המשכת מזון לשכינה מלמעלה | עמוד התפלה אות יח

סיכום השיעור 📋

דער מערכת פון הנהגה, שפע, און דער תכלית פון בריאה — א שיעור אויפן בעש״ט׳ס תורה

—

א. דער מערכת פון הנהגה — רב, רבי, מלך — און “יפתח בדורו”

דער יסוד פון דעם רמב״ם

דער רמב״ם זאגט אין דער הקדמה צו פרק חלק: מ׳פאלגט נישט דעם רב ווייל ער איז א גרויסער חכם — מ׳פאלגט משה רבינו. משה רבינו האט געהייסן מ׳זאל פאלגן די בית דין אשר בימיך. אפילו אויב דער דיין איז נישט אויף דעם גרעסטן מדריגה — “יפתח בדורו כשמואל בדורו.”

דער “פאליטישער” פשט — הנהגת העולם

אויף א פשוט׳ן אופן: עס דארף זיין תורה אחת לכולם. מ׳קען נישט לאזן יעדן מאכן זיין אייגענע הלכה. דערפאר דארף מען איין אויטאריטעט וואס מ׳פאלגט, אפילו ווען ער איז נישט דער גרעסטער.

דער חסידישער / קבלה׳דיגער פשט — מערכת השפע

עס איז דא א מערכת פון שפע — וויאזוי אלוקות ווערט נמשך אויף דער וועלט. די שפע קומט דורך דעם וואס שטייט בראש, אפילו ווען ער איז פערזענלעך נישט אויפן העכסטן מדריגה. אזוי ווי ביי א מלך גוי — “לב מלכים ביד ה'” — די שפע פון דער אומה קומט דורך אים, אפילו ווען ער איז א נידריגער מענטש. דאס קען זיין אן עונש פאר דער אומה אז זיי האבן א שוואכן מנהיג, אבער דער מערכת ארבעט נאך אלץ דורך אים.

דער עיקר חידוש: עס רעכנט זיך נישט דווקא מיט דער מדריגה פרטית פון דעם מענטש — עס גייט אום דער מערכת הכללית. אפילו יפתח — רוח הקודש איז צו אים געקומען, נישט ווייל ער האט אלע תנאים, נאר ווייל בהתאם למצב הדור איז ער געווען וואס מ׳האט געקענט טרעפן, און גענוג מינימאלע תנאים זענען דא געווען.

דער משל פון ניגונים — דער רבי און דער כלי

א מעשה מיטן באבוב׳ער רב: איינער האט געזאגט ער גייט צום באבוב׳ער רבי׳ן נישט ווייל ער האלט אז ער איז דער גרעסטער צדיק, נאר ווייל ער דארף זינגען די באבוב׳ער ניגונים — דאס איז זיין וועג וויאזוי ער קאנעקט זיך מיט שבת. ער קען נישט גיין אין סקווירא אדער בעלזא ווייל דארט זינגט מען אנדערע ניגונים.

דער טיפערער פונקט: דער ניגון איז א כלי — נישט דער עצם, נישט דער אור, אבער א נויטיגער כלי. א וויזשניצער חסיד דארף די וויזשניצע ניגונים כדי ממשיך צו זיין אויף זיך קדושת שבת. און עס דארף זיין א לעבעדיגער רבי וואס ברענגט אראפ דעם ניגון אויף דער וועלט — ער מאכט אז דער ניגון זאל זיך זינגען. דער רבי ברענגט די סיגנאלן, דער מסגרת וואס מאכט עס ארבעטן.

דיסקוסיע: גשמיות און רוחניות

עס איז אויפגעקומען א קשיא: האט דאס גשמיות׳דיגע (ניגון, בית המדרש) טאקע א שייכות מיט רוחניות? דער תשובה: יא — אזוי ווי א מצוה, וואס איז אויך גשמיות און רוחניות צוזאמען. עס ווענדט זיך וויאזוי מ׳קוקט עס אן.

—

ב. דער בעש״ט׳ס תורה אויף “תעשה לך תיבה” — צוויי מדריגות אין עבודת השם

דער ערשטער פשט: “חלונות מלמעלה” — שפע פאר די שכינה

דער אור האמת (פונעם מגיד ממעזריטש) ברענגט בשם דער בעש״ט: “תיבה” איז די שכינה (עולם הדיבור), און “חלונות מלמעלה” מיינט ברענגען מזון/שפע פאר די שכינה פון העכערע מדריגות — פון בינה (די ה׳ עילאה). דאס איז א באוועגונג פון למעלה למטה — אראפברענגען שפע.

פילע מהלכים

עס זענען פאראן פילע מהלכים אויף דעם בעש״ט׳ס תורה פון “תעשה לך תיבה” — מחשבות זרות, ניתוח, פארשידענע וועגן. יעדער תלמיד האט דעם ענין גענומען אויף זיין אייגענעם וועג, כאטש אין יסוד איז עס דאס זעלבע. דאס ווערט אויך געפונען אין קדושת לוי, פרי הארץ, און ר׳ אהרן מזיטאמיר.

מדריגה א׳ — מלמטה למעלה (מצד הנברא)

דער מענטש איז אין עולם השכחה — וואס דער בעש״ט רופט בחינת אחוריים — ער פארגעסט וואו ער שטייט. ער דארף א התעוררות — אריינקריכן אין עולמות עליונים, דערגרייכן דעם אמת פון וואו די וועלט שטאמט.

דער בעש״ט׳ס טעכניק: אריינלייגן אלע כוחות (אווערנעס, כוונה, דעת) אין די אותיות פון דאוונען/תורה. דורך דעם פארגעסט מען פון עולם הזה, מען הייבט אן צו זען אז די געוויינטלעכע לעבן איז “פיקטיוו.” אין דעם וועג אריין זענען דא אסאך מדריגות — ביז עולם אצילות, תחתים, שניים ושלישים, עולמות ושמות.

חסידות באכלל איז געוויינטלעך מלמטה למעלה — וויאזוי נוצט מען מצוות, שבת, קדושה כדי זיך מדבק צו זיין בעליונים. “תשוקת הנשמה לחזור לשורשה”, “מים התחתונים בוכים, אנן בעינן למהוי קמי מלכא.” דאס איז וואס פאסט פאר א נברא — ער איז נישט דער מקור, ער איז חסר, ער וויל צוריק.

מדריגה ב׳ — מלמעלה למטה (מצד הבורא)

אין קבלה (אריז״ל, זוהר) איז כמעט מפורש אז מלמטה למעלה איז נישט די תכלית — עס איז נאר דער ערשטער שלב. די אמת׳ע מטרה איז ממשיך זיין נייע שפע למטה — נייע אורות, מוחין, המשכות אראפברענגען אין דער וועלט.

מצד הבורא איז די כוונת הבריאה: בורא זיין, משגיח זיין, משפיע זיין, מחיה זיין, מטיב זיין — אראפברענגען אין דער וועלט, נישט צוריקנעמען. אין א געוויסע זין, דאס וואס נבראים ווילן — צוריקגיין צום מקור, “מחזיר עולם לתוהו ובוהו” — איז מצד הבורא א חורבן. (שבת איז “שביתה” נישט “השבתה”.)

—

ג. טבע הטוב להיטיב — דער יסוד פון השפעה

דער אייבערשטער׳ס מהות: צו געבן

דער אייבערשטער׳ס מהות איז “מהיטיב” — צו געבן. ווי דער רמב״ם און קבלה ספרים ברענגען: יעדע זאך וואס האט שלימות האלט נישט נאר פאר זיך, נאר גיט ווייטער. אין רוחניות איז דאס ווי “מדליק מנר לנר” — ווי רש״י זאגט אויף “ואצלתי מן הרוח” (און דער רמב״ן): “כמדליק מנר לנר ואין זה חסר כלום” — עס ווערט נאר מער און מער. גשמיות׳דיגע זאכן ווי געלט זענען אדער פאר מיר אדער פאר דיר, אבער דברים רוחניים — א דבר תורה למשל — וויל מען טבע׳דיג ווייטערגעבן, ווייל “שאין די באוצרותיו לכל בריותיו” — דער אייבערשטער האט גענוג אלקות נישט נאר פאר זיך, נאר פאר אלעס, און נאך פיל מער.

תענוג הבורא vs. תענוג הנברא

דער תענוג פון דעם בורא איז צו געבן, צו משפיע זיין — א תנועה פון ירידה (“וירד ה'”). דער תענוג פון דעם נברא איז צו באקומען, צו עולה זיין — א תנועה פון עליה, ווי שלהבת (פלאם) וואס שטרעבט ארויף. דאס איז דער חילוק צווישן זכר (משפיע — ירידה) און נקבה (מקבל — עליה).

קירוב און ריחוק ברוחניות — דער בעל הסולם׳ס לשון

ווייט זיין פון דעם אייבערשטער מיינט נישט ווייט אין מקום, נאר אנדערש זיין פון אים. אין רוחניות: צוויי זאכן וואס זענען ענליך זענען די זעלבע זאך; צוויי זאכן וואס זענען אנדערש זענען ווייט. דער אייבערשטער איז דער אבסאלוטער משפיע — אים פעלט גארנישט, ער קען נאר געבן. מיר זענען דער אבסאלוטער מקבל — אונז פעלט אלעס. דאס מאכט אונז די ווייטסטע פון אים — מער ווייט אפילו ווי א מלאך.

—

ד. ביטול איז נאר דער ערשטער שטאפל — דער וועג צו דומה לבוראו

ביטול = מידת המלכות — דער אנהייב

א מענטש וואס ווייסט נישט אז עס איז דא א בורא לעבט “בבחינת אחוריים” — ער באקומט חיות אבער ווייסט נישט דערפון. ער איז ווי “כמוץ אשר תדפנו רוח” — נישט קיין זאך. דורך דאוונען, קבלת עול מלכות שמים, ווערט ער א נברא — ער כאפט אז ער באקומט פון א מקור. אבער דעמאלטס כאפט ער ערשט ווי ווייט ער איז — ער איז פונקטליך דער היפך פון דעם אייבערשטער.

דער אמת׳דיגער ציל: ווערן דומה לבוראו

דער אייבערשטער וויל נישט אז א מענטש זאל בלייבן נאר א מקבל. “קדושים תהיו כי קדוש אני” — מען קען נישט ווערן דער זעלבער ווי גאט (נישט שווה, נישט זהה), אבער מען קען זיין דומה — ענליך. וואס הייסט דומה? ווערן א משפיע — א זאך וואס גיט, נישט נאר נעמט.

אמת׳דיגע דביקות איז נישט בלויז עולה זיין און מקבל זיין פון עולמות עליונים. דאס איז נאר דביקות רעלאטיוו צו פריער. אמת׳דיגע דביקות איז ווען מען ווערט ענליך צום אייבערשטער — און מען גיט אויך. מען ווערט א משפיע, מען האט הנאה נאר פון געבן — מזון, שפע, תורה פאר זאכן וואס זענען אונטער אים.

דער פאראדאקס פון צדיק — דער רבי ר׳ אלימלך׳ס ענין

א מענטש ארבעט זיין גאנצע לעבן צו ווערן א צדיק — ער וויל זיך גארנישט גשמיות, נאר דבוק זיין בה׳ און פארשטיין דברים עליונים. אבער ווען ער הייבט אן אמת צו פארשטיין דעם אייבערשטער, פארשטייט ער אז דעם אייבערשטער׳ס כוונה איז פארקערט — ער ווערט א רבי, מתפלל פאר אידן, משפיע שפע, זארגט פאר פרנסה, געזונט, קינדער.

