מ׳דארף מאכן אן עירוב ווייל ס׳זענען דא צוויי אידן וואוינען דארט, א איד און א גר, צוויי דיורים.
איז געווען איינער וואס איז מחזיק געווען, דאס הייסט ער האט געכאפט די האלבע מערה, נישט דער איד וואס איז געווען דארט צוזאמען מיט אים, נאר א צווייטער איד פון אינדרויסן איז אריינגעקומען און ער האט געכאפט די האלבע מערה. איז ער אוסר עד שיבטל כראוי ליורש, יא, דאס הייסט אויך א יורש.
Speaker 2: אויב ער וואלט נישט געווען קיין יורש, וואלט ער נישט געקענט אסר׳ן.
Speaker 1: דאס איז טאקע ריכטיג. אויב וואלט נישט געווען אן אנדערער יורש, וואלט אויטאמאטיש…
Speaker 2: אה, וואלט עס געווען הפקר?
Speaker 1: דאס הייסט, וואלט עס פאר יעצט געווען נאר ווי איין מענטש, אפשר פאר א קטלא. ער קען מבטל זיין, אזוי ווי א יורש קען מבטל זיין. דאס הייסט, אויב וואלט נישט געווען קיין יורש, וואלט ער נישט געקענט.
Speaker 2: ניין, איך זאג, אויב וואלט נישט געקומען א צווייטער מחזיק בנכסים, אבער לכאורה וואלט דער איד געמעגט, ווייל דו זאגסט אז ס׳איז דא איין מענטש אין די מערה, דער אנדערער איז בטל, ס׳איז הפקר.
Speaker 1: אבער יעצט איז געקומען א צווייטער. דער חידוש איז נאר אז דער יורד לנכסי הגר הייסט אויך א יורש, הגם ס׳איז נישט קיין ירושה, ס׳איז עפעס אזא הפקר כביכול, ס׳הייסט אויך מיט דין ירושה, און ממילא קען ער מאכן אויך א ביטול וויבאלד ער הייסט כביכול תחת דער גר וואס האט נעכטן געקענט מאכן אן עירוב אדער האט טאקע געמאכט אן עירוב. יא?
אם מת הגר משחשיכה
“ואם מת הגר משחשיכה, אפילו אם החזיק ישראל אחר בנכסיו, אינו אוסר עליו, אלא בטלה רשותו.”
אויב דער גר איז געשטארבן נאר נאכדעם וואס ס׳איז שוין געווארן טונקל, איז דאך נישט קיין חילוק. אפילו אם החזיק ישראל אחר בנכסיו, אפילו אויב א צווייטער איד האט מחזיק געווען, האט געכאפט און געמאכט חזקה אין די נכסים פון דעם גר וואס איז געשטארבן, אינו אוסר עליו, אסר׳ט ער נישט אויף דעם אנדערן איד, דאס הייסט ער זאגט נישט אז ער איז יעצט דער בעל הרשות, אלא בטלה רשותו, ווייל ער איז ערב שבת איז געווען מותר, ווייל די יודן דעגעראם האבן געהאט אפשר אן עירוב צווישן זיך, בלייבט עס מיט די היתר.
דיון: ביטול רשות של עומד און דין יורש
Speaker 2: אבער דאס איז נאר די ביטול רשות של עומד, וואס איז דאך געווען אזא פאל. וואס טוט זיך ביי יעדן יורש?
Speaker 1: וואס הייסט ביי יעדן יורש? מ׳האמיר געלערנט, אלע עירובין וואס זענען געווען ערב שבת, מיין איך, בלייבן גוט אפילו אויב ס׳שטארבט דער מענטש. די שאלה איז נאר ווען ס׳קומט א נייער מענטש אין שבת, דעמאלטס איז א פראבלעם. מסכים?
Speaker 2: איך פארשטיי נישט קלאר וואס דו זאגסט.
Speaker 1: די שאלה, האב איך דיר געזאגט פריער, די אלע הלכות גייען דאך דערמיט. מעת מתי שבת אוסר עליו. די איינציגסטע וועג וואס מ׳איז זיך שייך אז ס׳איז אסור איז ווען אין שבת איז דא א נייער מענטש אין די רשות וואס האט נישט געמאכט קיין עירוב. אבער געווענליך, אזוי לאנג ווי יענער מענטש איז נישט דא, שטערט אונז נישט. אז ברגע ס׳קומט אריין שבת און ס׳איז דא אן עירוב, בלייבט די עירוב א גאנצע שבת, און ס׳קערט נישט וואס ס׳געשעט אינמיטן שבת. מ׳קען נישט ווערן אסור אין שבת, חוץ אין די איין קעיס פון איגלאי מילתא למפרע. אזוי פארשטיי איך.
