עשר ולא תשע בפרטי הספירות וסוד מחצית השקל | פרדס רמונים שער א פרק ו

סיכום השיעור 📋

סיכום פון שיעור – פרדס רימונים, חלק א׳, שער א׳, פרק ו׳ (מיט הקדמה פון שער הנשמה)

—

איבערבליק: וואו מ׳האלט

מ׳האלט שוין נאך פרק ה׳ (וואס האט געהאנדלט וועגן דעם מאמר „עשר ולא תשע”), און מ׳גייט אריין אין פרק ו׳. אבער פריער ווערט געברענגט א וויכטיגע נקודה וואס דער רמ״ק שרייבט אין שער הנשמה (שער ל״א, פרק א׳), וואס איז געבויט אויף דעם יסוד פון שער „עשר ולא תשע” פרק ה׳.

—

א. די קשיא פון רבי יהודה חי (אין שער הנשמה פרק א׳)

רבי יהודה חי (א גרויסער מקובל) האט געפרעגט א קשיא אין נאמען פון רבי אל קאסטאלי:

אין זוהר שטייט אז ס׳איז דא דריי מדרגות אין דער נשמה: נפש, רוח, נשמה. יעדע מדרגה שטאמט פון אן אנדער ספירה:

– נפש – פון מלכות

– רוח – פון תפארת

– נשמה – פון בינה

אנדערשט, ווייסט מען אז אברהם אבינו איז פארבונדן מיט חסד, יצחק מיט גבורה, יעקב מיט תפארת. אויב יעדע נשמה באקומט איר דריי חלקים פון בינה, תפארת, מלכות – וויאזוי שטימט דאס צוזאמען מיט דעם יסוד אז יעדער צדיק האט זיין אייגענע ספירה אלס שורש?

—

ב. דער רמ״ק׳ס תירוץ: יעדע נשמה איז כולל אלע צען ספירות

דער רמ״ק ברענגט תירוצים פון פריערדיגע מפרשים, אבער ער איז נישט מסכים מיט זיי. זיין אייגענער וועג איז:

ווייל יעדע ספירה איז כולל פון אלע צען (ווי ער האט באוויזן אין שער עשר ולא תשע פרק ה׳) – אפילו מלכות אנטהאלט אלע צען – דעריבער האט יעדע נשמה אלע צען ספירות. אברהם אבינו איז נישט געבוירן מיט נאר מדת החסד. ער איז געבוירן מיט אלע מדות. נאר על ידי מעשיו – דורך זיין בחירה – האט ער מחליט געווען צו טון מער חסד. און דעמאלטס, אלע צען ספירות שבו ווערן מסכים צו די פעולת החסד – אלע ספירות ביי אים ווערן כביכול „בחינת חסד”.

דער רמ״ק ברענגט דעם לשון: „כי אדם יכול לקבוע בנשמתו איזה חלק שירצה לפי מעשיו” – א מענטש קען באשטימען וועלכער חלק פון זיין נשמה זאל דאמינירן, לויט זיינע מעשים.

—

ג. דער רמ״ק׳ס שיטה: קעגן „שורש נשמות” אלס פיקסירטע תכונה

דער רמ״ק איז נישט אזא גרויסער פען פון דעם וואס מ׳זאגט אז מענטשן האבן פארשידענע „שורש נשמות” פארבונדן מיט פארשידענע ספירות (אלס אן אינהערענטע, פעסטע תכונה). פאר אים, אלע נשמות האבן אלעס. דער חילוק צווישן מענטשן איז במעשיו – נישט אין א פריערדיגער, געבורטלעכער הגבלה.

דאס איז געבויט אויף דעם יסוד פון אחדות הספירות: אויב מ׳זאגט אז א נשמה קומט פון מלכות דאצילות, און מלכות דאצילות מוז זיין עשר ולא תשע (מ׳טאר נישט אפטיילן), דאן קען מען נישט זאגן אז א נשמה האט נאר א געוויסע מדה. אלעס האט צו טון מיט דער אחדות השם.

[הערת אגב: מענטשן מיינען אז אין קבלה „קען מען זאגן אלעס”, אבער דא זעט מען אז ס׳איז נישט אזוי – ס׳איז דא א סיסטעמאטישע לאגיק, און געוויסע זאכן קען מען נישט זאגן ווייל זיי סותר׳ן בעסיק יסודות.]

—

ד. ראיה פון ספר הבהיר

דער רמ״ק ברענגט א ראיה פון ספר הבהיר: דארט שטייט אז אברהם אבינו האט געוואלט חסד און האט דוחה געווען די מדת המלכות (שכינה). אויך יצחק האט נישט געוואלט מלכות. ביז עס איז געקומען דוד המלך, וואס ער האט מסכים געווען צו נעמען די מדת המלכות (דער פסוק „אבן מאסו הבונים”).

דער רמ״ק פרעגט: אויב מ׳זאגט אז אברהם׳ס נשמה שטאמט פון חסד, וואס איז דאס פאר א חידוש אז ער האט „געוואלט” חסד? ער האט דאך נישט געהאט קיין ברירה! אבער לויט זיין שיטה גייט עס שיין: אלע נשמות האבן אלעס, און אברהם האט בחר געווען אין חסד – ער האט אקטיוו נישט געוואלט מלכות, כאטש ער האט עס יא געהאט אין זיין נשמה.

—

ה. דיסקוסיע: וואס מיינט „בחירה” דא?

אויב אלעס איז בחירה, פארוואס זאגט מען אז אברהם איז „חסד”? איז דאס ראנדאם? ניין, ס׳איז נישט ראנדאם – ס׳איז מער אויף דער זייט פון בחירה, אבער א בחירה וואס שטייט אין א קאנטעקסט. א מענטש שטייט אין א סיטואציע וואו ער דארף עפעס טון, און ער וועלט. אבער ס׳איז נישט ווייל זיין נשמה „קען נישט” עפעס אנדערש – זיין נשמה איז נישט באגרעניצט צו איין מדה.

[הערת אגב: דאס איז א „זייער גרויסע שאלה” – וויפיל איז באמת בחירה, און וויפיל איז פארבעשטימט דורך דעם סיטואציע.]

—

ו. עולם קטן – מיקרוקוסמוס

דער באגריף

א מענטש איז אן עולם קטן (מיקרוקוסמוס): אין אים ליגן אלע כוחות פון דער גאנצער וועלט. למשל, די רעכטע האנט ווייזט אויף כח החסד אין דער וועלט, די לינקע האנט אויף כח הגבורה.

דער חילוק צווישן כלולות און מתייחדת

דא ווערט אריינגעבראכט דער חילוק וואס מען האט שוין געלערנט אין פרק ל״ד: כלולות לעומת מתייחדת. יעדער מענטש האט אין זיך אלע צען ספירות – דאס איז כלולות, ס׳איז אלעס כלול אין אים. אבער דאס מיינט נאך נישט אז אלע ספירות זענען מתייחד, אז זיי ארבעטן צוזאמען אין א פולע אחדות.

ביי א נארמאלן מענטש איז די האנט פארבונדן מיט דעם גאנצן גוף, אבער זי לעבט נישט מיט דער פולער כוח פון דעם גאנצן מענטש. אבער ווען א מענטש טוט עפעס מיט דער האנט וואס איז שיין, מיט דעת, מיט געפיל, מיט כוונה – דעמאלטס ליגן אלע צען ספירות אין דער פעולה פון דער האנט. דאס איז יחוד.

צי טוישט זיך דער כח החסד אין דער וועלט?

צי מיינט דאס אז ווען א מענטש טוט עפעס מיט זיין רעכטע האנט, טוישט זיך דער כח החסד אין דער גאנצער וועלט? דער ענטפער: נאר ביי צדיקים – נישט ביי יעדן מענטש. דאס איז אן עקסטערע מדרגה – דער חילוק צווישן סתם „מיקרוקוסמוס” (אז ביי דיר ליגן אלע כוחות) און דעם אמת׳דיגן השפעה אויף דער וועלט (וואס איז נאר ביי צדיקים, אדער אויף א העכערן לעוועל).

[הערת אגב: דער רמ״ק רעדט אין אנדערע פלעצער וועגן פארשידענע לעוועלס פון דעם – „יחוד”, „ספלא” (א דריטע לעוועל) – וואס באשרייבן ווי שטארק דער מענטש איז פארבונדן מיט דער כלל׳דיגער מציאות.]

—

ז. אברהם אבינו – אלעס דורך חסד

אברהם אבינו האט אויך געטון אלע נארמאלע זאכן וואס יעדער מענטש טוט – געגעסן, געשלאפן, געמאכט קינדער, ביזנעס, עבודת השם. אבער אלע זאכן האט ער געטון אין דעם וועג פון חסד. דאס איז וואס עס מיינט אז ער איז „מחמיר את החסד”. מען קען אבער אויך טון אלע זאכן אין דעם וועג פון גבורה, אדער אין דעם וועג פון תפארת.

[הערת אגב: אויך ראש השנה מאכט מען נעגל וואסער – דער סדר היום איז מערסטנס דער זעלבער ווי יעדן טאג, אבער דער אופן ווי מען טוט עס איז אנדערש. אין ספר יוסף רמ״א שטייט אז מענטשן קאכן זיך אין ספעציעלע סדרי יום און פארגעסן וועגן דעם בעיסיק.]

—

ח. דער זוהר וועגן חמש כנגד חמש – פינף בריחים אין משכן

דער זוהר זאגט אז אין דעם משכן זענען געווען פינף בריחים אויף יעדע זייט, און „והבריח התיכון מבריח מן הקצה אל הקצה”. דער זוהר טייטשט אז דער בריח התיכון איז נישט א זעקסטער – ער איז איינע פון די פינף. דאס שטימט מיט דעם וואס מען האט פריער געלערנט וועגן חמש כנגד חמש – אז קיין פשט האט נישט געהאט אן עלפטע. דער זוהר איז באזארגט אז מען זאל נישט מאכן מער ווי צען.

—

ט. נאך א פשט אין „עשר ולא תשע” – רעיא מהימנא אויף מחצית השקל

דער רמ״ק ברענגט נאך א ביאור אין דער משנה פון „עשר ולא תשע, עשר ולא אחת עשרה”, פון דער רעיא מהימנא (וואס דער רמ״ק באהאנדלט ווי זיין רבי׳ס תורה), אין מצות מחצית השקל.

דער פשט אין מחצית השקל

„מאי מחצית השקל?” – וואס איז א מחצית השקל?

דער רעיא מהימנא טייטשט: „מחצית” איז ווי „חצי ההין”. אבער ער ליינט עס אנדערש:

– ההין = לשון ה״י – צוויי ה״אס (ה׳ עילאה און ה׳ תתאה פון שם הוי״ה)

– חצי = נישט „האלב”, נאר „אינצווישן”

– אלזא: מחצית השקל = דער ו׳ וואס שטייט אינצווישן צוויי ה״אס – דאס איז דער ו׳ פון שם הוי״ה, דער עמודא דאמצעיתא (תפארת).

דער שקל און דער י׳

„אבנא דמשקל ביה יו״ד” – מיט וואס וועגט מען אפ? מיט דער אות י׳. ווייל צוויי מאל ה׳ = 10 = גימטריא י׳. אלזא מ׳וועגט אפ די צוויי ה״אס מיט איין י׳.

איצט האט מען דעם גאנצן שם הוי״ה: י׳ (דער משקל), ה׳ (ערשטע), ו׳ (מחצית – אינצווישן), ה׳ (צווייטע).

עשרים גרה השקל

א שקל איז 20 גרה. א מחצית השקל איז 10 גרה = י׳. אבער וויאזוי איז דער שקל 20? ווייל י׳ שרייבט מען אויס י-ו-ד = 10 + 6 + 4 = 20. דאס איז דער סוד פון „עשרים גרה השקל”.

„העשיר לא ירבה והדל לא ימעיט”

– „העשיר” = דאס איז תפארת (עמודא דאמצעיתא), ער איז א „גביר” ווייל ער שטייט אינמיטן פון אלעס.

– „לא ירבה” = ווי ס׳שטייט אין ספר יצירה „עשר ולא אחת עשרה” – זאלסט נישט מאכן עלף ספירות.

– „והדל” = דאס איז יסוד (צדיק).

– „לא ימעיט” = ווי ס׳שטייט „עשר ולא תשע” – עס זאל נישט זיין ווייניגער ווי צען.

דאס איז דער רעיא מהימנא׳ס תורה אויף מחצית השקל – און דאס פאסט שיין מיט דער משנה אין ספר יצירה: נישט תשע און נישט אחת עשרה.

—

י. דער רמ״ק׳ס קשיות אויפ׳ן זוהר׳ס דרוש

דער רמ״ק גייט איצט מאכן דעם שטיקל זוהר זייער מדויק – ער שטעלט פיר קשיות:

קשיא 1: מחצית = ממוצע?

דער זוהר טייטשט „מחצית השקל” אז עס מיינט „חצי ההון” – דאס הייסט, תפארת איז דער ממוצע צווישן צוויי ה׳ן (צוויי ספירות). אבער „מחצית” מיינט דאך א האלב, נישט „אין דער מיט צווישן צוויי זאכן.” א ממוצע און א מחצית זענען נישט דאס זעלבע. דער זוהר׳ס דרוש פון „מחצית” צו „ממוצע” איז נישט אזוי א גלאטער מדרש – דער שייכות צווישן „האלב” און „מיטן” איז נישט פשוט.

קשיא 2: וויאזוי איז דער יו״ד צוואנציג?

דער זוהר זאגט אז דער יו״ד (= 10) איז דער אבן משקל, און „עשרים גרה השקל” – דער שקל איז צוואנציג. אבער אויב יעדע ספירה האט אליין צען ספירות (כלל ידוע אין קבלה), און „העשיר לא ירבה והדל לא ימעיט” מיינט אז קיין ספירה זאל נישט זיין מער אדער ווייניגער ווי צען – וויאזוי קען דער יו״ד זיין צוואנציג? ער האט דאך צוגעלייגט א גאנצע צען! דאס איז א סתירה צום כלל אז יעדע ספירה איז צען.

קשיא 3: אריכות לשון

דער זוהר זאגט „אבל למשקל בו דא יו״ד” און דערנאך „עשרים גרה השקל דא יו״ד.” אויב ביידע מאל מיינט עס דאס זעלבע, פארוואס זאגט ער עס צוויי מאל? דאס איז אן אריכות לשון וואס דארף א ביאור.

[הערת אגב: דער רמ״ק פרעגט תמיד קשיות אויף דעם זוהר׳ס לשון, ווייל ער איז מדייק אין יעדע ווארט. אין אנהויב קען מען מיינען אז די קשיות זענען „פעיק” – קינסטלעך. אבער ווען מען לערנט גענוג זוהר, זעט מען אז דער זוהר מיינט טאקע עפעס מיט יעדע ווארט. דער רמ״ק לערנט אונז close reading – מען קען נישט זאגן „עס שטימט בערך” און אוועקלייגן דעם דיוק. דער רמ״ק׳ס דרך איז: ער שטעלט אויף די פראבלעמען, און נאכדעם לייגט ער צו הקדמות פון קבלה, און דערמיט סאלווט ער די קשיות.]

—

יא. דער תירוץ: די הקדמה פון צוואנציג ספירות – עשר מלמעלה למטה ועשר מלמטה למעלה

דער יסוד

דער רמ״ק מאכט א הקדמה (וואס ער האט שוין ברייטער מבואר אין שער ט״ו, שער מלמעלה למטה):

עס זענען דא צוואנציג ספירות באמת – צען מלמעלה למטה און צען מלמטה למעלה. דער משל איז: כדמיון ניצוץ השמש הבא מכה במראה ותשעה וחוזר ומתהפך כנגדן – ווי א שטראל זון וואס שלאגט אן אין א שפיגל און קערט זיך אום צוריק. ווען דער אור פון די ספירות קומט אראפ ביז צו מלכות, פארט ער צוריק ארויף. דעמאלט זענען דא כביכול צוואנציג ספירות: צען אויפ׳ן וועג אראפ און צען אויפ׳ן וועג ארויף.

וויכטיג: דאס זענען נישט דאס זעלבע צען צוויי מאל. דער מהלך אראפ (השתלשלות) און דער מהלך ארויף זענען צוויי פארשידענע מהלכים. עס איז דא אמת׳דיג א תנועה פון ירידה (procession) און א תנועה פון עלייה (reversion) – דאס אור גייט ארויס און קערט זיך צוריק.

[הערת אגב: אין פילאזאפיע הייסט דאס procession and reversion – א יסוד גדול פון פלאטאניזם, אז אלעס גייט צוריק צו זיין מקור. „צוריק” מיינט אז אלעס איז נוטה אל השלם, נוטה אל הטוב – דאס שלעכטע ווערט צוריקגעצויגן און בטל. אבער ס׳איז נישט קלאר צי דער רמ״ק האט עס פארשטאנען אין דעם פילאזאפישן זין. דער רמ״ק׳ס נקודה איז פשוט׳ער: מען קען רעדן וועגן יעדע ספירה פון דער פערספעקטיוו פון אראפגיין און פון דער פערספעקטיוו פון ארויפגיין.]

דער סוד פון דער אות א׳

דער גאנצער סוד שטעקט אין דער אות א׳:

– דער א׳ באשטייט פון א יו״ד פון אויבן און א יו״ד פון אונטן, מיט א ו׳ אין מיטן.

– די יו״ד פון אויבן = דער מקור האור למעלה (צען ספירות מלמעלה למטה).

– די יו״ד פון אונטן = דער מקור פון אונטן – ווייל ווען דער אור קומט אראפ ביז מלכות, הייבט זיך אן א נייער מהלך צוריק ארויף (צען ספירות מלמטה למעלה).

– דאס זענען מים עליונים (אויפ׳ן וועג אראפ) און מים תחתונים (אויפ׳ן וועג ארויף).

– די ו׳ אין מיטן = תפארת, וואס איז מייחד מים עליונים ומים תחתונים – ער מאכט פון ביידע צוזאמען א שקל, א מדה שלימה, מדת האצילות.

דער תירוץ אויף „צוואנציג”

דערמיט ווערט געענטפערט די קשיא פארוואס דער שקל איז צוואנציג: עס איז טאקע צוואנציג באמת – צען מלמעלה למטה פלוס צען מלמטה למעלה. דער תפארת, אלס ממוצע, מאכט פון ביידע צוזאמענע ריכטונגען איין שלימות – „מדת האצילות אשר מלמעלה למטה ואשר מלמטה למעלה.”

דער תירוץ אויף „מחצית = עשר”

אין סוף פון דעם שטיקל זוהר שטייט: „מחצית השקל עשר גרה.” דאס מיינט: דער מחצית השקל איז צען (האלב פון צוואנציג). דאס לייזט אויך דעם ערשטן דיוק: „מחצית” מיינט דא טאקע האלב (צען פון צוואנציג), נישט נאר „ממוצע.” אבער עס שטימט אויך מיט׳ן ממוצע-פשט: די ו׳ (תפארת) איז ממוצע צווישן צוויי ה׳ן, און דער „חצי” מיינט אז מען נעמט נאר איין ריכטונג פון די צוואנציג – נאר די צען מלמעלה למטה אדער נאר די צען מלמטה למעלה.

ווי דער פשט גייט: „מחצית השקל” = דער ו׳ (תפארת) וואס איז ממוצע צווישן צוויי ה׳ן. „עשרים גרה השקל” = דער גאנצער שקל איז צוואנציג (צען ארויף + צען אראפ). „מחצית השקל עשר” = דער האלב איז צען גרה. „העשיר לא ירבה” = תפארת זאל נישט זיין מער ווי צען. „והדל לא ימעיט” = יסוד זאל נישט זיין ווייניגער ווי צען.

—

יב. תפארת אלס מייחד מים עליונים ומים תחתונים

תפארת איז מייחד מים עליונים ומים תחתונים – ער פאראייניגט דעם וועג ארויף מיט דעם וועג אראפ. וואס מיינט דאס פונקטליך? אין א געוויסע מאס יא, אין א געוויסע מאס נישט – אלעס האט צו טון, אבער נישט אויף א פשוט׳ן אופן.

—

יג. אור חוזר / אור המתהפך

דער באגריף פון דאס וואס גייט פון אונטן ארויף איז דאס וואס מ׳רופט אור חוזר. דער רמ״ק אליין ברענגט דעם באגריף אין שער כ״ג, און ער רופט עס אויך אור המתהפך. ער פארבינדט עס מיט עבודה – דאס הייסט, דער אור חוזר איז דער נאטירליכער טענדענץ פון אלע זאכן צוריק צו זייער מקור. עבודה איז אויך „נאטירליך” אין דעם זין אז עס איז דער אינערליכער דרייוו פון יעדער באשעפעניש.

—

יד. כל הדברים נוטים אל הטוב – דער פילאזאפישער יסוד

דער פרינציפ

יעדע זאך וויל זיין גוט. „גוט” מיינט נישט עפעס עקסטערנעס – „גוט” מיינט צו זיין דאס בעסטע פון וואס דו ביסט. גוט = שלימות = דיין אמת׳ע מציאות. א שטיין וויל זיין א שטיין. א מענטש וויל זיין א מענטש. דאס איז א נאטירליכע תשוקה אין אלע נבראים.

צוויי וועגן: מלמעלה למטה און מלמטה למעלה

מ׳דארף קענען רעדן פון אלעס אויף צוויי וועגן: דער וועג אראפ און דער וועג ארויף.

דער וועג אראפ (מלמעלה למטה): דאס איז דער סדר פון סיבות – סיבת הסיבות, סיבה ראשונה. כתר האט געמאכט חכמה, חכמה האט געמאכט בינה, אזוי ווייטער – דאס איז השתלשלות. פון דעם אויבערשטן׳ס פערספעקטיוו גייט עס אראפ; פון אונזער פערספעקטיוו גייט מען צוריק ווען מ׳זוכט דעם מקור.

דער וועג ארויף (מלמטה למעלה): דאס איז די תשוקה – דער דרייוו, דער דיזייער – פון יעדער זאך צו זיין וויפיל ער קען וואס ער איז. דאס איז דער אור חוזר.

פארוואס פירט „גוט זיין” צוריק צום מקור?

אויב דו ביסט א דבר נברא, ביסטו נישט אמת׳דיג אין זיך אליין – דיין אמת ליגט אין דיין מקור, אין דעם וואס האט דיר באשאפן. צו זיין שלם מיינט צו זיין אינגאנצן וואס דו ביסט, און וואס דו ביסט אמת׳דיג איז דיין שורש. דעריבער איז די שאיפה פון אלע זאכן צו זיין גוט – די שאיפה צו זייער מקור.

מיינט דאס אז די וועלט דארף חרוב ווערן?

ניין. דער וואס האט אים געמאכט, האט אים געמאכט אז ער זאל יא זיין. צוריקגיין צום שורש מיינט נישט אויסגיין – עס מיינט נענטער ווערן צום מקור, פארבונדן ווערן.

דער חסידות׳דיגער אנגאנג vs. דער „חסרון” אנגאנג

מ׳קען נישט אנהייבן מיט דעם חסרון – אז דער אין סוף „האט געדארפט” עפעס, און דעריבער האט ער באשאפן. דאס איז א פראבלעמאטישער אנהייב. בעסער איז אנצוהייבן מיט דער שלימות: דער אין סוף איז אויבערפלוס פון טוב, און די בריאה איז דער עקספרעשן פון דעם טוב. מ׳דארף נישט אנהייבן מיט „ער האט געוואלט עפעס פון אונז” – מ׳קען אנהייבן מיט „ער האט זיך אויסגעדריקט אין יעדע איינציגע פארם פון עקזיסטענץ.”

[הערת אגב: דער חסידות׳דיגער וועג – אנצוהייבן מיט שלימות – איז אפשר דער ריכטיגער וועג, אבער אנדערע שיטות הייבן אן מיט דעם חסרון.]

באופן נפרד – דער חסרון פון זעלבסטשטענדיגקייט

אויב א נברא פרובירט צו זיין „גוט” אויף אן אופן נפרד – אפגעטיילט פון זיין מקור – איז דאס נישט אמת׳דיג גוט. ווייל ער איז נישט אמת׳דיג ער אליין, קען ער נישט אפילו זיין א פולשטענדיגער מענטש. צו זיין א „פערפעקטער מענטש” אויף אן אופן נפרד איז אן אילוזיע – ווייל דער מענטש האט זיך נישט אליין געמאכט. צו זיין שלם מיינט צו זיין פארבונדן מיט דעם מקור, נישט צו זיין א „שיינער דזשענטלמען” אליין פאר זיך.

מסירות נפש – מיינט דאס ווערן אויס?

ניין – ווייל דער וואס האט אים געמאכט, האט אים געמאכט אז ער דארף יא זיין. אבער עס מיינט יא נענטער ווערן צום שורש, אויף פארשידענע וועגן.

דער חילוק צווישן מענטשן און אנדערע באשעפענישן

דער פרינציפ אז „אלע זאכן ווילן זיין גוט” איז נישט נאר ביי מענטשן – עס איז ביי אלעס. א שטיין וויל זיין א שטיין, א גאנצע צייט. דער איינציגער אונטערשייד ביי מענטשן איז אז מענטשן האבן יצר הרע, יצר טוב, בחירה. ביי מענטשן דארף מען זיי לויבן (מוטיווירן) צו וועלן דאס גוטע – ביי א שטיין איז עס אויטאמאטיש.

צובראכענע שטיינער – א סארט טוב

אפילו א צובראכענער שטיין האט א געוויסע שלימות. דאס איז פארוואס ס׳איז בכלל דא מענטשן (נישט נאר מלאכים) – ווייל מענטשן האבן א ספעציעלן חסרון, מער ווי אנדערע באשעפענישן, און דאס אליין איז אויך א סארט טוב. ס׳איז דא א סארט טוב וואס איז א גאנצער שטיין, און ס׳איז דא א סארט טוב וואס איז א האלבער שטיין.