דער ר׳ יוד הקדוש האט געפרעגט: צו טיילן געלט דארף מען זיין א צדיק? אבער דער אמת איז: דאס קומט פון אן אמת׳דיגע השגה אין אלקות — אז דער אייבערשטער האט געמאכט די וועלט “לא תוהו בראה לשבת יצרה” — נישט כדי אלע מדרגות זאלן פאניען למעלה, נאר כדי עליונים זאלן משפיע זיין פאר תחתונים.

—

ה. צוויי מדרגות אין כוונת אכילה: מנוח vs. אברהם אבינו

מנוח׳ס מדרגה — בירור ניצוצות (מלמטה למעלה)

מנוח איז געווען אן עם הארץ וואס האט נאר געוואוסט איין כוונה פון אכילה: מעלה זיין די דברים תחתונים לעליונים — אין עסן זענען דא ניצוצות קדושה, און מ׳דארף זיי מברר זיין און אויפהייבן. דערפאר שטייט ביי מנוח „והעליתיו” — ער האט געמיינט ער גייט מעלה זיין דעם עסן. ביי מנוח האט דער מלאך נישט געגעסן, נאר ער איז עולה געווען. אבער דאס איז נישט די אמת׳דיגע כוונת אכילה.

אברהם אבינו׳ס מדרגה — חפץ חסד (מלמעלה למטה)

אברהם אבינו האט געוואוסט די העכערע כוונה. ביי אברהם שטייט „ויאמר אלי מהר שלוש סאים קמח סולת לושי ועשי עוגות” — ער האט געגעבן צו עסן פאר די מלאכים, און זיי האבן טאקע געגעסן. אלס ראש החסידים איז זיין גאנצע דרך געווען: דער אייבערשטער איז חפץ חסד. ער האט ממשיך געווען פון דער העכסטער מדרגה פון חפץ חסד — ביז די מלאכים, ביז שרה, ביז איבעראל, ביז סדום אפילו.

ר׳ הערשעלע׳ס ביאור (דרך עבודה)

כוונת אכילה איז צו געדענקען אז דער אייבערשטער איז חפץ חסד — ער וויל גומל חסדים זיין פאר נבראים — און דער מענטש איז מקבל די הטבה. דאס ווערט געבראכט אין ילקוט תורת צבי (ליקוטי תורת צבי).

טעם אין עסן — א תנאי פאר כוונה

איינער האט געבעטן דעם רבי׳ן ער זאל צולייגן זאלץ צום עסן כדי עס זאל האבן א בעסערן טעם. א חכם (דער מנורת המאור) האט נישט פארשטאנען און געמיינט דער רבי עסט פאר תאוות. דער תירוץ: אין כתבי האריז״ל שטייט אז מ׳קען נישט מכוון זיין כוונת אכילה אויב דער עסן האט נישט קיין טעם. דער טעם איז א כלי פאר דער כוונה — „ספירת תענוג.”

—

ו. מקבל על מנת להשפיע — דער משל פון דער באבע׳ס קוגל

דער ערשטער וועג: מקבל לשם ההשפעה

ר׳ אשר׳ל רופט דאס „מקבל על מנת להשפיע.” דער אייבערשטער וויל משפיע זיין, און דער מענטש קען זיך אריינטראכטן: פארוואס האב איך ליב צו עסן? ווייל דער אייבערשטער האט ליב צו געבן צו עסן. ווען איך עס און האב הנאה — פון געזונט, פון כח, אפילו פון טעם — איז מיין הנאה נישט ווייל איך בין הונגעריג, נאר ווייל איך בין דער מקבל פון דעם אייבערשטן׳ס שפע.

דער משל

איינער גייט צו זיין באבע, און זי האט א „משוגעת” אז זי מוז געבן יעדן אייניקל קוגל. ער עסט די קוגל כדי די באבע זאל האבן הנאה פון געבן. ער האט הנאה פון דער קוגל — און אויב ער האט נישט הנאה, קען ער נישט מהנה זיין די באבע אויך נישט. ער איז נאך אלץ א מקבל, אבער ער איז מקבל לשם ההשפעה — ער כאפט אן דעם נקודת מבט פון דעם נותן, ער איז זיך משתתף אין דער הנאה פון דעם נותן. דאס איז אן אנדערע סארט אכילה, אן אנדערע סארט קבלת התענוג.

—

ז. דער רמ״ק׳ס העכערע מדרגה — נושא מזון לשכינה

דער פאראדאקס: געבן פאר עמיצן וואס איז העכער פון דיר

די שכינה איז אוודאי העכער פון דיר — די שכינה פון אצילות איז העכער פון יעדן איד, פון כלל ישראל. אבער ווען דו דאוונסט, טוסט א מצוה, אדער עסט לשם שמים — ברענגסטו א שפע פאר די שכינה. אויב די שכינה איז העכער פון דיר, דארפסטו דאך ווערן דבוק אין איר, נישט געבן פאר איר — דאס איז דער פאראדאקס.

דער רמ״ק׳ס משל: רבי און תלמיד

דער רמ״ק (ר׳ משה קארדאווערא) לערנט אז אין סדר ההשתלשלות איז יעדע מדרגה א ממוצע — ווי א רבי וואס איז ממוצע צווישן זיין רבי (פון וואו ער איז מקבל) און זיינע תלמידים (פאר וועמען ער איז משפיע). אונז זענען אלע תלמידי השכינה — ווי דער פסוק זאגט „וכל בניך למודי ה'” — א נביא איז א תלמיד פון דעם אייבערשטן, א פשוט׳ער איד איז א תלמיד פון א נביא.

דער תלמיד העלפט דעם רבי

דער בעש״ט׳ס תורה ברענגט ארויס אן אינטערעסאנטן חידוש: דער תכלית פון א תלמיד איז נישט בלויז צו זיין א מקבל — דער תכלית איז צו ווערן א משפיע. דער רבי קען נאר רעדן תורה ווען עמיצער איז דא צו הערן. אין א געוויסן זין העלפט דער תלמיד דעם רבי זיין א רבי. דער תלמיד איז אין א געוויסן אספעקט „העכער” פון דעם רבי׳ס אייגענעם צורך.

שפע לצורך עצמו און שפע לצורך השפעה

דער רמ״ק גיט א טיפן הסבר: דער רבי (און כל דבר עליון) באקומט שפע פון אויבן. אבער שפע האט צוויי בחינות:

– שפע לצורך עצמו (ייחוד אבא ואמא)

– שפע לצורך השפעה — צו געבן ווייטער

די שפע וואס איז בשביל השפעה קען נאר קומען ווען עס איז דא א מקבל אונטן. אן א מקבל, באקומט דער עליון אויך נישט דעם חלק שפע. דער רבי באקומט נאר תורה (אין דער פולער מאס) ווען תלמידים/חסידים זענען דא צו מקבל זיין. פאר זיך אליין באקומט ער א באגרענעצטע שיעור.

דער משל פון אלישע׳ס כלים (זוהר, פרשת לך לך)

אלישע האט געזאגט פאר דער אשה זי זאל צוגרייטן כלים — וויפיל כלים, אזויפיל שמן. דער שמן (שפע) איז אין אמת׳ן אין סוף, עס פעלט קיינמאל נישט. דער גבול איז נאר וויפיל מ׳קען מקבל זיין. די כלים אונטן מאכן אז דער שמן אויבן זאל זיך מתרבה זיין.

—

ח. סתימות זענען אלעמאל פון אונטן

א וויכטיגער חידוש: ווען מקובלים רעדן פון „מתקן זיין סתימות אין די צינורות אויבן” — איז דאס נאר בדרך השאלה. אין אמת׳ן זענען די סתימות אלעמאל אונטן. אויבן איז אלעמאל גוט. אבער וויבאלד עס איז עין מערכת (איין סיסטעם), א סתימה אונטן מאכט אז אויבן ווערט אויך מצומצם — נישט פאר זיך, אבער פאר דעם צו זיין א משפיע.

—

ט. יעדער נברא וויל זיין דומה ליוצרו

דער גאנצער תענוג פון יעדער דבר נברא — אפילו ספירות, מלאכים — איז צו געבן ווייטער. ווען א נברא האט נאר גענוג פאר זיך אבער קען נישט משפיע זיין, איז ער נפרד, ער איז נישט דומה ליוצרו. דאס איז דער טייטש פון „קרוב לה'” — צו זיין אזוי ווי אים, צו זיין א משפיע.

—

י. עמלק און פירוד — “אין השם שלם”

אפילו איין מענטש וואס לאזט נישט מקבל זיין די שפע, איז ער מפריד די גאנצע שרשרת ביז אויבן. דאס איז דער טייטש פון „אין השם שלם עד שימחה זרעו של עמלק” — עמלק איז מעכב בעד השפע, און ממילא ווערט נסתם די שפע דורך דער גאנצער קייט, און די עליונים ווערן כביכול נפרד.

—

יא. דער בעש״ט׳ס תורה וועגן תפילה — נישט פאר זיך אליין

דער בעש״ט׳ס יסוד

דער בעש״ט האט געזאגט (שטייט אין תולדות): ווען א מענטש איז מתפלל נאר פאר זיך אליין, מאכט ער א גרעסערע פירוד אין אנדערע פלעצער. אפילו ווען איינער האט אין זין נאר יחודים עליונים אבער נישט אז עס זאל אויך זיין השפעה אונטן — איז ער מפריד, ווייל ער שניידט אפ „כלי זנו” פון די עליונים צו די תחתונים.

דער משל פון „כל חמירא” (הומאריסטיש)

עמיצער האט מכוון געווען ביי „כל חמירא” אויף יציאת מצרים — א שיינע כוונה, אבער מ׳איז נישט יוצא, מ׳האט נאך אלץ חמץ אויף פסח! אזוי אויך — מ׳קען נישט מתפלל זיין נאר אויף יחודים עליונים און פארגעסן דעם פשוט׳ן צורך.

דער ריכטיגער וועג: לשם השכינה

מ׳מוז מתפלל זיין נישט לשם עצמו, נאר לשם השכינה — דאס מיינט: מאכן די תחתונים מוכן צו מקבל זיין די השפעה, און דורך דעם ווערט די גאנצע מערכה שלם. דאס איז דער טייטש פון „לשם יחוד קודשא בריך הוא ושכינתיה” — לשם דעם זיווג, לשם די שכינה, לשם די עליונים — אז די גאנצע קייט פון השפעה זאל ארבעטן ווי עס דארף.

תמלול מלא 📝

דער מערכת פון הנהגה — רב, רבי, מלך — און דער ענין פון “יפתח בדורו”

דער יסוד פון דעם רמב״ם: מ׳פאלגט משה רבינו, נישט דעם רב

דער רמב״ם זאגט אין די הקדמה צו פרק חלק אז ער פארשטייט די גאנצע מסורה פון משה. מענטשן זאגן: איך פאלג די היינטיגע בית דין, צו די היינטיגע רב — ער איז אפשר אזא גרויסע חכם, אבער ער איז נישט אזא גרויסע חכם ווי איך קען אים. דארף מען וויסן אז מ׳פאלגט נישט דעם רב — מ׳פאלגט משה רבינו. משה רבינו האט געהייסן מ׳זאל פאלגן די בית דין אשר בימיך. ס׳קען זיין אז ער איז א שוטה, ווי זיי הייסן, אז יפתח בדורו.

צוויי אופנים צו פארשטיין דעם ענין: פאליטיש און חסידיש

סאו יא, דאס איז — חסידים ווייס איך נישט ווי זיי קענען מקבל זיין אזא זאך, ווייל זיי דארפן יא אדער רעכטס אדער לינקס, אבער מ׳קען עס זאגן אויף א חסידישע וועג אויכעט.

