סיכום השיעור 📋
די פיר מדרגות פון תפילה דורך די פיר עולמות — א תורה פונעם בעש״ט און דעם מזריטשער מגיד
—
מקור פון דער תורה און דער חילוק צווישן בעש״ט און מגיד
דער מקור פון דער תורה איז מגיד דברי יעקב פ״ז — א תורה פונעם מזריטשער מגיד, וואס זאגט איבער דעם בעש״ט׳ס תורות אין זיין אייגענעם סגנון. עס ווערט אויך געבראכט אין כתר שם טוב, קונטרס אחדות.
דער סגנון-חילוק
– דער בעש״ט רעדט פלעין סטרעיט פון רוחניות — ער גייט נישט דורך דעם אומוועג פון גשמיות. ער רעדט פון דער פערספעקטיוו אז מ׳ווייסט שוין אז עס איז דא נשמות, אלוקות, עולמות — און ער זאגט מ׳דארף באלייכטן די ווארט, באלייכטן די אותיות. זיין שפראך איז „לכלול נשמתו.”
– דער מזריטשער מגיד נוצט דעם דרך פון קל וחומר פון גשמיות אויף רוחניות — אויב מען זעט תענוגים אין גשמיות, קל וחומר אין רוחניות. ער רעדט צו מענטשן וואס האלטן נאך נישט דערביי — ער הייבט אן א סטעפ פריער: קודם דארף מען פארגעסן פון זיין גוף, דערנאך אריינלייגן זיין כח אין די דיבורים.
אבער — דער בעש״ט האט יא געברויכט דעם קל וחומר אין זיין אגרת (בריוו): *”באוונך בשמחת חתן וכלה וקטניות בגשמיות, כל שכן במעלה עליונה כזו.”* דער חילוק איז זייער איידל — מער א סטייל-חילוק ווי א מהות׳דיגער חילוק.
דער מגיד׳ס הוספה
דער מגיד מוסיף: אין יעדע אות זענען דא עולמות, נשמות, אלוקות. ווען מען פארבינדט זיך מיט די אותיות ווערט מען יחידים — מען דארף זיך כולל זיין אין יעדע בחינה. דער נושא פון “עד שנעשה לאין” — ביז מען ווערט “אין” — דאס איז דער מגיד׳ס לשון, און דאס מיינט חכמה.
—
“בכל כחך” — וואס מיינט דאס?
“בכל כחך” מיינט נישט שרייען — דאס איז סתם נערות. “בכל כחך” מיינט “בכל כוונתך” — מיט אלע כוחות פון כוונה, נישט מיט אלע כוחות פון קול. דער מקור איז אין שולחן ערוך ביי “אמן יהא שמיה רבא” (תוספות).
דער “כח” וואס דער מגיד רעדט דערפון מיינט: זיין קאנשעסנעס, זיין אווערנעס — וואס דער מענטש פילט אז עקזיסטירט, וואס ער זעט בתור דברים קיימים, דאס לייגט ער אריין אין די אותיות. די אותיות אליין זענען נישט גופניים — זיי זענען דברים קדושים, דברים מופשטים, אין זיי ליגן אלע זאכן.
—
דער אויסגאנגס-פונקט: דער מענטש׳ס נאטירלעכע הנחה — “איך בין א גוף”
א מענטש לעבט געווענלעך מיט דער הנחה אז ער איז זיין גוף. דאס איז נישט א בפירוש׳דיגע שאלה-און-תשובה — דאס איז די גרונט-הנחה אונטער אלעס וואס ער טוט. פונקט ווי מען שטעלט זיך פאר אז ארויסגייענדיג אינדרויסן וועט מען זען דעם הימל — אזוי איז דאס אן “assumption” וואס ליגט אונטער דעם גאנצן לעבן, אפילו אן דעם וואס מען פרעגט זיך עס בפירוש.
דוגמא: א מענטש וואס איז צו גראב — ער גייט ארום א גאנצן טאג מיט דעם אין זיין קאפ, ער קומט אריין אין א פלאץ און פרובירט זיך צו באהאלטן. דאס איז נישט בלויז א חסרון פונעם גוף — דאס איז א סימן אז ער איידענטיפיצירט זיך מיטן גוף, דאס איז וואס ער איז.