[הערת אגב: ווי גייט זיין דער „טוב” פון א צובראכענעם שטיין ווען משיח וועט קומען? וועט ער ווערן אויס א שטיין? דאס בלייבט א קשיא. אויך ווערט באמערקט אז „שמוץ” איז נאר א פערספעקטיוו – א זאך וואס איך האלט אז ס׳איז נישט גוט.]

—

טו. די גרויסע שאלה: איז די וועלט שוין פערפעקט?

ס׳איז דא מענטשן וואס זאגן: ער איז במנוחה, ער איז בחינת שבת, הכל מלאכתך עשויה – אלעס איז שוין פארטיג, מ׳דארף גארנישט טון. אבער ווען איך וויל טון זאכן, קומט דאס אויך פון דער זעלבער מנוחה – דער אויבערשטער האט געמאכט די נאטור אז מענטשן מיט אמביציעס ווילן טון זאכן.

איינע מעגלעכקייט איז אז די וועלט איז בעצם פערפעקט אין א כללות׳דיגן זין, און ווען חז״ל און מקובלים רעדן פון אומפערפעקטקייט, מיינען זיי נאר אין א „לאקאלן” זין – דער מענטש איז נישט אין א גוטן מצב, ער וויל זיין אין א בעסערן מצב, און דאס גופא איז א טייל פון דער נאטור. אלע ציקלן אין דער בריאה – ווי למשל די זון וואס דרייט זיך ארום ווייל זי וויל צוריקגיין צו איר שורש – זענען א טייל פון דער פערפעקציע פון דעם גאנצן.

אין לאקאלע ענינים איז קלאר אז נישט – אידן זענען אין גלות, זיי ווילן נישט זיין אין גלות. אבער צו זאגן אז די גאנצע וועלט דארף זיין אנדערש – דאס איז שוין נישט אזוי קלאר. פארשידענע שיטות קוקן אויף דעם אנדערש.

—

טז. ספירות מלמעלה למטה און מלמטה למעלה – דער מענטש׳ס פערספעקטיוו

דער עיקר חידוש: אפילו ספירות גייען צוריק – נישט נאר מלמעלה למטה, נאר אויך מלמטה למעלה. דעריבער זענען דא צוויי סעטן פון צען ספירות: צען מלמעלה למטה און צען מלמטה למעלה. דאס איז א נאטירלעכער פראצעס.

דער רמ״ק׳ס פשט אויף „מלמטה למעלה” איז: אזוי ווי עס קוקט אויס פון אונזער זייט, פון דעם מענטש׳ס פערספעקטיוו. דער מענטש שטרעבט ארויף צום שורש. אבער „נכלל ווערן אין שורש” מיינט נישט אויפהערן צו עקזיסטירן – עס מיינט נאר אויפהערן צו עקזיסטירן אויף אן אפגעזונדערטן אופן.

[הערת אגב: אין דעם חסידישן וועג וואלט מען עס אזוי געזאגט: דער רצון השם איז אז עס זאלן זיין מענטשן וואס טוען אזוי און אזוי, און ווען זיי טוען נישט רצון השם, זענען זיי נישט אין זייער שורש. אבער עס איז מער קאמפליצירט ווי דאס.]

—

יז. די אות ו׳ – דער רקיע צווישן מים עליונים און מים תחתונים

די אות ו׳ שטעלט פאר א רקיע – א מחיצה וואס לאזט נישט די מים עליונים און מים תחתונים צוזאמענקומען. דאס שטייט אין תיקוני זהר און אין דער אידרא.

די צורה פון דער אות ו׳ ווערט אזוי אויסגעטייטשט: די י׳ פון אויבן און די י׳ פון אונטן (אין דער צורת א׳) זענען ווי צוויי כוחות – די שפע וואס גייט אראפ (מים עליונים) און דער דרוק וואס וויל ארויפגיין (מים תחתונים). און די ו׳ איז עפעס לאנגס, אויסגעשפרייט, וואס מאכט דעם צמצום – זי לאזט נישט, זי האלט אפ. זי איז א מתווך (mediator) צווישן דעם דרוק ארויפצוגיין און דעם דרוק אראפצוגיין. דאס האלט אויף א שפאנונג.

—

יח. מחצית השקל – דער תפארת אלס סופעראימפּאָזד סטרוקטור

תפארת איז מחצית השקל. דער פסוק „ואתה תדבר משמות חצי ההין” ווערט פארבונדן מיט מחצית השקל.

דער חידוש פון דעם רעיא מהימנא: ער לייגט אריין (superimposes) א נייע סטרוקטור – מלמעלה למטה און מלמטה למעלה – וואס ענטפערט דעם פראבלעם: וויאזוי קומט אויס צוואנציג? ווייל די זעלבע צען ספירות זענען צוויי מאל – איינמאל מלמעלה למטה, איינמאל מלמטה למעלה. דער מחצית השקל איז באמצע – ער איז סיי באמצע (ווייל תפארת איז צווישן אויבן און אונטן), סיי חצי (האלב פון דעם גאנצן שקל פון צוואנציג).

די אבן און די צורת יו״ד

אבן איז א צורה פון א יו״ד, וואס איז צען. „והנה היא אבן לשקול במחצית השקל, כי מחצית השקל הוא עשר.”

וואס איז די צוואנציג? דער שקל אין מילוי – עשרה גרה השקל – ווייזט אויף צוואנציג. די צוואנציג קומט פון די צוויי יודי״ן: א יו״ד פון אויבן און א יו״ד פון אונטן, אזוי ווי אין דער צורת א׳. דער אונטערשטער יו״ד, וואס איז האלב פון דעם גאנצן, איז דער אבן. ווען ס׳איז גאנץ – ביידע יודי״ן צוזאמען – איז עס א גאנצער שקל, וואס כולל מלמעלה למטה און מלמטה למעלה.

—

יט. עשיר לא ירבה – דער תפארת

„עשיר לא ירבה” ווערט אזוי אויסגעטייטשט: אפילו דער תפארת, וואס האט מער שפע און כוללות ווי אלע אנדערע ספירות, קען נישט זיין מער ווי צוואנציג (צוויי מאל צען). ער בלייבט אלעמאל אין דעם פריימווארק פון צען. עושר איז אויך א לשון פון עשר (צען). דאס מיינט: זיין עשירות איז אין ריבוי שפע ואור – ער קען זיין צען מאל צען (הונדערט), אבער נישט הונדערט-און-איינס. ער בלייבט אלעמאל א מאלטיפל פון צען, קיינמאל נישט עפעס אנדערש. דער עיקר אידיע: דער תפארת זאל נישט האבן אין זיך כלול מער ווי צען ספירות. ווען ער האט מער חשיבות, מיינט דאס נאר מער שפע, אדער מער פרטים (צען מאל צען), אבער נישט קיינמאל עלף.

—

כ. והדל לא ימעיט – דער יסוד

„והדל לא ימעיט” – דער דל (ארימער) איז דער יסוד. פארוואס הייסט יסוד „עני”? ווייל „הצדיק אבד” – דער יסוד באקומט נאר ווי שיריים פון תפארת. דער יסוד איז אביון בעצמו, נאר בשעת יחוד באקומט ער עפעס.

אבער אפילו ער איז עני, מיינט נישט אז עס וועט זיין ווייניגער ווי צען ספירות. אזוי ווי „אפילו עני שבישראל” דארף האבן ארבע כוסות – אפילו אן עני דארף נישט ווערן אויס י׳ (צען ספירות). ער בלייבט אלעמאל מיט צען.

[הערת אגב: דער בעל שם טוב׳ס חידוש: אויב ס׳איז דא ניין אידן, וועט דער עשירי זיכער קומען – ווייל ניין אן צען איז ווי ניין ספירות אן מלכות, וואס קען נישט בלייבן אזוי. דאס איז געבויט אויף דעם פסוק „אתם המעט מכל העמים” – וויאזוי קען מען בלייבן ניין? דאס איז דער סוד פון דעם בעל שם טוב׳ס קבלה – עס איז א יחוד.]

—

כא. שכינה און מנין – וואס מיינט „שכינה” אין דער וועלט?

שכינה מיינט א גרופע

שכינה מיינט א גרופע מענטשן צוזאמען. שכינה אין דער וועלט מיינט אז עס איז דא א גרופע אידן צוזאמען – דאס איז דער פשט פון שכינה בעולם. ווען צען אידן קומען זיך צוזאמען, קומט נאך א זאך דערצו – דאס איז די שכינה. דער צענטער מענטש ברענגט די שכינה. אן דעם צענטן מענטש – אן די לעצטע צען פראצענט – איז נישטא קיין שכינה בכלל.

ניין איז גארנישט – צען איז אלעס

א העכסט וויכטיגער יסוד: ניין אידן איז גארנישט. ניין איז נישט „ניין צענטלעך פון א מנין” – ניין איז גאר נישט. דער צענטער מענטש מאכט עס פאר אלעמען. ווען עס זענען ניין, זענען זיי ניין סעפּערעטע אינדיווידואלן. ווען עס זענען צען, זענען זיי איין גרופע. צען איז איינס, און איינס איז צען. ניין איז separate.

„עשיר לא ירבה ודל לא ימעיט” – גלייכקייט אין דער גרופע

ווען עס איז דא א גרעסערע עולם, זאל מען נישט מיינען אז עס קומט מער. דער פסוק „העשיר לא ירבה והדל לא ימעיט” ווערט אויסגעטייטשט: אין א גרופע איז אלעמאל דא אן עשיר און א דל, אבער דער פסוק זאגט אז זיי זענען ראדיקל גלייך – עס איז א single. זיי זאלן נישט פאראויסגיין איינער פאר דעם אנדערן.

—

כב. „ה׳ אחד” – ער איז שוין איינס, אדער מ׳מאכט אים איינס?

דאס איז א זייער טיפע שאלה וואס דער רמ״ק באהאנדלט אין שער הכוונה, שער הנשמה, און שער ההנהגה. ווען מ׳זאגט שמע ישראל ה׳ אלקינו ה׳ אחד – וואס מיינט מען?

צוויי פשטים

1. דער פשוט׳ער פשט: ה׳ אחד מיינט אז דער אייבערשטער איז שוין דער מושל, מלך מלכי המלכים, מ׳איז ממליך אויף די גאנצע וועלט – ער איז פאקטיש איינס, דאס איז א קביעת עובדה.

2. דער קבלה פשט: ה׳ אחד מיינט אז מ׳מאכט א יחוד – ביז יעצט איז ער נישט געווען מיוחד (אין א געוויסן זין), און יעצט מאכט מען אים מיוחד. דאס איז א ריעלע אקטיוויטעט, א ריעלער טשיינדזש.

רש״י זאגט: ה׳ אחד – ס׳וועט קומען א צייט ווען ער וועט זיין „שמו אחד” (ביום ההוא יהיה ה׳ אחד ושמו אחד). דאס מיינט אז יעצט איז ער נאך נישט „שמו אחד” אין דער פולער זין.

דער סתירה

ווען דער מקובל איז מכוון „אחד” אין שמע, מיינט ער אז מ׳מאכט אים איינס – וואס אימפליצירט אז ער איז נישט שוין איינס. אבער ווי טאר מען אין זין האבן אז ער איז נישט איינס? ס׳קומט אויס אז די קבלה׳שע כוונה איז פונקט פארקערט פון וואס נארמאלע מענטשן טראכטן – נארמאלע מענטשן מיינען אז ער איז שוין איינס, און די מקובלים זאגן ניין, מ׳דארף אים מאכן איינס.

—

כג. דער בעל שם טוב׳ס תירוץ – הסתר פנים און אחדות

דער בעל שם טוב׳ס וועג איז: ווי נעמט מען אוועק הסתר פנים? דורך דעם וואס מ׳פארשטייט אז ס׳איז נישט דא קיין הסתר פנים באמת. פאר דעם בעל שם טוב האבן מענטשן געטראכט אז אויב ס׳איז דא א הסתר פנים, איז עס עפעס ריעלס – עפעס וואס באמת פארשטעלט דעם אייבערשטער.

אבער דער בעל שם טוב זאגט: עד שלא נברא העולם הוא ושמו בלבד – דאס איז נאך אלץ אמת׳דיג יעצט, און מ׳קען עס נאך אלץ עקסעסן יעצט.

—

כד. די נואנסן פון „אחדות” נאך דער בריאה

פאר דער בריאה vs. נאך דער בריאה

פאר דער בריאה איז אלעס געווען איינס – דאס איז נישט קיין חכמה. די חכמה איז: אז נאך דער בריאה, ווען ס׳זענען שוין דא אסאך באזונדערע זאכן, זאלן זיי נאך אלץ זיין איינס.

דער משל פון דער בוים

א בו

ים איז איינס ווייל אלע שטיקלעך ארבעטן צוזאמען, ס׳איז דא א form וואס מאכט עס איינס. ווען א מענטש שניידט אפ דעם בוים – איז עס מער נישט איין בוים. מ׳קען זאגן „דער זעלבער באשעפער האט עס געמאכט” – אבער דאס איז נישט גענוג. מ׳וויל נישט נאר איין באשעפער, מ׳וויל איין בוים – דאס איז דער תכלית הבריאה.

גלייבן אליין איז נישט גענוג

ס׳איז נישט גענוג צו גלייבן אז אלעס איז איינס – ווייל גלייבן האט מען שוין געגלייבט לפני שנברא העולם בכלל. מ׳דארף עס צוריק צונויפשטעלן – actually put it back together. אפשר דאס איז וואס דער בעל שם טוב מיינט: אז דער גלויבן העלפט אז מ׳זאל זיך דאס צוריק צונויפשטעלן.

יחידא תתאה

נאך דער בריאה איז דאס נישט די זעלבע לעוועל אחדות ווי פאר דער בריאה. מ׳קען דאס רופן יחידא תתאה אין חסידישע לשון – א נידעריגערע מדרגה פון אחדות. אפילו דער lowest סארט אחדות – ווי א בוים וואס אלע שטיקלעך זענען צוזאמען און ארבעטן גוט צוזאמען, וואו ס׳איז דא א form וואס פאראייניגט זיי.

—

כה. דער פאראדאקס פון גלות און צען ספירות

הדלא ידע – אפילו אין צייט פון גלות, חל׳ן די צען ספירות אין דעם צדיק. אבער למעשה איז דא גלות – מיעוט שפע, מיעוט כללות. ס׳איז נאך אלץ נישט דא א פירוד – אבער ס׳איז יא דא א פירוד. אין וועלכע זין איז נישט דא א פירוד? אז ס׳איז נאך אלץ צען – די סטרוקטור בלייבט. אבער עס פעלט א סארט יחוד, א סארט צוזאמענשטעל, א „שייפּ” – און דאס דארף מען מאכן.

מענטשן׳ס טעותן זענען ריעל

מענטשן וואס מיינען אז ס׳איז נישט אחד – זייערע טעותן זענען ריעל. ס׳איז נישט נאר א סובדזשעקטיווע פערסעפשן. ווען מענטשן האבן צובראכן די וועלט, איז דער צובראכנקייט עפעס אמת׳דיגס. מלאכים קריגן זיך, מחלוקת איז דא אין דער וועלט – דאס זענען ריעלע מציאות׳ן, נישט נאר מענטשלעכע ספקות. ביי קריאת שמע כאפט מען אז דער אייבערשטער האט אליין געמאכט דעם יצר הרע, די שוועריגקייטן – אבער דאס מאכט עס נישט ווייניגער ריעל.

—

כו. פירוד און אחדות אין צייט פון גלות – ווי אזוי מאכט מען דעם יחוד?

אפילו בזמן הגלות זענען נאך אלץ דא צען ספירות אין דעם צדיק. די מציאות פון גלות – מיעוט שפע, מיעוט קדושה, קללות – מיינט נישט אז עס איז דא אן אמת׳ער פירוד אין די ספירות. עס בלייבט נאך אלץ צען. אבער אין א געוויסן זין איז יא דא א פירוד – אין דעם וואס עס איז דא א חסרון אין דער פראקטישער שפע און אין דער הארמאניע פון דער מציאות. אין וועלכן זין איז נישט דא א פירוד? אין דעם וואס די צאל בלייבט צען, די סטרוקטור בלייבט גאנץ. אבער עס פעלט א סארט יחוד, א סארט צוזאמענשטעל – און דאס דארף מען מאכן.

נישט דורך בלויז זאגן „עס איז נישט דא קיין פירוד” – נישט דורך א דעקלאראציע אז „לא ימעד” (עס וועט נישט ווייניגער ווערן). נאר דורך אנדערע וועגן: דורך מאכן יחודים, דורך פועל׳ן אז די פרטים זאלן ווערן איין כלל. דאס איז א חילוק אין יחוד הכללות: די כללות איז אליבא דאמת שוין דא – די ריאליטי איז אז עס איז דא א קאהערענץ, אן אחדות, אלעס איז אזוי ווי עס דארף זיין. אבער אויך די ריאליטי איז אז עס זענען דא זאכן וואס זענען באמת געענדערט, פארדארבן – במעשיו, אין דער פראקטישער מציאות. און דערפאר דארף מען פיקסן יענע ריאליטי אויך, נישט נאר זיך באנוגענען מיט דער ידיעה אז „פון אויבן איז אלעס אחדות.”

—

כז. דער משל פון שנאת חינם און מחלוקת

אלס משל ווערט גענומען דער ענין פון שנאת חינם. ווען אידן – אדער א חסידות – קענען נישט ארבעטן אלס איין גוף צוליב מחלוקת, איז דאס א פירוד, א חסרון שפע. אפילו פאר בלויזע survival דארף מען קענען צוזאמענארבעטן.

אפשר קען מען דאס סאלווען דורך אויסלערנען פאר יעדן איינעם אז טראץ אלע חילוקים, „אב אחד לכולנו” – מיר האבן אלע איין פאטער. ווער עס קערט, אז דו ביסט אנדערש? דאס מיינט נאך אלץ נישט אז מיר זענען נישט איינס. אויב יעדער וועט דאס פארשטיין, וועלן זיי אויפהערן צו זיין צוקריגט, און וועלן קענען צוזאמענארבעטן.

—

כח. דער בעל שם טוב׳ס דרך – תיקון הפרט

דער בעל שם טוב האט נישט געפּראקטיצירט פּאליטיק. ער האט געפּראקטיצירט תיקון האינדיווידואל – ארבעטן מיט דעם יחיד. ער האט געגלייבט אז דורך אויסלערנען אחדות ה׳ וועלן אידן ווייניגער צוקריגט זיין. אבער – למעשה זעט מען נישט אז די תלמידי בעל שם טוב זענען ווייניגער צוקריגט. כמעט קיינער האט נישט דערגרייכט דעם מדרגה פון אמת׳ער אחדות השם אזוי ווי דער בעל שם טוב האט עס געמיינט, און דערפאר ארבעט עס נישט אין דער פּראקטיק.

[הערת אגב: דער בעל שם טוב האט געזאגט ער גייט זיין משיח – ער האט געזען אז מ׳גייט זיך צוריקקערן. דער באבוב׳ער רבי האט געטרייט צו מאכן דעם בעל שם טוב פון אליהו הנביא צו משיח. די ברעסלאווער זאגן אז ר׳ נחמן איז משיח, אבער ער איז נאך אלץ נישט אין „עוד ישמע.” די טענה אז אלע אידן וועלן ווערן ברעסלאווער און דאס וועט מאכן איין כללות – דאס ווערט באצווייפלט: ביי ברעסלאוו איז יעדער איינער א „רבי” פאר זיך, יעדער האט זיין אייגענע דרך, און דאס מאכט שווערער צו מיטארבעטן.]

[הערת אגב: דער לובאוויטשער רבי ווערט דערמאנט אלס איינער וואס האט געמענעדזשט אז אסאך מענטשן זאלן טאקע טון עפעס – גוטע זאכן – און ער העלפט אסאך אידן ארום די וועלט, ווייל ער האט די אמונה אז יעדער איד האט די זעלבע נשמה. אבער ער איז א „לענינער” (ער פירט ווי א לידער מיט א סטרוקטור), און אנדערע מענטשן האבן נאך נישט געמענעדזשט דאס זעלבע.]

—

כט. דער פּראבלעם פון גרופּעס-אידענטיטעט

א מענטש ווערט געפרעגט וואס ער איז, ענטפערט ער: „איך בין א פּאפּא׳נער,” „איך בין א וויזשניצער,” „איך בין א סאטמארער.” פארוואס זאגט ער נישט פשוט „איך בין א איד”? דאס אליין איז א סימפּטאם פון פירוד – אז די גרופּע-אידענטיטעט איז שטארקער ווי די כלל-ישראל-אידענטיטעט. עס זענען דאך זעקס הונדערט טויזנט נשמות וואס זענען איין גוף, אלע די זעלבע זאך.

—

ל. משה רבינו און דער פרעה-מאדעל

משה רבינו האט נישט געוואלט זיין א דיקטאטאר, הגם ער וואלט עס געקענט. פרעה׳ס מאדעל איז געווען: „אני פרעה – איך בין די קאנעקשאן צו גאט, יעדער פאלגט מיר, און פארטיג.” אבער דער אמת׳ער וועג דארף זיין אז יעדער איינער׳ס קאנשעסנעס דארף עס אליין פארשטיין און אננעמען – נישט דורך צוואנג פון אויבן.

—

לא. צוריק צום עיקר: די מקובלים נעמען פירוד בעסעריעס

די מקובלים נעמען ערנסט דעם פאקט אז עס איז יא דא חילוקים, עס איז יא דא אזא זאך ווי מיעוט שפע. אבער דער רמ״ק איז זייער מדגיש אז עס איז נישט פחות מעשר – עס ווערט נישט ווייניגער ווי צען ספירות. די סטרוקטור בלייבט גאנץ, אפילו ווען די שפע איז פארמינערט.

ברענגט דעת-אחדות ריבוי שפע?

אויב דער צדיק וועט דערגרייכן אז ער פארשטייט אז עס איז נישט קיין אמת׳ער פירוד – וועט דאס אים ברענגען א ריבוי שפע? דאס איז א מחלוקת, און למעשה זעט מען נישט אז עס ארבעט אזוי פשוט. עס ארבעט נאר אין א זייער באגרענעצטן זין. אפשר דארף נאך עפעס צוגעלייגט ווערן כדי עס זאל ארבעטן. מ׳קען נישט בלויז זאגן „עס איז אלעס שפע” ווען עס איז נישט דא שפע – דער אויבערשטער האט געמאכט א וועלט וואס דארף שפע, און מ׳דארף עס טאקע ברענגען.

—

לב. דער יחוד אלס תכלית הבריאה – צוויי מדרגות פון „אחד”

דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט מיט א תכלית פון יחוד. נישט בלויז אז די וועלט זאל פונקציאנירן, נאר אז עס זאל דערגרייכט ווערן אן אמת׳דיגער יחוד. דאס איז דער עיקר פון מדת היסוד – נישט א ספעציפישער צדיק, נאר די מדה אליין, וואס איר תפקיד איז צו פירן צום יחוד.

דער שליסל-חילוק: עס זענען דא צוויי מדרגות פון „אחד”:

מדרגה א׳ – „שמו אחד” אלס בסיסית ריאליטעט: עס איז אלעמאל געווען אזוי אז אלעס איז גוט, אלעס איז ג-ט, אלעס איז אחדות. דאס איז וואס מען רופט אמונה פשוטה. אויף דעם מדרגה טאר מען כמעט נישט רעדן, ווייל עס איז אזוי בעיסיק אז עס דארף נישט קיין שום שינוי – עס איז שוין אלעמאל געווען אזוי. דאס איז דער כי-פחות-אינטערעסאנטער מדרגה פאר די מקובלים, ווייל דער אייבערשטער האט נישט באשאפן די וועלט פאר דעם מדרגה אליין – ער איז שוין געווען פאר דער בריאה.

מדרגה ב׳ – דער אמת׳דיגער יחוד, „עוד ישמע… אחד”: דאס איז דער מדרגה וואס קען זיך טוישן. דאס איז פונקט די זאך וואס קען זיין „לאו שמו אחד” – עס קען זיין נישט אחד, און עס קען יא ווערן אחד. דאס פאדערט כוחות, עבודה, מען דארף עס מאכן. דאס איז דער אמת׳דיגער יחוד וואס די בריאה איז באשאפן געווארן פאר אים.

—

לג. דער בעל שם טוב׳ס סאלושן – צוויי-שריט פראצעס

[הערת אגב: דער בעל שם טוב קומט מיט א לייזונג: ערשטנס דארף א מענטש זיך אינגאנצן בטל מאכן – אריינגיין אין „מקוה” (משל), ווערן בטל, זאגן „אלעס איז דער אייבערשטער, אלעס איז גוט.” דאס נעמט אראפ דעם „אני ואפסי עוד”, דעם „שבירת עקב”, דעם „אני אמלוך” – די נארישע געפילן אז איך אליין בין דער וויכטיגסטער. דערנאך קומט ער ארויס פון דער „מקוה” און קען טון זיין ספעציפישע עבודה בעסער, ווייל ער איז נישט אזוי „סטאק” (פארשטאקט), און אויב עס געלונגט נישט, גייט ער ווייטער.

ביי יחידים ארבעט עס – אסאך מאל ווערט א מענטש נאכדעם לייכטער, בעסער, עס גייט בעסער. אבער ביי קהילות – איז עס נאך נישט באוויזן. אפילו צען מענטשן צוזאמען – עס הערט אויף צו ארבעטן. ביי פינף הונדערט מענטשן – עס ארבעט נישט. פארוואס? אפשר ווייל דער יצר הרע איז זייער טריקי – ער פיגורט אויס ווי אזוי צו מאכן פונקט דעם גוטן פאר די גרעסטע קליפות. ער וועקט זיך צוריק אויף, און מען דארף א ספעציעלע עבודה צו באהאנדלען דאס.]