ס׳איז אן ענין פון די מערכת. ס׳איז דא גרעסערע זאכן פון דיין מדריגה אדער די רבי׳ס מדריגה פערזענליך. ס׳איז איין זאך, אוודאי א גוטע זאך אז דער רבי איז א צדיק, אבער נאכדעם איז דא דער נושא פון די מערכת הכללית.

דער פאליטישער פשט

ס׳איז דא — על פי דער רמב״ם וואלט געזאגט פאליטיש — כדי פשוט זאל ארויסקומען אז תורה אחת יהיה לכם. ס׳קען נישט זיין אז יעדער איינער זאל זיך מאכן זיין אייגענע הלכה, אזויווי רבי עקיבא האט געזאגט.

יא, דאס איז דער פשט. דאס איז א פשוטע פשט. דאס איז א פשט על דרך א פשט, אדער אזויווי איך רוף פאליטיש — פאליטיש מיין איך הנהגת העולם.

דער חסידישער פשט: די מערכת פון שפע

אבער ס׳קען אויך זיין א חסידישע פשט. א חסידישע פשט וואלט געווען, קבלה׳דיג, חסידיש, איך ווייס נישט — אז ס׳איז דא א געוויסע וועג וויאזוי די שפע גייט, וויאזוי די המשכות אלוקות, וויאזוי מ׳ווילסט עס רופן, ארבעט אויף די וועלט.

און אפילו ווען ס׳איז דא א מלך, יא, אפילו לב מלכים ביד ה׳ — אפילו ס׳איז דא א מלך א גוי, און פשטות למעשה די שפע פון דער אומה קומט דורך אים — קען זיין אז ער איז גראדע א נידריגער גוי. ס׳רעכנט זיך נישט דווקא מיט די מדריגה פרטית פון דעם מענטש.

פארוואס איז דאס אזוי? קען זיין אז ס׳איז אן עונש פאר די אומה אז זיי האבן א מלך א רשע. אבער מ׳האלט זיך חייב בכבוד המלכות — נישט נאר גשמיות ווייל ער גייט דיך הרג׳ענען, ס׳קען זיין אז ס׳איז א רוחניות׳דיגע זאך אויכעט. ווייל אמת׳דיג, אויב דו ווילסט אנקומען צו די שפע וואס קומט אין דעם וועג, דארפסטו גיין דורך אים.

דער משל פון משה רבינו און יהושע

אויב איז כלל ישראל — לאמיר זאגן מ׳רעדט פון גאנץ כלל ישראל, ס׳איז מיר גרינגער צו רעדן ווי איינער, אזוי ווי חסידות. אויב משה רבינו, ער איז דער רבי — לאמיר זאגן ער האט עפעס א חסרון, איך ווייס, יהושע קען בעסער לערנען פון אים, עפעס קען ער בעסער, אז ער קען בעסער מאכן די חידושים — ס׳איז נישט קיין חילוק.

אבער דער שפע הכללי וואס געשעט דארף קומען דורך אים, און ס׳ארבעט אזוי אויך. אין אנדערע ווערטער, ס׳איז דא א געוויסע חסידישע ווארט צו זאגן אז דאס איז א חסידישע ווארט — אז א איד זאל גלייבן אין א שטעקן און ער וועט האבן א מדריגה. ס׳איז דא אזא זאך, ווייל א גרויסער חלק פון די…

זיי האלטן ווי א שטעקן, אמת, טאקע — ווייל דער ענין פון די סיסטעם, די מערכה ארבעט מיט דעם, אז ס׳איז דא איינער וואס שטעלט זיך בראש, און דורך אים קומט די השפעה פאר די אנדערע מענטשן.

די מינימאלע תנאים פאר א מנהיג

ס׳איז דא געוויסע תנאים — איך ווייס, ער קען נישט זיין ממש א רשע, א חזיר, קען זיין — אבער אויף וויפיל ס׳איז דא געוויסע מינימאלע תנאים, איז דא אין דעם אפילו אן ענין רוחני.

ס׳איז שווער פון אים צו זאגן, ווייל יפתח בדורו, יפתח בדורו — אז ס׳גייט רוח הקודש צו יפתח. וואס? נישט אלע תנאים, אבער גענוג תנאים. ער איז בסדר, ס׳איז א בהתאם למצב הדור — דאס איז געווען וואס מ׳האט געקענט טרעפן, מאיזה שהיא סיבה.

קען זיין ס׳איז טאקע א חסרון — ס׳זאגט נישט אז ס׳איז א חסרון — אז ס׳איז אזוי ווי אן עונש פאר די כלל אז זיי זאלן האבן א רבי אדער א מלך אדער עפעס וואס טויג נישט אזוי שטארק. אבער ס׳איז נכלל נישט דא קיין סאך אנדערע וועגן לגבי דער וועג פון די זאך, פון די געוויסע ספעציפישע שפע וואס דער מענטש…

משל פון ניגונים: דער רבי אלס כלי פאר די שפע

לאמיר זאגן, איך קען נישט זאגן אז ס׳איז דא א נארישע וועג, יא? לאמיר זאגן ס׳איז דא איינער — איך קען אים, איך געדענק זיך געשטאנען מיט דעם באבוב׳ער רב. ער האט געפרעגט איינעם וועלכע רבי גייט ער גיין, ער זאגט ער ווייסט נישט.

ביי אים פרייטאג צונאכטס דארף מען זינגען געוויסע ניגונים און זיך שאקלען ביי א געוויסע טיש אויף א געוויסע וועג, און ער זעט אז דער ברענגט דאס. ער קען נישט גיין אין בעלזא, איך ווייס שוין וואו, אין סקווירא — ווייל דארט איז דא א צדיק, ער קען נישט די סקווירא׳ער ניגון, ער דארף זינגען די באבוב׳ער ניגון. דא זינגט מען די באבוב׳ער ניגון, ער גייט דארט.

דו קענסט זאגן זייער ציניש, אבער דו קענסט זאגן אז איך האב א געוויסע וועג וויאזוי איך קאנעקט זיך מיט שבת, וויאזוי איך פראווע א שבת. קודם דארף עס זיין מיט די מסגרת, מיט די ניגון. אויב דער רבי פירט עס, אן א רבי ארבעט עס נישט.

ס׳מיינט אז איך האלט אז דער רבי איז א גרעסערע צדיק ווי זיין פלימעניק? ס׳האט נישט צו טון, איך בין נישט אזוי האלטן. איך האלט אז ער מאכט בעסער די שפיל — נישט די שפיל — ער ברענגט די סיגנאלן טוט ער.

אויב א צווייטער וועט מאכן די זעלבע סיגנאלן, דעמאלטס הייבט זיך אן טאקע א גרעסערע פראבלעם. אבער ביז דערווייל, ער האט נישט אזא שיינע בית המדרש, ער קען נישט זיין באבוב אן א שיינע בית המדרש, איך ווייס נישט! ס׳איז דא געוויסע הלכות וויאזוי ס׳ארבעט די סיגנאלן. ס׳איז נישט אזוי שוין.

דיסקוסיע: גשמיות און רוחניות

קהל: די גשמיות׳דיגע האט נישט קיין שייכות מיט די רוחניות׳דיגע.

מגיד שיעור: ס׳האט יא, ווייל דאס איז אזוי ווי א זאך וואס איז א מצוה, אזוי ווי א ניגון. וואס הייסט? ס׳איז גשמיות אדער רוחניות? איך ווייס נישט וועלכע ס׳איז. ס׳ווענדט זיך וויאזוי דו קוקסט עס אן.

קהל: דער זאגט אז זיי האבן געשעפט כח אז ער איז דער…

מגיד שיעור: ס׳האט יא, ווייל דאס איז אזוי ווי… ניין, ס׳איז ווייל דאס וואלט געווען אזוי ווי… קענסט זאגן ס׳איז געווען א מצוה? ס׳איז נישט די רוחניות באמת. איך ווייס נישט. ווייל דאס איז א חלק פון די חלק…

קהל: וואס איז געשען?

מגיד שיעור: איך זאג, אז דאס וואס איך האב גערעדט וועגן די ניגון, ענק דארפן ברענגען בעסערע טעלעפאנס מיט… איך ווייס נישט, איראן האט באמבארדירט ענקער טעלעפאן אדער עפעס…

ניין… נישט איך בין שולדיג, אמת? אונז זענען שולדיג. ער ווייסט, ער ווייסט. גיי אויפן טעלעפאן. לייג אריין די קאלער אויפן טעלעפאן, ס׳קען ארבעטן בעסער. ניין, דו ווייסט וואס מאכן אויף א טעלעפאן? פשוט א טעלעפאן, אה, וואס מען קאלט מיט א פאון נאמבער. שטעסט איך מיין?

איך זעה מיך אליין די גאנצע צייט. ענק ווייס איך נישט.

צוזאמענפאסונג: פאליטיש און חסידיש

איך זאג אן ענק, ווייל ס׳קען יא זיין אז ס׳איז א משל וואס עס איז געטונג געטו פארשטיין. ווייל מ׳רוצט שפע רוחני קיינע זיי לאסן דרייבן. ווייס איך נישט.

אבער, זאג אין ענק, ווייל דעיס איז עפעס א… קענסטו נישט זאגן? ס׳איז דא פאליטיש פשט. ס׳דארף זיין איין רבי, איינער דארף מחלט זיין ווען מ׳דאווענט מנחה. אקע, דאס איז דא א דזשאב פון א גבאי. באט… ס׳איז די קיצור. נישט זיין צו מיש. ס׳איז נישט קומען איינער אין די פריען איינער נאכמיטאג. מ׳עדטש קענען דאווענען מסיבה. ס׳איז נישט זיין איינער וואס איז מחלט. יא… ס׳איז טאטש פאליטיש, און די פשוט׳סטע וועג.

אויב איך זאל, א גרחמי ס׳דיג. ער טאטש. ער דארף פון איין איינער, וואס ער קען זינגען די ניגון וואס ער קען פירן… ער קען זינגען די ניגון וואס מען זינגט ביי אונז. דער געוויסער סארט ניגונ׳ס.

ער קען זיין אז א צווייטער רבי איז א גרעסערער צדיק, אבער ער זינגט אן אנדערע ניגון, אסאך מענטשן. עס איז נישט א שדר איינעס, איך האב נישט די פריון, מיך איז נישט קיין חילוק וועלכער ניגון מ׳זינגט. אבער איך זע אז אסאך מענטשן איז יא א חילוק, און א א געוויסער ליב דער בער יא, עס איז עס דארף זיין א אידיש אין אידיגון. איך ווייס נישט, אבער איך קען נישט, איך דארף אלס זיין אויף אידיש, און נפחס לישן הקודש. מ׳קעלט דעם רבי און מ׳ציילט דעם חסיד. ס׳איז אן דעם רבי ניגון. אבער די מאפסים דארף א רבי צו פירן די ניגון, שטימט?

דער רבי אלס דער וואס ברענגט אראפ דעם ניגון

סאו… עמ… דער ניגון קומט דאך אבער, כמעט קענסטו זען עס וועט דאך נישט. אמת, בסך הכל אונז ווילן סך הכל גיין מיט אונזער סיגנאל, מיט אונזער מהלך, אבער א חלק פון אונזער מהלך איז אז ס׳איז דא א רבי, איך ווייס נישט, אדער דער רבי ברענגט…

איך מיין אז דער רבי מאכט אז דער ניגון זאל זיך זינגען, נישט ער וועט זינגען דעם ניגון — ער קען זינגען אן אנדערע ניגון, הכי נמי. אבער דעמאלטס ווערט אויס די געוויסע זאך, ווערט אויס. נישט שלעכט, ער קען נישט נישט זיין אן אבל אז ער וועט ווערן א סאטמארער, אבער ער וועט שוין מער נישט זינגען די וויזשניצע ניגונים, וואס זאל מען טון?