דאס איז דער אויסגאנגס-פונקט פון דער תורה: מען דארף ארויסגיין פון דער הנחה דורך די מדרגות פון תפילה — פון גשמיות ביז “אין”.
—
סטעפ 1: עולם העשיה — פארגעסן פון זיך
דער בעש״ט׳ס תורה
מען זאל דאווענען מיט התלהבות ביז מען פארגעסט פון גשמיות. דער עצה איז “יעלה מעט מעט” — גיין שטיקלעכווייז, פון א ווארט צו א ווארט, פון אן אות צו אן אות. נישט פרובירן אויף איינמאל אריינצולייגן די גאנצע כוונה, נאר שטיל און פאמעלעך גיין ביז מען פארגעסט פון זיך אליין.
ביאור
ווען א מענטש לייגט אריין זיין גאנצע כח, כוונה, מודעות אין די אותיות — צוביסלעך פארגעסט ער פון זיין גוף. ער הייבט אן נישט צו געדענקען אז ער האט א גוף. דאס איז סטעפ איינס.
דער בעש״ט׳ס כלל: *”במקום שמחשבתו — שם הוא”* — וואו דיין מחשבה איז, דארט ביסטו. אויב דו ביסט אין דער נארמאלער מצב, ביסטו סטאק אין דיין גוף. אויב דו גייסט אריין אינגאנצן אין עפעס — אפילו אין שטותים — פארגעסטו פון דיין גוף, און דאס איז א וועג וויאזוי עס קען ווערן געבוירן א נייע זאך, וויאזוי א מענטש קען זיך טוישן.
דער פאראדאקס פון דאווענען מיט כוונה
א שווערע נקודה: ווען מ׳זאגט א מענטש ער זאל דאווענען מיט כוונה, געדענקט ער מער אז ער איז א גוף ווי פארדעם. ער ווערט ערנסט, ער דערמאנט זיך אן זיין גאנצע גוף, זיינע נידס, זיינע חסרונות — ער ווערט מער גשמי׳דיג פון דאווענען. דאס איז דער אפאזיט פון וואס דאווענען דארף זיין.
דער “טבע אדם” פראבלעם: ווי מער מען הייסט א מענטש פארגעסן פון זיך, דעסטו מער געדענקט ער זיך. מען זעט עס אין דער שפת הגוף פון רוב מענטשן ביים דאווענען — זיי זענען משוגע׳דיג אנקאמפארטבל.
דער ראיה פון איינשלאפן
מענטשן וואס שלאפן איין אינמיטן דאווענען — דאס איז דווקא א סימן אז זיי זענען אין דער ריכטיגער מדריגה. זיי פילן זיך באקוועם, דאווענען איז זייער נאטירלעכער פלאץ. אלטע אידן וואס שלאפן איין ביים דאווענען — ביי זיי איז דאווענען וואס זיי זענען, נישט עפעס פרעמדס. זיי שפירן נישט קיין סעלף-קאנשעסנעס.
דער סקולענער רבי פלעגט איינשלאפן אינמיטן עסן, אינמיטן א ברכה, אינמיטן אן עליה — ער איז געווען קאמפארטבל, נישט אנגעצויגן. ער האט געדאוונט מיט גרויסע חיות, אבער ווען ער איז געווען מיד, האט ער פשוט איינגעשלאפט — ווייל ער איז נישט געווען צו סעלף-אוועיר.
דאווענען דארף זיין ווי א וועקעישען — קודם פארגעסט מען א ביסל פון זיך.
מקורות
– רבי חיים ויטאל אין שער הקדושה — ווען א מענטש לערנט, דאוונט, אדער זאגט פסוקים, זאל ער געדענקען אז ער איז אינגאנצן א נשמה וואס רעדט, נישט זיין גוף, נישט זיינע כוחות הגוף.
– דער בעל התניא רופט עס “משתומם שעה אחת” — מ׳דארף קענען פארגעסן פון זיך.
– רבי פנחס מקאריץ רעדט וועגן דעם אין מער גשמיות׳דיגע וועגן — למשל, מ׳קלענט די הויז פאר פסח כדי ער זאל פארגעסן אביסל פון זיך.