[הערת אגב: ווען משיח וועט קומען, וועט יעדער איינער אין זיך אריינכאפן אלע מעלות – ברסלב, סאטמאר, חב״ד – אלעס וועט זיך אויסגלייכן. אבער ביז דערווייל קען מען נישט צווינגען מענטשן צו זיין ראדיקאל. מען האט שוין געפרובט עקספערימענטן, און פופצן יאר שפעטער זעט מען אז מען דארף יא א געוויסע סטרוקטור. אבער „דיקטאטור” איז נישט ריכטיג – אין תורה שטייט נישט אז עס דארף זיין א דיקטאטור. דער פראבלעם איז ווען א מענטש ווערט א מלך אנשטאט דער אייבערשטער – דאס איז א גאר אנדער פראבלעם.]

—

לד. מחצית השקל – דער סוד פון תפארת (המשך)

דער רמ״ק ברענגט דעם זוהר אויף דעם פסוק פון מחצית השקל. די שאלה איז: ווי אזוי מאכט מען פון עצמו (יסוד) דעם שכלו (חכמה/בינה)? דער ענטפער: מען שיקט עס ארויף צו תפארת, און מען מאכט שכלו צו תפארת עצמו.

די קשיא איז: ווי אזוי קען תפארת זיין „האלב”? ער איז דאך וואס ער איז – ער זאל נישט זיין מער ווי ער, דאס איז ער! דערויף ענטפערט דער רמ״ק: תפארת הייסט „מחצית” ווייל ער שטייט בין השקל וחוצאות – ער איז אין דער מיט, צווישן אויבן און אונטן. דער פסוק „והעשיר לא ירבה והדל לא ימעט ממחצית השקל” האט א טיפן סוד: דער עשיר קען נישט מער זיין ווי ער איז, און דער דל קען נישט ווייניגער זיין – ווייל מחצית השקל רעפרעזענטירט תפארת וואס איז פיקסירט אין זיין מקום אלס מיטלפונקט.

—

לה. צוויי דרכי הלימוד: אנטאלאגיש vs. עבודה

א פונדאמענטאלער חילוק אין ווי מען לערנט קבלה:

– אנטאלאגיש (אמונה): „לא ירבה” מיינט ער קען נישט – עס איז נישט דא מער ווי צען ספירות, עס איז נישט דא ווייניגער ווי צען. דאס איז א פאקט פון דער ריאליטעט.

– עבודה: „לא ירבה” מיינט מאך נישט – מאך נישט אז עס זאל זיין מער ווי צען. דאס איז א ציווי, א עבודה.

דאס איז א מערקווירדיגע זאך ביי די מקובלים: זיי נעמען אמאל אנטאלאגישע פאקטן און מאכן פון זיי עבודה-אנווייזונגען, און פארקערט. „טראכט נישט אז עס איז דא מער ווי צען” – איז דאס א פאקט אדער א ציווי? ביידע אינאיינעם.

—

לו. דער סוד פון מנין – שכינה דארף א גרופע

א מנין איז צען אידן – ביי צען קומט די שכינה. פארוואס נישט ביי ניין? מען ווייסט נישט. פארוואס נישט ביי איין יוד? דאך, יעדער יוד האט שוין א כלל פון צען אין זיך. אבער שכינה מיינט א גרופע – שכינה קען נישט שורה זיין אויף איין מענטש אליין (אין דעם זין פון „שכינה” אלס ציבור-השראה). איין מענטש איז נישט א גרופע. ווען ווערט עס א גרופע? ביי צען. שכינה מיינט מען קען זאגן „קדוש קדוש קדוש” – קדושת שם ה׳ – און דאס פאדערט א ציבור.

—

לז. מעטאפיזיש איז נישטא מער ווי צען ספירות

מעטאפיזיש איז נישטא אזא זאך ווי מער ווי צען ספירות. עס איז קיינמאל נישט מער ווי צען. אויב עס קומט צו נאך איינס, איז עס נאכאמאל צען – דאס איז דער „טריק”. עס איז יא דא אזא זאך ווי מער און ווייניגער, אבער מ׳קערט נישט וועגן דעם גענוג – אמת׳דיג איז נאר דא צען ספירות.

איי, אין יעדע ספירה איז דא צען? יא, אבער נאר צען. עס איז נישט דא קיינמאל אז א ספירה איז נאר א כלל פון זיבן. עס איז יא דא אזא זאך, אבער דאס איז נאר בחינת התגלות און נישט אמת׳דיג. אין אן אנדער מקום זאגט דער רמ״ק קלאר אז יא – אבער דער תירוץ מוז זיין דער זעלבער: מ׳רעדט אויף בחינת התגלות, נישט אויף בחינת יחוד.

—

לח. ז״א – ו״ק אן מוחין

לויט דער אריז״ל (דער רמ״ק זאגט עס נישט ספעציפיש אבער ענליך): דער ז״א פעלט דריי ספירות, מ׳דארף ברענגען מוחין. ער איז נאר ו״ק (שש קצוות). דאס איז די גאנצע עבודה פון השם – יעדן טאג ווען מ׳דאוונט, ברענגט מען מוחין צום ז״א.

—

לט. חסד – קיין חסד עקזיסטירט אליין

יעדער עקזיסטירנדער חסד אין דער וועלט וועט אלעמאל אויך אנטהאלטן גבורה. ספירת החסד איז טיילמאל נישט פאר זיך – ער איז אלעמאל גבורה שבחסד. מ׳קען זען גבורה שבחסד ווייל ער טוט mostly חסד, אבער ער איז גבורה שבחסד, און אזוי אויך אלע אנדערע ספירות.

קען זיין א חסד מיט צו ווייניג לימיט? דאס רופט מען חסד שאינו נכלל בגבורה – אבער אויך אזא חסד האט א לימיט, נאר דעם פאלשן לימיט. למשל, איינער וואס האט געדארפט אויפהערן געבן דא, און ער האט אויפגעהערט ווען דאס געלט איז אויסגעגאנגען – ער האט געדארפט אויפהערן אביסל פריער.

—

מ. חסד אן א גבול – א משל פון קאמוניזם און צדקה

דער ענין פון חסד בלי גבורה ווערט באלויכטן מיט א משל: אויב דער גרעסטער עשיר וואלט אוועקגעגעבן אלע זיינע געלט, וואלט עס געארבעט פאר איין טאג, אבער דעם נעקסטן טאג וואלט שוין קיינער נישט גאנגען ארבעטן, ווייל אלע האבן שוין געלט – און דאס פירט צו חורבן. דאס איז וואס קאמוניסטן פארשטייען נישט. חסד אן א גבול איז שלעכט – „לא כולו, לא תתבטל כנסת ישראל.” עס פעלט די גבורה וואס מאכט דעם חסד צו א גוטע, פונקציאנירנדע זאך.

א קשיא: ער האט דאך געגעבן מיט א גבול – זיין געלט איז אויסגעגאנגען! דער תירוץ: דער גבול איז געקומען פון דרויסן (the external world), נישט פון אינעווייניג. „הוא מבחינתו” – אין זיין אייגענע וועלט – האט ער געגעבן חסד אן א גבול. דער תיקון איז אז דער מענטש אליין דארף האבן דעם limit אינעווייניג – ער דארף וויסן וויפיל ער קען אוועקגעבן אן זיך אליין צו צעשטערן.

—

מא. שיעור פון צדקה – חומש

דער שיעור פון צדקה (חומש – 20%) איז נישט א hard limit מדאורייתא, נאר אן ideal, א heuristic, א כלל. דער עיקר איז: ווער נישט אליין דער עני דורך צופיל צדקה געבן. פארוואס? ווייל דעמאלט קענסטו מער נישט געבן צדקה – דו צעשטערסט די צדקה אליין. 20% איז דער שיעור וואס חז״ל האבן assumed אז עס איז גענוג צו מאכן איינעם ארעם.

—

מב. „עשר ולא תשע” – אויף וועלכע מדרגה?

דער כלל „עשר ולא תשע” – אז עס קען נישט זיין ווייניגער ווי צען ספירות – איז אפשר נאר אמת באופן הכי כללי, אויפן גרעסטן לעוועל. אויפן אלערגרעסטן כלל פון דער וועלט׳ס סטרוקטור, ווי דער אייבערשטער האט זי באשאפן מיט עשר ספירות, קען נישט זיין ווייניגער ווי צען – סיידן די גאנצע וועלט ווערט חרוב. אבער אויף א פרטי׳דיגן לעוועל – אין א באשטימטע מקום אדער מציאות – קען יא זיין אז געוויסע ספירות זענען „דעסטרויד” אדער פעלן.

—

מג. דער חילוק צווישן לעוועלס – „built in” vs. ריעל

א וויכטיגער יסוד: לויט קבלה איז יעדע זאך דא פופציג טויזנט מאל – יעדע ספירה איז „built in” אין יעדע אנדערע, אין אומצאליגע שכבות. אבער מ׳טאר נישט שפּרינגען צווישן לעוועלס. ווען מ׳זאגט אז אין א געוויסע וועלט זענען ספירות חרוב, מיינט מען אויף יענעם לעוועל. יא, אויף א העכערן לעוועל איז אלעס דא. אבער אויפן „exact step” וואו מ׳שטייט, קען עפעס טאקע פעלן.

דאס איז פארוואס „נארמאלע” מענטשן זענען אין כעס אויף די מקובלים: ווייל מקובלים געבן ריאליטעט צו וואס האט נישט ריאליטעט. מקובלים זאגן „ס׳איז דא א פירוד” – א טרענונג אין די ספירות – כאטש „אליבא דאמת” איז אלעס אחדות. אבער דער מקובל מוז רעדן וועגן דעם פירוד אויף זיין לעוועל, ווייל אנדערש קען מען נישט פארשטיין די מציאות נארמאל.

—

מד. מיעוט השפע און מיעוט כללות – דער רמ״ק׳ס צוויי וועגן

דער רמ״ק זאגט אז עס איז דא א עשיר און א דל (רייך און ארעם) אין ספירות, אבער אפילו ביידע האבן צען. ער איז מסביר דאס אויף צוויי וועגן:

1. מיעוט שפע – דער שפע איז ווייניגער. די צען ספירות זענען דא, אבער דער אמאונט פון שפע וואס פליסט דורך זיי איז באגרענעצט. ווי למשל, אויב בשלימות וואלט ער געקענט אנקומען צו הונדערט, איצט קען ער נאר אנקומען צו צען – יעדע איינע פון די צען האט נישט אירע אייגענע צען אינעווייניג.

2. מיעוט כללות – ווייניגער כלליות. דאס מיינט אז ס׳איז „one less level.” למשל, תפארת איז אן עושר – מ׳קען רעדן וועגן אים אלס טויזנט (צען מאל צען מאל צען). אבער יסוד, א דלות׳דיגע ספירה, קען מען נאר רעדן וועגן הונדערט – יעדע איינע פון זיינע הונדערט איז נאר איינס, נישט צען. ס׳איז ווי קוקן אן א מייקראסקאפ – אויף יענעם לעוועל זעט מען נישט מער.

—

מה. דער משל פון מנין און עשר ספירות – פארשידענע לעוועלס

[הערת אגב: עס ווערט דערמאנט דער מהר״ן וואס האט געזאגט אז ער דארף שטארבן מיט א מנין, ווייל ער דארף זיינע עשר ספירות. אבער דער חילוק איז: אויפן לעוועל פון „מיין אייגענע עשר ספירות” (מיין קאפ, מיין גוף) קען מען מאכן א ייחוד אינעווייניג. אבער אויפן לעוועל וואו מ׳דארף זאגן קדיש מיט א מנין פון צען אידן – דארט קען מען נישט פארבייטן איין לעוועל מיטן אנדערן. דער קאפ קען זאגן קדיש פארן גוף, אבער נישט מיטן מויל אן א מנין. מ׳דארף לעבן אין די עשר ספירות, אבער ס׳זענען דא פארשידענע עשר ספירות – ווען צען אידן קומען זיך צוזאמען, און ווען דו אליין קומסט זיך צוזאמען.]

—

מו. מחצית השקל – אלעס האט א ווערט פון ספירות

דער ענין פון מחצית השקל ווערט פארבונדן מיט דעם יסוד אז יעדע זאך האט א ווערט אין ספירות – אן „amount” פון שפע, פון עקזיסטענץ. ווי אין קאפיטאליזם קען מען אלעס קויפן פאר געלט, אזוי אין דער רוחניות׳דיגער מציאות קען מען אלעס „קויפן” פאר עקזיסטענץ – אלעס איז אויסטוישבאר, אלעס ווייזט אויף די אחדות פון אלעס.

אבער – „העשיר לא ירבה והדל לא ימעיט” – אז דו האסט מער געלט מאכט דאס נישט מער מענטש. אלעס איז נאר איינעם – „איש אלי ארבע.” דער עושר פון ריאליטעט איז די ערשטע ספירות, און דער דל׳ס ווערט איז אויך א חלק פון דעם זעלבן סיסטעם.

דערפאר איז דא מחצית – א האלב. און אינעווייניג דעם האלב איז נאך א מחצית המחצית. און תפארת איז דער „הלל” – ער שטייט אינצווישן, ער איז דער מיטעלסטער.

—

מז. סיכום פון פרק ה׳ – פיר פירושים אויף „עשר ולא תשע”

עס קומט ארויס אז ס׳זענען דא פיר פירושים אויף „עשר ולא תשע”:

1. מ׳זאל נישט אראפרעכענען דעם אין סוף – דער אין סוף איז נישט איינע פון די צען.

2. מ׳זאל נישט אראפרעכענען מלכות – מלכות איז אויך א ספירה, מ׳טאר זי נישט אוועקנעמען.

3. מ׳זאל נישט צורעכענען עולם הבריאה – בריאה איז נישט טייל פון די צען ספירות פון אצילות.

4. מ׳זאל קיינמאל נישט מאכן קיין חילוקים אין צאל פון ספירות – אפילו ווען מ׳זאגט אז יעדע ספירה איז „כלולה מעשר”, און ס׳זענען דא שינויים אין שפע (עשיר און דל), זאל מען נישט זאגן אז ס׳איז ווייניגער ווי צען אדער מער ווי צען. קיינמאל נישט ווייניגער ווי צען, קיינמאל נישט מער ווי צען.

דאס איז דער לעצטער חידוש פון פרק ה׳.

—

מח. דער לעצטער יסוד: קיין כללות אין א ספירה מאכט נישט קיין היעראַרכיע אין שפע

מען זאל קיינמאל נישט מאכן קיין כללות אין א ספירה – אפילו ווען מען זאגט אז א געוויסע ספירה איז א „כלל” פון מעשה (אדער פון א באשטימטן ענין), זאל מען נישט דערפון ארויסנעמען אז עס זענען דא שינויים אדער חילוקים אין דער שפע אליין – אז איין זאך איז „מער” אדער „ווייניקער” ווי א צווייטע. דאס הייסט, אפילו ווען מען רעדט פון חילוקים צווישן ספירות, מיינט דאס נישט אז איינע איז אויף א העכערן מדרגה פון שפע און א צווייטע אויף א נידעריקערן – מען טאר נישט אריינברענגען אזא מין היעראַרכיע אדער פארגלייך אין דער שפע גופא.

דאס איז דער חידוש: די חילוקים צווישן ספירות זענען נישט חילוקים פון „מער” אדער „ווייניגער” – נישט קוואנטיטאטיווע אונטערשיידן אין דער שפע. יעדע ספירה האט איר אייגענעם אופן פון השפעה, אבער נישט אויף אן אופן וואס מען קען זאגן אז איינע איז גרעסער אדער קלענער פון דער אנדערער.

[הערת אגב: שרייבן דעם שם ה׳ — אין די זמנים הראשונים, ווען מ׳האט געוואלט שרייבן דעם שם, האט מען געשריבן א יו״ד, אדער צוויי יו״דן, אדער דריי יו״דן (צוויי יו״דן מיט א סגול לפניה). היינט אין אונזערע צייטן שרייבט מען א ד׳ אדער א ה׳ — און דאס איז א גרויסע ירידה פון דער שכינה. מ׳דארף שרייבן די יו״ד, וואס ווייזט אויף דעם ערשטן אות פונעם שם הוי״ה. ווען מ׳שרייבט ה׳ כאילו ס׳איז א קיצור פאר „השם” — דערמיט מאכט מען א פירוד, ווייל „שם” איז ליטעראלי מלכות, און מ׳שרייבט עס ווי א באזונדער זאך. דעריבער, ווען מ׳ברענגט א פסוק און מ׳וויל נישט שרייבן דעם שם, זאל מען שרייבן א יו״ד אדער צוויי יו״דן, נישט א ה׳ כמנהג המדינות וואס איז זייער נידעריג.]

תמלול מלא 📝

שער הנשמה: די קשיא פון רבי יהודה חי און דער רמ״ק׳ס שיטה אז יעדע נשמה איז כולל אלע צען ספירות

וואו מיר האלטן אין לימוד

בקיצור, אונז לערנען פרדס רמונים חלק א׳, שער א׳, פרק ה׳. ניין, פרק ו׳ לערנען מיר שוין, יא?

תלמיד: זיי האבן געלערנט פרק ה׳?

ניין, ניין, זיי האבן געענדיגט פרק ה׳.

תלמיד: זיי האבן געענדיגט פרק ה׳?

פרק ה׳ איז וועגן די משנה וואס שטייט “עשר ולא תשע”. זיי האבן מער ווייניגער געענדיגט דעמאלטס.

דער רמ״ק׳ס באציאונג צו שער הנשמה

אה, דאס האב איך געזען, איך האב געזען אין די ענד איז דא א שער, איך האב עס געוואלט לערנען פאר אנדערע ריזענס. די לעצטע שער איז שער ל״א, שער הנשמה. ער רעדט זיך וועגן די נשמה, און דארט האט ער צוגעברענגט וואס ער האט געזאגט דא וועגן דעם אז יעדע נשמה איז כולל פון אלע צען ספירות, וואס ער האט דא געזאגט, ווייל אפילו מ׳איז נאר אין די מלכות איז שוין אלע צען, ווייל דאס האט ער גענוצט דארט צו מיישב זיין א פראבלעם וואס ער האט געהאט.

ווי איז עס? פרק… ער האט געזאגט ער גייט שרייבן אין שער הנשמה. סאו דא… ניין, סאו נישט אין פרק א׳, ער האט שרייבן שוין אין פרק א׳, ניין, ס׳איז איינער גייט. אין פרק א׳, אין שער הנשמה פרק א׳, שיין אין א׳ פרק א׳, האט ער געפרעגט א קשיא.

די קשיא פון רבי יהודה חי

בשם רבי יהודה חי — רבי יהודה חי איז געווען א גרויסער מקובל — און ער האט געפרעגט א קשיא פון רבי אל קאסטאלי. אינטערעסטינג, ער פרעגט די קשיא אז אין זוהר שטייט אז ס׳איז דא דריי לעוועלס: נפש, רוח, נשמה. און יעדער איינער פון זיי קומט פון אן אנדערע ספירה: נפש פון מלכות, רוח פון תפארת, נשמה פון בינה.

אויב אזוי, יעדער איינער ווייסט אז אברהם אבינו איז געווען פון מדת החסד, און יצחק פון מדת הגבורה, און יעקב פון תפארת. און וויאזוי קען עס זיין? האב איך יעצט געלערנט אז אלע ספירות, יעדע נשמה האט דריי פארטס פון בינה תפארת מלכות. So, how does it go together with this תורה אז יעדער צדיק האט זיך זיין ספירה? דאס איז בעיסקלי פון זיין קוועסטשן.

דער רמ״ק׳ס תירוץ: יעדע נשמה איז כולל אלע צען ספירות

ער האט געברענגט תירוצים פון די פריערדיגע מפרשים, ער איז נישט מסכים געווען מיט זיי, און ער האט געזאגט אז זיין וועג איז, אז וויבאלד יעדע נשמה איז כולל פון צען עניינים, אזוי ווי ער האט געברענגט אין שער עשר ולא תשע פרק ה׳ — זיי דארפן מאכן א בעקווארדס מפתח, אז ווער דער פרק וויל שרייבן וואו נאך ער נוצט עס, ווען ער פארשטייט נישט וואס ער וויל פון דעם.

און ממילא זאגט ער אזוי, אז אמת׳דיג, יעדער מענטש האט אלע ספירות. דאס וואס דער אברהם אבינו האט געהאט, אזוי קומט אים אויס. דאס וואס דער אברהם אבינו האט געהאט מדת החסד, מיינט נישט אז ער איז געבוירן מיט מדת החסד. שטעלט אייך פאר, יעדער איד איז געבוירן מיט אלע נשמות, מיט אלע מדות. נאר ער האט געהאט א בחירה, ער האט מחליט געווען צו טון מער חסד, און דעמאלטס אלע ספירות, אזוי ווי ער זאגט דא — ער זאגט אז ביי די ספירות אליינס, וואס מ׳דארף קוקן אין אחר הפעולה שינוי השמות והנהגה, וזה — איז אמת׳דיג אז ס׳איז נישט דא קיין אמת׳דיגע חילוק צווישן די ספירות, דיי אל דו עווערטינג.

נאר ווען מ׳טוט איין פעולה, דעמאלטס אלע מדות טוען אין יענעם וועג, אזוי זאגט ער. סאו אלע ספירות. אמת׳דיג אברהם אבינו האט געהאט אלע צען ספירות, אזוי ווי מ׳זאגט, נשמה פון דא, רוח פון דארט, נפש פון דארט, וכדומה. נאר על ידי מעשיו…

תלמיד: יא, יא, ס׳איז נאך ווארט לערנינג נאו, אקעי? יו פינישט קאלירינג? ס׳איז נאך קאליר סאמעטינג עלס ביי יורסעלף.

על ידי מעשיו האט ער מחליט געווען דאס, און על ידי מעשיו דעמאלטס אלע ספירות, אלע צען ספירות שבו, ווערן בחינת חסד, ווערן מסכים צו די פעולת החסד, עפעס אזא זאך. דאס איז געווען זיין… ער זאגט, ווייל בדרך זה אפשר ישראל התגלגל בכהן ולוי, א איד קען… אה, דאס הייסט תש״ו, און דארט איז די דרך אחרת.

דער רמ״ק׳ס שיטה קעגן פעסטע שורש נשמות

בקיצור, ער זאגט אז… בקיצור, די גאנצע זאך וואס מ׳זאגט אז מענטשן האבן אנדערע שורש נשמות פאר אנדערע ספירות, דער רמ״ק איז נישט אזא גרויסער פען דערפון. פאר אלע נשמות זענען אלעס. ער זאגט נישט אויף א בחינה עקזעקטלי. ער זאגט במעשיו.

תלמיד: סאו פארוואס זאגט ער סטעיק א פעיפער? טעיק א פעיפער. וואס? ער זאגט נישט דאס. איי דאונט נאו. וואס מיר זאגן סתם? It’s just randomly?

No, no, it doesn’t seem, it seems to be more on the side of choice, יא. איינער האט שוין עפעס געהאט צו טון מיט זיין געשיכטע, וואס ער האט געדארפט טון. כאילו, א מענטש שטייט עפעס אין א סיטואציע, שטייט דאך “כי אדם יכול לקבוע בנשמתו איזה חלק שירצה לפי מעשיו”. אסאך מאל האט עס נישט קיין בחירה, אסאך מאל דו ביסט אין אזא סיטואציע און דו דארפסט הערן די ווארט בחירה.

תלמיד: יא, I don’t know וואס הייסט. יא, כאילו, כאילו, כאילו, דו דארפסט הערן די ווארט בחירה.

דאס איז מער קאמפליקעיטעד, ס׳איז זייער א גרויסע שאלה.

די יסוד פון דעם רמ״ק׳ס שיטה: עשר ולא תשע און אחדות הספירות

דער רמ״ק איז אין דעם שטיקל, און ס׳איז געבויט, דאס אז ס׳איז נישטא קיין תכונה איז געבויט — ס׳איז יא דא, אבער ס׳איז דא אלע. ס׳איז געבויט אויף דעם וואס איז געמיינט פאקוסן.

תלמיד: וואס א חילוק? ווי דארפסטו וואס דו ביסט אין די סיטואציע? ווי מ׳מעסט מיט אים?

אפילו אסאך צדיקים האבן געהאלטן אין רמ״ק. יא, די רמ״ק איז אינטרעסטער אין די לומדות, און ס׳איז געבויט אויף די לומדות אז אויב ס׳איז א נשמה, און אויב די נשמה קומט פון, וויאזוי זאגט מען, איך ווייס נישט, פון מלכות דאצילות. און מלכות דאצילות מוז זיין עשר ולא תשע, אויב דו טיילסט עס אפ, זאגסטו אז ס׳איז דא עקסטערע עקסטערע עקסטערע מדות וואס מ׳טאר נישט אפטיילן, קומט אויס אז מ׳טאר נישט זאגן אז א שום נשמה האט א געוויסע טאטעט. אלעס האט צו טון מיט די אחדות השם סיטועישאן. מ׳טאר נישט זאגן אז א שום נשמה האט עפעס. ס׳איז א גענציגע געוויסע בעיסיק אידיעס.

דאס איז וואס איז אינטרעסטינג. ווייל מענטשן זאגן אז קבלה קען מען זאגן אלעס. אבער דא זעסטו אז מ׳קען נישט זאגן אלעס, אז ס׳איז אלעס, אבער א געוויסע וועג.

ראיה פון ספר הבהיר

איינע פון די בעיסיק אידיעס, די מאוסט ארידזשינעלע אידיעס פון קבלה איז געווען די אידיע אז אברהם איז חסד. דאס איז ממש אזוי ווי א בעיסיק יסוד אין קבלה. און ער זאגט אז דער רמ״ק פארשטייט עס נישט, ער ברענגט אפילו א ראיה, ער זאגט אז ספר הבהיר זאגט אז אברהם אבינו און יצחק האבן דוחה געווען די מדת המלכות. איך זע אז ס׳שטייט עפעס אבן מאסו הבונים, אבן מאסו הבונים זאגט דער ספר הבהיר, דער רמ״ק זאגט אז ער איז מסביר אין אים ס׳איז פלאץ, באט קוריס די יונגער וועט פראוו דאס.