אין אין דע איז אייגענטליך א געוויסע דאך א כלי — ס׳איז נישט די אור, ס׳איז נישט די עצם, יא? דער עצם איז למעלה פון דעם, אבער ביי וויזשניץ אחוץ, כדי ער זאל זיך, כדי ער זאל זיך ממשיך זיין אויף זיך די קדושת שבת דארף ער זינגען די וויזשניצע ניגונים.

אין וויזשניצע ניגון מיין איך מער ברחוב, מיין איך דווקא דעם ניגון — ער קען זינגען דעם ניגון אינדערהיים, אמת, אבער עס דארף צו זיין א רבי וואס ברענגט אראפ דעם ניגון אויף די וועלט, א לעבעדיגער מענטש וואס ער מאכט אז דער ניגון זאל זינגען.

עניוועיס…

איך מיין אז מצד הרבי, דארף דער רבי אויך ביטול, דאס איז אמת, פאר וואס רעדן אונז יעצט וועגן די רבי׳ס? ווייל זיי האבן אונז ווייטער אפגעהאקט.

אלווער? יא. אבער הערסט אונז? יא, אבער קענסט אונז רעדן וועגן בעל שם? וועגן בעל שם, שוין, קען רעדן וועגן בעל שם.

איך הער, איך הער יעצט.

איבערגאנג צום בעש״ט: צער על הטבע

בקיצור מען דארף מאכן א צער על הטבע, דאס איז די עיקר. יא, דא מאכן א צער על הטבע.

אבער איך בין געווען אז איך קען… צוריק… איך האב נאך געהאט די טענות אז… מען האט זיך אביסל געריקט. ניין, ס׳הייבט זיך אן ט״ז. די ערשטע אות איז ט״ז. ס׳שטייט די זעלבע זאך אבער א גאנצע ציילן.

פילע פשטים אויף “תעשה לך תיבה” — פון אור האמת בשם דער בעש״ט

דער פשט פון “ועמוד חלונות מלמעלה” — תיבה איז די שכינה

מגיד שיעור:

דער… דער… ס׳איז אנדערש ווי פריער. פריער האט מען עס געטייטשט, “ועמוד חלונות מלמעלה”, ס׳איז שוין געווען צוויי פשטים עובדים, אדער איין פשט. דאס ברענגט ער פון אור האמת. איך ווייס נישט. אור האמת איז פון די מגיד ממעזריטש. אהם… אבער השם בשם דער בעל שם טוב. אפשר דאס איז אויך געווען דער פריערדיגער פשט. פריער איז געשטאנען “ועמוד חלונות מלמעלה”, היינו אמא. סחר של סביב אש, ועי׳ בספר אור תורה. און די אות ט״ו. די אנדערע שטיקלעך האבן נישט געזאגט פשט ל״עמוד חלונות מלמעלה”.

אממ… ער גיבט דא צוויי פשטים, אבער נאכדעם גיבט ער צוויי פשטים. אבער די ערשטע פשט איז געווען אמא. און דא טייטשט ער “עמוד חלונות מלמעלה”, אז די תיבה איז די שכינה, אזוי קומט דא אויס, יא? “שהשכינה עולם הדיבור”, אזוי ווי ס׳שטייט פריער. תיבה ווייזט אויף די שכינה. און אזל ברענגען נחלה זיין, מאכל זיין, כאילו, יא? ומזון. אשר חלונות מלשון מאכל? ווייס איך נישט. ברענגען מזון פאר די שכינה פון העכערע מדריגה. זיינו פון בינה, רייט? געווענליך מיינט די ה׳ דארט פון בינה. עס ענדיגט זיך דארט. עס פארקערט מי למעלה למטה.

די שאלה פון למעלה למטה און למטה למעלה

קהל:

יא, עס איז אזוי ווי דו האסט געזאגט. סאו מ׳דארף דא, דו ווייסט וואס אונז ווילן רעדן וועגן.

מגיד שיעור:

איך מיין נישט מלשון רעדן, נאר אזוי ווי מ׳זאגט לעצטע וואך, איך זאג זאכן וואס איך לערן די גאנצע וואך, נאכדעם טרעפן מיר זיך דא. דאס איז אויך געווען א למעלה למטה, למטה למעלה שאלה, יא, אין וועלכע וועג גייט מען.

ס׳הייסט דא, קוק ממש די נעקסטע שטיקל, יא, די נעקסטע שטיקל שטייט, זאג די נעקסטע שטיקל אויך. מ׳דארף מאכן א רשימה פון וויפיל טייטשן ס׳איז דא אויף “תעשה לך תיבה”, אלע סארט מהלכים, מחשבות זרות ניתוח. יא, יעדער איינער האט עס גענומען אויף אזא וועג. נישט קיין חילוק, ס׳איז גענוג אז ער זאגט עס איינמאל, און יעדער איינער האט מפרש געווען אסאך מאל די זעלבע זאך.

די צוויי מדריגות אין עבודת השם

דער יסוד — צוויי לעוועלס אין חסידישע ספרים

מגיד שיעור:

איך זאג אז ס׳איז דא, איך וועל דיר ווייזן וואס איך מיין. ס׳איז דא די צוויי מדריגות וואס ער רעדט דא זייער קלאר. דער בעל שם טוב, איך ווייס נישט ווי קלאר דער בעל שם טוב זאגט דאס. ס׳איז דא פלעצער אין די חסיד׳ישע ספרים וואס רעדן קלאר די יחידה, די קדושת לוי און די פרי הארץ, דער תלמיד פון קדושת לוי, דער רבי אהרן מזיטאמיר, ער רעדט דארט אז ס׳איז דא די צוויי לעוועלס. ער זאגט אז ס׳איז דא צוויי, אפשר ברענגט ער דא אפילו פון אים שפעטער, איך זע דא די סארן.

מדריגה א׳ — מלמטה למעלה: דער וועג פון עולם השכחה צו עולמות עליונים

דער מצב פון עולם השכחה — בחינת אחוריים

מגיד שיעור:

ס׳איז דא א מענטש וואס דאס האבן מיר אנגערירט לכתחילה, אזוי ווי די ערשטע נקודה. די ערשטע נקודה איז, די ערשטע אזוי ווי תנועה, דאס איז ווען א מענטש איז אין די עולם השכחה, וואס דער בעל שם טוב רופט עס בחינת אחוריים, יא, ער פארגעסט, ער ווייסט נישט וואו ער שטייט זיך מיט זיך. ער דארף עפעס א וועג אריין, ער דארף עפעס א התעוררות, קענסט עס רופן, אבער ס׳איז התעוררות מיט א אלף.א. עולה צו זיין, באלייכטן עפעס, ער דארף עפעס אריינקריכן אין עולמות עליונים. עולמות עליונים מיינט די אמת, פון וואו די וועלט איז אמת, ער גייט נישט העכער ערגעץ.

דער בעש״ט׳ס טעכניק — אריינלייגן די כוחות אין די אותיות

און ער נוצט, דער בעל שם טוב׳ס וועג איז געווען צו נוצן די אותיות. דאס איז א טעכניק, א טעכניקא וויאזוי ער גייט אריין אין רוחניות. וויאזוי ער גייט אריין אין רוחניות? למשל׳דיג, זאגט ער פריער, ער לייגט אריין אלע זיינע כוחות אין די אות. כוחות מיינט ער זאגן זיין אווערנעס, יא, זיין כוונה, זיין דעת, נישט כוחות גשמיים. ער גייט אריין אין דעם, און אזוי האט מען גערעדט אין די אות ת׳ פון מגיד, ער פארגעסט פון די עולם הזה, ער פארגעסט פון די זאכן וואס ער האט געזען, ווייל ער הייבט אן צו זען אז די וועג וואס ער לעבט איז פיקטיוו, ס׳איז נישט עכטע זאכן, וכדומה. דאס איז די וועג אריין.

אסאך מדרגות אין די וועג אריין

אין די וועג אריין איז דא אסאך מדרגות, דו קענסט ארויפגיין ביז עולם אצילות, און אסאך לעוועלס וואס מיר האבן געלערנט פון דעם מגיד, אדער די תחתים, שניים ושלישים, עולמות ושמות אלוקים, וכו׳. דאס איז די וועג אריין, יא? אדער ארויס, קענסט עס רופן ארויס פון די וועלט, דרך למעלה.

חסידות איז באופן כללי מלמטה למעלה

די זאך איז, און דער בעל שם טוב רעדט זייער אסאך וועגן דעם, און דער בעל שם טוב איז באופן כללי, אויך חסידות איז מלמטה למעלה געווענליך. חסידות טרייט אלעס צו מסביר זיין אויף די זאך. וויאזוי נוצט מען די מצוות, אדער שבת, אדער קדושה, נישט קיין חילוק? וויאזוי נוצט מען זאכן כדי עולה צו זיין, כדי זיך מדבק צו זיין צוריק בעליונים, און צוריקברענגען אין תשובה, יא, צוריקברענגען די נשמה צו וואו זי איז געקומען פון, אזעלכע סארט זאכן.

מדריגה ב׳ — מלמעלה למטה: די אמת׳ע כוונת הבריאה

אין קבלה איז מלמטה למעלה נישט די תכלית

מגיד שיעור:

די זאך איז…

קהל:

וואס?

מגיד שיעור:

דאס איז פארקערט, יא. אין מקובלים למשל איז כמעט מפורש אין די אריז״ל אז דאס איז נישט די תכלית, אויך אין זוהר. דער אריז״ל האט אפילו א תורה וועגן דעם, וועגן מנוחה און די כוונת אכילה. אין קבלה, די מטרה פון תורה ומצוות איז נישט צוריקצוגיין, דאס איז א וועג, ס׳איז נאר די ערשטע שלב. די מטרה איז ממשיך צו זיין נייע שפע, נייע המשכה, צו דעם אורות, מוחין, און אלע מיני אזעלכע זאכן, צוריק למטה, צו ברענגען שפע למטה.

מצד הבורא און מצד הנברא — צוויי פארקערטע כיוונים

דאס הייסט, אין אנדערע ווערטער, כביכול, מצד הבורא, נישט מצד הנברא. דאס הייסט, וויבאלד ס׳איז דא נבראים — א גרויסע חידוש אז ס׳איז דא נבראים, מסתמא ס׳איז דא א תכלית און גאולה וויאזוי ס׳קען זיין, אבער אזוי זעט אויס אז ס׳איז דא נבראים — און די נבראים לעבן אין די עולם הפירוד ווי מ׳רופט עס, יא, זיי זענען נישט בשורשם, זיי ווייסן אפילו נישט פון זייער שורש, זיי זענען אינגאנצן אין גלות מצרים. אבער זיי ווייסן יא, זיי האבן פארגעסן, זיי זענען שוין ארויס פון גלות מצרים אבער זיי האלטן נישט אין די גאולה, “קרבה אל נפשי”.

תשוקת הנשמה לחזור לשורשה — דאס איז מצד הנברא

און זיי ווילן זיך דערמאנען, זיי ווילן זיך עולה זיין לשורשם, “תשוקת הנשמה לחזור לשורשה”. דו קענסט זאגן נישט נאר די נשמה, די עולמות אליינס, “מים התחתונים בוכים, אנחנו רוצים להיות לפני המלך”, אפילו די מלכים, די נשמות, אלעס, אלעס ציט אויף ארויף, ציט אויף ארויף צוריק צו זיך דערמאנען דעם מקור.