דער סדר התפילה
לויט דער סדר פון עולמות של מעלה ושל מטה — קודם זאג פסוקי דזמרה, רעד וועגן די שטערנס וואס זינגען פאר׳ן אייבערשטן, די כוכבי אור — פארגעס אביסל פון זיך. דאס איז דער ערשטער סטעפ. פארדעם הייבט זיך גארנישט אן — פארדעם איז מען סטאק אין גופניות.
—
סטעפ 2: עולם היצירה — די תענוג פון יחוד אותיות
דער בעש״ט׳ס תורה
*”נאך דעם יחשוב שהאותיות מתחברות”* — נאכדעם וואס מען האט פארגעסן פון זיך, זאל מען טראכטן אז די אותיות טרעפן זיך איינער מיט דער צווייטער, און דאס איז א גרויסע תענוג.
ביאור — וואס איז די תענוג?
דער “זיך” קען זיך נישט קאנעקטן מיט גארנישט — ער איז סטאק אין זיין אייגענעם גוף. אבער אותיות קענען זיך קאנעקטן: צוויי אותיות ווערן א ווארט, צוויי ווערטער ווערן א זאץ, עס ווערט א שטיקל, עס ווערט עפעס.
דער משל: יעדע ווארט אין דאווענען — למשל “יהללו את שם ה׳” — האט אן אינדעפענדענטע מציאות, א נשמה, א ניצוץ קדוש. עס איז א געוואלדיגע זאך פאר זיך אליין. אבער ווען צוויי ווערטער טרעפן זיך צוזאמען, איז עס נאך מער געשמאק — ווי צוויי אידן וואס טרעפן זיך און זאגן “שלום עליכם”. ביידע זענען גוט אליין, אבער צוזאמען איז בעסער.
א וויכטיגער חילוק: רוחניות vs. גשמיות
אין גשמיות טרעפן זיך זאכן נאר ווען עפעס פעלט — יעדער תענוג איז אביסל “פּראבלעם-סאלווינג” (א מענטש איז הונגעריג, ער עסט, ער סאלוועט דעם חסרון). אבער ברוחניות איז נישט קיין חסרון — ווי צוויי אידן וואס האבן אהבת חברים, אדער צוויי דברי תורה (א קשיא און א תירוץ) — איז דער צוזאמטרעף נישט פון חסרון, נאר פון שלימות. א קשיא אויף דברי תורה איז אליינס א דבר שבקדושה.
פון צוויי ווערט איינס: דער גרויסער תענוג איז ווען מען מאכט פון צוויי זאכן איין זאך — א מער שלימות׳דיגע, מער קאמפליצירטע זאך. דאס איז א גרויסע שמחה.
—
תענוג פון התאחדות — בגשמיות און ברוחניות
דער עיקר ענין: תענוג קומט פון צוזאמקומען
דער תענוג וואס א מענטש פילט בגשמיות איז נישט בלויז דער אייגענער הנאה — עס איז דער תענוג פון התאחדות, פון צוזאמקומען מיט נאך א זאך אדער נאך א מענטש. ווען צוויי זאכן טרעפן זיך צוזאמען, ווערט נישט בלויז “דאפּלט” — עס ווערט א גאנץ נייע עולם פון תענוג, א “דריטע זאך שיוצא מביניהם.”
דער משל: איך מיט א שטיקל קוגל צוזאמען — דאס איז א שידוך. די חיות אין דעם עסן און די חיות אין מיר טרעפן זיך, און ביידע לעבן בעסער. עסן מיט נאך מענטשן איז א גרעסערע תענוג ווי עסן אליין — אפילו יעדער עסט פאר זיך.
חידוש: תענוגים גשמיים זענען בעצם גוטע זאכן
דער מגיד און דער בעש״ט האבן נישט מורא געהאט פון גשמיות׳דיגע תענוגים. מיר זענען צוגעוואוינט אז תענוגים גשמיים זענען א פּראבלעם — אבער דאס איז נאר ווייל א מענטש ווערט “סטאק” אין דעם משל און פארגעסט דעם נמשל. בעצם — אלע זאכן וואס זענען געשמאק בגשמיות זענען גוטע זאכן. עס איז נישטא קיין תענוג וואס איז בעצם א שלעכטע זאך. אלע תענוגים מאכן א מענטש בעסער לעבן.