—
הלכה: ישראל הדר עם הנכרי — דירת גוי אינה דירה
עד כאן האבן מיר געלערנט הלכות פון צוויי יודן, אדער א גר. יעצט גייען מיר לערנען וועגן א גוי. וואס טוט מען ווען א גוי וואוינט מיט א יוד אין איין חצר? אקעי.
דער רמב״ם׳ס לשון
“ישראל הדר עם הנכרי, או עם גר תושב בחצר, אין אוסר עליו. שדירת הגוי אינה דירה, ואינה קובעת איסור.”
סאו, איין יוד מיט איין גוי דארפן נישט קיין עירוב. א גוי איז נישט קיין מענטש.
ביאור: פארוואס דירת גוי אינה דירה
די פוינט איז ווייל די יוד גייט זיך נישט רעכענען מיט דעם. נישט אז א גוי איז א בהמה, צו ער איז א בהמה, נישט קיין בהמה, דאס איז א חקירה בפני עצמה. די פוינט איז אז א יוד וואס וואוינט מיט א גוי, רעכנט זיך נישט די יוד כאילו יענער איז א יוד, און ס׳איז נישטא קיין שום… ווי די גאנצע פלאץ איז א רשות היחיד. דארף נישט קיין עירוב. ס׳איז נישטא קיין צוויי דיירים.
—
הלכה: שני ישראלים וגוי — גזירה שלא ישכנו גוים עמהם
אבער, ס׳איז דא א ספעציעלע הלכה. אויב יעצט, מער ווי צוויי יודן צוזאמען מיט א גוי. צוויי יודן מיט א גוי, זה אוסר על זה.
דער רמב״ם׳ס לשון
פארוואס? זאגט דער רמב״ם, פארוואס? נישט מעיקר הדין, אזוי ווי תקנת שלמה המלך, ווייל א גוי׳ס דירה איז נישט קיין דירה. אבער עצם האט מען געדארפט מאכן אזוי, די צוויי יודן זאלן מערב זיין צווישן זיך, און דער דריטער איז דער גוי, וואס איז דאך כאילו א גוי. אבער נישט אזוי.
פארוואס? דאס איז א גזירה. פארוואס? כדי שלא ישכנו גוים עמהם, אז אידן זאלן זיך נישט מאכן באקוועם צו וואוינען צוזאמען מיט גוים, כדי א גוי זאל נישט וואוינען מיט זיי, שלא ילמדו ממעשיו, זיי זאלן זיך נישט אפלערנען פון אים.
מען האט געמאכט א הלכה אז א איד טאר נישט אריינברענגען א גוי אין א אידישע געגנט.
דיון: פארוואס נישט ביי איין איד און איין גוי?
Speaker 2: דו פרעגסט, איין איד און איין גוי מעג יא?
Speaker 1: פרעגט דער רמב״ם, “ולמה לא גזרו בישראל אחד וגוי אחד?” עס איז דאך די זעלבע זאך.
זאגט דער רמב״ם, ווייל דאס איז א דבר מועט, די זאך איז דאך א דבר שאינו מצוי. פארוואס? שמא יפחד שמא יתייחד עמו ויהרגנו. עס איז דאך דא אן איסור, אונז האבן דאך אייביג מורא אז א גוי מיט א איד, איין איד און איין גוי, איז דאך א חשש יחוד. איז דאך ממילא אסור זיך צו מתייחד זיין מיט א גוי, איז שוין דא אן איסור יחוד פון א איד מיט א גוי שמא יהרגנו. דארף מען נישט דא מאכן די הלכה אין דעם עירוב.
אבער דעמאלטס ווען מיט דין יחוד איז עס מותר, האבן מיר געמאכט די איסור ביי די עירוב, כדי שלא ישכנו עמהם.
זייער גוט.