יעצט, דאס איז וואס נבראים טוען מצד הנברא, ווייל דאס איז וואס ס׳פאסט צו זיין א נברא. ער איז נישט דער מקור, ער איז נישט דער בורא, ער איז נישט דער מאציל, וויאזוי דו ווילסט אים רופן. ממילא, אבער ער ווייסט אז ער קומט פון דארט, ס׳פעלט אים, ער איז אלעמאל חסר, ער וויל אלעמאל צוריק עולה זיין.

מצד הבורא איז די כוונה צו ברענגען שפע למטה

מצד הבורא אבער איז עס פארקערט, אמת. מצד הבורא, די כוונת הבריאה איז — איך קען נישט זאגן כוונת הבריאה, נישט די בורא אליינס, כביכול, אבער מצד הבורא, מצד העליון, איז די גאנצע כוונת השם, די כוונת הבריאה, איז צו מאכן די וועלט, בורא זיין די וועלט, משגיח זיין אויף די וועלט, משפיע זיין שפע אויף די וועלט. דאס הייסט, ווייטער מחיה זיין, ווייטער מהנה זיין, לטוב וכו׳.

עבודת השם פון נבראים איז מצד הבורא א חורבן

סאו מצד הבורא איז אין א געוויסע זין דאס וואס מ׳רופט עבודת השם איז א חורבן. יא, שבת, שבת איז שביתה, נישט השבתה, ס׳איז בעצם א חורבן. דאס הייסט, מחזיר זיין עולם לתוהו ובוהו, וואס אלע צדיקים ווילן טון, איז נישט קיין וועג. דאס איז מצד דער אייבערשטער. מצד הנברא איז דאס וואס ער וויל, ווייל ער איז זייער ווייט. אבער מצד הבורא איז עס אמת׳דיג פארקערט. מצד הבורא איז די כוונה איז אז הקב״ה איז מטיב, און וויאזוי מ׳איז עס מסביר אין רמב״ם און אין קבלה. איך האב געטראכט אז דאס איז די לשון אין רמב״ם, אבער איך מיין אז ס׳איז נישט קיין אידע.

טבע הטוב להיטיב — דער יסוד פון השפעה

עס איז בעצם א חורבן, וואס הייסט “מחזרת על הפתחים”, וואס אלע צדיקים ווילן טון איז נישט קיין וועג. מצד די נברא איז דאס וואס ער וויל, ווייל ער איז זייער ווייט. אבער מצד די בורא איז עס אמת׳דיג פונקט פארקערט.

מצד די בורא איז פארקערט, איז די כוונות התפילות “מהיטיב”, און וויאזוי מ׳איז עס מסביר אין רמב״ם, אין קבלה, שטייט אז די לשון הרמב״ם, אבער איך מיין אז אין יעדע חסיד׳ישע ספר שטייט אויך אזוי: יעדע זאך וואס האט שלימות, יעדע זאך וואס האט שלימות מיט מציאות — די אייבערשטער איז די מערסטע מוצא, ער האט א מציאות מעצמו — און יעדע זאך וואס האט שלימות, פחות בעולם הרוחני, נישט נאר אין גשמיות, ס׳איז נישט אינגאנצן אזוי סאמטיימס ווייל ס׳איז טאקע דא א צמצום, אבער אין רוחניות, יעדע זאך וואס האט שלימות האלט נישט נאר פאר זיך, נאר ס׳געבט ווייטער.

דאס טייטשט “טבע הטוב להיטיב”, ווי אויב איינער קען האט עפעס א דבר תורה, וויל ער עס נישט האלטן פאר זיך, ער וויל עס געבן פאר יענעם. געלט איז א פראבלעם, ווייל ס׳איז אדער פאר מיר אדער פאר יענעם. אבער דברים מושכלים, דברים רוחניים, איז אלעמאל ווי די “מדליק מנר לנר” ווי רש״י זאגט אויף די לשון “ואצלתי מן הרוח”, וואס דארט קומט די לשון אצילות, ווי ס׳שטייט אין רמב״ן, “כמדליק מנר לנר ואין זה חסר כלום”, ס׳ווערט נאר מער און מער, ווייל דאס איז די טבע הטוב, וואס ס׳וויל ארויסגיין, ס׳וויל געבן מער, ווייל ס׳האט מער, ס׳האט נישט נאר גענוג פאר זיך. “שאין די באוצרותיו לכל בריותיו”, די אייבערשטער האט גענוג עקזיסטענץ, גענוג אלקות, נישט נאר פאר זיך אליין, נאר אויך פאר אלעס אנדערש, און פאר נאך אפאר זאכן, פאר אלעס, און ער קען זיך אלעמאל מאכן נאך, יא, ס׳איז פאר אלעס און פאר נאך פיל מער.

תענוג הבורא vs. תענוג הנברא

איז טייטש אז כביכול די תענוג, די תענוג פון די בורא איז זייער אנדערש פון די תענוג פון די נברא. וואס איז די לשון תענוג דא? ס׳איז א משל, די אייבערשטער האט נישט קיין תענוג, אבער די תענוג פון די בורא איז צו געבן, צו משפיע זיין. די תענוג פון די נברא, אז איינער ווערט, ער וויל זיין א נברא, ער וויל ווערן, איז צו געבן אראפ, אראפצוגיין.

די תענוג הבורא איז ירידה, “וירד ה'”, אראפצוגיין, ווי ירידות איז יא, ירידה שטייט אויך אין פרשת וישלח. אונז האלטן נאך שלעכט, איך האב געוואוסט, איך האלט נאך וישלח פון לעצטע וואך געלערנט. ירידה, מען גייט אראפ, דאס איז די תנועה פון די בורא. די תנועה פון די נברא איז עליה. די תנועה פון טשיקא אדער אייש, שלהבת קא, די אלע זאכן איז עליה. די תנועה פון א נקבה, די תנועה פון א נקבה איז עולה צו זיין, זיך מחבר זיין מיט די משפיע. אבער די תנועה פון א זכר איז פארקערט, איז צו געבן, צו משפיע זיין, להוריד את השפע לתחתונים. פארשטייט זיך אז ס׳איז נישט קיין סתירה, ווייל מיר דארפן רעדן עקסטער. על כל פנים, וועיט.

קירוב און ריחוק ברוחניות — דער בעל הסולם׳ס לשון

סאו, די צדיקים זענען דומים לבוראם. דאס הייסט, צו זיין א שלימות פון א מענטש, לאמיר טראכטן, דא ווערט ממש א פאראדאקס, אבער צו זיין א ריכטיגער מענטש, א מענטש וואס איז א ריכטיגער צדיק, א נשמה, וואס טייטש בכלל אז די נשמה איז ווייט, איז ירדה? ס׳איז נישט פשט אז די אייבערשטער איז עפעס א פארלייטער און מ׳קען ארויפקריכן אין די זיבעטע הימל. ס׳הייסט מ׳מיינט מדרגות רוחניות, יא? און וואס מיינט… ווי איך האלט נאר אינמיטן זאגן, יא, וואס מיינט… דאס איז די לשון פון בעל הסולם, רייט?

וואס מיינט צו זיין ווייט פון די אייבערשטער? ס׳מיינט צו זיין אנדערש פון אים, יא? ווייל אין רוחניות, צוויי זאכן וואס זענען ענליך זענען די זעלבע זאך. אין גשמיות, צוויי גופים זענען מחלק. איך מיט מיין חבר, אפילו אונז זענען זייער ענליך און אונז האבן ליב די זעלבע זאך, אבער אונז זענען צוויי אנדערע גופים, אונז זענען נישט די זעלבע. אבער אין רוחניות, אין מושכל, אין די נשמה, צוויי זאכן וואס זענען די זעלבע זענען די זעלבע זאך. און וויפיל זיי זענען די זעלבע, זענען זיי קרוב.

סאו קירוב און ריחוק ברוחניות מיינט נישט ווייט און נאנט במקום, ס׳איז נישטא קיין מקום וואס זאל מחלק זיין. די אייבערשטער איז מלא כל הארץ כבודו, מקומו של עולם. קירוב און ריחוק ברוחניות מיינט זיין אנדערש. ווען דו זאגסט אז אונז זענען ווייט פון די אייבערשטער, מיינט עס אז אונז זענען אנדערש פון אים.

די אייבערשטער איז, קענסט זאגן, די סיבה ראשונה, די אייבערשטער איז די ערשטע, ער איז א צד המשפיע, אים פעלט גארנישט, ער קען נאר געבן, ער געט נאר. און אונז פעלט אלעס. אונז זענען די גאנצע… דאס טייטשט צו זיין די ווייטסטע. אונז זענען די מערסטע נקבה, אונז זענען די מערסטע מקבל, ווייל אונז פעלט אלעס. אפילו א מלאך האט אויך מער מציאות ווי אונז, לאמיר זאגן. אונז זענען די ווייטסטע. דאס טייטשט זיין ווייט.

ביטול איז נאר דער ערשטער שטאפל

קומט אויס א זייער אינטערסאנטע זאך, אז ס׳הייסט אלעס וואס חסידישע ספרים רעדן וועגן ביטול איז נאר א סטעפ. אין א געוויסן זין, ווייל דו זאגסט אז איך בין ווייט פון דער אייבערשטער. סאו וואס מיינט איך בין ווייט פון דער אייבערשטער? איינער וואס איז אינגאנצן אזוי ווייט… ביטול מיינט מידת המלכות, יא, ביטול מלכות איז נאר די ערשטע שטאפל. ער קען זיין איינער אזוי ווייט אז ער ווייסט אפילו נישט אז ס׳איז דא א משפיע, ער ווייסט אפילו נישט אז ס׳איז דא א מקור, אז ער איז מנותק. וויאזוי ער קען לעבן? ער לעבט בבחינת אחוריים, יא, דער אייבערשטער גיבט אים אויך דעם חיות, אבער ער ווייסט נישט דערפון.

דאס איז די פראבלעם וואס אונז רוב מענטשן האלטן, פארדעם דארף מען עס אנהייבן פון “סור מרע ועשה טוב”, פון די מידת המלכות, פון אנהייבן צו הייבן צו כאפן בכלל אז דו ביסט א מקבל, אז דו ביסט א נברא. דו ביסט נאך נישט קיין נברא אפילו, פאר דעם דארפסטו אפילו נישט קיין נברא, ס׳איז נישט בחינת בריאה, ס׳איז נישט בחינת עפעס, ס׳איז בחינת עפעס סתם א… וויאזוי הייסט עס? ס׳איז אזוי ווי “כמוץ אשר תדפנו רוח”, יא, ס׳איז נישט קיין זאך.

ער דאוונט, ער איז מקבל עול מלכות שמים, יא, קבלה, ווערט ער א נברא. יעצט איז ער א נברא. יעצט, די בעיה איז אז דאס איז נישט גענוג, דאס איז נישט די תכלית, נישט אין דעם שטאפל. דאס איז נישט גענוג, ווייל וואס מיינט זיין א נברא? דאס הייסט דו ביסט געווען זייער ווייט פון דער אייבערשטער, דו האסט בכלל נישט געוואוסט אז ער האט דיך געמאכט. אקעי, יעצט ווייסטו, יעצט ביסטו א נברא. יעצט כאפסטו ערשט ווי ווייט דו ביסט, ווייל יעצט כאפסטו אז דו ביסט דער העפך פון אים, פונקטליך דער העפך. ווי ווייט עס קען זיין, כל עולם מעבר אחד ומעבר שני. דער אייבערשטער איז מעבר אחד, ער גיבט נאר, און דו ביסט מעבר שני, דו נעמסט נאר. דאס איז דאך די טייטש ביטול, דו כאפסט אז דו ביסט סתם א… “לשמה אין לו מגרמו כלום”, דו נעמסט נאר.