זאגט דער ספר הבהיר אז די שכינה, די מדת המלכות, האט אברהם אבינו געוואלט חסד, און יצחק האט קיינער נישט געוואלט מלכות ביז ער איז געקומען דוד המלך, און ער האט מסכים געווען צו נעמען די מדה. פרעגט ער נאר אויף וואס הייסט, וואס האסטו טענות אויף אים? ס׳איז א המשגה פון ספירת החסד. ביסטו ער געקענט עפעס אנדערש טייזן? זאגט מען, ניין, ס׳גייט נישט ארויס. אלע נשמות האבן אלעס. נאר וואס? פארקערט, די אלע נשמות האבן אלעס. וועגן דעם, אברהם אבינו האט געוואלט חסד, ער האט נישט געוואלט מלכות.

תלמיד: זאגסטו, ער האט געוואלט אפשר טאקע לפי המעשה?

קאפי, ער דאזנט זעט יעצט, ער איז ניטאר אלעס. יא, קאפי דערס ריזענס, קאפי דערס טארטער ריזענס. אויב מלכות מיינט עס האבן א אידישע קעניגרייך, יא, סאו, וואטעווער עס מיינט. יא, אמת. באט, ער דארף גודם שפייטן, ער איז חסד. יצחק האט נישט געוואוינט.

תלמיד: יא, יא, קוד בי.

קוד בי דער איז א סטראקטשער צו דייס טינגס. איך זאג נאר אז… באט ס׳איז סטיל, ס׳איז נישט… I don’t know. ס׳איז נישט ווייל זיין נשמה האט נישט געקענט, אדער עפעס אזוי, זיין נשמה איז נישט קאנעקטעד מיט דאס.

דיסקוסיע: אינדיווידואליטעט און טייפס

א מענטש וואס זוכט זייער שיין, היינט איז א מענטש וואס זוכט נישט מער זייער שיין שיין אליינס.

תלמיד: אה, מ׳גייט צו די… ס׳איז דא די טייפס.

יא, עטס איז א ליל אויפרעיטעד דאס טייפס. אבער מצד שאינו, קיינער וויל נישט זיין סתם א דערמיטער. ער זאגט שוין א מעלה איד, ער זאגט נאך אלץ אז אברהם ווינען גאנץ.

תלמיד: אה, די אינדיווידזשועל זאל זיין… יעדער איינער אינדיווידזשועל עניוועי וואלט זיך זיין גוף.

ס׳איז נאר אגענץ די אינדיווידזשועלטי, ס׳איז מער אגענץ, סעפערעט. ווי דאס זאגט מען? ס׳וועט זיין אנדערש.

די קשיא פון התכללות

איז יא דא א קוועסטשן וואס מיינט דאס אז אלע ספירות זענען אלעס. דאס האב איך אויך געזוכט אין די ספר. ער רעדט פון דעם אסאך, איך האב נישט פארשטאנען וואס איז די חילוק וואס איך האב נישט געזען לעצטע וואך וועגן התכללות. איך טינק עס איז סאמטינג ווייל דאס.

למשל א מענטש איז אן עולם קטן, און ס׳שטייט אין עולם וואכן, חלק ע״ב. יעדער מענטש איז דא, לאמיר זאגן, אמת׳דיג אלע סארט כוחות וואס זענען דא אין די וועלט אין א סערטער וועג. אבער דאס מיינט נאך אלץ אז יעדער מענטש איז די גאנצע וועלט. כדי אז א מענטש זאל אמת׳דיג לעט עקטן א יוניבערסעל וועג, לאמיר זאגן, רייט?

לאמיר זאגן אז א מענטש איז א מייקראקאזם. מיין הענט, איך געדעסט ווייט אריין די ראנמאל וואס עס זעט, באט לאמיר זאגן מיין הענט ווייזט אויף די כח החסד וואס איז דא אין די וועלט, און מיין לינק האנט אויף די כח הגבורה. וואס דאס מיינט אז עווי טאמער פיקן מיין רייט הענט, די הויל וועלט׳ס כח החסד טוישט זיך?

תלמיד: נאר פאר צדיקים.

אה, אין דאן ווען. סאו, זייער גוט. סאו, דאס איז אן עקסטערע זאך, דאס איז אן עולם קטן וואס גארנישט…

תלמיד: נא, סאו, זייער גוט.

סאו, ס׳איז דא א… דעט וועט בי די דיפערענץ פון די סקאלערס, אזוי ווי וואס ער זאגט סקאלערס אין יחוד, אדער… איך וועל זאגן אין אנדערע פלעצער זאגט ער ספלא, א דריטע לעוועל.

סאו, וואט עס מיינס איז, סאמטינג ווייל דאס אז ביי דיר ליגט אלע קאפס, יא, זייער גוט, ווייל דו ביסט באשאפן פון די גאנצע וועלט. אדער איך דין נען וויי א פערסאן איז א מייקראקאסם, לאמיר זאגן. דאס האסטו די אלע זאכן, באט דאטאזנט מאכן יו…

דער מענטש אלס עולם קטן און דער סוד פון מחצית השקל

דער חילוק צווישן עולם קטן און יחוד

אבער דאס מיינט נאך אלץ נישט אז יעדער מענטש איז די גאנצע וועלט. כדי אז א מענטש זאל אמת׳דיג לעבן אין א יוניווערסאל וועג, לאמיר זאגן, רייט? לאמיר זאגן אז א מענטש איז א מייקראקאזם. מיין האנט, איך גיי אריין נאר מיט סתם, אבער לאמיר זאגן מיין האנט ווייזט אויף די כוחות חסד וואס איז דא אין די וועלט, און מיין לינקע האנט אויף די כוח הגבורה, און וכו׳. דאס מיינט אז יעדע מאל איך הייב אויף מיין רעכטע האנט, די גאנצע וועלט׳ס כוח החסד טוישט זיך? נאר פאר צדיקים.

אה, און דאמבער. זייער גוט. דאס איז אן עולם קטן, איך גארנישט. נא, זייער גוט. סאו, ס׳איז דא א… דאס וועט זיין די דיפערענץ פון די סקאלערס, אזוי ווי וואס ער זאגט סקאלערס אין יחוד, אדער… איך זע אין אנדערע פלעצער זאגט ער סוף, א דריטע לעוועל. סאו וואס עס מיינט איז, סאמטינג לייק דאס אז ביי דיר ליגט אלע כוחות. יא, זייער גוט, ווייל דו ביסט באשאפן פון די גאנצע וועלט, אבער איך דארף נאך ווייל יער פערסאן איז א מייקראקאזם. לאמיר זאגן, דאס האסטו די אלע זאכן. Universal being. It doesn’t mean that the real… כאילו מ׳מוז זאגן… וועלכע איז די real? מ׳מוז דאך נישט זאגן אז די… א מענטש איז א חומר מיט א צורה, יא, דאס וואלט אריינגעהויבן זיכער מער משיג געווען, יא? אז אויב מ׳איז מחבר זיין צורה אויף זיין חומר, whatever that means, איז ער דורך דעם קען ער מאכן אז די גאנצע וועלט וועט אזוי געשען, right? קענסטו די טעאריע? Does it really work that way? Sometimes. איך מיין אז דאס איז דער חילוק.

ניין, איך וויל נאר זאגן די למדות. די גאנצע וועלט באשטייט פון דיין… דיין גאנצע וועלט באשטייט פון דיין פערצעפשאן. די גאנצע וועלט באשטייט פון דיין פערצעפשאן. איך וויל נישט פאר א וועלט אויסער א פערצעפשאן. א יור און אבער. די וועלט קומט זיך צוזאמען דיר. אקעי, למדות, איך וויל לאזן, איך האב דאס נאר געוואלט ניצן צו ווייזן אויף די למדות.

כלולות און מתייחדת – דער אמת׳דיגער חילוק

איך מיין אז דאס וועט זיין די דיפערענץ צו די סקאלערס. סקאלערס זאגט אז אלעס ליגט ביי דיר. לאמיר זאגן, איך בין נאט מסכים אין טארט אויף די פערצעפשאן טעאם, because I don’t think it’s the best way to think, even if we don’t know. But if ס׳איז דא יא אזא זאך ווי א מענטש, וויבאלד אז ס׳איז אזוי, it’s true that that’s even that enables די יחוד. למשל, I don’t know the exact situation, אבער ס׳איז דא א מענטש וואס עקט אין דעם וועג, און דעמאלטס אמת׳דיג, אלע… יוקריבן ווייסטו וואס? פארגעט. פארגעט ביי די הויל וועלט, און פאר יערסעלף, right? און א מענטש׳ס האנט ליגט שכל. וואס מיינט אז ס׳ליגט שכל? יא, א מענטש האט א חלק פלות הידים, און זיין צען ספירות ווי מ׳האט געלערנט. און חוץ דעם האט ער עכטער צו עס, ס׳איז דא די אריגינעל צו עס, די הול באדי, אדער די הול פערסאן, רייט?

נא, סאו אין א סערטען סענס, דער איזנט א הענד וואס איז די הול פערסאן, ס׳איז די הענד פון א מענטש, ס׳ארבעט מיט א געוויסע שכל, וכדומה. But that doesn’t mean אז יעדע מאל דו נוצט דיין האנט, נוצט ער די גאנצע מענטש. דא אמאל, וואס יא, if you use your hand to make something very beautiful און very insightful. און ס׳האט מיט דעם אסאך דעת און פילינג און אבייטינג. סאו דען, דער אויב יחוד, אין דיין האנט ליגט אלע צען ספירות אין די פעולה וואס דו טוסט אין דיין האנט. באט אין א נארמאל סטעיט, ס׳איז true, like די דיפאלט סטעיט, דער פאקט איז נאך אלץ אז די האנט איז קאנעקטעד מיט די גאנצע גוף, באט ס׳לעבט נישט אז ס׳טוט נישט, ס׳איז דא נישט, ס׳איז דא נישט. דער אויב יעדער דיפערענט, וואס דו זאגסט?

און דעטס אויס, וויאזוי זיי האבן געלערנט אין די פריערדיגע פארט? אין קענסטו די חילוק פון… מתייחדת און כלולות. פארשטייסט וואס איך זאג? אין פרק ל״ד אין ביטאפא שטייט דאס, דאס האבן מיר געלערנט. ס׳איז דא וואס איז כלול, און ס׳איז דא וואס איז מתייחד.

אברהם אבינו – אלע זאכן אין דעם וועג פון חסד

און אין די סעים וועי, דער סטיל א דיפערענץ ביטן אברהם אבינו, אברהם אבינו האט אויך געטון אלע זאכן. סי, דאטס ווייט ווען יו סעי אז א מענטש זאל זיין א נארמאלע מענטש, א נארמאל יעדער מענטש טוט אלע זאכן, אפילו אברהם אבינו האט געשלאפן און געגעסן און געמאכט בעיביס און געטון ביזנעס און געטון עבודת השם אויכעט, וכו׳ וכו׳. But all of דעט וואס סינסטוו, אין דיס וועי, דער סטיל א טשויס, אנדערסטענד? איך ווייס נישט וואס איז טשויס. איך ווייס נישט. אלע זאכן האט ער געטון אין די וועג פון… Let’s say, I don’t know what it means, אז ער פלעגט וויאזוי מחמיר את החסד. So when I close the door, am I? אלע זאכן האט ער געטון אין די וועג פון חסד. Understand? So you could do all of those things אין גבורה אויכעט. און אין תפארת אויך.

אזוי ווי אזוי ווי ראש השנה מאכט מען אויך נעגל וואסער. ס׳מיינט נישט אז… אזוי ווי נעגל וואסער? יא, איך טינק סאו. ס׳איז דא א גאנצע סדר יום, און מערסטנס האבן די סעים סדר יום עווערי דעי. ס׳איז ראש השנה. יא, דער בעל שם טוב. דער מגיד. מען זעט שוין א גאנצע סדר יום, און מ׳איז דא דער בעל שם טוב, one of these two people. ס׳שטייט אין יוסף אומץ אז מענטשן קאכן זיך אין דאס, און זיי פארגעסן וועגן די בעיסיק. איך ווייס נישט אויב ס׳איז פעירלי קריטיסיזם, אבער די יוצרות איז ספעציעל. אבער יעצט האלטן מיר אז דאס איז געווען וואס איך האב געזען וועגן די פריערדיגע פריידיגע קניק, און ער האט געזאגט אז ער האט צוגעטיילט צו דאס, אז דאס האט צו טון מיט דאס אז די נשמות זענען אלע… און אלע די זעלבע זאך.

דער זוהר וועגן חמש כנגד חמש – די פינף בריחים אין משכן

אוי, I don’t have patience to do another שטיקל. עקשלי, איך האב יא. אקעי, פריק וואלף. אלסע טרעילער, לערנט ענדער זוהר. אקעי, בקיצור, ס׳איז זייער בעיסיק זאכן. היינט האב איך געלערנט נאך א זוהר וואס איך מיין אז ס׳האט צו טון מיט די חמש כנגד חמש. וואס אונז האבן מיט דעם וועגן? דער זוהר זאגט אז ס׳איז דא פינף בריחים אין די משכן, אין הבריח התיכון. חמשה בריחים, אויף יעדע זייט פון די משכן שטייט אין די פסוק הזה פינף בריחים, והבריח התיכון מבריח מן הקצה אל הקצה. יא. אז דער זוהר זאגט אז זאלסט נישט ליינען אז בריח התיכון איז נאך איינס, ניין ס׳איז איינע פון די פינף. עס סימס מיר טו בי טאקען געוועלט וואס די פארדערס וואס טו האט געוועלט איליער וועגן די פינף. איך ווייס נישט וועלכע פשט. אלע פשטים. קיין איין פשט האט נישט געהאט אן עלפטע. Right? It seems like די זוהר איז worried about that. פרשת פקודי אין די ימוקים.

נאך א פירוש אין “עשר ולא תשע” – רעיא מהימנא אויף מחצית השקל

אקעי, יעצט גייען מיר לערנען נאך א פשט פון די “עשר ולא תשע”. זאגט די רמ״ק אזוי, אין תדוק פייווי. עוד ביאור אחד, ס׳איז דא נאך א פירוש אין די משנה אין די רעיא מהימנא. סאו רעיא מהימנא, די פריערדיגע פשט וואס איז דאס פון רעיא מהימנא, רייט? יא, די פריערדיגע תורה איז וועגן “עשר ולא תשע”. רעיא מהימנא, אהן הא, חלק ראשון, יא. רעיא מהימנא וואס איז סימס טו בי די רמ״ק׳ס רבי, וואס איך ווייס נישט פונקטליך ווער. אקעי.

און רעיא מהימנא, מצות מחצית השקל, האט ער געזאגט נאך א פשט אין די משנה פון “עשר ולא תשע, עשר ולא אחת עשרה”. ער זאגט אזוי, דא מצות מחצית השקל, אמר רעיא מהימנא, די רעיא מהימנא האט געזאגט אזוי, ער גייט מאכן פשט פון די מחצית השקל. וואס איז מחצית השקל? סאו יו אנדערסטענד, ס׳איז א ווערי נייס פשט.

> מאי מחצית השקל? אי כגון חצי ההין. ודא ו׳ ממצע בין שני ההי״ן.

ער זאגט אזוי, א מחצית השקל איז א האלבע שקל. וואס נאך איז האלב? שטייט דאך “חצי ההין”. טייטשט ער, ההין איז א לשון ה״י, צוויי ה״א׳ס. און “חצי” טייטשט ער אינצווישן, נישט האלב, אינצווישן. סאו די מחצית השקל איז א ו׳ וואס איז אינצווישן צוויי ה״א׳ס. דאס איז די ו׳ פון די שם, רייט? וואס איז צווישן צוויי ה״א׳ס. ס׳איז דא קודם די ה״א און נאכדעם די ה״א.

נאכדעם זאגט ער:

> אבנא דמשקל ביה יוד.

די שקל איז דאך טייטש מ׳וועגט עס. און מיט וואס וועגט מען עס? מיט די אות י׳. ווייל צוויי מאל ה׳ איז גימטריא י׳, יא? סאו מ׳וועגט אפ די צוויי ה״א׳ס מיט איין י׳. נאו יו העוו די האל שם, י׳, צוויי ה״א׳ס, און א ו׳ וואס איז די מחצית השקל. יא? שטימט? איך בין זייער אימפרעסד אז איך זע ער פייניגט די שם הוי״ה אין יעדע מצוה.

און ס׳שטייט אויך אז “עשרים גרה השקל”, וויאזוי איז די צען אויך צוואנציג? דאס הייסט, א שקל איז צען, רייט? ס׳מאכט א לאט אוו סענס. שקל איז צען, “עשרים גרה”, יא, י׳ איז צען גרה. “עשרים גרה השקל” איז צען. סארי, א י׳ איז א מחצית השקל, רייט? האלב פון א שקל איז י׳. סאו וואס זאגט ער, די שקל אליין איז די ו׳ וואס איז צווישן צוויי ה״א׳ס, און מ׳וועגט עס מיט א י׳, וואס דאס איז צען גרה. און וואו קומט אריין די גאנצע צוואנציג גרה? אה, מחצית השקל איז צען גרה, און א שקל איז צוואנציג גרה. דא י׳, ווייל י׳ שרייבט מען י׳ ו׳ ד׳, וואס איז גימטריא 20. די י׳ איז 10, און די ו׳ ד׳ איז נאך 10. סאו דען, דאס איז די סוד פון די מחצית השקל.

“העשיר לא ירבה והדל לא ימעיט”

נאכדעם זאגט ער אזוי, יעצט איז א ווערי נייס פשט, שטייט “העשיר לא ירבה והדל לא ימעיט”. זאגט ער:

> “העשיר לא ירבה” – דאס איז די עמודא דאמצעיתא.

עמודא דאמצעיתא איז another word for דעם ו׳, right? די מחצית השקל, וואס דאס שטייט אינצווישן צוויי ה׳ס. “לא ירבה ולא ימעיט”. סאו “לא ירבה” איז אזוי ווי ס׳שטייט אין ספר יצירה, “עשר ספירות בלי מה, עשר ולא אחת עשרה”. דאס הייסט, “העשיר לא ירבה”, זאלסט נישט זיין א גביר און האבן עלף ספירות. “והדל לא ימעיט”, זאל נישט זיין צדיק… אה, “העשיר”, I don’t know what it means, “העשיר” דאס איז די תפארת, די תפארת איז א גביר. פארוואס איז ער א גביר? ווייל ער שטייט אינמיטן פון אלעס, I guess. “והדל”, דאס איז די צדיק, די יסוד, איז אויך “לא ימעיט מעשר”, עס זאל נישט זיין ווייניגער, ווי ס׳שטייט “עשר ולא תשע”. דאס איז די מחצית השקל וואס איז צען.

דאס איז די רעיא מהימנא׳ס תורה אויף מחצית השקל. איך טינק עס איז זייער נייס דער ראש, תשעתה ליבה ועדין ליעמוד, וואס מיינט נישט תשע און נישט אחת עשרה.

דער רמ״ק׳ס קשיות אויף דעם זוהר

אבער דער רמ״ק גייט זיך טרייען צו מאכן זייער קאמפליקירט די שטיקל זוהר, און ער גייט זייער גוט לערנען, און ער גייט זאגן אזוי. קודם גייט ער מאכן א ליסט פון זיינע פיר קשיות, און נאכאמאל גייט ער עס מסביר זיין. יא? יא?

דער רמ״ק׳ס ערשטע קשיא: וויאזוי איז מחצית א ממוצע?

Instructor:

קודם כל, וואס איז דאס וואס ער זאגט אז מחצית השקל איז געווען חצי ההון? און ער טייטשט, דאס מיינט אז די חצי ההון איז תפארת, וואס ער איז ממוצע, בין שני ההון. אבער אמנם במחצית השקל, וויאזוי קען מען מפרש זיין ממוצע בין? וואס איז די טייטש אז א מחצית השקל איז צווישן, נישט צווישן, ס׳איז א האלב?

סאו דאס איז לייג… בקיצור, דער רבי אלעזר איז נאטיסינג אז דער זוהר׳ס מדרש פון מחצית צו ממוצע איז נאר א וועריגער גוט מדרש, וואס דער שייכות אין ממוצע איז נישט צווישן גארנישט, ער איז האלב פון האלב.

דער רמ״ק׳ס צווייטע קשיא: וויאזוי איז דער יו״ד צוואנציג?

אקעי, נאכדעם האט ער געזאגט דעם תנאי אמונה אז אבן משקל בה די יו״ד, אז די יו״ד איז א… זאגט ער זייער גוט און זאגן אז די יו״ד איז צוואנציג, right? איז וואס הייסט, וויאזוי קען מען נישט מוסיף זיין, נישט פוחת זיין, נישט מוסיף זיין? ס׳איז דאך צוואנציק. ער האט דאך יעצט צוגעלייגט א גאנצע צען. יא?

און אייך צו זאגן אז יעדע ספירה אליינס האט צען ספירות. לאמיר פארשטיין, ווייל כדת רצון וואס לייגט יסוד, נישט די תפארת און נישט די יסוד איז מען אליינגער די צען. אקעי, רייט? אזוי וויאזוי דער יו״ד, וואס דארף נאך איין ספירה, איז ווייטער צוואנציק.

בקיצור, די… אויב ער זאגט לכאורה די פשט, ער זאגט אז העשיר אייער ספירה, לאמיר זאגן, האט אליינס צען ספירות פון זיינע פרטים, און ביידע קיינע פון זיי זאלן נישט זיין ווייניגער ווי צען. אקעי, וויאזוי איז דער יוד מער ווי צען? וואס איז דער יוד צוואנציק?

אקעי, דאס איז טאקע א שטיקל פראבלעם פאר די תורה פון דריי מיינע פראבלעמען. דריטע פראבלעם. דו ביסט מסכים אז ס׳איז א פראבלעם? ווייסט נישט. אלע די קשיות זענען a little bit fake אין מיין opinion. נאר וואס ער זאגט אין זיין תירוץ, צו ער מאכט עס בעסער.

דיון וועגן דעם אופן ווי דער רמ״ק לערנט זוהר

Student:

וויאזוי האב איך געטייטשט? דו פרעגסט א קשיא אויף א תורה?

Instructor:

ניין, דער רמ״ק פרעגט אלעמאל קשיות אויף תורות. ווייל ער איז סתם, אז דער זוהר איז נישט קיין תורה סייענטיסט, ער איז מדייק. און ער איז not wrong אין דעם סענס, איך מיין נישט אז ער איז wrong וועגן דעם. די שאלה איז נאר וויאזוי מ׳דארף עס נאכדעם פארשטיין. דער זוהר תיאורטיקער טרייט צו סאלווען מיט דעם פראבלעם.

לויט וואס איך האב געזאגט, אז די צוואנציק, I said that’s what I would tell you. I was saying אז דער יוד, דער יוד איז נאר צען, באט אויב מ׳זאגט עס ארויס און מ׳שרייבט עס ארויס יוד ו׳ ד׳ איז צוואנציק. So, I can understand what he was saying.

Student:

ניין, ניין, ער זאגט עס אין פלאץ.

Instructor:

ער זאגט עס אין פלאץ, ער זאגט עס אין פלאץ.

Student:

נו, אבער ס׳שטייט אין זוהר, ס׳שטייט אין זוהר, ער זאגט עס אין פלאץ.

Instructor:

ער זאגט נישט קיין כללים. I know, it’s a good question. באט די תירוץ איז אז ער ווייסט יא די כללים, און ער ווייסט עס פון ערגעץ אנדערש.

Student:

אקעי, דאס איז וואס דו ווילסט לערנען, דו ווילסט לערנען אזוי איז די זוהר.

Instructor:

דו דארפסט בלייבן ביי די רמ״ק׳ס קשיא. איך מיין אז דער רמ״ק איז teaching you close reading. און איך האב אסאך מאל געמיינט, ווען איך האב אנגעהויבן דא, האב איך געמיינט אסאך אז דער רמ״ק׳ס קשיות זענען fake. נאכדעם, איך האב געלערנט גענוג זוהר, איך האב געזען אז דער זוהר מיינט אמת׳דיג עפעס מיט יעדע ווארט וואס ער זאגט.

די שאלה איז, איינמאל דער רמ״ק איז מחבר על האמת, מסתמא נישט, יעדער מחבר איז נישט, מ׳קען נישט זאגן דאס הונדערט פראצענט, but there is something, you do have to read it seriously. דו קענסט נישט זאגן, אה, די תורה האט געזאגט א תורה, צען, צוואנציק, עיקר די שם הוי״ה, ס׳שטימט, ס׳איז דא עפעס א מינינג. ס׳איז נישט פאראויס.

אקעי, נאכדעם פרעגט ער א דרוש. אבער דו זעסט די ערשטע צוויי שאלות וואס ער פרעגט, זיי זענען פראבלעמען אין די דרוש? ס׳איז דא עפעס א סאלושאן? A lot of times ווען די דרוש אויף די זוהר שטייט נישט די ערשטע סאלושאן. וואס דער רמ״ק איז געווען איז פייניג די סאלושאן, מ׳דארף צולייגן געוויסע הקדמות פון קבלה געווענליך, צום סוף סאלוויט ער די פראבלעמען. און איך מיין אז ס׳איז נישט אינגאנצן ראל.

דער רמ״ק׳ס דריטע קשיא: אריכות לשון – פארוואס שטייט יו״ד צוויי מאל?

נאכדעם זאגט ער אזוי, וואס איז דאס עבדא למשתא ביי דא יו״ד? פרעגט ער א קשיא, וואס הייסט? אקעי, ביידע פון די קשיות זענען פארענטפערט לויט מיין פשט, אז דער יוד איז… ווייטער, אפשר דאס גייט ער גראדע זאגן בעצם, וואס הייסט, וויאזוי קען מען שוקל זיין מיט די שטיין? ס׳איז דאך צוואנציק, און דער שקל זאל זיין צען.

איינער וועט ער זאגן אז דרך לשקול באבן זהו השקל השלם, וואס הייסט, מ׳קען רעכענען מיט דעם? אם כן אריכות לשון, איך האב נישט קלאר, איך כאפ נישט וואס ער פרעגט, וואס די צווייטע וואס דער אמנם אומר איז. איינער וועט ער זאגן אז וואס, אז מ׳קען רעכענען, וויאזוי קען מען שוקל זיין מיט די אבן?