—
הלכה: עירוב און ביטול רשות מועיל נישט במקום גוי
יעצט, וואס געשעט? סאו וואס גייט מען טון? יא? עס איז דא א פראבלעם. א גוי, מ׳האט געזאגט אז עס איז אסור. זייער גוט. מ׳קען נישט מאכן קיין עירוב. א גוי קען נישט מאכן קיין עירוב. סאו וואס דארף מען טון?
דער רמב״ם׳ס לשון: עירוב און ביטול העלפט נישט
“שני ישראלים וגוי ששוכנין בחצר אחת, ועירבו הישראלים לעצמן, לא הועילו כלום.”
די צוויי ישראלים האבן געמאכט אן עירוב, לא הועילו כלום. זיי האבן גארנישט אויפגעטון, ווייל ס׳איז נאך אלץ די חצר איז נאך אלץ א רשות הרבים. דאס איז די גזירה של רשות הרבים. זייער גוט. ס׳מאכט עס צוריק פאר א רשות הרבים. ס׳מאכט עס צוריק פאר א גזירה פון א רשות הרבים.
חיי אין מבטלי לגוי. וואס טוט זיך אויב די צוויי ישראלים האבן מבטל געווען זייער רשות פאר די גוי? או ביטל להם, די גוי האט מבטל געווען זיין רשות פאר די איד. או ביטלו הישראלים זה לזה ונעשה כיחיד עם הגוי. אה, איין איד אליין פאלט אוועק די גזירה, ווייל יחוד האט מען דאך ערשט געמאכט די גזירה.
לא הועילו כלום, מ׳האט גארנישט אויפגעטון. דו פרובירסט איבערצוקלוגן, מ׳לאזט זיך נישט.
ביאור: פארוואס העלפט נישט ביטול רשות?
פארוואס? שאין עירוב מועיל במקום גוי, ואין ביטול רשות מועיל במקום גוי. נישט עירוב פארשטייט א גוי, א גוי פארשטייט נישט צו זיך צוזאמענשטעלן מיט נאך א איד, און ער פארשטייט אויך נישט צו מבטל זיין זיך צו א צווייטן איד.
ווייל די ביטול רשות איז דאך א דין אין שבת. און ס׳איז נישט קיין אמת׳דיגע ביטול רשות, און מ׳מעג קיין עירוב אין ביטול. ס׳איז נישט קיין גוי׳אישע זאך, נאר אידן פארשטייען עירוב און ביטול. ס׳איז א סארט אהבת ישראל, ס׳איז דא א איד… אקעי, מ׳קען נישט מיין תורה.
בעלי התקנה, זאל מען נישט קיין אנדערע היתר, ס׳איז אילו שיוסקו ומבטל רשותו.
—
הלכה: שכירות רשות מן הגוי — דער היתר
וואס קען מען יא טון מיט א גוי? א גוי דארף מען עקטשולי געלט, ער רעדט יא צו יעדן איינעם. ביטול איז שווער צו פארשטיין, אבער קומען מיט אפאר טאלער און דינגען פאר אים די פלאץ.
ביאור הדין: דער גוי ווערט ווי אן אורח
און וואס געשעט דעמאלטס, איז דא א גוי וואס האט געדינגען די פלאץ, ועשה גוי כאילו אורח עמו. דער גוי איז א גאסט, און א גאסט מעג זיין זאכן, ווייל ער איז א גאסט.
זאגט זיך שוין דער גוי מעג זיין, אבער דער פראבלעם איז, ווי אזוי קענסטו זאגן אז ס׳וואוינען דא נאר אידן? אה, דער גוי איז א אורח פון אונז.
ישראל אחד ומאה גוים רבים
Speaker 2: ישראל אחד ומאה גוים רבים. וואס הייסט דער פראבלעם אז אסאך מענטשן קענען נישט זיין קיין כך פאר איין מענטשן נישט קען מוראו גוים רבים. אהא.
Speaker 1: פון דער גוי, און מיינער הייסט עס יעצט די איד רשות? מיינער קענען ערבן ארב זיין מיט די אידן, און אויטאמאטיש די א רשות וואס איגעט דינגען פון דער גוי ווערט א חלק, ווי אידער לכולם ווערן זיי אלע מוטער, און ביי אין כל החד וועלכע די צריכלית קען מיט א גוי, נישט יעדער איינער עקסטער דארף גיין און דינגען פון דער גוי.