דער אמת׳דיגער ציל: ווערן דומה לבוראו

און דא, אין חסידישע ספרים און אין מקובלים איז דאס נישט קיין חידוש וואס דער אייבערשטער האט געמאכט, דער אייבערשטער וויל נישט אז ס׳זאל בלייבן אזוי. ס׳איז נישט קיין וועג אז א מענטש זאל בלייבן א נברא, ער זאל בלייבן נאר א מקבל, נאר בחינת נוקבא, נישט משפיע, ווייל דעמאלטס איז ער אמת׳דיג ווייט.

אגב, ליבא דאמת לאמיתו, פארדעם איך זאג אז ביטול איז מלכות, דו קענסט זאגן ביטול איז כתר, ווייל ליבא דאמת לאמיתו בלייבט ער אלעמאל אזוי, ס׳איז נישטא קיין וועג ארויס פון דעם, ווייל דו קענסט נישט ווערן קיין אמת׳דיגער בורא, קיין מענטש ווערט נישט קיין גאט. ליבא דאמת לאמיתו. אבער דו קענסט זיין דומה, פארדעם איז דא “קדושים תהיו כי קדוש אני”, דו קענסט זיין דומה, נישט שווה, נישט זהה, נישט די זעלבע, אבער דו קענסט זיין דומה.

און וואס טייטש אז ער איז דומה? דומה איז דער טייטש אז די יכולת פון נברא, דאס איז דאך די גאנצע סוגיא פון די עמידה חסיפה וכו׳. די אמת׳דיגע הטבה, דאס הייסט, קען מען זאגן די אנדערע וועג על דרך אגב, ווען א מענטש גייט ער וויל ארויפגיין, די תשוקת עליה איז זיך מספק ווען ער איז עולה וויפיל ער קען, ער איז א בורא, ער איז א נברא, ער איז א נברא, ער איז א נברא, צום סוף זעט ער, ער וויל נישט זיין א נברא. פארוואס זאל איך זיין א נברא? א נברא איז נישט קיין גוטע זאך, א נברא איז חסר, א נברא איז וואס קען נישט אפילו עקזיסטירן אליינס.

וויל ער זיין אזויווי א בורא, וויל ער זיין אזא סארט זאך, ער וויל, נישט נאר ער וויל, ער וויל זיין א זאך וואס געבט. סאו למשל, כלפי די וועלט איז א מענטש, לאמיר קענען זאגן באופן הכי פשוט, וויבאלד אז א מענטש איז כלפי די האט קינדער, יעדער מענטש האט קינדער, אדער בניך אלו תלמידיך, אדער מענטשן וואס זענען מושפעים פון אים, אפילו אין א געוויסע זין א נשמה מיט א גוף, יא?

פארוואס קומט אראפ די נשמה אין א גוף? ס׳איז בעצם די זעלבע שאלה פארוואס דער אייבערשטער האט געמאכט די וועלט, יא? פארוואס דער אייבערשטער מאכט די וועלט? ווייל ער וויל געבן. ער וויל געבן, דארף כאטש זיין עפעס, ער וויל געבן, דאס איז די תכלית פון די נתינה. און די נשמה קומט אראפ אין א גוף ווייל ער וויל משפיע זיין לתחתונים. ווען א מענטש איז מחיה זיין גוף, טוט ער וואס, איך וועל אנקומען צו דעם אין א מינוט וועגן כוונות אכילה.

אמת׳דיגע דביקות דורך השפעה

אבער ווען א מענטש לערנט אויס פאר אנדערע, איז א מענטש זאגט, אהא, איך וויל דאך עולה זיין, איך וויל אליינס נדבק זיין בעולמות העליונים און מקבל זיין אמת׳דיג מער. אבער דעמאלטס איז ער כמעט הפוך, דביקות רעלאטיוו צו וואס איז געווען פארדעם, רעלאטיוו צו יאכען צו זיין בבחינת אחוריים, אבער ס׳איז נישט קיין דביקות אמת׳דיג.

אמת׳דיגע דביקות איז ווען ער ווערט ענליך צו די גאט, ענליך צו די אייבערשטער, און ער געבט אויך. ער ווערט א משפיע, ער ווערט אזא סארט זאך וואס האט הנאה צו באקומען נאר צו געבן, נאר צו געבן מזון צו זאכן וואס זענען אונטער אים, לאמיר זאגן קודם כל זאכן וואס זענען אונטער אים. ער איז משפיע, מיט דעם איז ער מער דבוק, דאס איז דער טייטש.

יוסף מקבל את השכינה. וואס הייסט ער מקבל את השכינה? דו ביסט מקבל, דו ביסט מקבל זייער א גרויסע אור, אבער “ומחדש בטובו בכל יום תמיד” טייטש דו ביסט משפיע, ער גיט. יעצט ביסטו דומה לשכינה, דו ביסט נישט אמת׳דיג, כאילו עס שטייט “על נא תעזבנו”, אבער נישט אמת׳דיג אוועק, ס׳זעט אויס, דו ווייסט, דו פילסט עס אנדערש וכו׳, אבער למעשה איז ער א געבער. איז ער א געבער, דעמאלטס איז ער אמת׳דיג דומה לשכינה.

דער רבי ר׳ אלימלך׳ס ענין — דער פאראדאקס פון צדיק

און דעמאלטס ווערט דאס ממש א פאראדאקס, ווייל כאילו, און דאס איז דאך דער רבי ר׳ אלימלך וואס ער שרייבט דארט, אז א מענטש קען זיין ארבעטן זיין גאנצע לעבן צו זיין א צדיק, און א צדיק טייטש ער וויל זיך גארנישט גשמיות, ער וויל זיך זיין דבוק להשם, ער וויל זיך פארשטיין דברים עליונים. נאכדעם, ווען ער הייבט אן צו פארשטיין דעם אייבערשטן, פארשטייט ער אז דער אייבערשטער׳ס כוונה איז פארקערט, ווייל ער ווערט א רבי און ער הייבט אן צו מתפלל זיין און משפיע זיין שפע אויף אידן, און מאכן זיכער זיי האבן פרנסה, און זיי געבן זייערע קינדער, און זיי האבן געזונט, און אזעלכע סארט זאכן.

און ס׳איז געווען מענטשן וואס האבן געפרעגט, ר׳ יוד הקדוש האט נישט ליב געהאט דאס. ער איז געווען עפעס א צדיק, ווייל דאס איז א צדיק, און נאכדעם טיילט ער געלט. איך פארשטיי נישט, צו טיילן געלט דארף מען זיין א צדיק? יעדער איינער האט ליב צו טיילן געלט פאר דעם אנדערן. יא, ענק האבן זיך אפגעהאקט נאכאמאל.

אבער דער אמת איז אז דאס קומט פון אן אמת׳דיגע השגה אין וואס טייטש אלקות. וואס? דאס איז אז דער רבי ר׳ אלימלך… יא, די אמת׳דיגע השגה, א געוויסע אמת׳דיגע השגה אין אלקות, אז דער אייבערשטער האט נישט חורבן געמאכט די וועלט, “לא תוהו בראה לשבת יצרה”. דער אייבערשטער האט געמאכט די וועלט כדי נישט לשבת, כדי ס׳זאל זיין גראבע מענטשן אפגעהאקט פון דעם, יא, אבער ווי לאנג זיי זענען מקבל, זיי ווייסן אז זיי באקומען פון דעם. דער אייבערשטער׳ס מטרה איז אז ס׳זאל זיין א וועלט, אז א מענטש זאל משפיע זיין, אז די מדרגת עליונים זאלן געבן פאר די תחתונים, נישט אז אלע מדרגות עליונים זאלן פאניען זיין למעלה און נישט משפיע זיין.

כוונות אכילה — אריז״ל

סאו, דאס איז א גרויסע ענין. וועגן דעם, למשל, דאס האב איך געוואלט אנקומען, און אין אריז״ל שטייט אז ס׳איז דא צוויי כוונות פון אכילה, ס׳איז דא כוונות פון בירורים און ס׳איז דא כוונות פון המשכת שפע, יא?

דער אריז״ל זאגט אז מ׳האט הנאה, איך בין געווען א מעורר, ווייל… יא, דו ביסט אנגעקומען אז דו ביסט מער ווי ס׳איז געווען פריער. איך דארף נאך רעדן פון די… יא, יא. מ׳דארף רעדן וועגן די חילוק פון די מקובלים אין א מינוט. יא, יא, יא. די רעזולטאט איז דא אריך. איך האב עס געזען די וואך נאכאמאל. יא, יא. מ׳דארף רעדן די א נייע זאך. ס׳איז דא אז די מקובלים אז ס׳וועט ברענגען פון דעם פונקט. אבער ס׳איז אנדערש ווי די מקובלים אז ס׳וועט ברענגען פון דעם פונקט.

צוויי מדרגות אין כוונת אכילה: מנוח און אברהם אבינו

מנוח׳ס מדרגה — בירור ניצוצות

אונזער איזל זאגט דא צוויי כוונות אכילה. עס איז דא מנוח געווען עם הארץ. עס האט נאר געוואוסט איין כוונה. אבער אברהם אבינו האט געוואוסט די ערשטע כוונה.

מנוח איז א רמז פאר אמונה, ס׳איז שייך מ״א זאכן וואס מאכט די בירור פון די עסן, אז אכילה איז טאקע אז ס׳איז דא די אלע דברים תחתונים און ס׳זענען דא ניצוצות און מ׳דארף זיי מעלה זיין, און מנוח האט אויך געזאגט “והעליתיו”, ער האט געמיינט אז ער גייט מעלה זיין די עסן, די דברים תחתונים לעליונים. אבער דאס איז נישט די אמת׳דיגע כוונת אכילה, ווער ס׳קען ווייסט אז די כוונה איז נאך א מדרגה.

אברהם אבינו׳ס העכערע כוונה — חפץ חסד

די אמת׳דיגע כוונה איז ווי ס׳שטייט “ויאמר אלי מהר שלוש סאים קמח סולת לושי ועשי עוגות”, און וואס דאס מיינט, אברהם אבינו — וואס איז די חילוק?

אברהם אבינו האט געגעבן צו עסן פאר די מלאכים. ביי מנוח האבן די מלאכים נישט געגעסן, דער מלאך איז עולה געווען. אברהם אבינו האט געגעבן צו עסן פאר די מלאכים.

די טייטש איז אז אברהם אבינו׳ס כוונת אכילה איז נישט געווען אז ס׳איז שטאקעס למעלה, אז ער איז מעלה די דברים תחתונים לעליונים. זיין כוונת אכילה איז געווען, אדער זיין כוונה באופן כללי, ראש החסידים, איז געווען אז דער אייבערשטער איז חפץ חסד, דאס איז געווען זיין אלטע דרך — דער אייבערשטער איז חפץ חסד, און ער איז ממשיך געווען פון די העכסטע מדרגה פון וואס דער אייבערשטער איז חפץ חסד ביז די מלאכים, און נאכדעם ביז שרה, ביז איבעראל, ביז סדום אפילו, ער האט פרובירט. דאס איז די טייטש אן אנדערע כוונת אכילה.

ר׳ הערשעלע׳ס ביאור — דרך עבודה

איך האב געזען, דו ווילסט זאגן דרך עבודה, סאו איך האב געזען די ר׳ הערשעלע תשובה, איינער שרייבט, ער האט מקבל געווען משמו, אבער ער זאגט עס אויך אליינס, אז וואס איז די טייטש כוונת אכילה?