דער אייבערשטער האט געקענט מאכן אז מענטשן זאלן לעבן דורך אן IV-איינשפּריץ. אבער בעצם איז עס טיפער: וואס איז גוט, טעיסט אויך גוט — דאס איז די בריאה ווי דער אייבערשטער האט זי באשאפן. (מ׳קען זיך טועה זיין — דאס האט צו טון מיט קליפה, מ׳דארף מברר זיין.)
תענוג פון זיווג — א נאך גרעסערער תענוג
*”לא טוב היות האדם לבדו”* — דער מענטש זוכט א שותף, א שלימות. דער תענוג פון זיווג איז נאך גרעסער ווייל עס מאכט נישט בלויז דיר לעבן — עס מאכט די גאנצע וועלט לעבן. *”לא תוהו בראה, לשבת יצרה.”* פון דער התאחדות ווערן נייע נשמות, נייע מענטשן. אלע תענוגים אין דער וועלט זענען שידוכים.
—
סטעפ 3: עולם הבריאה — אותיות המחשבה
דער בעש״ט׳ס תורה
דער דריטער לעוועל: מען קומט צו אותיות פון מחשבה — *”ועבר לאותיות המחשבה, ולא ישמע מה שהוא מדבר.”* ער הערט נישט מער וואס ער רעדט — ער ווייסט עס נאר במחשבה. ער רעדט נאך (ווייל ער דאוונט), אבער ער ווייסט נישט דערפון.
ביאור
דאס איז דער לעוועל פון בינה — מען האט א הבנה, א איידיע, אבער עס איז נאך אלץ אין ווערטער. אותיות המחשבה זענען נאך אלץ א מלבוש — זיי זענען די “גשמיות שבמחשבה.” מען איז זיך מסביר פאר זיך אליין וואס מען זעט. דער בעל התניא רופט דאס “עולם המלאה” — בינה.
דער משל פון דער שיינער בוים — ביז עולם הבריאה
א מענטש גייט אינדרויסן און זעט א שיינע בוים:
1. עולם העשיה (דיבור): ער זאגט “מה נאה אילן זה”, ער מאכט א ברכה “שככה לו בעולמו” — ער לייגט זיך אריין אין די ווערטער, אין דעם קלאנג. ער זאגט עס אפאר מאל.
2. עולם היצירה (קאנעקשן פון ווערטער): די ווערטער קאנעקטן זיך — “שככה לו בעולמו” ווערט איין גאנצע “חתונה” אין קאפ. ווי צוויי מענטשן האבן חתונה און מען טאנצט ארום — אזוי טאנצן די ווערטער צוזאמען, זיי באקומען א צוזאמענהאנג.
3. עולם הבריאה (אותיות המחשבה): ער הערט שוין נישט די ווערטער, נאר ער האט די איידיע, דעם געדאנק — “דער אייבערשטער האט געמאכט אזא שיינע בוים.” אבער דאס איז נאך אלץ א הסבר, נאך אלץ ווערטער אויף א “סקרין׳קעלע” אין קאפ.
—
סטעפ 4: עולם האצילות — מידת ה״אין”, חכמה, די ריעליטי אליינס
דער בעש״ט׳ס תורה
*”יבטל בדעת עין כל כוחותיו הגשמיות”* — אלע גשמיות׳דיגע כוחות ווערן בטל. דאס איז מדת החכמה, מדת ה״אין” — דער מענטש ווערט “אין.”
ביאור — דער חילוק צווישן אותיות המחשבה און די ריעליטי אליינס
דער אמת׳ער דורכברוך איז ווען מען דערגרייכט עולם האצילות — דארט פאלן אוועק אלע כוחות און חושים, אינקלודינג די מחשבה אליין, און מען שטייט פאר דער ריעליטי אליינס. ער טראכט שוין אויך נישט אין אותיות — די אותיות פון מחשבה זענען די “גשמיות שבמחשבה.”