זייער גוט. מ׳דארף טראכטן אז ס׳איז נישט קיין לויס החנה, אבער יא זיי גייען זיי געבן געלט פאר די גוי, אקעי זיי גייען זיי געבן געלט, אבער זיי ווילן זיי באקומען פון דעם א זכות צו קענען טראגן אין די ערוב.
זייער גוט.
—
הלכה: חצר פנימית וחיצונה — ישראל וגוי
וואס איז געשעהט אז א… און יעצט קען מיר לערנען נאך א אופן וואס הייסט נאך אלץ א איד וואוינט א גוי א גם, זיי וואוינען נישט אינגאנצען נאמען שוין די זעלבע רשות, אבער עס איז איינס אונטער די צווייטע, יא. שטאך יצירה, זילה פון נעמען זי, איינס פון פראנט פון די אנדערע. יעצט אויסצוקומען צו די אינעווייניגסטע וואס דארף מען דורכגיין אין די אט סייד וואר.
דער רמב״ם׳ס לשון
ישראל אחד וגוי דרום בפנימיות, אין די אינעווייניגסטע וואוינט א ישראל גוי אחד, ישראל לאחד און א גוי אחד, וואוינען אין די אינעווייניגסטע וישראל לאחד בחצון, איד איז דער דרויסנדיגער, דאס טייטש אז די אינעווייניגסטע, וואס איז דער ישראל און דער גוי, דארפן אייביג דורכגיין די דרויסנדיגע חצר.
אדער פארקערט, שהישראל והגוי בחצר החיצונה, וישראל לבדו בפנימית. איז אזוי, הרי זה עושה לחצונה, די דרויסנדיגע, דער איד אדער דער איד און דער גוי וואס זענען אין די דרויסנדיגע, אסורים על הפנימית, עד שיותרו אלו לאלו.
פארוואס? ווייל פונקט ווי ביי אין איין חצר
הלכה ב: חצר פנימית וחיצונה עם גוי וישראל
וישראל אחד בחצרו, איין איד איז אין די דרויסנדיגע.
Speaker 1: אהא.
Speaker 2: דאס טייטש אז דער דער אינווייניגסטער וואס איז דער ישראל און דער גוי דארפן אייביג דורכגיין די דרויסנדיגע חצר, חצירה. אדער, אדער פארקערט, שהיה ישראל וגוי בחצונה, וישראל אחד בפנימיות. איז אזוי, הרי זה אוסר על החצונה, די דרויסנדיגע, דער איד אדער די אידן, דער גוי זענען אין די דרויסנדיגע, אסר׳ן איר אויף די חצונה, עד שישכיר מן הגוי.
Speaker 1: פאר וואס? פאר וואס?
Speaker 2: ווייל פונקט ווי ביי איין, ס׳הייסט אזוי ווי איין, איין חצר. אין די צוויי… אין די דרויסנדיגע חצר וואוינען צוויי אידן און איין גוי. הגם ס׳איז צוויי עקסטערע חצירות, אבער כדי צוצוקומען צו די חצר דארף ער דורך וואקן, איז דאך ווייטער דארף ער צוקומען אז די חצר זאל זיין זיין, שרגל שני ישראלים וגוי מצרים שם, איז אויף די חצונה דארף מען דינגען. אבער די פנימי מיט די פנימי, אין די פנימי וואוינט דאך נאר איין איד און איין גוי, דא איז דאך אויך נישט די גזירה, אדער איין איד, נישט קיין חילוק.
פרטי דינים פון שכירות מן הגוי
יעצט קען מען דאס לערנען די פרטים פון די דינגען פון די גוים, סיידנטאל וויבאלד די גאנצע ריזן איז נישט צו וואוינען מיט די גוים, איז עס א סירקולעס, פאר דעם א סקולא מן הגוי. יא, געווענליך טאר מען נישט מאכן קיין מקח וממכר בשבת, מען טאר נישט גיין דינגען עפעס שבת, אבער מען האט מתיר געווען שוכר מן הגוי אפילו בשבת, ס׳מעג גיין…
Speaker 1: ס׳איז דאך נישט קיין דיל מיט געלט. מען קען מאכן אפסייעט?