כוונת אכילה איז צו געדענקען האבן אז דער אייבערשטער איז חפץ חסד, דער אייבערשטער וויל גומל חסדים זיין פאר נבראים, און ער איז מקבל די הטבה. כוונת אכילה, דאס איז, ער מיינט די העכערע הטבה.

די מעשה מיט זאלץ — טעם אלס תנאי פאר כוונה

און דערפאר שטייט דארט, ס׳איז ארויסגעקומען א נייע מאל די ליקוטי תורת צבי, דארט האב איך עס געזען, ילקוט תורת צבי הייסט עס, דארט שטייט אז איינער האט אים געפרעגט, איינער האט געבעטן ער זאל צולייגן זאלץ צום עסן, ער זאל מאכן א בעסערן טעם, איז דער חכם, דער מנורת המאור האט נישט פארשטאנען, ער האט געזאגט אז דער רבי עסט פאר תאוות.

זאגט ער, דו ווייסט נישט אז ס׳שטייט אין כתבי האריז״ל אז מ׳קען מכוון זיין כוונת אכילה אויב די עסן האט נישט קיין טעם? איך ווייס נישט וואו ס׳שטייט, איך מיין אז ס׳שטייט, ס׳שטייט, קען זיין ס׳שטייט, אין בעל שם טוב שטייט עס זיכער, אין מגיד, אבער ס׳שטייט אין די כוונה האבן מיר געזען אז ער רעדט פון די כוונה פון גבורות חסד, די כוונה פון גבורות חסד, די פשט איז אז דער אייבערשטער האט ליב משפיע צו זיין, אבער דא שטייט עפעס אנדערש, דא איז די פשט אז דער מענטש איז מקבל די שפע.

מקבל על מנת להשפיע — דער משל פון דער באבע׳ס קוגל

אבער דארפסט פארשטיין, ס׳איז דא אזוי ווי, רבי אשר׳ל רופט דאס מקבל על מנת להשפיע, דא הייסט אז אויב דער אייבערשטער האט ליב צו זיין משפיע, די כח הרצון, דו ביסט מקבל פון דער אייבערשטער׳ס שפע וואס ער האט מיר צוגעגעבן.

דער ערשטער וועג — מקבל לשם ההשפעה

ס׳איז דא איין זאך אז אויב די עליונים, דער אייבערשטער וויל משפיע זיין, איז צו זיין א חלק פון דעם, מיט אנדערע ווערטער, צו זיין דער מקבל פון דעם, איז קענסט זיין א מקבל לשם עצמו, אזויווי פשוט איך פעלט עפעס, איך האב ליב צו עסן, איך ווייס נישט, איז עס איך.

און נאכדעם איז דא איינער וואס ער טראכט אריין, ניין, פארוואס האסטו ליב צו עסן? דו האסט ליב צו עסן ווייל דער אייבערשטער האט ליב צו געבן צו עסן. איז יעצט וואס איך עס און איך האב הנאה דערפון, צו איך האב הנאה פון די געזונט, עס געבט מיר כח, צו איך האב הנאה פון די טעם אפילו, די טעם איז די ספירת תענוג, על כל פנים איך האב הנאה דערפון, נישט ווייל איך בין הונגעריג, איך האב הנאה אז איך בין דער וואס איז מקבל פון דער אייבערשטער׳ס שפע וואס ער האט מיר צוגעגעבן.

דער משל פון דער באבע׳ס קוגל

אזוי ווי א משל, דאס איז נישט… ס׳איז דא ספרים וואס זאגן כמעט אזוי, למשל אזויווי א חילוק פון איינער וואס עסט ווייל ער איז הונגעריג, אדער איינער וואס ער גייט צו זיין באבע און זי האט א משוגעת אז זי דארף געבן פאר יעדן אייניקל קוגל, און ער עסט די קוגל כדי אז די באבע זאל האבן די הנאה פון געבן פאר די אייניקלעך קוגל. ס׳איז אזא זאך.

ער האט הנאה פון די קוגל, און אויב ער האט נישט הנאה דערפון האט ער נישט צוגעשטעלט די רצון פון די… ער האט נישט געקענט מהנה זיין די באבע אויך נישט. אבער וואס ער טוט איז, ער איז נאך אלץ א מקבל, אבער ער איז מקבל לשם ההשפעה, דאס הייסט ער איז מקבל מצד… ער קען אנקומען צו זיין אזוי, ער קען תופס זיין די נקודת מבט פון דער עליון, ער קען מקבל זיין כאילו ער קען זיך משתתף זיין אין די הנאה, נישט ווייל מיר, ער קען זיך משתתף זיין אין די הנאה פון דער נותן וואס ער וויל עס געבן. ס׳איז אן אנדערע סארט אכילה, אן אנדערע סארט קבלה, אן אנדערע סארט קבלת התענוג. דאס איז איין זאך וואס מ׳קען זאגן.

דער רמ״ק׳ס העכערע מדרגה — נושא מזון לשכינה

דער פאראדאקס פון שכינה

אבער דאס איז נישט גענוג. די מקובלים ווילן זאגן מער פון דעם, און דא שטייט זיכער מער פון דעם. דא שטייט, דא איז דא א ממש ווי א פאראדאקס, איך קען עס זאגן ווי אזוי דער רמ״ק איז עס מסביר, איך ווייס נישט ווי אזוי דער אריז״ל וואלט עס פארשטאנען.

דא שטייט א גרעסערע זאך. זעסטו דא די שכינה. די שכינה איז העכער פון דיר אדער נידריגער פון דיר? וועלכע? די שכינה איז אוודאי העכער פון דיר. די שכינה פון אצילות איז העכער פון יעדן איד, פון יעדע זאך, פון כלל ישראל. אבער ווען דו דאוונסט, אדער ווען דו טוסט א מצוה, אדער ווען דו עסט לשם שמים, ברענגסטו א שפע פאר די שכינה. דו ברענגסט ארויף א שפע, נישט נאר פאר דיר אליינס.

דא איז ממש אזויווי דו זאגסט, די למעלה בינה. אויב די שכינה איז העכער פון דיר, דארפסטו ווערן דבוק אין די שכינה, און נישט געבן פאר איר. שטימט? פארשטייסט מיין קשיא? דא איז עס באמת אזוי. די כוונה איז… קען זיין.

דיסקוסיע: שכינה אלס אספעקט פון השפעה

קהל: דאס איז איין וועג ווי מ׳קען עס זאגן. דו מיינסט צו זאגן אז על ידי וואס… שכינה איז די טייטש, לאמיר זאגן, שכינה איז דער אספעקט פון דאס אז דער אייבערשטער אליינס דארף וועמען צו געבן, כביכול ער דארף זיין א צווייטער זאלסט קענען געבן, און דאס הייסט שכינה. און ווען איך בין מקבל זיין השפעה, האט די שכינה… פארשטייסט וואס איך זאג?

מגיד שיעור: בסדר, מ׳קען אזוי זאגן. אבער איך מיין אז דער רמ״ק זאגט אנדערש. לאמיר זאגן וואס דער רמ״ק זאגט וועגן דעם. איך ווייס נישט צו דאס שטימט אין אלע לשונות.

דער רמ״ק׳ס משל — רבי און תלמיד

דער רמ״ק לערנט אזוי, בדרך משל, ער לערנט אזוי. דער רמ״ק לערנט אז די סדר ההשתלשלות איז דא א וועג וויאזוי עולמות… דו קענסט זאגן א משל פון א רבי און א תלמיד אפילו. אויב ביסטו א רבי, איז ער ממוצע צווישן די תורה אליינס, כביכול פון זיין רבי פון וואו ער איז מקבל זיין דאס, מיט די תלמידים, מיט וועמען ער איז משפיע צו. און דאס בלייבט.

דאס הייסט, מ׳זאגט אז דער תלמיד… לאמיר זאגן, אונז זענען אלע תלמידי השכינה, “וכל בניך למודי ה'”. טייטש, אונז זענען תלמידים פון דער אייבערשטער. ענק ווייסן אז ס׳איז דא אזא פסוק? “וכל בניך למודי ה'”. דאס מיינט א נביא. א נביא איז א תלמיד פון דער אייבערשטער. א פשוט׳ער איד איז א תלמיד פון א נביא. א נביא איז א תלמיד פון אייבערשטן.

Anyway, לאמיר זאגן דו ביסט דער תלמיד פון דעם רבי׳ן.

דער רבי און דער תלמיד — ווער דארף וועמען?

דער בעש״ט׳ס חידוש: דער תלמיד מאכט דעם רבי

מגיד שיעור:

ווייסן אז ס׳איז א פסוק? “וכל בניך למודי ה'”. וואס מיינט א נביא? א נביא איז א תלמיד פון דער אייבערשטער. א פשוט׳ער איד איז א תלמיד פון א נביא, און א נביא איז א תלמיד פון דער אייבערשטער.

עניוועיס, לאמיר זאגן דער ליבסטער תלמיד פון די… ער זאגט אבער, תכלית איז נישט צו זיין א תלמיד, תכלית איז צו זיין א משפיע. ער זאגט אבער, דער רבי — דאס איז דער ערשטער פשט וואס ער זאגט — דער רבי קען נאר רעדן ווען איינער רעדט. דער רבי האט ליב צו זיין א רבי, און איך העלף בעצם דער רבי זיין א רבי. נישט איך בין דער תלמיד וואס דארף, איך בין פשוט דער רבי׳ס… אין א געוויסן זין העכער פון דער רבי׳ס. ס׳איז זייער מאדנע. איך זאג דיר, א תורת בעל.

קהל:

וואס? דאס איז וואס ער האט געזאגט פריער.

מגיד שיעור:

מ׳קען עס זאגן אביסל אנדערש.

קהל:

וואס? איך וויל זאגן אביסל אנדערש.

דער רמ״ק׳ס ביאור: שפע לצורך השפעה

מגיד שיעור:

אבער די בעיה איז דאס אז קודם כל, אין א געוויסן זין איז עס אמת, ס׳איז נישט אמת, ס׳קען זיין אז ס׳איז א געוויסע כוונה. אבער ס׳שטימט נישט אזוי גוט מיט די לשונות וואס מקובלים זאגן, אדער אפילו וואס שטייט דא אז ער גיט מזון לשכינה.

די לשון פון… דער רמ״ק איז מסביר אזוי. דער רמ״ק איז מסביר אז דער רבי, ער איז מקבל שפע פון מלמעלה למטה, וויאזוי זאלן באקומען די עליונים, די שכינה, די ספירות, אפילו די ספירות דאצילות. אבער די שפע וואס זיי באקומען, ס׳איז דא א געוויסע אספעקט פון די שפע, דו קענסט רופן די מידת המלכות של השפע, נישט וואס איז פאר זיי. זיי באקומען שפע לצורך עצמם, האט נישט מיט דיר גארנישט. יא, מ׳רופט דאס בכלל ייחוד אבא ואמא. אבער די ייחוד וואס איז נישט לצורך עצמם, וואס איז לצורך השפעה, דארף זיין איינער אונטער דעם וואס זאל עס קענען מקבל זיין. ווייל אויב ס׳איז נישט דא איינער וואס קען מקבל זיין די השפעה, האט נישט דער טאטע אויך, און ס׳האט נישט דער רבי אויך נישט. דער רבי באקומט, אין אנדערע ווערטער קען מען זאגן אז דער רבי באקומט נאר תורה ווען די חסידים זענען דארט, די תלמידים זענען דארט כדי מקבל צו זיין די תורה. פאר זיך אליין דארף ער אויך באקומען תורה, אבער נישט אזוי פיל. ס׳איז א געוויסע שיעור, מיט א גבול, וויפיל ס׳פעלט אים אויס פאר זיין אייגענעם צורך.