I greatly like this idea פון די שקל, די זוהר האט די idea, איך טראכט אז ס׳איז אסאך א ברייטערע idea אז די ספירות זענען מעזשורס, אז נישט די זאך וואס ווערט געמאסטן, נאר די יוד איז די זאך וואס מעסט, ער איז מחליט וואס, אין סענדערס לייגט די וואליו, איז די זאך וואס מחליט וואס צו מעסטן.

אבער עניוועי, איך פארשטיי וואס זיין ואימנם אמרו, ואימנם שכמתו לימוד דרך לשקול באבן צופיע השקל השלם. ער איז די רעגלערשער. געוויינליך מעסט נישט קיין הלשון. לאמיר שווערן פארוואס ער זאגט אריכות לשון. איך וויל אנדערשטענדן די אריכות לשון פראמט.

אבל למשקל, בו, דא יו״ד. עשרים גרה השקל, דא יו״ד. איי, ער זאגט צוויי מאל. כאילו, אויב וועסטו זאגן אז ס׳איז דא מיינט די זעלבע זאך, ס׳איז אויסגעגאנגען צוויי מאל. אבל למשקל, דא יו״ד. עשרים גרה השקל, דא יו״ד. אקעי.

לויט מיין פשט, אגען, איז פארענטפערט געווארן, באט מעיבי דאטס וועט ער איז געווען אין געטא. די אלע דריי, אלע קשיות, נישט אלע דריי, די ערשטע קשיות האב איך נישט קיין געהעריגע תירוץ, לויט מיין פשט.

ד׳ אמרו מחצית השקל עשר אי, וואו שטייט דאס? אה, אין די ענד, מחצית השקל מילת מעשר בלי תשר, מחצית השקל עשר. וואס קומט דאס אריין? פריער האט ער געזאגט אז מחצית השקל איז ממוצע, און דאס זאגט ער אז ס׳איז צען. איך האב נאט שור, איך אנדערסטענד די שטיקל פאר די מאוסט פארט, די אנדערסטינג, ווייל לויט ווי איך האב עס מסביר געליינט, איך האב אויך פארענטפערט די אלע זיינע דיוקים ווי איך האב עס געליינט.

ווען ער זאגט, מחצית השקל, דאס איז די חצי ה׳, דאס איז די ו׳ וואס איז מחצית, ממוצע צווישן צוויי ה׳, און ענין הכי נמי, ס׳איז נישט האלב, ס׳איז ממוצע. But that makes sense, ווייט אונזער האלב מהלך, די חמש קדעגט די חמש, העף וואן אין די מידל וואס איז ממוצע. די גרמתא זאגט נישט די חמש קדעגט חמש, דאס איז די ו׳ וואס איז צווישן צוויי ה׳.

און ס׳ווערט געמאסטן מיט די י׳, עשרים גרה, דאס איז א גאנצע י׳, און די מחצית איז נאר איין י׳, אזוי ווי איך פארשטיי. דאכט זיך ער זאגט “העשיר לא ירבה”, העשיר די תפארת זאל נישט זיין מער ווי צען, און “הדל” די יסוד זאל נישט זיין ווייניגער ווי צען. און מחצית השקל איז צען, הייסט צען גרה. דאס מיינט ער צו זאגן אין די ענדע, מחצית השקל עשר גרה. יא, אזוי ווי איך האב געטייטשט.

אקעי. ער זאגט, it goes back to this first thing, אז ער איז נישט happy מיט דעם אז מחצית זאל טייטשן ממוצע. And here, אז ער ברענגט אריין אז אין סוף פון דעם שטיקל גייט ער זאגן, יא, דער נארמאלער טייטש אז מחצית איז האלב, ס׳איז צען גרה instead of צוואנציק. אקעי.

די הקדמה פון דער רמ״ק: צוואנציק ספירות – עשר מלמעלה למטה ועשר מלמטה למעלה

בקיצור, מאכט ער א הקדמה, אן אינטערעסאנטע הקדמה. What is important in the הקדמה, I’m not sure what we need from it. ער זאגט א הקדמה, אז וויסן די הקדמה, אזוי, ס׳איז אן important הקדמה, but ער איז געווען זייער, און really איז געווען טאקע בעטער אין שער ט״ו, שער מלמעלה למטה.

ער מאכט א הקדמה אז ס׳איז דא צוואנציק ספירות אמת׳דיג. און די ספירות זענען עשר מלמעלה למטה, ועשר מלמטה למעלה. כדמיון ניצוץ השמש הבא מכה במראה לתשעה וחוזר ומתהפך כנגדן. ס׳איז like a mirror. ווען די ספירות קומען אן צו די מלכות, פארן זיי צוריק ארויף, און דעמאלט איז כביכול like 20 ספירות. צען אויף די וועג אראפ און צען אויף די וועג ארויף.

זיי זענען not די same ten twice, לויט וואס ער זאגט. ווייל ס׳גייט אראפ, ס׳איז דא אזא מהלך פון השתלשלות, און נאכדעם איז דא א מהלך פון צוריק ארויפגיין. און די זאכן זענען דא אמת׳דיג טאקע, ס׳איז דא אמת׳דיג טאמער, אויב מ׳רעדט איז געווען א זאך.

דאס הייסט, אין שער מלמטה למעלה איז ער מסביר אז ס׳איז נישט פשט אז מ׳קען ציילן וועלכע וועג מ׳וויל. ס׳איז דא אמת׳דיג אזוי ווי א מהלך פון א הצלה וואס גייט ארויס, און נאכדעם גייט עס צוריק. אין ליטעראריזם, this is called procession and reversion.

אבער איך ווייס נישט צו ער האט עס פארשטאנען עקזעקטלי אין יענע וועג, ווייל דאס איז דער יסוד גדול פון פלאטאניזם, אז אלעס גייט צוריק צו וואו ס׳איז געקומען פון. און צוריק מיינט נאר צו זאגן אז ס׳איז נוטה אל השלם, ס׳איז נוטה אל הטוב, וואס די מדה הרע גייט צוריק און ווערט destroyed. אבער דער רמ״ק איז דזשאסט נאטיסינג אז מ׳קען קוקן אדער מ׳קען רעדן וועגן יעדע ספירה פון די וועי דאון און פון די וועי אפ.

דער סוד פון דער אות א׳

און ער זאגט אזוי: דער גאנצער סוד שטייט אין די אות א׳. פארוואס? ווייל א׳ איז א י׳ פון אויבן און א י׳ פון אונטן. דאס ווייזט אויף וואס? אז ס׳איז דא די מקור האור למעלה ולמטה. ס׳איז דא אויך א מקור פון אונטן, כאילו, ווייל ווען ער קומט אלל די וועי דאון צו די מלכות, הייבט זיך עס אן צוריק פון דארט, עס גייט צוריק ארויף.

און די ו׳, דאס הייסט מים עליונים ומים תחתונים. מים עליונים איז אויפ׳ן וועג ארויף, און די ו׳ איז די תפארת, וואס ער איז מייחד מים עליונים ומים תחתונים, זי מאכט עס א שקל, א מדה השלימה, מדת האצילות, אשר מלמעלה למטה, ואשר מלמטה למעלה.

סאו, קומט אויס אז ער איז א מידה שווה צו צוואנציק, ריעלי. דאס איז די סאלושן פאר די צוואנציק, אז ער איז ריעלי צוואנציק, ווייל דאס איז די יסוד פון צען מלמטה למעלה און צען מלמעלה למטה.

Student:

איך ווייס נישט וואס מיינט אז דער תפארת איז מייחד מים עליונים ומים תחתונים. דאס הייסט, ער מאכט פון ביידע, ער מאכט פון ביידע צוויי? ער מאכט פון די…

צוואנציג ספירות, אור חוזר, און די תשוקה צום מקור

די יסוד פון צוואנציג ספירות

Instructor: This is the solution for the twenty. אז ס׳איז דא באמת צוואנציג, ווייל ס׳איז דא די יסוד פון צען מלמטה למעלה און צען מלמעלה למטה.

אקעי, די תפארת איז משפיע. אה, ניין, איך ווייס נישט. איך ווייס וואס ס׳מיינט אז די תפארת איז מייחד מים עליונים ומים תחתונים. דאס הייסט ער מאכט פון ביידע צוויי? ער מאכט פון די וועג ארויף און די וועג אראפ די זעלבע זאך? I don’t understand this טאקע. What does this mean?

I will have a lot of questions and not know what everything means. וואס האט דאס צו טון מיט וואס די ספרים זענען ביזי, די מים עליונים און מים תחתונים? נישט נאר האלב וועגס. אין א געוויסע וועג יא, אין א געוויסע וועג נישט יא. ס׳האט צו טון. אלעס האט צו טון. נו, ס׳האט צו טון.

אור חוזר און אריכות הדעת

די אריכות הדעת איז אור חוזר. דאס איז וואס ס׳הייסט אור חוזר. I think אור חוזר is something אז דער רמ״ק זאגט עס אין שער כ״ג. ער זאגט עס מיט עבודה, מיט עבודה פון אים. You can call it עבודה, יא, אויב דו וועסט. אור המתהפך. אה, ער רופט עס אור החוזר און אור המתהפך. אדער אז ס׳איז natural. עבודה איז אויך natural, anyways. יא, ווייל עבודה איז just די tendency אויף.

די חסידישע משל: כל הדברים נוטים אל הטוב

אזוי ווי למשל, איך מיין די חסידישע משל, ווי סאמבער לאנג דאס איז run-off, די… I have to remember how to… וויאזוי איך פארשטיי דאס. אונז לערנען דא צו האבן קשיות, נאכדעם גייט מען אויסטרעפן וואס דאס מיינט. באט די וועג וואס ער פארשטייט עס איז עפעס אז סאמטינג לייג די… וויאזוי זאגט מען אויף עדעיס? אל טינגס דיזייערד גוט. יעדע זאך וויל זיין גוט. דאס איז א natural זאך.

דאס איז ביי מענטשן דריקט זיך אויס, דאס אז יעדע זאך וויל זיין גוט, וויל זיין זיין טובה אדער זיין שלימות. גוט מיינט נאר perfectly גוט, וויפיל ער קען זיין וואס ער איז. גוט איז נישט א הויז זאך פון אינדרויסן, ער דארף זיין גוט. ס׳איז דא דיך און ס׳איז דא גוט. גוט איז די בעסטע פון דיך. שטימט? Right? One and the same basically.

יעצט, אלע זאכן ווילן זיין גוט. למשל, אלע זאכן האבן זיך זייער וועג פון זיין גוט. דאס אלע זאכן זענען כל הדברים נוטים אל הטוב. אלע זאכן ווילן זיין גוט. יא, דאס איז די רעווערשן. דאס איז די צוויי וועגן.

צוויי וועגן: מלמעלה למטה און מלמטה למעלה

למשל, אונז קענען רעדן פון… און ס׳איז זייער וויכטיג, מ׳דארף קענען רעדן פון אלעס אויף צוויי וועגן. פון די וועג ארויף און פון די וועג אראפ. דאס וואס די קבלים רופן עס. און די קבלים האבן די פראבלעם אז ער האלט נישט אויף די משל, און ער ווייסט נאך נישט וואס דאס איז א משל פאר.

אבער למשל, ס׳איז דא פון וואו זאכן קומען פון, רייט? כאילו די פעסט, לאמיר עס רופן די פעסט א גאנצע מאל א משל. די פעסט, למשל, מיר מוזן עס רופן סיבות הסיבות. לאמיר זען די ערשטע סיבות הסיבות, רייט? ס׳איז דא דאס, פון וואו איז דאס געקומען פון דארט? ס׳איז געקומען פון די ערשטע סיבה, סיבה ראשונה. This is called, from our perspective, this is going back. From the אויבערשטער׳ס perspective, this is going down, right?

די ערשטע זאך האט געמאכט די צווייטע, וואס האט געמאכט די דריטע, אזוי ווי די השתלשלות פון ספירות, כתר האט געמאכט חכמה, און אזוי ווייטער.

Now, די טבע, די תשוקה, right? דאס איז די תשוקה, די דרייוו, די דיזייער. די דיזייער פון יעדע זאך איז צו זיין וויפיל ער קען וואס ער איז. און דאס איז א נאטורליכע זאך, אפילו א שטיין וויל זיין א שטיין.

שלימות און דער מקור

אקעי, דארט לערנט אונז א נידעריגער וועג, אבער דארט לערנט אונז מסביר וואס מיינט גוט, און יעדע זאך וויל זיין גוט. יעצט, צו זיין גוט מיינט צו זיין דיין שלימות. יעצט, צו זיין דיין שלימות מיינט צו זיין וואס דו ביסט אמת׳דיג.

יעצט, די פראבלעם איז אז אויב דו ביסט א דבר נברא, אויב דו ביסט א קאוז טינג, דו ביסט נישט אמת׳דיג, דיין אמת ליגט אין דיין סורס. right? Because the thing that makes you real is your parents, לאמיר זאגן, כאילו, נישט דיין פיזישע טאטע, ווייל די פיזישע טאטע איז נישט עכט דיין טאטע, but די זאך וואס האט דיר געמאכט, ער איז די מקור פון דיין מציאות, right?

And to be complete means to be entirely what you could be or what you are, which means that די שאיפה פון אלע זאכן צו זיין גוט איז די שאיפה פון זייער מקור. שטימט?

מיינט דאס צו ווערן אויס?

דאס דאסן מין צו בי דיסטרויד. דו האסט אנדערסטענדן, דאס איז וואט פיפל טינקען, די רעווערשן מיינס צו דיסטרויד די וועלט. איך מיין נישט צו דיסטרוידן, איך בין טאקע אביסל נישט קיין.

ווען דו זאגסט, די גאנצע בריאה איז דאך ספויזדלי א וועג צו מאכן תענוג, אדער צו סאמעהאו געבן פאר די אין סוף, סאמטינג וואס ער דארף האבן אין אונז. סאו, ס׳איז געווארן צושטיקלט. און דען… וואס we try to do is, how do we complete ourselves by completing it?

Right, you don’t have to start with this חסרון. You have to say, the גאנצע בריאה איז, די עקספרעשן פון טוב, ווייל אז די אין סוף איז overflow. פארוואס וועט מען צוריקגיין צום שורש? צוריקגיין מיינט נישט, זייער גוט. צוריקגיין צום איינער מענטש.

נא, שורש, שורש, because you are not a gentile. You don’t have to start with this חסרון אז די אין סוף האט געוואלט. די חסידות האט געוואלט אזוי אן, און די ריזען אפשר די אנדערע מענטשן, וואלט מען דארף נישט אזוי אמת׳דיג אנהייבן, ווייל דו קענסט אנהייבן מיט די שלימות פון די שלימות הטבה.

די אויבערשטער׳ס עקספרעשן אין די בריאה

ס׳איז א פאני וועג, איך בין גענט צו זאגן שלילות׳דיגע לענגליכע, אבער ס׳איז גוט אנאך פאר די אייבערעטיגע אלעס, כביכול וואנסטו עקספרעס אינזעלף אין אייבערע סינגל וועג פון עקזיסטענס.

נא, די סארט אויף סארטע טינגען אייבערעטיגע זאך איז אז זיי זענען נאט קאמפליט אין דעם סוף. ווייל ער האט זיך נישט אריינגעמאכט. ענדיגט וואס ער האט זיך נישט אריינגעמאכט, סאו אויף וויפיל ער האט זיך שוין אליינס געמאכט, אין א געוויסע זין מאכן זיי זיך אלעס אוועק, באט אויף וויפיל ער האט זיך שוין אליינס געמאכט איז זאגן זיין גוט איז נישט צו זיין גוט אליינס, צו זיין גוט באופן וואס מ׳רופט עס אין חסידות באופן נפרד.

כאילו ווייל ס׳איז נישט אמת׳דיג אים, ווייל ער איז נישט אמת׳דיג אים, קען נישט אפילו זיין א מענטש. דו קענסט נישט זיין א דזשענטלמען און זיין א שיינע וואוילע דזשענטלמען. דאס איז וואס מיר לערנען אין די אנדערע שיעורים, ס׳סאונדט אזוי, אזוי ווי ס׳איז געווען א פערפעקט מענטש.

די פראבלעם איז דאס אונלי טרו אויב יו דאנט ביליוו אר אויב יו דאנט נאו, אז א מענטש האט זיך שוין אליינס געמאכט. סאו צו זיין א פערפעקט מענטש איז נישט צו זיין א מענטש אינגאנצן.

מסירות נפש און די קאנעקשן צום מקור

Student: נאו, דעמאלטס הייבט מען אן צו א שאלה, מיינט מען מסירות נפש צו ווערן אויס?

Instructor: ניין, ווייל דער וואס האט אים געמאכט האט אים געמאכט אז ס׳דארף יא זיין. אבער ס׳מיינט יא, צו… it’s a call to become closer to the source or different ways but ס׳איז גאנץ זיכער, קען מען זאגן אז זיין א דזשענטלמען, אז ס׳וועט זיין א ביוטיפול וועלט, אויב אלע מענטשן וועלן זיין א דזשענטלמען, וועט די רעיס פון מענטשן זיין זייער שיין, דעמאלטס וועט די גאנצע וועלט וועט זיין מורא׳דיג שיין, און די גאנצע זאך, אלעס זאגן… רייט, ס׳איז נישט נאר זיין א דזשענטלמען, נישט לשם זיין א דזשענטלמען. לשם… קען זיין ס׳איז נאר א דין אין די כוונה. לשם צו זיין קאנעקטעד מיט די סורס פון די אלע מענטשן.

ביי די וועי, דאס איז נאר נישט טרו ביי מענטשן, ס׳איז טרו ביי עווערטינג. ער זאגט, ס׳איז א נאטורליכע זאך. די איינציגסטע פאני זאך איז מענטשן, מענטשן האבן די יצר הרע, יצר טוב, בחירה, וואטעווער. פיפל ווארקן. די נעיטשער אויף פיפל איז צו בי די קיינד אוו טינגס וואס מ׳דארף זיי לויבן צו וועלן. דאס הייסט, א שטיין וויל זיין גוט און א גאנצע צייט בלייבט.

Student: ווייל מענטש איז גארנישט גוט?

Instructor: ניין, יא. צובראכענע שטיינער האבן א געוויסע… פארדעם בכלל איז דא מענטשן, נישט נאר מלאכים וכדומה. Because there’s surely people have certain חסרון, more than all of those things. But דאס איז אויך א זאך. סאו דאס איז א סארט זאך, נאך א סארט טוב. ס׳איז דא א סארט טוב וואס איז א גאנצע שטיין, ס׳איז דא אויך א סארט וואס א האלבע שטיין.

Student: ווי גייט זיין יענער׳ס טוב ווען משיח גייט קומען און גייט ווערן אויס א שטיין?

Instructor: די קיר זענען נישט שיין, זיי דארפן נישט האבן… יא? ס׳איז א קוועסטשן, ס׳איז נישט קלאר.

Student: שמוץ איז נאר א פערספעקטיוו, שמוץ מיינט א זאך וואס איך האלט אז ס׳איז נישט גוט.

Instructor: אבער אזוי דארף א מענטש גארנישט טון.

Student: אקעי, דער אייבערשטער האט מיר געזאגט.

Instructor: אקעי, ביי די וועי, ביי די וועי, ביי די וועי, ווער איז דאס נישט? אקעי, ביי די וועי, דאס איז א דיפערענט קוועסטשן.

Student: יא, וואס איז טווער?

Instructor: ס׳איז אייער גוט. ס׳איז אייער גוט. דאס איז די מענטשן, טרו, סאו, דאס ווארט. ס׳איז ווער, ווער, איי דאס איז א דיפערענט קוועסטשן.

עבודה און נאטור

בקיצור, וויאזוי דאס ארבעט, דאס אז מענטשן ווילן מאכן זאכן בעסער, ביסטו אויך א פארט פון די נעיטשער. סאו, נישט אזוי ספעטע.

Student: ניין, פארשטייסט, ס׳איז דא מענטשן וואס זיי זאגן אז ער איז במנוחה, ער איז בחינת שבת, ס׳איז הכל מלאכתך עשויה, און ממילא טוט ער נישט גארנישט.

Instructor: אקעי, ווען איך וויל טון זאכן, קומט עס אויך פון די זעלבע מנוחה. וויאזוי ווייסטו אז דער אייבערשטער האט געמאכט די נעיטשער אז אמאל מענטשן מיט עמבישאנס ווילן טון זאכן? פארוואס איז דאס אפגעפרעגט? נישט אפגעפרעגט? נאך א beautiful סאיל, אויך זענען עלעפאנס פארצוקן, ווייל איך ווייס נישט וואס איז פארצוקן.

די גרויסע שאלה: איז די וועלט שוין פערפעקט?

בקיצור, סאו, סאו, ס׳איז דא א קוועסטשן, ס׳איז נישט קלאר. און סערטען לאקאל וועגן איז יא, און דו קענסט זאגן די אידן זענען אין גלות, זיי ווילן נישט זיין אין גלות. אקעי, איך פארשטיי דאס. אבער דו ווילסט זאגן אז די גאנצע וועלט דארף זיין אנדערש? ס׳איז נאר קלערדיג צו מיר. וואט דער ענק זאגט, דאס איז די ביג קוועסטשן סתם. נאבער יענען, דיפערענט שיטות איז א דיפערענט ווער ס׳איז לוקן אין דאס. איז די וועלט ערעדי פערפעקט?

די סטרוקטור פון מלמעלה למטה און מלמטה למעלה, און דער סוד פון מחצית השקל

די שאלה פון פערפעקציע אין דער וועלט

נישט אפגעפרעגט? נאך א beautiful style. אויב דען עלעפאנס פארצוקן, וואנעווער, איך ווייס נישט וואס איז פארצוקן. בקיצור, סאו, עס איז א קוועסטשן, like, דו איז דו איבערגישן, ס׳איז נישט קלאר. אין סערטן, like, לאקאל וועגן איז יא, און דו קענסט זאגן אז די אידן זענען אין גלות, זיי ווילן נישט זיין אין גלות. אקעי, איך פארשטיי דאס. אבער דו ווילסט זאגן אז די גאנצע וועלט דארף זיין אנדערש? ס׳איז נאר קלערער צו מיר.

וואט דער ענק זאגט, קען מען זאגט, דאס איז א ביג קוועסטשן סתיל. נאבער איר געהערט, like, דיפערענט שיטערס, דיפערענט ווערס איז לוקן געט עס. Like, איז די וועלט ערעדי פערפעקט? אין די מאוסט דזשענעראל סענס? אפשר יא. קען זיין אז ווען זיי זאגן אז ס׳איז נישט פערפעקט, מיינען זיי זאלן אין א לאקאל סענס. איך בין נישט אין א גוטע סטעיט, אז איך וויל זיין א בעסערע סטעיט. און דאס איז פארט אוו נעיטשור. די פערפעקשן פון אלעס, אז ס׳איז דא אזוי פיל אנדערע סייקלס, יעדע זאך פארט צוריק. די זון דרייט זיך דאך נאר ווייל ער וויל צוריקגיין צו זיין שורש, באט למעשה דרייט זיך א גאנצע צענטל, ס׳קומט נישט קיין ענין. Right? That’s something like a theory that, again, I’m saying it in a funny way, but ס׳שטייט נאך אין די קיצור אין סאך ספור.

ספירות מלמעלה למטה און מלמטה למעלה

סאו, דאס איז פארט ווארט ווארטס. בקיצור, א מעשה איז אז אפילו ספירות גייען צוריק מלמעלה למטה, דערפאר איז דא two of them. ס׳איז דא ספירות מלמעלה למטה, מלמעלה למטה. אקעי? און דאס איז נעטשורל סטאפ, ס׳איז אלעס נעטשורל. ס׳הייסט נישט קיין. בקיצור, ס׳איז… נא, דאס איז דא אזא תורת שנארי, אז ס׳איז געווען אין דעם. באט איך דארף נאך אויב דאס איז true.

תלמיד: אה, דאס איז א פראבלעם פאר אונז. True, אונז האלטן אלעמאל וואס מיר מטלין מיין, ווייל אונז זענען נעבעך אנגעהויבן דא, אונז זענען סטאק. איך מיין, באט עט דאזנט מינט אז די ריאליטי איז like דאס.

מגיד שיעור: יא, ניין, ווייל נאכדעם וואס… דער איז א דיפערענט סענס, דעטס ווייט די רמ״ק פשט על מלמטה למעלה איז די פשט, אזוי ווי מיין כבלים, זיי טאגן אבער ווי די ריאליה איז ביי אונזער. מצד מענטשן, איז די פליטניזם וואס גייט צו דעסטרוינ׳ס. דאס מיינט פארקערט, ס׳איז נישט צו זאגן, דאס וואס דו ווילסטו זאגן, דו ווילסטו זאגן, דו ווילסטו זאגן, דו ווילסטו זאגן, דו ווילסטו זאגן, דו ווילסטו זאגן, דו ווילסטו זאגן.

נא, being נכלל בשורש doesn’t mean stopping to exist in your way. It just means stopping to exist in a separate way. איז איך מסכים, ווייל אין די חסידישע וועג וואלט עס געווען אזוי ווי צו זאגן אז דער רצון השם איז אז ס׳זאל זיין מענטשן וואס טוען אזוי. נאר וואס זיי טוען נישט רצון השם, זענען זיי נישט אין זייער שורש. But I think it’s more complicated than that.

אקעי, בקיצור, ס׳איז דא זייער אסאך געימוס אין דעם.