Speaker 2: יא. מען קען אפשמועסן א שכירות מיט א גוי אפילו בשבת, שהשכירות כביטול רשות היא. די שכירות וואס מען רעדט דארט, איז נישט א שכירות וואס ס׳איז ממש מיט אלע דינים מקח וממכר, אדער מען דינגט עס און עס גייט מיט אלע דינים ווי געווענליכע שכירות, דאס איז א קלייניקייט, שאינה שכירות ודאות, נישט קיין אמת׳דיגע שכירות, אלא היכר בעלמא, ס׳איז נאר א היכר.
Speaker 1: אהא.
Speaker 2: איז א היכר, אזוי מין זאל מין זאך ווי ביטול רשות, ווי ביטול רשות פארשטייסטו אז דאס איז לגבי שבת, דא אויך די שכירות ארבעט פאר שבת, דערפאר מעג מען שכירן אויף שבת, וואס הייסט נישט מקח וממכר בשבת. ריכטיג.
Speaker 1: לפיכך?
Speaker 2: לפיכך, שוכר מן הגוי אפילו בפחות משווה פרוטה. געווענליך וואס איז דער מנהג צו דינגען איז פחות משווה פרוטה, אבער היות ס׳איז נאר א ענין פון א היכר, קען מען עס טון אפילו בפחות משווה פרוטה.
ווער קען פארדינגען פאר דעם גוי
Speaker 1: ולא עוד אלא?
Speaker 2: נישט נאר דעם, נאר אפילו מענטשן וואס האבן נישט געווענליך די רעכט צו פארדינגען א פלאץ, קענען פארדינגען. אשת הגוי משכרת שלום דעתה, די ווייב פון א גוי קען פארדינגען שלא מדעתה. לכן? לכן שכירות או השאלה, דאטש זיי האבן נישט ממש די רעכט, אבער עפעס א רעכט האבן זיי. זיי וואוינען דארט, זיי זענען עפעס שותפים, א שטיקל שותפים. זיי פירן די הויז. גענוג פאר אן עיקר איז עס גענוג. משכרת שלא מדעתה.
אפילו שכירות או השאלה מישראל עלי׳, אפילו ער איז א איד. מ׳גייט צו דעם אידישן ארבעטער פון די האטעל פון דעם גוי, און מ׳זאגט אים, מ׳געט אים א חצי פרוטה, און מ׳זאגט אים ער זאל מקנה זיין, ער זאל משכיר זיין די רשות. איז אריינגעגאנגען אין משכיר שלא מדעתה.
שואל מקום ברחוב החצר
נאך אן עצה וואס מ׳קען טון, מ׳דארף אפילו נישט דינגען מיט געלט, מ׳קען בעטן בארגן א פלאץ. שואל מן הגוי מקום ברחוב החצר, ער בארגט פון אים א שטיקל פלאץ אין זיין הויז. וויבאלד ער האט אים מסכים געווען, ער האט אים פארבארגט, הרי נשתתפו עמו ברשותו, איז ער געווארן א שותף אין זיין רשות, ואינו משכיר שלא מדעתה. אה, נאר גייט ער אים פארדינגען די שטיקל פאר זיך אליין. יעצט ווער איז איינס? איך האב אים געלאזט אנגיין. אקעי, יעצט פארדינג איך עס. אינטערעסאנט.
גוי וואס האט אסאך שוכרים
הואיל והגוי אין שכירות או השאלה שלו אלא מן הרבים, א גוי האט אסאך שכירות אדער השאלה מן הרבים, איז ווייטער, אין צריך אלא אחד מהם, מ׳דארף נישט רעדן מיט אלע, איינס איז גענוג.
און אויף דעם, על גבי זה, האבן די ראשוני אשכנז אויסגעטראכט נאך א קולא, אז אויב מ׳וואוינט אין א גאנצע שטאט פון גוים, קען מען גיין צו די מושל העיר וואס אים באלאנגט די גאנצע שטאט טעארעטיש, און זאגן אז מ׳האט געדונגען פון אים מיט א פרוטה די גאנצע שטאט, און ממילא איז די גאנצע שטאט, אפילו ס׳איז פול מיט גוים… אקעי.