אבער די תוספת שפע, יא, דער אריז״ל רופט דאס ייחוד הנשמות, ייחוד זו״ן. די תוספת שפע וואס איז דא, דאס באקומט נאר דער רבי, דאס באקומט נאר דער עליון, בשעת ער קומט נישט נאר עס אין חדש אליין, באקומט עס אויך פון אין סוף, אבער עס באקומט נאר בשעת ווען ס׳איז דא ווער ס׳זאל עס נעמען.

דער משל פון אלישע׳ס כלים

סאו דער רמ״ק, דער זוהר זאגט אין פרשת לך לך, ס׳איז דא אזא מין משל פון די כלים פון אלישע, יא? אלישע האט געזאגט פאר די אשה אז זי זאל צוגרייטן אסאך כלים, וויפיל כלים ס׳וועט זיין אזויפיל שמן וועט זיין. יעצט קען מען פרעגן, ווער מאכט דער שמן זאל זיך מתרבה זיין? אין א געוויסע וועג, די כלים מאכן אז דער שמן זאל נאך מתרבה זיין. ווייל שמן באמת׳דיג שפע איז דא עד אין סוף, ס׳פעלט נישט שמן. אין די עליונים, אין די אין סוף איז דא עד אין סוף שפע, ס׳פעלט חס ושלום נישט, ס׳איז נישט דא צו ווייניג. די גבול איז נאר די גבול וויפיל מ׳קען מקבל זיין, וויפיל איינער קען מקבל זיין.

דער יסוד: סתימות זענען אלעמאל פון אונטן

סאו אויב דו שטייסט דא אין די עולם התחתון און דו מאכסט כלים צו מקבל זיין שפע, אדער א בעסערע לשון, שפע, דו ביסט מתקן זיך אליין, דו ביסט מתקן די וועלט, ביסטו מרבה שפע בשכינה. נישט נאר דו זאגסט איך בין א גוטער, איך לאז די שכינה, ס׳קען זיין אז ס׳איז נישט קיין סתירה וואס איך האב פריער געזאגט, אבער דו ביסט אמת׳דיג מרבה שפע בשכינה בעליונים. נישט ווייל דו שטייסט העכער פון דעם, זי בלייבט העכער פון דיר, ס׳איז נישט די שאלה. אבער וויבאלד אז די תכלית פון די שפע, מ׳רעדט פון די בחינת שפע, יא יא, ס׳איז נאר כדי צו קענען געבן ווייטער, אהא, סאו די שכינה באקומט, וויפיל מער ס׳איז דא איינער וואס קען מקבל זיין די שפע השכינה, באקומט די שכינה אמת׳דיג מער שפע. ס׳איז נישט פאר איר אליינס, ס׳איז פאר דיר, אבער זי באקומט אמת׳דיג מער שפע, וויבאלד ס׳איז אזוי ווי א, נישט די סתימה איז אלעמאל פון אונטן, נישט פון אויבן, יא?

אין אנדערע ווערטער, די מקובלים זאגן אז אונז זענען מתקן די סתימות פון די צינורות אויבן. ס׳איז נישט אמת׳דיג, ס׳איז נאר אמת בדרך השאלה. די סתימות זענען אלעמאל אונטן, אויבן איז אלעמאל גוט. די סתימות זענען אלעמאל דא. די בעיה איז אז וויבאלד ס׳איז נישט קיין חילוק, ס׳איז עין מערכת, אויב ס׳איז דא א סתימה דא, ווערט עס סטאק דארט אויך, אויך ווערט עס מצומצם, ס׳ווערט גענוג פאר זיי אבער נישט גענוג צו זיין א משפיע.

יעדער נברא וויל זיין דומה ליוצרו

און די גאנצע תענוג פון די שכינה איז צו געבן ווייטער. די אמת׳דיגע תענוג, אזוי ווי יעדער דבר עליון, אויב ער האט נאר גענוג שפע שלמות פאר זיך און ער האט נישט פאר וועם צו געבן ווייטער, פילט ער זיך שלעכט, יא? ס׳איז א גרויסע חסרון, ער איז נישט דומה ליוצר, ער ווערט א דבר נפרד. סאו ווען מ׳זאגט אז אונז זענען מפריד די מדרגות עליונות, מיינט נישט אז די מדרגות עליונות דארפן אונז. מצד עצמם, אויף וויפיל די עולם האצילות אדער מלאכים, נישט קיין חילוק אין וועלכע מדרגה ער רעדט, וויפיל ער דארף עפעס פאר זיך, וויפיל ער איז א נברא, וויפיל ער איז א מקבל, ער איז פערפעקט, עס פעלט אים גארנישט. מ׳דארף זיין זיכער אז די עולמות העליונים דארפן אונז נישט פאר זיך אליינס.

אבער וויבאלד אז צו זיין פאר זיך אליינס איז נישט גענוג פאר קיין שום דבר נברא, יעדע זאך, יעדע דבר נברא אין דער וועלט וויל דאס זיין א משפיע, ער וויל דיר געבן ווייטער, ער פארשטייט זיך ער איז נישט דער ערשטער, ער איז א בחינה צווייטע בורא, ער באקומט די שפע פון דער אויבערשטער און ער גיבט עס ווייטער, ער וויל זיין, דאס איז דער נענסטער וואס א נברא קען זיין, ער וויל זיין נאה דומא ליוצרו, ער וויל געבן, און אויב איז נישט דא וועמען צו געבן, און דאס איז דער טייטש צו זיין מחובר לעליון, דאס איז דער טייטש צו זיין קרוב לה׳, מיינט צו זיין אזוי ווי אים, צו זיין איינער וואס קען משפיע זיין.

עמלק און פירוד — “אין השם שלם”

אויב דו האסט נישט צום סוף, אין דער סוף פון דער גאנצער תהליך איז דא א גוי, נישט קיין חילוק, א איד, א גרעסערע מדרגה, נישט קיין חילוק, איז דא עפעס איין מענטש וואס ער קען נישט מקבל זיין די שפע, איז ער מפריד די גאנצע שרשרת ביז אויבן, ווייל ער מאכט אז עס איז קלענערע שפע, נישט קלענער מצד עצמן נאר וואס זיי קענען געבן, און זיין קלענער פשט אז זיי זענען ווייניגער דומה לבוראם, זיי ווערן בחינת אחבא״ח, עס ווערט קלענער די יחוד קוב״ה ושכינתיה וכו׳ וכו׳. דאס הייסט אז על שמו אז ער האט מפריד געווען די ספירות העליונות, א מענטש קען נישט מפריד זיין די ספירות העליונות מצד עצמן, אבער וויפיל די ספירות העליונות קענען נאר זיין אמת׳דיג מחובר לבוראם ווען זיי געבן פאר די תחתונים, איז אויב א מענטש איז נישט מוכן, אויב די עולמות התחתונים איז נישט מוכן צו מקבל זיין, אפילו די לעצטע עולם, איז דא א געוויסע פירוד, “אין השם שלם עד שימחה זרעו של עמלק”, יא, אפילו עמלק איז דא אין דער עולם הזה, רעדסטו שוין פון דער עמלק של עולם העליון, וועגן דעם איז דא עמלק של עולם העליון.

און דער אייבערשטער קען נישט דורכגיין עמלק, איז דא שמו של השם, וואס שמו איז מהווה כל ההוויות, ער קען נישט מהווה זיין, דא איז דא עפעס א זאך וואס לאזט זיך נישט מהווה זיין, ער האט א בחירה, אקעי, מ׳דארף פארשטיין וויאזוי עס קען זיין, אבער עס קען זיין עפעס א זאך וואס ער לאזט זיך נישט, ער לאזט נישט באקומען די שפע, ער איז מעכב בעד השפע, און ממילא די גאנצע שרשרת ביז אויבן כמעט, אדער ווי הויך מ׳קען רעדן, ווערט נסתם די שפע, און ממילא ווערן זיי נפרד כביכול.

דער בעש״ט וועגן תפילה — נישט פאר זיך אליין

ממילא ווען א מענטש דאוונט, און דאס איז א כוונה וואס ער מעג האבן. ווייטער איז דא די שאלה וויאזוי דו ביסט מודע צו דעם, יעדער איינער וואס טוט דאס געשעט דאס, אזוי איז די וועלט, אבער נאכדעם איז דא א צדיק אדער א בעל דעת, ער ווייסט דערפון, ער קען וויסן פון דעם, דאס איז מכוון זיין יחידים. ער ווייסט, און דאס איז די “לשמה”. ווען דו ווייסט אז דו ביסט נישט מתפלל פאר זיך אליינס — דער בעל שם טוב האט געזאגט, אז ווען דו ביסט מתפלל פאר זיך אליינס, מאכסטו א גרעסערע פירור אין אנדערע פלעצער. דו ביסט מתפלל פאר זיך אליינס, פאר דיין אייגענע תפילה, דו ביסט נישט מתפלל פאר די… ווי יענער האט געזאגט, ער האט געזען איינער, עפעס א… ער האט מכוון געווען ביי די “כל חמירא” אויף די “יציאת מצרים”. דאס איז זייער א שיינע כוונה, אבער דו ביסט נישט יוצא, דו האסט נאך אלץ חמץ אויף פסח.

איך מיין צו זאגן, תפילה איז די פשט אז דו ביסט מתפלל, דו ביסט נישט יוצא די תפילה, דו מוזט מתפלל זיין נאר אויף די יחודים עליונים. דאס איז א פירור. נאר דאס זאגט דער בעל שם טוב, אז ער איז מתפלל, דאס איז דאך די… דער בעל שם טוב האט דאך דאס געזאגט, שטייט אין תולדות. ער איז מתפלל, ער האט אין זין די יחודים עליונים, און ער האט נישט אין זין אז עס זאל זיין דא אויך די השפעה. ער מיינט אים, ער איז מפריד, ווייל ער זאגט “כלי זנו” פון די עליונים צו די תחתונים. אבער די גאנצע תפקיד פון די עליונים איז צו געבן פאר די תחתונים. דאס איז בבחינת דעם, בבחינת השפעותיהם.

דער פשט פון “לשם יחוד קודשא בריך הוא ושכינתיה”

סאו ער מוז מתפלל זיין, אבער נישט לשם עצמו, נאר לשם התאווה, לשם השכינה. וואס שכינה דייטשט אז ער מאכט זיך גרייט צו זיין, ער מאכט די תחתונים מוכן צו מקבל זיין די השפעה, און דורך דעם ווערט… און ער האט דאס אין זין, ער האט אין זין אז ער מיינט באמת דאס, ווייל וואס ס׳גייט אים אן איז אז די שכינה זאל איך ארבעטן, נישט אז ער זאל האבן. פארקערט, די גאנצע מערכה איז דא כדי עס זאל ארבעטן. שוין, דאס איז דער פשט וואס דער רמ״ק האט מיר אויסגעלערנט.

קהל:

דאס איז די פשט פון “לשם יחוד קודשא בריך הוא ושכינתיה”?

מגיד שיעור:

פון?

קהל:

“לשם יחוד קודשא בריך הוא ושכינתיה”?

מגיד שיעור:

יא, לשם השכינה, לשם הזיווג, לשם העליונים.

שוין, יישר כח.

קהל:

שוין, יישר כח.

מגיד שיעור:

קומט א גוטע וואך.

קהל:

א גוטע וואך. דערשט. דא בלייבט דיר לעבן טעג נאך א גאנצע סיבה צו וואס פאראוועט טו מיט פאראוועט.

✨ Transcription automatically generated by YiddishLabs, Editing by Claude Sonnet 4.5, Summary by Claude Opus 4.6

⚠️ Automated Transcript usually contains some errors. To be used for reference only.