די אות ו׳ — דער רקיע צווישן מים עליונים און מים תחתונים

דאס איז די מים עליונים און די מים תחתונים, און מ׳לאזט זיי נישט. דאס איז די אות ו׳. די אות ו׳ לאזט נישט די מים עליונים. איי איי אין נאו. דאטס וואט עס סימסטוווי זיין, אז די ו׳ איז אזוי ווי א רקיע. דאס שטייט אין תיקוני זהר, די אידריש, ידערין, מ׳מעיקן אפ אים סעלף. ו׳ איז אייך א… רייט? אויף די ס׳איז די דאטס, די י׳ פון אויבן און די י׳ פון אונטן, זענען אזוי ווי די… ריקוואלער? לייגט די שפע, די מים תחתונים וואס גייט אראפ, די מים עליונים וואס ער וויל סריק ארויפגרייט. און דען ו׳ איז like something long. ס׳איז like א רקיע המעטש ביים מעין למעין. ס׳איז like spread out, ביז מאך די צמצום, די ו׳. ס׳לאזט נישט. ער רוקט עס מייחד. איך ווייס די ווער ס׳איז מייחד. עטס קופס דיס טענשען, סאמעהאו. עטס קומט עס אן ענין. אין דיס וויו, like something that mediates between the pressure to go up און the pressure to go down. עפעס אזוי, אזוי האט ער געטראכט.

זה מחצית השקל. ער זאגט נישט, ער איז נישט מסביר וואס ער מיינט אז ס׳איז מיוחד, סאו איך קען נאך נישט העלפן אזא פשוט. איך מיין, whatever, ניין, מ׳קען פאר ווייטער. איך טראכט אז ס׳גייט שפעטער. ער איז נישט מסביר דאס שפעט. עס איז אינמיטן א סתירה, צו ס׳איז אינמיטן, צו ס׳איז אין אלטער ווארט, ס׳האט איכות נישט מיט דעם, דער מכריע. אין די ענד, אין די ענד, אל די וועי, ער טרעפט עפעס א… איי עם נאט שאו, איי עם נאט שאו אויף יעקלי סאוות די סתירה. אסאך מאל ווען מ׳זאגט אזא קשיא, אפשר די קשיא, איך ווייס נישט, אפשר די קשיא בלייבט.

מחצית השקל — דער תפארת

בקיצור, איז תפארת, דאס הייסט מחצית השקל. לאמיר זען. דאס איז מחצית השקל, ס׳איז באמצע צווישן די שקלים, דאס איז באמצע פון די גאנצע שקל, דאס הייסט די צוואנציג, right? ווייל ס׳איז תנא למעלה למטה, און תנא למטה למעלה.

So, ס׳איז א real new פשט, ער invent א new פשט, וואס דאס איז אין די שטיקל רעיא מהימנא, ער איז superimposed אן another whole structure פון דאס מלמעלה למטה און מלמטה למעלה, וואס דאס ענטפערט די problem, וויאזוי איז דא צוואנציג? ס׳איז דא צוואנציג, ווייל די זעלבע צען צוויי מאל. און די מחצית השקל איז, דאס איז, “ואתה תדבר משמות חצי ההין”, וואס דאס איז מחצית השקל על כל דבר אחד.

I don’t understand דאס. ס׳איז מחצית השקל, דאס הייסט ס׳איז סיי באמצע, ווייל ס׳איז צווישן די תפארת, און סיי איז צווישן די מים עליונים ומים תחתונים, און סיי ס׳איז חצי. I don’t understand. How is it חצי? איך פארשטיי נישט וואס ער זאגט. I don’t understand זיין תירוץ. און תירוץ כשירוש אני, איך פארשטיי אז ער האט געווארן, איך פארשטיי נישט. עפעס מיינט ער צו זאגן, but I don’t know what. I don’t understand.

די problem איז געווען, אז די מחצית השקל איז נישט באמצע צווישן גארנישט און גארנישט, ס׳איז נאר האלב פון צען. די תירוץ איז, ניין, ס׳איז האלב פון צען, אבער באמצע פון צוואנציג, something like that, or the opposite. ס׳איז באמצע צווישן צען און צען. איך פארשטיי נישט וויאזוי ער האט געסאלווד די problem. ער טענה׳ט אז ער האט געסאלווד די problem, ער טענה׳ט אז ער האט געסאלווד די problem. אני עני מאיך, איך וויל איך טון?

די אבן און די צורת יו״ד

נאכדעם זאגט ער אזוי: “עבדה למשחה בידה יו״ד”. וואס טייטש? אבן איז יו״ד, אמת׳דיג. אבן איז א צורה פון א יו״ד. אקעי, לעטס סעי. די מקובלים וואלטן אויסגעמאלן א יו״ד צו בי דזשאסט א דאט. איך דארף נאר ווייט. “והנה היא אבן לשקול במחצית השקל, כי מחצית השקל הוא עשר”, אזוי ווי מיר גייען מסביר זיין, “לכן האבן שבו שקול מצורת יו״ד היינו עשר”. אקעי, דאס האב איך פארשטאנען אויך די נאטשורף.

סאו וואס איז די 20? אה, זאגט ער אזוי, עשרה מגר השקל איז די יו די מילואה. וואס ווייזט אויף 20? וואס איז דא די צוויי יו? ס׳איז דא א יו פון אויבן און א יו פון אונטן, אזוי ווי אין די צורת א׳. קומט אויס די אונדערשטע, וואס איז האלב פון דעם וואס איז א פלענער יוד, איז דער אבן. ווען ס׳איז גאנץ, איז עס א גאנצע שקל, וואס דאס איז אשר מלמעלה למטה ואשר מלמטה למעלה למטה. בקיצור, ער האלט אז די תורה פון מלמעלה למטה האלפט אלעס, ווייל יעצט איז דא צוואנציג און צען, און ס׳איז די זעלבע צען.

עשיר לא ירבה — דער תפארת

יעצט, וואס טייטשט עושר לא ירבה? זאגט ער אזוי: אין צריך לומר בשערי ספירות, אפילו דער עושר וואס דער תפארת האט מער שפע און קלאזט מער ווי אלע אנדערע ספירות. וואטעף וויי, איך דארט נאו, מיר וויל פיינדען א דיפערענט טיים. אם כל זה אין לו להרבות, כלל זה יותר מעשרים, איז נישט קלול פון מער ווי צען, ווייל ס׳איז אן עשר פון די אחד עשר. קען אין לו לויט, כלל זה יותר מעשרים, ווייל בו עושר איז אויך א לשון עשר. אה, עשר יו, איך רעד נא, העשיר, העשיר לא יעבור מעשר. מיט א ש׳ מיט א סיון, מ׳ווייסט נישט.

אלא עשירותו יהיה בריבוי שפע ואור. אוי, יוסף כלל מעשר פעמים. האב איך אפשר דארף פאר הונדערט, אבער נישט הונדערט און איינס. אוי, דאס איז פאר כללות מעשר. אקעי, דאס איז די טייטש עשיר לא ירבה. איך פארשטיי דאס. ס׳בלייבט אלעמאל דאבלס אויף טען. ס׳ווערט קיינמאל נישט עפעס אנדערש. דאס איז עפעס די אידיע. דאס פארשטיי איך.

ער איז געווען עלעקט טו און דאן א גאנצע זאך, ווייל ער טייטשט דאך מיינט אז ער איז גערעכט אין דעם, אז דער עשיר לא ירבה מיינט אז דער תפארת זאל נישט זיין מער ווי צען, ער זאל נישט זיין אין אים כלול מער ווי צען. זאגט ער, איז ער מסביר אז הגם ס׳האט יא א געוויסע כללות מער, און א געוויסע וועג איז דער תפארת מער חשוב ווי אנדערע ספירות, דאס מיינט נאר צו זאגן אז ס׳האט מער שפע, אדער אז מ׳קען אים מפרט זיין נאך מער, צען מאל צען, אבער נישט קיינמאל עלף.

והדל לא ימעיט — דער יסוד

והד״ל וואס איז דער ד׳? דער יסוד הייסט עני. פארוואס איז ער עני? כאמרו הצדיק אבד, יא, איך ווייס נישט פארוואס. וואס איז דער יסוד פון די ד׳? יא, אויף דעם איז “אותו דל” איז דער יסוד. איך פארשטיי עס, ווייל וואס בגלות איז ער דל? ווייל ווען ס׳איז נישט דא קיין שפע, איז ער דל. אבער פארוואס איז ער אלעמאל דל ווייס איך נישט.

ואם הוא עושה עני, אפשר מיינט ער דאס, אפילו דער יסוד באקומט נאר אזוי ווי שיריים פון תפארת, דאס איז וויאזוי ער קוקט אויס, דער יסוד איז אביון בעצמו, נאר בשעת היחוד באקומט ער עפעס. סאו, הגם ער איז עני, מיינט נישט אז עס וועט זיין ווייניגער ווי צען ספירות. דאס איז אויך אזוי ווי אפילו עני שבישראל, אקעי, ער האט די ארבע כוסות, איך ווייס נישט. קען זיין דא עפעס אזעלכע זאכן, אז אפילו אן עני דארף נישט ווערן אויס י׳, נישט ווערן אויס י׳ איז צען ספירות.

דער בעל שם טוב׳ס חידוש וועגן מנין

בקיצור, אלעמאל איז נישט געווען ווען מ׳הייסט אידן. ווי קליין זיי זענען, האבן זיי נאך א מנין. ניין, דער בעל שם טוב וואס האט געזאגט אז אויב ס׳איז דא ניין וועט זיין צען, איז אלעס געווען געבויט אויף דעם פלאץ. יא, ס׳שטייט דאך א פסוק, “אתם המעט מכל העמים”, וויאזוי קען זיין צו בלייבן ניין? אויב ס׳איז נישט דא נאר אכט, אקעי. ניין אן צען איז ממש אזוי ווי די ניין ספירות אן די מלכות, איז ער קיין… איך זעץ די סוד פאר די דריטע קבלה וואס מ׳זאגט פון בעל שם טוב. ס׳איז א יחוד.

בקיצור, ווען מ׳שרייט אידן, דארף מען שרייבן אידן אויפהערן. נישט אזוי ווי דער… ווער האט געמאכט די אלע פיר דל״ת׳ן? זיכער, מ׳דארף שרייבן אידן אויף דל״ת׳ן. איך מיין אז ס׳איז נאר ווייל…

די שאלה פון “ה׳ אחד” — ער איז שוין איינס, אדער מ׳מאכט אים איינס?

דער יסוד פון צען ספירות — ניט ווייניגער ווי צען

אקעי, ס׳איז נישט דא גארנישט. הייבט זיך שוין אן די פראבלעם. ניין אן צען איז ממש אזוי ווי די ניין ספירות אן די מלכות — דאס קען נישט זיין.

ווייסטו די סיקרעט פון דעם קבלה וואס מ׳זאגט פונעם בעל שם טוב? ס׳איז יחוד. בקיצור, ס׳איז נישטא ווייניגער ווי צען. נישט אזוי ווי די… ווער האט געמאכט די אלע פיר דיימענשאנס? ס׳איז א מין קליפה. איך מיין אז ס׳איז נאר ווייל דעמאלט דארף מען זאגן יו״ד.

[הערה: שרייבן דעם שם ה׳ — יו״ד vs. ה׳]

אה, עניוועיס, מ׳זאגט די חסידישע עברה איז יו״ד, נישט קיין ה׳. וואס איז די אל״ף? פון וואו קומט עס? ס׳איז א יודישע איסטישע זאך? ניין, ס׳איז א יודישע איסטישע שרייבן מיט יו״ד, אבער ס׳איז פארוואס די יו״ד? דער יו״ד. א איד. א איד, דאס איז א איד, א איד.

איך בין זייער מקפיד דארט, און דו ווייסט אז אין די זמנים ראשונים, ווען מ׳וויל שרייבן דעם שם, וועט מען שרייבן א יו״ד אדער צוויי יו״דן, דריי יו״דן, אפשר ווען מ׳פלעגט שרייבן דריי יו״דן וואס טייטש פונעם שם, צוויי יו״דן מיט א סגול לפניה. היינט אין די צייטן שרייבט מען א ד׳ אדער א ה׳ — דאס איז א גרויסע ירידה פונעם שכינה, ווייל מ׳דארף שרייבן די יו״ד וואס ווייזט דאך אויף דעם ערשטן אות פונעם שם, און דעמאלטס קלערט אלעס. פלוצלינג האבן מיר מפריד געזאגט א “שם” — א “שם” מיינט דאך ליטעראלי, “שם” איז די מלכות, און מ׳שרייבט ה׳ כאילו ס׳איז א קיצור פאר א “שם”. סאו איך טריי זייער שטארק ווען איך ברענג א פסוק און איך וויל נישט שרייבן דעם שם, שרייב איך א יו״ד אדער צוויי יו״דן, נישט א ה׳ כמנהג המדינות וואס איז זייער נידעריג.

תלמיד: דאס ווייזט דאך אויף דעם נאמען השם. וואס? אה, דו מיינסט דעם נאמען השם? יא. דאס איז השם, השם איז אדנ-י. דאס ווייסטו דעם חילוק? מ׳טאר נישט זאגן דעם נאמען אדנ-י אין דעם… מ׳זאגט דאס שרייבן דעם נאמען השם, ס׳איז א ק-י-ל, א ק-י-ל, א ק-י-ל.

דער רמ״ק׳ס שאלה: “ה׳ אחד” — וואס מיינט עס?

דאס העלפט נישט, ס׳איז עניוועי דער אייבערשטער. ניין, פרוביר נישט צו זען נידעריג. אפילו ווי נידעריג מ׳איז, הדל יעמוד. דו צדיק. לא יעמוד מעשר. אפילו דער גרעסטער צדיק, דער גרעסטער רבי האט אלעס דא אינעם יעמוד. לא יעמוד מעשר. שאינו נתפס. ניין, דו כאפסט עס נישט. ער איז די זעלבע זאך, עניותו במיעוט שלא מכללותו מעשיו ולא שבחתו. דארף קארס דאס איז א פעריער ביג מיעוט סטיל. דאס איז מער ווי ס׳קולט, right? די סיטואציע פון מיעוט שפע אדער מיעוט קללות, וואס האט צו טון מיט דעם סאמפיר?

איך האב געלערנט, אה, איך בין סטינקען דארט דאס וועריער דיקלעך, וואס דער רמ״ק — דאס האט צו טון מיט זייער טיפע זאכן, די אלע זאכן, זייער בעיסיקע זאכן אין עבודה אויף די קבלה. וואס דער רמ״ק איז מסביר אין שער הכוונה, און אין שער הנשמה, און אין שער הנהגה, אלע די פלעיסעס. ס׳האט דאווייט דאס טעג, ער רעדט פון אזא שאלה. וואס איז די טייטש וואס מ׳זאגט שמע ישראל ה׳ אלקינו ה׳ אחד?

סאו, לכאורה איז דא צוויי זאכן. אלעס זאגסטו אז אלעס איז שוין. ס׳איז דא צוויי פשטים, יא, רש״י האט — איך קען זאגן אז ס׳איז אפילו מחלוקת רש״י און די פשוט׳ע פשט, right? אדער על פי קבלה. יעדער איינער זאגט אזוי, ס׳איז א מחלוקת קבלה אין די פשט, אבער דו זעסט אויס דער רמ״א זאגט אז מ׳דארף איך האב אין על פי פשט און נישט מאל.

ס׳איז דא צוויי — ס׳איז דא צו זאגן אז די זאך איז אזוי, right? ס׳איז שוין דא, אדער ווי מ׳זאגט, ס׳איז שוין דא צען ספירות און אלעס. לא יעמד מיינט אז ס׳קען נישט זיין, דאס איז די מציאות, right? די וועי די סטראקטור אויף ריאליטי איז, אז אלעמאל פירט דער אייבערשטער, אלעמאל איז אלעס, ס׳ווערט נישט “השם אחד”, right?

דער פשוט׳ער פשט

השם אחד פשוט פשט מיינט אז דער אייבערשטער איז דער מושל, מלך מלכי המלכים, די ד׳ וואס שטייט אין די גמרא, זענען מיר ממליך אויף די גאנצע וועלט. דאס איז די טייטש פשוט פשוט.

דער קבלה׳שע פשט

קומט דעם קבלים און מיר זאגן, ניין, “השם אחד” מיינט מ׳מאכט א יחוד. ביז יעצט איז ער נישט געווען מיוחד, יעצט איז ער מיוחד. ס׳איז א ריעל אקטיוויטי, א ריעל טשעינדזש.

אדער אזוי ווי רש״י זאגט, “השם אחד” — איז די זמן אז ער איז נישט “השם אחד”. אט יעדן לאו שמו אחד? ניין, ער איז נישט שמו אחד. וואס איז דאס וועט זיין “השם אחד ושמו אחד”?

די קשיא

סאו נאו, דאס איז די קוועסטשן. סאו וועלכע דארף מען טון? וועלכע דארף מען אינזין האבן? וועלכע דארף מען אינזין האבן ביי שמע? מ׳מאכט אים איינס, אדער ער איז שוין איינס? און בכלל, וואס טאר מען אין זין האבן אז ער איז נישט איינס?

ס׳קומט אויס אז זיינע קבלים זענען מכוון פונקט פארקערט. אלע נארמאלע מענטשן זיי מיינען אז דער אייבערשטער איז שוין איינס. קומט אויס אז ער זאל זאגן ניין, ער איז נישט, מ׳דארף ער מאכן. סאו ווען ער איז מכוון “אחד”, מיינט ער זאגט “לא אחד”. ס׳איז א נארישע קשיא. סאו, אין עני קעיס, ס׳איז א פארשטעריס פראבלעם.

דער בעל שם טוב׳ס תירוץ — הסתר פנים און אחדות

נאר ווען ער זאגט “לא יעמוד”, סאו, ס׳איז דא פארשטער וואס מ׳איז דא פארשטער. מיר וועלן דערקלערן ווער דאס איז? פארדעם איז עס געווען אדער נאר געווען? פארדעם האט מען נישט געוואוסט. פארדעם ווי דינקען ווייטער.

תלמיד: אקעי, אונז האבן נישט געוואוסט אז עס מאכט א חילוק?

מגיד שיעור: יעס קראנד, וויפיל געט ער דא? ער איז שוין צען, ער איז שוין פופציק. סאו ווער גוט, סאו די יור פשט איז אז עס איז סובדזשעקטיוו, באט עס איז נישט נאר סובדזשעקטיוו, ווייל מענטשן, אלעס פון די וועלט איז נישט קול יעדער מענטש. יעצט ווייסט מען אז טאקע יעדער איינער, אה, טאקע, עס איז נאר גויין גוט, וואס איז נאר געווען גוט? וואס איז נאר געווען גוט? יעצט קען נישט קיין שטארקענטער פון אנדערש.

נאר ווייל לעטסטעי אז “נישט אחד” מיינט, אקעי, ס׳איז געווען נעכטן אזעלכע מענטשן. ס׳איז געווען נעכטן אזעלכע מענטשן. זייגערס, ס׳איז געווען אבער אנדערע מענטשן נעכטן. אקעי, נאכדעם וואס משיח קומט, נאכדעם וואס מ׳זאגט זיי, מ׳פרעגט צו צו נעכטן איז געווען צוויי נעכטן. זאגט ער, ס׳איז געווען צוויי נעכטן. וואס איז נאר געווען איינער? ס׳איז געווען אמת. נעכטן האב איך נישט געדענקט. ס׳האט נישט געוואוסט פון דעם. יעצט ווייס איך שוין, יעצט ווייס איך נישט. אבער נעכטן איז געווען זייגערס.

סאו ווען מ׳זאגט “נישט אחד” מיינט אז ס׳איז דא מענטשן וואס מיינען אז ס׳איז נישט דא. סאו ווען נעכטן איז געווען אזעלכע מענטשן. ס׳איז נאך אלע מענטשן. ס׳איז אייגער תוספות. אבער ס׳איז א תוספות וואס מענטשן האבן, און מענטשן זענען ריעל. מענטשן׳ס טעותן זענען ריעל.

תלמיד: אין וועלכע סענס איז עס נישט ריעל?

מגיד שיעור: דאס איז די קוועסטשן. איך האב געזאגט, ס׳איז נישט עכט גוי. ס׳איז נישט עכט גוי. ס׳איז נאר א פערסעפשן. איך האב געזאגט, איך האב געזאגט, איך האב געזאגט, איך האב געזאגט, איך האב געזאגט.

אז די כוונה, די וועג וויאזוי דער בעל שם טוב זאגט אזא תורה, וויאזוי נעמט מען אוועק קיין הסתר פנים? דורך לאו ווייל עס איז נישט קיין הסתר פנים. די פראבלעם איז אז אלע מענטשן פאר׳ן בעל שם טוב האבן געטראכט אז אויב ס׳איז דא א זאך, ווער ס׳איז דער פנים, איז עפעס דער אייבערשטער. אויף דעם ווארט, ס׳איז סאמטינג ריעל.

די נואנסן פון “אחדות” נאך דער בריאה

איך וועל דיר זאגן אזוי, למשל, אויב מ׳זאגט אז… וואטער די איווען מיינט אז ס׳איז נישט דא קיין שפע, ס׳איז נישט דא קיין יחוד, right? ס׳מיינט למשל אז די וועלט ארבעט נישט אזוי גוט, right? נישט נאר די מענטשן. אפשר די מענטשן זענען שולדיג, באט נאכדעם וואס די מענטשן האבן עס געטון, ס׳איז געווען א מבול. יעצט, ס׳איז דא א מבול. I don’t know, מבול איז נאר א גוטע קראמפל, exactly. באט ס׳איז דא, די לעסטער, די לעסטער, די לעסטערענס אין די וועלט, אין סאם סענס, right?

די וועלט איז עפעס מורא׳דיג מחלוקת, איך ווייס נישט, מחלוקת איז גאר אן ערגומענט ביטווין פיפל, אבער איך וועל נעמען פיינד אן עקזעמפל. מענטשן האבן צובראכן די וועלט, right? ס׳איז געווען א בוים, ס׳איז געווען אן אחדות, איין בוים. קומט א מענטש וואס האט אפגעשניטן די בוים, און יעצט איז אויס איין בוים, לאו שמו אחד.

קומט א מענטש און זאגט יא, אבער טראכט אריין, אפילו נאכדעם וואס די בוים האט צעשטיקלט, איז עס נאך אלץ איינס אין א טיפערע וועג.

תלמיד: אקעי, באט דאס איז נישט געסיילד. די לשון “אחד” האט עס נישט געסיילד, דאס איז נאר געסיילד אז… מאכט עס נישט קיין טעות אז ס׳איז דא צוויי געטער אר סאמטינג.

מגיד שיעור: אקעי. עד איז נאו ווי אנדערענט אז דאס האסט נאך צוויי שטיקל, איך מיין נישט אז ס׳ווערט… ס׳מיינט אבער יא. אין א געוויסע סענס מיינט עס יא. נאר פאר איינעם וואס כאפט נישט… נא, עטס איז דא יא. ס׳מיינט יא. ווייל די וועג צו ס׳האלטן וועלן גיין איינטראנספארן, און ס׳איז צוריק צו די… די מהלך פון א פשוט׳ע מהלך האט געהערט אז כדי צו זאגן, איין זאך מוז זיין קאנעקטעד. סאו וואנס יו, פיזיקלי, איי געט דאט. יא? איינמאל זיי נישט קאנעקט פיזיקלי, איז עס א צוויי.

סאו ניין, וועי, די גאנצע וואס זיי זענען אפילו זאכן וואס זענען נישט קאנעקטעד. אבער איך טינג די ענדלע סטאקע, אבער איך טינג די ענדלע סטאקע. אקעי, סאו דאס האלטן אין איין, יעדן בלעך קריאת שמע קאנעקט מען דארט פון אלע זאכן.

תלמיד: אקעי, ווער גוט. אבער ביז די בלעכס זענען אמת׳דיג נישט קאנעקטעד. נישט נאר ספקות אין מענטשן. די מלאכים, צוויי מלאכים זענען צוקריגט יעצט. לאמיר זאגן מענטשן שולדיג. איך ווייס נישט. אן עכטע גליק. נאכאמאל קריאת שמע כאפט מען דאך אז ווער האט געמאכט די יצר הרע, מחלוקת וואס קומען אויפ׳ן אייבערשטן. right.

מגיד שיעור: באט רעמעמבער אז די פויינט וואס דאס האט דער אייבערשטער פאר לפני שנברא העולם איז געווען איינס, דאס איז נישט די חכמה. די חכמה איז געווען אז ס׳זאל זיין נאך זיין, און אויך זיי זאלן נאך אלעס זיין איינס.

עד שלא נברא העולם הוא ושמו בלבד

ווען יו סעה נאך אלץ אין די סענס, דו כאפסט עס אזוי, ווען יו סעה נאך אלץ, אויב דו קענסט רעדן אזוי, ס׳איז בשעת עד שלא נברא העולם הוא ושמו בלבד, סאו טענק יו ווערי מאטש, דאס איז נאך אלץ אמת׳דיג יעצט, און דער בעל שם טוב זאגט מ׳קען עס נאך אלץ עקסעסן יעצט, סאו טענק יו ווערי מאטש, אויף קורס.

די ריזען ווייל די וועלט איז קרעיטעד, וואלט דאס שוין בי קאנהערענס, נישט די זעלבע לעוועל אחדות, מ׳קען דאס רופן יחידא תתאה און חסידישע לענגעוועד, נישט די זעלבע לעוועל אחדות, נאר זאל זיין אזא סארט אחדות, וואס לאמיר אפילו זאגן די lowest סארט אחדות, וואס איז אזוי ווי זאכן וואס זענען נאנט צו איינער, אזוי ווי א טיש, נישט א טיש איז נישט קיין גוטע עקזעמפל, א בוים וואס איז איינס ווייל אלע שטיקלעך פון אים זענען צוזאמען און ס׳ארבעט גוט צוזאמען, ס׳איז נישט נאר די שטיקלעך, right? אפילו ביי א בוים איז דא עפעס א form וואס מאכט עס איינס, יא?

יעצט, דו זאגסט אז די בוים האט זיך צעבראכן, למעשה איז עס איינס ווייל דער זעלבער באשעפער האט עס געמאכט.

תלמיד: ניין, ס׳איז נישט איין בוים, ניין, ניין, ס׳איז נישט איין בוים.