הלכה ג: שכירות בשבת ווען מען האט נישט געמאכט קיין עירוב
שנים עשר אילן וגוי הדרים בחצר אחת, און זיי האבן נישט געמאכט קיין עירוב. איז דאך די הלכה אז מ׳טאר נישט… ס׳העלפט נישט מבטל זיין רשות. אבער זיי קענען אלעס טון שבת, שוכרין מן הגוי בשבת, און נאכדעם איז מבטל איינער רשות צום צווייטן. אבער ער רעדט דא באופן ווען זיי האבן נישט געמאכט קיין עירוב. און וואס טוט מען? זיי דינגען מיט א גוי בשבת, און וויאזוי קען מען נאכדעם טראגן? איז יעדער איינער ווען ער דארף טראגן, מאכט די אנדערע איז מבטל די רשות פאר אים אז ער זאל קענען טראגן, אזוי ווי ס׳ווערט ווי איין רשות. טאקע די גוי האט זיך שוין פארדינגען, און די יוד וועט מבטל זיין, וועט ער מבטל זיין זיינס און ער וועט מבטל זיין די גוי׳ס וואס ער האט געדינגען. יא, ס׳איז מותר.
וכן אם אין שם גוי בשבת, און ס׳איז נישטא פון וועם צו דינגען יעצט, מבטל ישראל לישראל אחר, ויאמר לו טול. פיינע נייעס.
הלכה ד: גוי וואס האט געדונגען פון א צווייטן גוי
יעצט דארף מען וויסן וואס איז אויב איין גוי האט געדינגען פון א רשות פון א חצר פאר א צווייטן גוי, עכט געדינגען, נישט קיין פעיק געדינגען. גוי זה שכר מגוי, איז דאך אזוי, אם אינו רשאי להוציא את הגוי השני עד שישלים זמן שכירותו, ס׳הייסט ער איז נישט קיין סתם שוכר וואס איז ווי א האטעל, ער קען אים ארויסווארפן, נאר אויב ס׳איז א לאנג טערם רענטל, אז די ערשטע גוי קען נישט ארויסטראגן די צווייטע גוי ביז ער ענדיגט זיך זיין ליעס, פון וועם דארף מען דינגען? דארף מען דינגען דארטן פון די צווייטע, מ׳קען נישט דינגען דעמאלטס פון די ערשטע, ווייל די ערשטע האלט נישט די רשות. שוכרן מן הגוי השני שנכנס תחת הבעלים.
אבל אם יש רשות להוציא את הגוי השוכר ממנו בכל עת שירצה, אויב האבן זיי נישט קיין ליעס, ער פארדינגט אים שארט טערם, און טעקניקלי קען די ערשטע גוי ארויסטרייבן די שוכר גוי, איז דעמאלטס קען, אם לא היה השני עומד, די צווייטער איז נישט אוועילעבל, ער איז נישט דארט, זענען זיי געגאנגען און זיי האבן געדינגען פון די ערשטע גוי, והרי הן מותרים, איז אויך מותר, אזא שכירות העלפט אויך. אקעי.
הלכה ה: חלונות פתוחין מבית ישראל לבית ישראל
יעצט קען מען לערנען נאך א פרט אין די הלכה. ס׳איז די זעלבע הלכה, נאר וויבאלד זיי ברענגען די הלכה פון חלונות, וואס ס׳איז נישט קיין, יא? לאמיר זען. חצר שישראל וגוי שרויין בה, באט די חצר וואס מ׳דארף פאר עירוב, והיו חלונות פתוחין מבית ישראל לזה, און ס׳איז דא פענסטערס וואס גייט קראסן דורך, מ׳דארף נישט די גוי, די פענסטערס גייען דירעקט פון די יוד צו די גוי, פארוואס איז די עירוב דורך חלונות? מ׳קען דאך מאכן א עירוב פאר די פענסטער, מ׳דארף נישט מאכן א עירוב וואס גייט דורך די טיר, מ׳קען גיין דורך די פענסטער אויך. מ׳וועט לערנען שפעטער אסאך פרטים אין דעם.
אף על פי שמותר להוציא ולהכניס דרך החלונות, און אז דורך די פענסטער קוקט מען עס אן ווי ס׳איז איין הויז, רייט, ער איז אריין אין רשות, אבער להוציא מבית לבית דרך חצר אסור מפני הגוי עד שישכור. זאלסט נישט זאגן, די צוויי מענטשן האבן דאך אן עירוב, זייער עירוב שטערט נישט דעם גוי, פארוואס? ווייל ס׳גייט דאך דורך אלונסות, דער גוי האט נישט צוטריט צו די אלונסות. אבער ס׳זאגט מיר נישט אזוי ווייט אז די צוויי זאלן ווערן אזוי ווי איינס, אז מ׳זאל נישט דארפן שכירות זיין פון דעם גוי. פארוואס? ווייל דער גוי פארשטייט נישט צו קיין עירובין, פאר אים איז נאך אלץ דא צוויי אידן. ניין, ווייל חז״ל האבן געזאגט דעם טעם, אז מ׳זאל נישט וואוינען צוזאמען מיט א גוי, אפילו מ׳האט א וועג ארויס.