מגיד שיעור: זייער גוט, אבער אונז ווילן גארנישט זיין איין בוים, אונז ווילן זיין איין וועלט, אונז ווילן זיין איין בוים. Remember, דאס איז די תכלית הבריאה, ס׳זאל זיין נישט נאר איין באשעפער נאר אויך איין בוים. לאמיר זאגן, איך רעד פון א בוים, איך מאך אסאך שטיקלעך, יעדע שטיקל איז אן איינס, אמת, לאמיר זאגן. די הסתלקות גייט עס מאכן אסאך שטיקלעך, און דעמאלטס… maybe, but you have to actually put it back together, ס׳איז נישט גענוג צו גלייבן.

די שאלה איז צו ס׳איז גענוג צו גלייבן, איך טענה אז ס׳איז נישט גענוג צו גלייבן, ווייל גלייבן האט מען געגלייבט לפני שנברא העולם בכלל.

Like, you could say something, I think what the בעל שם טוב was really getting at, is maybe אז די גלייבן העלפט אז מ׳זאל זיך דאס צוריק צונויפשטעלן. I don’t know if די ווארט איז צונויפשטעלן, I’m calling it מ׳האט גלייבן און צונויפשטעלן.

דער פאראדאקס פון גלות און צען ספירות

הדלא ידע, אפילו בזמן הגלות, חל די צען ספירות אין די צדיק, אמת? אבער למעשה איז דא גלות, אמת? מיעוט שפע, מיעוט כללות, or whatever you want to call it, right? ס׳איז נאך אלץ נישט דא א פירוד, אבער ס׳איז יא דא א פירוד, right? אין וועלכע סענס איז נישט דא א פירוד? אז ס׳איז נאך אלץ צען, אקעי.

פירוד און אחדות בזמן הגלות – די פראבלעם פון מחלוקת און די דרכים פון תיקון

פירוד און אחדות אין צייט פון גלות

מגיד שיעור:

איך ווייס נישט וואס די ווארט איז צו, נאר איך קאל גוט פון א גלייבן אין טון. הדל יאמד, אפילו בזמן הגלות, דאך האלט דא צען ספירות אין די צדיק, אמת? אבער די מעשה איז גלות, אמת. מיעוט שפע, מיעוט קדושה, קללות, whatever you want to call it, right? ס׳איז נאך אלץ נישט דא א פירוד, אבער ס׳איז יא דא א פירוד.

אין וועלכע סענס איז נישט דא א פירוד? אבער ס׳איז נאך אלץ עשר. אוקיי. אין וועלכע וועג איז יא דא א פירוד, און אן אנדערע וועג. אוקיי. אבער דו זאגסט דאך אז ס׳איז דא אן ענין פון מאכן א יחוד, ס׳איז דא אן ענין פון מאכן א שייפ. וואס איך מיין אז ס׳וועט זיין נישט פירוד אין נאך א וועג. און וויאזוי טוט מען יענץ? נישט דורך זאגן אז “לא ימעד”, נאר דורך אנדערע וועגן, דורך מאכן יחודים.

דורך, עקשעלי, דאס איז א דיפערענס אין יחוד הכללות. האבן מיר געזאגט אז די כללות איז אליבא דאמת די ריאליטי. די ריאליטי, אליבא דאמת, איז אז ס׳איז דא א קאהערענס, ס׳איז דא אן אחדות, ס׳איז אלעס אזוי ווי ס׳איז. But also the reality is that there’s things that are truly במעשיו, ונאדם אדער תולי, און other things, איז א change. און דערפאר מ׳דארף פיקסן יענע ריאליטי אויך.

משל פון מחלוקת און שנאת חינם

איך וויל דאס אז אלע מענטשן זאלן צוזאמען. איך וויל משל נאר מארן. אוקיי, איך וויל דאס בעיסיקלי, וואס עווענען וויל… אה, סאו דאס וואס יויר זען. סאו די סעלס איז א גוט. איך בין נישט גוט. איך בין נישט די, דו ביסט נישט איך. ס׳איז מיינס, ס׳איז דאך. איך האב נישט געוואלט די גאנצע וואך. אוקיי, דער גוט. ווי איך בין זייער העפי צו זיין איך, ווייל מיין טאקע זעט עס. ס׳איז יעצט א טשיינדזש אויף פּערספּעקטיוו, ס׳איז נישט א טשיינדזש אויף פּערספּעקטיוו. און איך זע עס, האסט נאך נישט געסאמט, ווייל דו זעסט עס נאך נישט.

תלמיד:

וואס? מ׳גייט א פרייטן? ס׳קען זיין אז… יא, יא, יא.

מגיד שיעור:

סאו דו זאגסט וואס איך זאג, אז אויב אלע אידן וועלן גלייבן אין די אחדות ה׳, נו… די גאנצע וועלט. לאמיר שוין, ווייסטו וואס, לאמיר רעדן, איך וויל טראכטן פון אן עקזעמפּל, אוקיי? לאמיר זאגן סתם א פּראבלעם פון מחלוקת, אוקיי? ס׳איז דא שנאת חינם. שנאת חינם קאזעס די דזשואיש פּיפּל, אדער די חסידות סאטמאר, איך ווייס נישט, זיי זאלן נישט קענען ארבעטן אלס איין גוף, וואס איז, if they would be doing good things, it would be a bad thing, right?

ס׳איז דא א פּראבלעם, פירוד לרשעים איז נאה להם. אוקיי, אבער לאמיר זאגן זיי טוען עפעס א גוטע זאך. At least survival איז א good thing, let’s say, for Jewish people. און ס׳איז זייער שווער צו survive ווען מ׳קען נישט ארבעטן צוזאמען. סאו, ארבעט מען צוזאמען? סאו, נישט ארבעט מען צוזאמען. סאו, זאגסטו אז די פּראבלעם איז אז זיי זענען צוקריגט. סאו, ס׳איז א פירוד. חסרון שפע, חסרון, whatever you want to call.

די שאלה: קען אויסלערנען אחדות העלפן?

תלמיד:

גייט מען אויסלערנען פאר יעדער איינער, זאלן וויסן… I think it could work what you’re saying, although I haven’t ever seen it in history working. Maybe, maybe, yes.

מגיד שיעור:

איך פרעג דיר נישט וועגן משיח, איך מיין נאך משיח. נאכדעם וואס משיח וועט קומען און טרעפן וואס איך דא ארט.

תלמיד:

No, no, even you’re not done. That’s what I’m trying to say.

מגיד שיעור:

לאמיר אויסלערנען פאר יעדער איינער וואס קומט אהער. דאס וואס דו ביסט אזוי יענס איז אזוי, מיינט נאך אלץ נישט אז ס׳איז נישט “אב אחד לכולנו”. איי, ס׳איז אנדערש, who cares? יעצט, נאכדעם וואס יעדער איינער גייט דאס פארשטיין, גייען זיי אויפהערן צו זיין צוקריגט. און דערפאר, זיי וועלן be able to work together, וואס זיי האבן שטיל געווען עקשטיאנען ווארטן.

תלמיד:

ס׳גייט נישט זיין גענוג, ס׳גייט אפשר קול, ס׳גייט נישט זיין גענוג. לאמיר נישט זאגן אלע אידן זענען מקבל דרך דעם בעל שם. I do think it works. It could work. קוד בי אז אויב אלע אידן וועלן גלייבן אין די אחדות השם און די בעל שם טוב לערנט אויס, גייען זיי זיין ווייניגער צוקריגט איינער און די צווייטער. הגם, מ׳זעט נישט אז די תלמידי בעל שם זענען ווייניגער צוקריגט צו ענימען אלס. סאו…

מגיד שיעור:

אויף פארס, כל זאכן איז נישט כח. איך פארשטיי, באט די אלקלער דאס, איך מיין, כמעט קיינער איז נישט בכלל. ס׳איז דאכט דאך, איך פארשטיי עס. סאו בקיצור, מ׳איז צוריק צו די זעלבע פּראבלעם פון די עכט. פארוואס איז נישט קיין אחדות השם טוב? מ׳איז אויף די עצה הרעה פון מחלוקת. און פארוואס דאס שטערט א כיסוי אויף די אחדות השם טוב? סאו, מייבי מיר זאלן צוריקגיין צו ארבעטן מיט די מציאות למעלה. מייבי מיר זאלן סאלווען די פּליין פּשוט׳ע ענינים אונטן, און נאכדעם קען מען… ס׳איז נישט אזוי סימפּל אז ס׳העלפט.

דער בעל שם טוב׳ס דרך – תיקון הפרט

לעטס סעי ס׳העלפט. לעטס סעי אין איין פּערסאן אין אים אליין העלפט עס, לאמיר זאגן. דער בעל שם טוב האט נישט געהאט קיין פּראקטיס אין פּאליטיקס.

תלמיד:

ער האט געזאגט אז ער גייט זיין משיח. ער האט געזאגט אז ער גייט זיין א לידער.

מגיד שיעור:

עקזעקטלי, און ער האט נישט געפּראקטיסט פּאליטיקס, ער האט נאר געפּראקטיסט תיקון האינדיווידזשועל.

תלמיד:

אבער ער האט געזאגט אז ער גייט זיין משיח, וואס דאס מיינט אז ער גייט עפעס געזען אז מ׳גייט זיך צוריקקערן.

מגיד שיעור:

נאר, דער באבוב׳ער רבי, למשל, איז דאך… ער האט געטרייט צו מאכן דעם בעל שם טוב פון אליהו הנביא צו משיח. ער האט געטרייט זייער שטארק.

תלמיד:

אבער די ברעסלאווער, דערציילן זיי, אז דאס איז משיח. נו, ער איז נאך אלץ נישט אין עני פּלייס.

מגיד שיעור:

אויף א געוויסע פּוינט גייט זיין נאר אלע אידן גייען זיין ברעסלאווער. ס׳גייט זיין נאר איין גאנצע, איין כללות פון זעקס הונדערט טויזנט אידן וואס גייען זיין ברעסלאווער.

תלמיד:

איי דאונט סי דעט. איי דאונט סי דעט ברעסלאוו מענעדזשעס אז דו וועסט נעמען צוזאמען אידן, ווארף אויף אלע מחיצות.

מגיד שיעור:

ניין, דאס איז דער בעל שם טוב. דאס וואס דו רעדסט איז דער בעל שם טוב.

תלמיד:

אה, דאס איז אן אמת. אוקיי, אוקיי.

די שוועריקייט פון דעם בעל שם טוב׳ס דרך

מגיד שיעור:

קאז אפילו די בעל שם טוב׳ס טינג איז ווערי הארד טו דו. ס׳איז נישט אזוי סימפּל. מ׳דארף זיין א גרויסער פּסיכאלאג און וויסן וויאזוי צו פירן איינער מיט׳ן צווייטן. אבער אלל אף דיס איז נאך אלץ נאר א תיקון אויף די פרט, כדי אז וויבאלד ס׳איז דא א געוויסע ייחוד וואס געשעט ווען אלע אידן קענען אריינקומען צוזאמען. און מ׳זעט נישט למעשה אז אלע ברעסלאווער קענען אריינקומען צוזאמען, הגם אז אלע אידן זענען אזוי ווי דער אייבערשטער.

תלמיד:

אין א געוויסע זין מאכט עס ערגער.

מגיד שיעור:

דו יו?

תלמיד:

ס׳מאכט עס אפילו ערגער.

מגיד שיעור:

דו ריעלייז אז אין א געוויסע זין מאכט עס ערגער, רייט?

תלמיד:

אבער יעדער איינער איז א רבי.

מגיד שיעור:

יעדער איינער איז א רבי. אוקיי, אבער קודם האט מען שוין אראפגענומען איין באגאזש. ס׳איז נישטא קיין גרופּעס. דו פרעגסט א מענטש וואס ער איז, זאגט ער דיר ער איז א פּאפּא׳נער, ער איז א וויזשניצער, ער איז א סאטמארער. פארוואס זאגסטו נישט אז דו ביסט א איד? איך בין נישט קיין איד, ווייל איך בין מער פּאפּא׳נער ווי א איד. סאו, וואס איז די פּראבלעם? דארט זענען זעקס הונדערט טויזנט מענטשן וואס זענען וואן באדי, און זיי זענען אלע די זעלבע זאך.

ס׳איז נישט צופעליג אז איך בין א איד, איך שטאם פון אידן, איך בין נישט קיין איד, איך בין א סאטמארער. מיין מסורה איז סאטמאר. לאז אים נאר, שטעל זיי צוזאמען, און די גאנצע וועלט וועט נישט קענען ביישטיין, ווייל אפילו יעצט פירן מיר שוין אין קאנטראל די גאנצע וועלט. און ער זאגט אזוי נישט. די מעדנעס וואס איז געשען וועט עס זאל זיין צוזאמגענומען. רייט, באט דאס איז די זאך.

דער לובאוויטשער רבי׳ס דרך

סאו בקיצור, איך נוץ דאס אלעס אלס א משל, איך וויל ענדערש איך זאל פארשטיין כבוד. סאו, איך וויל נישט דוקא זאגן, איך ווייס נישט. מיין פּוינט איז, ס׳איז נאר דאס איז ווירד, ווייל מיר זעט אויס אז, עגען, ס׳איז אלעס דא איידיעלייזעישנס אויף טינגס. אין די ריאליטי, ברסלב מאכט שווערער צו מיטארבעטן מיט מענטשן זייער אסאך, ווייל יעדער האט זיך זיין אייגענע פּערער.

תלמיד:

איך האב ערשט געזאגט, העלאו, איך האב ערשט נישט געזאגט. איך זאג נאר… ניין, וואס, רבי, ער האט געמענעדזשט.

מגיד שיעור:

ניין, ניין, ניין, ניין. איך מיין אז דער… איך זאג דעם, ס׳איז די פּוינט. Again, if you want to do that, I don’t know. Again, these are ways that things work. I don’t know. איך זאג, איך האב לאזט מיינט צו זאגן אז דער לובאוויטשער רבי האט געמאנדזשט צו מיר אסאך מענטשן זאלן עקשולי טון עפעס, good things or bad things, און נאך א שאלה. בשם דאס אז אלע אידן… ער מאכט אסאך, העלפט אסאך אידן אין אנדערע וועגן ארום די וועלט, ווייל ער האט די אמונה אז יעדער איד האט די זעלבע נשמה, אזוי ווייטער.

תלמיד:

די ערזע וועי וואלסטו קיל… ווייל ס׳איז א לענינער, און ער ווייסט נישט קיין אנדערע וועג פון די וועג.

מגיד שיעור:

איי איי אין ליינג דאט, איי איי אין ליינג דאט. אבער די אנדערע מענטשן האבן נאך נישט געמענדזשט. ס׳קען זיין, ס׳איז דאס. אבער דאס איז די אנדערע וועג, איך פארשטיי די פּראבלעם, די אנדערע וועג עקשלי נישט מענערשט, נישט מיטארבעט מיט מענטשן, ס׳איז א ריעלע פּראבלעם. איך מיין אז דאס איז אן עכטע פּראבלעם. דאס איז די שנאת חינם וואס דער חכם האט געזאגט אז ער האט מחליט געווען דעם חורבן ביי שני און ביי שלישי.

משה רבינו און דער פּרעה-מאדעל

אויב האט משה רבינו געוואלט ארויפשטיין די דיקטעיטאר, וואלט ער עס געקענט טון רייט א וועי. ער האט געמאכט די דיקטעיטאר, ער האט געזאגט אז אלע אידן וועלן לייגן די זעלבע תפילין. און פארוואס די זעלבע תפילין? ווייל סך הכל, מיט דעם וועט מען זאגן אז איך ווי, תשמ״ח וואלט אידן געווארן. און מיט דעם נעמט ער שטייט אים צוזאמען. פון דעם נעמט ער צוויי טויזנט יאר, און ער האט געוואלט משה רבינו קענען שטיין ביי א דיקטעיטאר, און אלעמאל פאלגן, און פּרעה, איך הייס, און פארטיג. פּרעה האט געהאט מער מער מענטשן ווי משה.

אבער וואס איז סאו הארב? אה, וואס איז דיפערנט? מ׳קען אראפווארטן, אכאנאטן ווער עס געטון. פארטיג, מיין גאנצע וועלט וועט דינען דעם אייבערשטן. פארוואס? ווייל יעדער איינער פאלגט פּרעה. אני פּרעה, איך בין די קאנעקשאן צו גאט, און פארטיג, everything is good. די פּוינט איז אז די אלע מענטשן, יעדער איינער׳ס קאנשעסנעס דארף עס פארווארפן.

מסקנא: די מקובלים נעמען פירוד בעסעריעס

בקיצור, ווי אזוי ארבעט עס אז מ׳זאל קענען ארבעטן צוזאמען? איך ווייס נישט. אפשר ארבעט עס נישט. אפשר נאר, יו נאו, ווי אזוי הייסט עס, די מחלוקת שמואל הנביא מיט די אלע אנדערע אידן. בקיצור, מ׳האט נאכנישט געטראפן, מ׳האט נאכנישט געטראפן, מ׳האט נאכנישט געסעטלט. נאר בקיצור, נאכדעם איז דא אן ענין דא, ער מעג זיין גערעכט נישט אז אלעס איז איין וועלט. וואס איז א שם? מ׳האט עס נישט קיין שום… מ׳דארף פארשטיין צו זען צו… מ׳דארף פארשטיין צו זען צו… ווי איך בין געווען אינמיטן.

אה, סאו, די מקובלים at least טעיקן סיריעסלי די פאקט אז ס׳איז דא יא חילוקים, ס׳איז דא יא אזא זאך ווי מיעוט שפע, נאר ער איז זייער מדגיש דאס אז ס׳איז נישט פחות מעשר. דאס איז וואס איך וויל אנקומען. נאר ס׳איז נישט פחות מעשר. זאגסטו אז אויב נאכדעם וואס זיי האבן געדזשאמפּט צו א שאלה, צו אויב דען ווען דער צדיק גייט כאפּן אז ער איז נישט קיין צדיק כבד, הייבט דאך שוין די גאנצע מעשה, דעמאלטס גייט אים אויך ברענגען א ריבוי שפע. דאס איז גאר א מחולק, איך האב נאך נישט געזען אז ס׳ארבעט.

אין אנדערע ווערטער, it’s like it works only in a very… בקיצור, ס׳קען זיין אז ס׳דארף נאך עפעס צו ווערן ס׳איז ארבעטן. איך ווייס נישט. איך זע נישט. דו ווילסט עס זאגן משפע, דו האסט נישט משפע. מ׳דארף יא. האט דער אייבערשטער געמאכט די וועלט ס׳איז אשר שפע. נא, נאר מסכיר. נא, נאר מסכיר. ס׳איז נישט אן עקסקיוס. די אייערע שטארקער האט געמאכט די וועלט פּרעסט וואס זאל זיין א יחיד. די הויל קבלה איז די ענט פאר יו.

יחוד אלס תכלית הבריאה — דער חילוק צווישן צוויי מדרגות פון “אחד”

דער יחוד און די תפקיד פון מדת היסוד

מגיד השיעור:

דער אייבערשטער האט געמאכט די וועלט זאל זיין א יחוד. נישט נאר די תפקיד איז צו זיין די צדיק עולם, די גאנצע וועלט וועט זיין זייער העפי. נישט נאר וואס די תפקיד איז צו זיין פרעס. דער אייבערשטער האט געמאכט די וועלט פרעס וועט זיין א יחוד. די גאנצע קבלה איז די ענטפער פאר יאר. וואס ער איז בעצם פון אונז וואס איז די וועלט.

ס׳איז איינער, איך רעד פון די צדיק, די סאן וואס פירט. אקעי, דער איינער איז נישט א צדיק, די מדת הצדיק, איך רעד נישט פון א געוויסע צדיק, איך רעד יעצט פון די מדת היסוד. די דזשאב איז צו ס׳איז א יחוד, די הויל טינג איז דא אז די זאך איז לאו שמו אחד, די זאך איז יא שמו אחד.

קומסט איר און זאגסט מיר, יא, ווען ס׳איז לאו שמו אחד, ווען יעדער וועט כאפן אז ס׳איז דא אויך לאו שמו אחד. איך מיין, יעס, מייבי, באט אלסא נאו. איך בין נישט מסכים. ווייל דאס איז אלעמאל געווען, דאס דארף מען נישט גארנישט. מען דארף מאכן… ווייל מאכן א ריעל טשענדזש.

דער חילוק צווישן צוויי מדרגות פון “אחד”

ווייל יעדן איינעם גייט גוט? Again, that’s a different question. To some extent, I tell you. If you go like in the most global sense, איך ווייס נישט. In the local sense, אויב אונז רעדן פון אידן, למשל, ס׳איז דא אזא זאך אז אידן גייען גוט, ס׳איז דא אזא זאך אז ס׳גייט זיי נישט גוט. און ס׳מעג זיך גיין נישט. אקעי, איך האב נישט קיין פאליטיק יעצט. ס׳איז דא צוויי נאמבערס, ס׳דארף נאר זיין איינס, אקעי? אבער קיין איינס נישט, איך ווייס נישט, זיכער נישט צוויי. יע, איך האב נישט קיין… מייבי די רייט נאמבערס, too. איך נאר דיר. איך זאג דיר נאר אז…

If we talk about, we talk about לאו דווקא, but if we talk about some kind of sense of דא איז דא א דעת, און ער זאגט אז אף על פי כן, רעדט אונז פון די חילוק. איך וועל יעצט זאגן דאס קבלה וואס ס׳שטייט אין אלעמען אין קבלה, אז ס׳איז דא א סענס אין וואס אלעמאל איז אלעס גוט, און דאס איז די סענס וואס ער זאגט מ׳טאר נישט זאגן. ווען מ׳זאגט מ׳טאר נישט זאגן, ווייל ס׳איז דא אזויווי א בעיסיק ריאליטי, אזויווי א בעיסיק אמונה, וואס דו רופסט אמונה פשוטה, אדער וואס דו רופסט אמונה נישט פשוטה, but basically תלוי אין אמונה פשוטה אז אלעס איז גוט און אלעס איז גאט און אזוי ווייטער.

That’s one level. און דעט לעוועל איז די לעסט אינטערעסטינג לעוועל פאר די מקובלים, ווייל זיי זעען אז דער אייבערשטער האט נישט געמאכט די וועלט פאר יענע לעוועל. יענע לעוועל איז געווען אלעמאל, און די וועלט פון אן אינטערעסאנטע לעוועל, וואס אונז רופן יחוד, וואס אונז רופן אמת׳דיג יחוד, וואס אונז רופן די “עוד ישמע… אחד”, איז פונקט די זאך וואס קען זיך טוישן. פונקט די זאך וואס קען זיין נישט דער אחד, און ס׳קען יא זיין, און דו דארפסט האבן כוחות עס צו מאכן.

דער בעל שם טוב׳ס סאלושן — און די שאלה צי עס ארבעט בציבור

קומט דער בעל שם טוב און ער זאגט, איך האב א סאלושן פאר דעם פראבלעם. וויאזוי גייט מען עס מאכן דורך דעם? נו, it’s true, it’s a two-step, איך פארשטיי. אז דו זאגסט אז ווען א מענטש כאפט, למעשה, I think it’s true, א סאך מאל מענטשן וואס האבן דאס, למעשה טוט ער זיין דזשאב, זיין ספעציפישע דזשאב טוט ער אויך בעסער, ווייל ער איז נישט אזוי סטאק, און אויב ס׳געלונגט נישט גייט ער ווייטער. איך בין מסכים, אלע די זאכן זענען true.

דאס איז ווי איך זאג אין די משל, די… דארף מען אויסלערנען פאר יעדער איינער, און סאמטיימס די סאלושן איז like very radical, very radical אין די סענס פון זייער זייער בעיסד ריאליטי, right? דארף מען קודם ברענגען אביסל און גיין אין מקוה, מקוה מיין איך דעם משל, right? אזוי ווערן אינגאנצן בטל, און זאגן, קען מער, אלעס איז דער אייבערשטער פירט די וועלט, נישט קיין חילוק דאס, נישט קיין חילוק יענץ, אלעס איז גוט, און אזוי ווייטער.

And then he’ll come out of that mikvah and he’ll be able to do his work, and he’ll be able to work with other people, ווייל ער האט אביסל אראפגענומען די נארישע, like, “אני ואפסי עוד”, די “שבירת עקב”, “אני אמלוך”, וואס זאגט אים אז אלע אידן מוזן זיין דאס. מוזן נישט. ווער האט דיר געזאגט אז זיי מוזן? ווייסט וואס, אפילו זיי מוזן יא, מוזן זיי נישט היינט, מוזן זיי מארגן. איך ווייס נישט, אביסל סאפטער, and that will help.

I think that that’s true, כאטש איך האב נאכנישט געזען אז ס׳זאל ארבעטן. אבער, I do see it work in individuals, איך האב עס געזען אסאך מאל. אסאך מאל מענטשן, ultimately, נאכדעם וואס ער כאפט דאס, ער טוט אלעס בעסער. ער ווערט אפילו בעסער ממש, but even without that, ער ווערט לייטער, things will work better.

I haven’t seen communities manage to… אפילו צען מענטשן, איך האב… again, maybe, יא, maybe איך האב נאכנישט געזען. אפשר איז דא שטיבלעך וואס ארבעטן בעסער פאר יעדן איינעם און דער באשעפער. יא, וואס איז די קליינע שטיבלעך? וואס איז דא צוואנציג מענטשן. וואס איז דא פינף הונדערט מענטשן? It stops working.