דיסקוסיע: פארוואס העלפט נישט דער עירוב דורך חלונות?
Speaker 1: דו פארשטייסט נישט נאכאמאל, וועסטו ווערן נישט דא דארטן קיין גוי? דא האט ער דאך דורך אלונסות. זאג, וואס זיי מעגן נאר טראגן דורך אלונסות?
Speaker 2: עקזעקטלי. מ׳קען מאכן אן עירוב דורך אלונסות. אויב ס׳איז דא צוויי מענטשן וואס האבן א פענסטער איינס צום צווייטן, און ער וויל נישט מאכן קיין עירוב מיט דעם דריטן איד וואס וואוינט, קענען זיי מאכן נאר צווישן זיך אן עירוב, און זיי מעגן טראגן דורך אלונסות, אבער אין די חצר טארן זיי נישט, ווייל די חצר באלאנגט פאר דעם דריטן אויכעט.
Speaker 1: אה, ער טראכט אז ווייל דער דריטער איז א גוי, טארן זיי אפילו נישט גיין דורך אלונסות?
Speaker 2: ער טראכט אז ווייל ער האט שוין געמאכט אן עירוב, איז יעצט נאר דא איין איד. איין איד טאר דאך נישט, דארף דאך נישט קיין שכירות פון דעם גוי.
Speaker 1: אה, ס׳בלייבט דיר יעצט אזוי ווי נאר איין איד און איין גוי, ווייל די צוויי אידן זענען געווארן איינס?
Speaker 2: ניין, אבער ס׳ווערט נישט איינס, דאס איז דער פוינט, ס׳העלפט נישט.
הלכה ו: מחלל שבת בפרהסיא ועובד עבודה זרה
עד כאן האבן מיר געלערנט וועגן אלע סארט מענטשן, וועגן אידן, וועגן יורשים, וועגן גרים, וועגן גוים. יעצט גייען מיר לערנען וועגן אן אפיקורס אנטוברייער. וואס איז דאס א איד וואס איז כגוי? און מיר האבן געלערנט סוף הלכות שבת אז א מחלל שבת איז אזוי ווי עובד עבודה זרה, איז ער אזוי ווי א גוי. א מחלל שבת בפרהסיא איז אזוי ווי אן עובד עבודה זרה.
Speaker 1: ניין, ס׳איז נישט אזוי שטארק ווי עבודה זרה.
Speaker 2: אה, יא, מיר האבן געלערנט דארט אז שבת און עבודה זרה זענען די צוויי הארבסטע עבירות. מיר האבן געלערנט דארט אז ס׳איז דא צוויי סארט וועגן וויאזוי א איד ווערט אזוי ווי א גוי. און יעצט גייען מיר רעדן א הלכה למעשה.
א מחלל שבת בפרהסיא, או שהוא עובד עבודה זרה, הרי הוא כגוי לכל דבריו, ואין מערבין עמו, ואין מבטלין לו רשות, אלא שוכרין ממנו כגוי. יא, גוט. דאס איז א וועג וויאזוי אים צו פיקסן. מ׳שרייט “שבת” נאך אים, און מ׳שפארט אים איין. אבער דאס איז א גוי.
הלכה ז: מינים – צדוקים וביתוסים וכופרים בתורה שבעל פה
אבל המין מן המינים שאינו עובד עבודה זרה ואינו מחלל שבת, איז אבער פון די מינים וואס האבן שיטות, ער גלייבט אין תורה, אבער ער גלייבט נישט אין עירוב, כגון צדוקים וביתוסים, והכופרים בתורה שבעל פה, כללו של דבר, כל מי שאינו מודה במצות עירוב.
Speaker 1: דאס הייסט, ער איז נישט קיין איד?
Speaker 2: דאס איז דער כלל אין רמב״ם אז א צדוקי הייסט נישט כגוי לכל דבריו. הגם ער איז נישט מודה בעירוב, ער גלייבט נישט אין תורה שבעל פה, אבער ער איז נישט קיין גוי. ער איז נישט אזוי ווי א איד וואס איז מחלל שבת בפרהסיא, וואס איז עובד עבודה זרה. וואס איז די הלכה מיט אים? ער רעדט דאך אונז אים אין ד׳ ב׳. יא. דער כללות של דוד זאגט אויך אז וואס די מינים און צדוקים און ביתוסים רעדט מען דא, לענין די הלכה וואס ער רעדט דא איז אז ער גלייבט נישט אין מצוות עירוב. עניוואן וואס גלייבט נישט אין די עירוב, דעמאלטס איז ער נישט מערב מיט די עירוב, ער וויל נישט מיט די עירוב ווערן צוזאמען געמישט. ער גלייבט נישט אין די קאנצעפט פון עירוב. פאר איין סוחר ווען ער איז נישט איינער קיין גוי, נישט קיין גוי, זעסטו, ווי אזוי דינגען פון אים קען מען נישט, ווייל ס׳איז נישטא די קהילה אנצודינגען די כולל. אבער וואס קען מען יא טון? מבטל רשות, זעסטו, ביטול פארשטייט א מין. א אידישע מין איז נוגע צו ביטול, זעסטו טאקע אז ס׳איז…
Speaker 1: ווייל דער וואס איז נישט מודה בעירוב, געווענליך האט ער אויך נישט געגלייבט אין אזא פעיק ביטול, ער האט נישט געגלייבט אז ער איז א גראדער מענטש.
Speaker 2: ניין, ניין, ניין, ער איז נישט קיין גראדער מענטש. דא קוקט אויס אז ער גלייבט נישט אין עירוב, אבער ער גלייבט יא אין ביטול רשות. ער האט אויך אזא זאך, מבטל רשות, דארף מען קערעקטלי שרייבן, דארף מען קומען צו א פשרה מיט אים.
Speaker 1: ניין, ניין, ניין, א צדוקי איז נישט קיין נכרי, א צדוקי איז נאר איינער וואס גלייבט נישט אין עירוב.
דיסקוסיע: ביטול רשות פארזוס עירוב
Speaker 1: ניין, מען זעט דא, איך ווייס אז למעשה זעט אויס אז עירוב איז מער לכתחילה ווי ביטול, אבער מען זעט אויך לאורך די הלכות אז ס׳איז געבויט אויף דעם וואס בעיקר ביטול איז בעסער ווי א עירוב. ביטול טייטש זיך אז ער איז אינגאנצן נישטא. ס׳איז אביסל מער א גמר, נישט דאס וואס דו זאגסט.
Speaker 2: ער זאגט דארט וואס, “וחיים מאירי ישראל אחד חשוב כזה”, ער זאגט דארט, ער זאגט דארט אז א צדוקי העלפט נישט די היתר פון איין, ווייל איין איז נאר א גוי, ווייל א איד וואוינט נישט מיט א גוי. אבער א צדוקי איז נישט חשוד אויף רציחה. ממילא, ער האט נאר א פראבלעם אז ער קען נישט מאכן קיין עירוב, ממילא דארף מען מאכן ביטול מיט די צדוקי. אפשר טאקע, אפשר גייט דער צדוקי נישט וועלן מאכן ביטול, וועט מען דארפן ארויסווארפן. אבער יעצט רעדט מען וואס מען קען ארבעטן.
רייט, וואס מען זעט דא איז אז מיט איין איד, א סתם א שוואכע איד, מיט עירוב העלפט, מען איז מערב מיט אנדערע אידן. אבער איינער וואס האט שיטות קעגן די תורה, דארף מען זיך מבטל זיין. יא, ווייל ער גלייבט נישט אין די עירוב אליין. ער גלייבט נישט אין די תורה.
Speaker 1: יא, יא. דארף וויסן צו ס׳איז ווייל ער איז א שטיקל אפיקורס אין די תורה?
Speaker 2: ניין, ער זאגט דא אז די אישו איז ווייל ער איז אינו מודה בעירוב. דאס הייסט, איינער וואס פארשטייט נישט צו עירוב, איז וואטעווער, ער טוט על דעת די וואס פארשטייען יא. אבער איינער ער ווייסט, אבער ער איז נישט מסכים דערצו. אקעי. עד כאן ביידע צדדים.