און ס׳איז הארט צו זאגן אז ס׳סטאפט ווארקינג, ווייל not everyone believes in this. Maybe it stops working ווייל די פלעין אלטע יצר הרע וועקט זיך צוריק אויף, און מ׳דארף האבן א ספעציעלע עבודה צו נעמען קעיר פון יענץ. That’s what I wonder. ווייל די יצר הרע איז זייער טריקי, און ער פיגערט אויס וועגן וויאזוי צו מאכן יענץ פאר די גרעסטע קליפות. ס׳איז דא וועגן, that’s what’s hard. I don’t know, that’s like my thought, but I don’t have a ראיה. I think you’re right, but…

משיח, קהילות, און דער פראבלעם פון “דיקטאטור”

אוודאי, ווען משיח וועט קומען, וועט יעדער איינער זיין א ברסלב׳ער און א סאטמארער און א חב״ד׳ניק. דאס קען זיך אויסגלייכן. אבער ביז דערווייל, יעשו נאר וועלן זיי ארבעטן, ווייל מ׳קען נישט נעמען מענטשן זאלן ווילד זיין. זיי דארפן נישט. מ׳קען יא, אבער…

וואס קען מיר שטערן די נצחון פון בעל שם טוב? וואס פינקטליכע מעמד אביסל דעם? We believe in people, we believe the things are good, we want to help them. דער עולם איז דאך גערעכט, ניין, מ׳האט שוין געטרייט דעם, איך הייס נישט פאר מ׳האט געטרייט, מ׳האט געמאכט עקספערימענטס, און ס׳איז פופצן יאר לעיטער, ווי ס׳איז דאך נא, מ׳דארף יא דיקטירן. איך ווייס נישט צו מ׳זען. נא, אין קוביר דארף מען נאר האבן מער חינוך, ס׳קען אלעמאל זיין. איך זאג נאר אז…

קיצור, א מעשה, לאמיך ענדיגן די שטיקל פארדעס. איך הער, איך ווייס נישט, איך ווייס נישט אויב ס׳האט מיט דיקטאטור דאס, ס׳האט נישט מיט די נושא, מ׳דארף טרעפן א בעסערע ווארט. דיקטאטור, ס׳שטייט נישט אין תורה אז ס׳איז דא א דיקטאטור, ס׳איז דא א דיקטאטור אז ס׳איז דא שלעכט אז א מענטש ווערט א מלך און נישט דער אייבערשטער. ס׳איז א דיפענט פראבלעם. און איך טינק וואטס די פראבלעם מיט דארט. עניוועיס, קיצור, דאס איז די זאך. אבער דאס איז טייטש די עלי עמוד.

מחצית השקל — דער סוד פון תפארת

לאמיר טראכטן. איך וויל אנדערסטענדן. ווי עצמו מאכסטו שכלו? ואכלת לשול על העשיר, לשול תפארת, ומאכסטו שכלו לתפארת עצמו. איך וויל אנדערסטענדן די קוועסטשן. דו האסט מיר פריער, דו קענסט פארשטיין נישט וואס איז די קאנטשע? סאו וויאזוי קען ער זיין האלב? ער זאל נישט זיין מער ווי ער, דאס איז ער.

פארדעם זאגט ער, די מחצית השקל:

> אעשה לפרוש עמו יושב רש״י למעלה תפארת הוא נקרא מחצית מה שימצאו מכל זה נקרא ערץ מדי פשוטו.

וואו, דו וויסט? דו האסט געוואוסט אז די מקרים האלטן אויף פון איין מקרא ערץ מדי פשוטו? שוין נקרא קיין אנדערע. נו, דער זוהר זאגט אז די איין מקרא, אעשה, הייסט מחצית, האט צוויי מינינגס טאקע. פשוט פשט מיינט טאקע היילט. פשוט פשט פון פסוק מיינט דא די תפארת. אויף אנדערע תפארת גייט נישט מיט א פשוטה, אבער פארוואס הייסט ער אזוי? ווייל ער איז בין השקל וחוצאות… אה, נאר אנגעקומען.

> וחצו השקל יסף, ואתם רעשי לא ירבה, ומצאתי שמעת השקל, אני שחוצא השקל לשתים עוסק לכם מאוסרות.

איך אין אנדערסטענד. אז וואס? איך מיין אז דער רמ״ק איז גערעכט אז די מצוה פון מחצית השקל שטייט ד׳ סודות, שטייט ממש “והעשיר לא ירבה והדל לא ימעט”. ס׳איז א יסוד גדול בתורה.

צוויי דרכי הלימוד: אנטאלאגיש און עבודה

צדיק, און דא, again, we are going back to this thing. נישט “לא ירבה”, ער קען נישט, right? נישט אז מ׳קען. That’s the question. ס׳קען זיין, there’s like two ways, there’s two דרך הלימוד. ס׳איז דא like אנטאלאגיש און ס׳איז דא like עבודה, right? עבודה זאגט מ׳קען טוישן זאכן, און זיי נישט. און אמונה זאגט מ׳קען נישט, right? ס׳איז נישט דא מער ווי צען, ס׳איז נישט דא ווייניגער ווי צען.

ס׳איז very funny, אין די מקובלים, like, וויאזוי ס׳גייט לשיטתם. Sometimes זיי make from די, like, facts, אמונה, איז אין די, like, עבודה. טראכט נישט אז ס׳איז דא. וואס הייסט? מ׳זאגט, טראכט, ס׳איז נישט דא. ניין, ניין, ס׳זעט אויס אז ס׳איז יא דא. ניין, טראכט נישט. מאך נישט. מאך נישט אז ס׳זאל זיין מער ווי צען. ס׳איז די same question. דו זאגסט אז מ׳טראכט און מ׳וועט נישט וויסן.

דער סוד פון מנין — שכינה דארף א גרופע

אפשר אזוי, ס׳איז דא א מנין יודן, און א מנין איז נאר צען יודן. צען יודן קומען די שכינה. פארוואס קומט עס נאר ביי צען, נישט ביי ניין, מ׳ווייסט נישט. פארוואס דארף עכט קומט עס ביי איין יוד, ביי יעדע יוד האט עס שוין א כלל פון צען. באט ווי סענסט די ליטוויקוס קען עס נישט זען, קען מען נישט מאכן א מנין פון איין יוד. ס׳האט געמיינט ווייט. ווייט ווייט ניד טענד פיפל פאר די שכינה תקו? ס׳דארף זיין א גרופ, ס׳זאל זיין צען מענטשן, יא?

איין מענטש איז א גרופ? איך האב אסאך מענטשן, אסאך מענטשן. איין מענטש איז א גרופ, יא? ווען ווערט עס א גרופ? איך האב געהערט פון דעם. וואס מיינט א גרופ? איין מענטש איז א גרופ? ס׳דארף זיין א גרופ, די שכינה קען נישט פאר איין מענטש. שכינה מיינט א גרופ. שכינה מיינט א גרופ? שכינה מיינט א גרופ פיפל? שוין, וואס זאגט שכינה? שכינה מיינט מען קען זאגן קדוש קדוש קדוש, קדושת שם סוף הקודש. אקעי, איך קען נאך זאגן סייער זאכן, איך וועל זאגן פאר די שכינה.

שיעור אין ספר פרדס רמונים – צדקה, ספירות, און די גרענעצן פון חסד

די שיעור פון צדקה – העשיר לא ירבה והדל לא ימעיט

מגיד שיעור:

יא, זאג איך, לאמיר זאגן, לאמיר זאגן אז ס׳איז נישט מדאורייתא, אקעי? ערגעץ איז דא א שיעור וואס ס׳ווערט שלעכט. Because if you do this, you’ll give out all your money for צדקה, מארגן וועסטו זיין דער עני, סאו וואס וועסטו אויפטון? די שיעור איז basically אז דו זאלסט נישט ווערן אליין דער עני. That’s really all it is.

דאס איז די חובת הלבבות׳ס heuristic וואס די חכמים say. I don’t think it’s a כזית הכתומה, right? אז אפילו איינער האט פינף ביליאן דאלאר מעג ער געבן. איך מיין אז די פוסקים זאגן אז נישט. ס׳איז נישט קיין hard limit, ס׳איז אן ideal, א heuristic, א כלל. ס׳איז basically means to say, זיי assume אז 20% is enough to make you poor. ווער נישט ווייניגער ארימער ווייל דו געסט צופיל צדקה.

פארוואס? Because then you can’t give צדקה anymore. You destroy the צדקה. That’s basically the theory, right? איי, דו וועסט קענען זיין דער גביר? אקעי, לך נמי. קיצור, it doesn’t work that way in the world usually.

תלמיד:

פארוואס איז דאס שלעכט? יעדער וועט ווערן אן עני. יעדער דארף…

מגיד שיעור:

I don’t know, it’s not gonna work, right? קיינער גייט נישט האבן גענוג צו געבן.

תלמיד:

נו, וועלן זיין equal.

מגיד שיעור:

No, the reason, I think, I mean in the real world, the reason why it’s not gonna work is because דער עני איז usually אן עני ווייל ער קען נישט, ער איז א בטלן, ער קען נישט געבן צדקה. It’s not gonna…

תלמיד:

וואס איז די חובת הלבבות׳ס שאלה דעמאלטס?

מגיד שיעור:

I don’t know. איך ווייס נישט. איך בין נישט קיין חובת הלבבות׳ניק, איך ווייס נישט וואס ער זאגט. I’m just saying, די די די idea, I think, זיי ווילן נישט אז דו זאלסט ווערן אן עני. זיי ווילן נישט אז דו זאלסט ווערן אן עני. איך ווייס נישט צו ער גייט געבן געלט, ער גייט נישט געבן געלט. ער איז אן עני. ער איז אן עני. וואס גייט ער געבן?

תלמיד:

נאר איינער האט געזאגט אז די נקודה איז…

חסד אָן גבול, לעוועלס פון ספירות, און מחצית השקל

חסד בלי גבורה — דער משל פון קאָמוניזם

און דאָס איז וואָס די קאָמוניסטן כאַפּן נישט. א קאָמוניסט כאַפּט נישט אַז א קינד… איך וויל זען דעם גרעסטן עשיר, איך ווייס נישט, ער גייט זיך געבן די געלט. ס׳גייט אַרבעטן פאַר איין טאָג, אָבער די נעקסטע טאָג גייט שוין צוריק. פאַרוואָס? קיינער גייט נישט אַרבעטן. קיינער גייט נישט אַרבעטן, ווייל ער האָט נישט קיין געלט, וואָס מאַכט ער?

אָקיי, סאָו, נו, I’m just trying to say, דאָס וואָלט געווען called אַז ס׳איז חסד אָן א גבול, און דאָס איז שלעכט. לא כולו, לא תתבטל כנסת ישראל, איך ווייס נישט, right? ס׳פעלט… whatever, I’m just giving a משל. ס׳פעלט די גבורה וואָס מאַכט עס פאַר א גוטע זאַך.

זאָגסטו, ער האָט געגעבן אָן א גבול, זיין געלט איז אויסגעגאַנגען שנעל, ער האָט געהאַט א גבול. דער תירוץ איז, יאָ, but די גבול איז געווען אין די זעלבע level. הוא, מבחינתו, האָט ער געגעבן חסד אָן א גבול, נאָר די external world האָט אים געלימיטעט. So, but אין his little world, ער איז געווען limitless. און די תיקון איז, די ריכטיגע וועג פון געבן צדקה מיט א גבול וואָלט געזאָגט אַז דו דאַרפסט אַליינס האָבן די limit. ס׳דאַרף זיין ביי דיר אויך לויט וויפיל דו קענסט אַוועקגעבן. Otherwise, it’s gonna destroy you. יאָ, it’s true, אַז ס׳איז דאָ bigger levels אין די וועלט.

„עשר ולא תשע” — אויף וועלכע מדרגה?

סאָו, אין אַנדערע ווערטער, אין א געוויסע פּרט קען יאָ זיין, that’s what I’m saying. ווען מ׳זאָגט „עשר ולא תשע”, maybe that’s only true on the biggest… unlike וואָס דער רמ״ק האָט געזאָגט, maybe that’s only true on the biggest level, like די biggest כלל. באופן הכי כללי, איך ווייס, באופן הכי כללי, they will never be… there can’t be less than ten, unless the whole world is destroyed, I guess. די הרגות יהרגונו פון יענץ אויך. Within די structure פון די וועלט וואָס דער אייבערשטער האָט געמאַכט מיט די עשר ספירות. But ס׳קען יאָ זיין אַז אין לעיקוואָוד זאָל נישט זיין קיין ספירות, איך ווייס נישט, חכמה מלכות, ווייל זיי האָבן זיי destroyed. איך ווייס נישט וועלכע ספירה ס׳איז נישטאָ אין לבן, זיי זאָגן אַז ער קען זאָל עס זיין. דער רמ״ק׳ס קאַונט אַז ער קען נישט זיין. ווייל אין עני לעוועל זאָגט ער אַז מ׳דאַרף… באַט ער מעיבי זאָגט אַלע בחינת דיליילא, נישט בחינת פון ריעלע.

סאָו, אָבער לויט וואָס די קבלה זאָגט, איז יעדע זאַך דאָ, יעדע זאַך, יעדע זאַך פופציג טויזנט מאָל. סאָו, ס׳דאַזנט האָבן עטער. סאָו, דאָס איז דיפערענץ, און ס׳איז דאָ אַן דיפערענץ. ס׳איז דאָ בילט אין, ס׳איז דאָ בילט אין, ס׳איז דאָ בילט אין, ס׳איז אויס בילט אין א סערטן לעוועל.

דער חילוק צווישן לעוועלס — געלט אַלס משל

תלמיד: די געלט אַליין האָט אַלע ספירות.

מגיד שיעור: אמת, I can’t. But that’s not the relevant level. We’re always confusing different levels. אַוודאי. אויך אַז די געלט אַליין איז נישט איין ספירה. יעדע געלט איז פינף דאָלער. יעדע דאָלער איז נאָר איין דאָלער. איך בין מסכים. But we’re not talking about that level, right? That’s what I’m saying. ווען you say everything is built in, it’s true. But you can’t jump between one level or another.

ווען אונז זאָגן, זיין וועלט האָט ער דעסטרויד. So, ס׳איז געוואָרן תשע, און ס׳איז טאַקע געוואָרן הויז. דעס מייבי דעס פאַר מיר, זע ווי תריי שמיינט, אויב ס׳זאָל זיין נאָר ניין וועט זיין גאָרנישט. נישט אַז ס׳איז נישט דאָ אַזאַ זאַך וואָס ס׳איז נאָר דאָ ניין, ס׳איז נישט דאָ אַזאַ זאַך וואָס ס׳קען נישט שטיין, ס׳וועט חרוב ווערן.

דאָס איז אויס די קוועסטשן, ווי סאַך ריעליטי געבט מען פאַר די זאַכן וואָס זענען נישט ריל? איך מיין אַז מ׳דאַרף זיי געבן אַביסל ריעליטי, ווייל אַנדערש קען מען נישט רעדן וועגן זיין נאָרמאַל. דו זאָגסט, אַליבא די אמת איז נאָר דאָ צען. אָקיי, אָבער יעצט רעד איך פון די exact exact וועג ווי ס׳איז נישט. זאָגסט מיר, יאָ, איין step אַרויף, איין step אַרויף, איין step יעדע וועג, און מ׳לאָזט עס קיין אַלעס. But in the exact step, וואָס איז דאָ? ס׳דאַרף גלייבן. אַה, גלייב אין נישט אין די exact step, גלייב אין דיין step אַרויף.

This is why the normal people are very mad at the מקובלים, because מקובלים gives reality to what doesn’t have reality. ווייל זיי זאָגן אַז ס׳איז דאָ א פירוד. ווייסטו, ס׳איז דאָ א פירוד? שכוח, איך בין נחסקים, איך רעד ענקזעצטליך פון מיר אַז ס׳איז דאָ א פירוד. טו מיר עפּעס. רעד מקובלים, ס׳איז דאָ א פירוד. אָבער מ׳טאָר נישט אַזוי.

מיעוט שפע און מיעוט כללות — דער רמ״ק׳ס ביאור

ובחינת השפע. קען דו זאָגן אַז די ספירת היסוד איז בטל? וועל, זאָגט דער רמ״ק, נישט אַז דו רעדסט פון די אמת, פון די מציאות. אויב דו רעדסט פון די מיעוט השפע, קענסטו יאָ זאָגן, אַזוי ווי ס׳איז מיעוט שפעו ומיעוט כללותו.

מיעוט כללותו דזשאַסט מיינט אַז ס׳איז one less level, right? טינק אַבאַוט איט. אַז לעטס סעי, איף וואָלט געווען בשלימות וואָלט ער געקענט אַנקומען צו הונדערט, נאַו קען ער נאָר אַנקומען צו צען, right? סאָו ס׳פעלט. יעדע איינס פון יענע צען האָט נישט קיין צען, דו כאַפּסט? דו ביסט מסכים צו מיין חשבון?

דער רמ״ק זאָגט, איך בין סתם, איך באַמפּ אַריין אין די צוויי זאַכן וואָס ער זאָגט, אַז ס׳איז דאָ עשיר, ס׳איז דאָ יאָ אַן עשיר און א דל, אָבער אפילו זיי האָבן צען. און ער איז מסביר אין צוויי וועגן, מיט מעיבי אַריין די סעים, איך מיין נאָך.

וואָן איז מיעוט שפע, אַז ס׳איז דאָ מער, כאילו די צען פּיט אַריין אין דעם מער אָדער ווייניגער שפע. אָקיי, וואַטעווער דאָס מיינט, מיר ווילן דאָס קען אַווערן.

נאָך א זאַך זאָגט ער, מיעוט כללות, ווייל די תפארת איז אַן עושר. He’s always so מפורד, you could do all, מ׳קען רעדן פון אים אַלס טויזנט. צען מאָל צען, צען מאָל צען און צען. אָבער די דעה, די יסוד, סאַמטעמס קען מען נישט. מ׳קען נאָר רעדן וועגן הונדערט. סאָו אין אַדער ווארד, איטש ווארט אויף די זאַנדענדערט איז נישט קול מעשה׳ס, נאָר איינס. ס׳איז יאָ דאָ א לעוועל ווי ער איז מסכים אַז ס׳איז נישט קול מעשה׳ס. און מייבי אויב יו לוקט מיט א מייקראָסקאָפּט, וועט ער רעדן ווען ס׳קומט אַן א מייקראָסקאָפּט. דאָס איז דאָך די גאַנצע חילוק, אַוודאי מיט א מייקראָסקאָפּט. די ענדע פון די מקרא.

דער משל פון מנין און עשר ספירות

Like you’re saying, אַז מ׳דאַרף א מנין, האָט דער מהר״ן אַמאָר געזאָגט אַז ער דאַרף שטאַרבן מיט א מנין, ווייל ער דאַרף מיט זיינע עשר ספירות, עשר ספירות, עשר ספירות, right? זאָגסטו, זייער קיוט, באַט דער מנין מיינט אַז מ׳זאָל לערנען דאַווענען מיט זיין עשר ספירות, עשר ספירות, right.

אין די עקזעקט סעץ וואָס מ׳דאַרף זאָגן קדיש מיט א מנין, האָט ער נישט געקענט זאָגן קדיש. מיין ערשטער האָט ער געקענט זאָגן קדיש אין זיין קאָפּ. די ענטסע טעמען ווי ענני איז ותוב, וואָס האָט א געוויסע פּשט, א לעגאַליסטע, א נאָכדעם פּשט. מ׳דאַרף לעבן אין אַן אַנדערע וועלט בכלל. די תורה האָט געמיינט אַז די גאַנצע צייט זיך, מ׳דאַרף לעבן אין די עשרה ספירות.

But still, there’s different עשר ספירות. ס׳איז דאָ אַן עשר ספירות ווען צען אידן קומען זיך צוזאַם, און ס׳איז דאָ אַן אַנדערע עשר ספירות ווען דו אַליינס קומסט זיך צוזאַם. Now, it was true that דאָס פאָלק האָבן זיך נישט אַנגעטון, and they didn’t themselves unify themselves, and therefore, maybe they don’t count for a מנין בכלל אין דיין וועלט, ווייל זיי זענען נישט קיין מענטשן בכלל. אָקיי.

But also, ער קען נישט זאָגן קדיש. ער קען נאָר זאָגן, לאָמיר זאָגן אַז א צען ספירות, זיין קאָפּ איז דער… זיין קאָפּ קען זאָגן קדיש פאַר זיין גוף. ער קען נישט זאָגן קדיש מיט זיין מויל. I guess. I don’t know if he said קדיש. קדיש, ער מאַכט די ייחוד פון קדיש, מאַכט ער אין אַנדערע… אין זיין קאָפּ. צווישן זיין קאָפּ און זיין נאָז, וואַטעווער. ס׳איז אמת. ס׳איז אמת.

מחצית השקל — געלט און ספירות

גוט, מיר דאַרפן זיין קלאָר און וויסן די חילוק פון איין זאַך מיט די צווייטע. מחצית השקל. I still don’t understand how he’s gonna answer those questions, unfortunately. אַביסל. איך האָב זייער ליב די אימעדזש פון מחצית השקל, עס איז קאַנעקטעד צו דאָס. סאַונדס טו… מיינט מען האָט אפשר געוויזן פון משה. יאָ, באצבע. אויס פון באצבע, וואָס איז די אצבעות וואָס האָבן געלערנט וועגן… אַה, עס שטייט דווקא די באצבע? וויאַזוי דער… עדביר של אין של… די גאַנצע זייט.

נאָר, עווייטענע וואָס ער זאָגט, דער אייבערשטער זאָגט, יעדע זאַך איז ווערט געלט. און די נמשל דערפון איז אַז די יעדע זאַך איז ווערט ספירות. יעדע זאַך איז ווערט עפּעס אַן amount פון שפע, אָדער עפּעס אַן amount פון עקזיסטענס. טורנס אַפּ, עווייטינג איז די סעים.

אין קעפּיטאַליזם, everything is, you can buy everything from money. אָבער דאָס איז די נמשל דערפון איז אַז אַלעס קען מען קויפן פאַר עקזיסטענס. אַלעס קען מען טוישן. סעלס נאָר וויפיל, און וועלכע וועגן, און יוניטי איז די עקזיסטענס. But, יאָ, it shows the unity of everything. דאָס ווייט ס׳איז מיט דאָלער אין גאָרדער די טראַפסט, דו כאַפּסט? דו קענסט עס זאָגן פאַר די שירה? וואָס איז די סעניגע געלט? ניין, עושר לא ירבה! אַלאָו! דאָס זאָגט דו האָסט מער געלט, דאָס מאַכט דאָך נישט מער מענטש. דאָס איז די פאַרטער איינעם. ס׳איז דאָך אַלץ נאָר איינעם. איי דאָנט נאָו! וועג ווי דו לייק עס?

וועג ווי די פּראָבלעם אויף די עושר איז ווייל ער אַוועקגעבן זיין געלט, קען עס זאָל זיין גלייך מיט יעדן. איך קען נישט זיין קיין ליגנט, העלאָו, אַלעס איז א שיעור. איש אלי ארבע. און איינער פאַרשטייט אַז די געלט, קורסי אויף ריעליטי, איז די ערשטע ספירות. און די הומענט האָט מיר געזאָגט.

And that’s why there’s מחצית. And within that, there’s a מחצית המחצית. And the תפארת איז די הלל, און ער איז אויך אינצווישן. ער still didn’t understand די תורה, הלל. I’m missing, like the בעיסיק מפתח פון די גאַנצע דרוש בין איך מיסינג. Somehow, ער האָט פאַרשטאַנען אַז מיט די, maybe we’ll learn later תורה אויף…

He’s doing all this מכת ומשמח דאָ. איך גיי מאַכן א נייע ווערזשען פאַר די תרומה? די אַלע גייט שיין די ריכטיגע סייענט. נאָר מ׳קען נישט צו לערנען. כמו שנבער, העלאָ? וואָס איז דאָס פון שער יש לו תשע? איך ווייס נישט גאָרנישט נאָכנישט פון דאָ. האָט ער געוואָלט מיר זאָגן די תורה פון עשר ולא תשע?

סיכום: פיר פּירושים אויף „עשר ולא תשע”

איך קען הערן, יוצא לינו מזה, אַז ס׳איז דאָ נאָך א דריטע פּשט פון עשר ולא תשע, right? סאָו איין פּשט איז, לאָטס קאַונט די פּשטים, איין פּשט איז געווען אַז מ׳זאָל נישט רעכענען די אין סוף, און א צווייטע פּשט איז מ׳זאָל נישט רעכענען די מלכות, און א דריטע פּשט, דאָס איז ער געסט אויס אַז עשר ולא תשע, עשר ולא תשע, נאָך א פּשט אַז מ׳זאָל נישט רעכענען די עולם הבריאה, און דאָס איז די ענדע פון פּרק ה׳, עולם יכול לפרש. מ׳זאָל נישט אַראָפּצורעכענען די אין סוף, מ׳זאָל נישט אַראָפּרעכענען די מלכות, מ׳זאָל נישט צורעכענען די עולם הבריאה.

און נאָך א זאַך, מ׳זאָל נישט קיינמאָל מאַכן קיין חילוקים אין אייערע ספירה. אפילו ווען מ׳זאָגט אַז יעדע ספירה איז כלולה מעשר, זאָל מען נישט זאָגן אַז וויבאַלד ס׳איז דאָ חילוקים, ס׳איז דאָ יאָ שינויים אין די שפע, זאָל מען נישט זאָגן אַז עניי, ס׳איז עווער מער דען טען אָדער לעס דען טען. וועט קיינמאָל נישט מיינען דער אַלע. דאָס איז די לעצטער חידוש.

לא צו מאכן קיין כללות אין די ספירות

דער חידוש: קיין היררכיע פון “מער” און “ווייניקער” אין די ספירות

און נאך א זאך, מ׳זאל נישט קיינמאל מאכן קיין כללות אין איר ספירה. אפילו ווען מ׳זאגט אז אייערע ספירה איז כלל מעשה, זאל מען נישט זאגן אז וויבאלד ס׳איז דא חילוקים, ס׳איז דא יא שינויים אין די שפע, זאל מען נישט זאגן אז עני איז עטס עווער מער דען טען אדער לעסס דען טען.

דאס איז די לעוועל חידוש וואס ס׳שטייט דא. But to understand why, that’s enough. But צו פארשטיין פארוואס די תורה איז נישט קיין תורה—

—

[סוף השיעור]

✨ Transcription automatically generated by YiddishLabs, Editing by Claude Sonnet 4.5, Summary by Claude Opus 4.6

⚠️ Automated Transcript usually contains some errors. To be used for reference only.