דער משל פון דער שיינער בוים — דער פערטער שטאפל
4. עולם האצילות (עין/ריעליטי): נתבטלו אצלו כל הכוחות והחושים — אינקלודינג די מחשבה. ס׳איז פשוט דא א שיינע בוים אין פראנט פון אים. נישט די ווערטער וואס זאגן “ס׳איז א שיינע בוים”, נישט דער הסבר אז זי איז צוואנציג אמות הויך — נאר די זאך אליינס. די ריעליטי איז נישט די ווערטער וועגן איר, די ריעליטי איז די ריעליטי.
דער עיקר חידוש: ווערטער זענען נישט ריעליטי
אלע ווערטער — אפילו די טיפסטע — זענען נאך אלץ עולם הבינה. מען קען נישט מיט ווערטער אויסדריקן עולם האצילות, ווייל ווערטער זענען “עקזעקטלי” דער הסבר, נישט די זאך. נאר דער הסבר קען מען נאך זאגן — אבער די ריעליטי אליינס איז ביינד ווערטער.
הסתכלות vs. הבנה
עולם האצילות ווערט אויך גערופן הסתכלות אדער ראיה — נישט אז ער פארשטייט עס, נאר ער קוקט דערויף. דער חילוק צווישן “understanding” (וואס איז אין מיין קאפ, מיין דיבור) און “insight” (in-sight — ער זעט איין) — דאס איז דער חילוק צווישן בינה און חכמה, צווישן הסבר און ריעליטי.
דער ענין פון “בטל”
דער מגיד האט גע׳חידוש׳ט דעם באגריף “בטל” אין חסידות — ער האט עס גענומען פון הלכה (בטל ברוב, בטל באחד, טפל בטל פאר דער עיקר), אבער אין חסידות מיינט עס עפעס אנדערש: ווען א מענטש שטייט פאר דער ריעליטי, ווערן אויס זיינע כוחות, ער ווערט משתומם — ווי דער לשון וואס דער בעל התניא האט ליב צו ברענגען: “ונשתומם כשעה חדא.”
—
רבי חיים׳ל׳ס חידוש — דער שם הוי״ה און דער אייבערשטער אליינס
א מענטש קען זיין א גרויסער צדיק וואס איז מכוון א גאנצן טאג דעם שם הוי״ה — אבער וואס איז מיט דער אייבערשטער אליינס? וואס איז מיט די זאך וואס דער שם הוי״ה איז וועגן?
רבי חיים׳ל האט געזאגט: *”איך האב אין זינען אלע זיבן וועלטן, אלע דרגות — און דעם אייבערשטן האב איך פארגעסן.”* ער זאגט נאך א גרעסערע זאך: אפילו דער שם הוי״ה אליין קען “פארגעסן” דעם אייבערשטן — נישט ממש פארגעסן (דעם אייבערשטן קען מען ממש נישט פארגעסן), נאר אז דער שם איז נאך אלץ א וועג פון זאגן, נאך אלץ א מלבוש.
דער מהלך אין שמות
– אדנ״י — עולם העשיה, די ווערטער וואס מען קען זאגן
– שם הוי״ה — עולם היצירה, דער קאנעקט
– הוי״ה איז אדנ״י — עולם הבריאה, א הבנה וואס איז נאך ווערטער
– דער אייבערשטער איז — דאס איז געווען אמת פאר ס׳איז געווען ווערטער, ס׳איז די זאך אליינס
מידת החכמה / מידת עין — דער מענטש׳ס יכולת
דער מגיד רופט דאס מידת חכמה — דער מענטש האט א יכולת זיך צו קאנעקטן מיט דער ריעליטי אליינס, צו זיין בטל צו דער ריעליטי. דעריבער הייסט די נשמה “נשמה אלוקית” — ווייל זי האט די מידת החכמה, די מעגליכקייט צו זיין דאס, צו האבן די ריעליטי אפן פאר זיך.
א פראקטישער פונקט
ווען א מענטש האט א קשיא וואס האט שוין ווערטער, האט ער שוין באזיקלי א תירוץ — ער דארף נאר ממשיך זיין דעם נעקסטן ווארט. אבער די רגע פון האבן דעם קשר, דעם experience, איז נישט א רגע פון “איך האב א שטיקל קשר” — ס׳איז עפעס וואו מען איז stuck, מען קוקט דערויף, מען איז דערין. דאס איז דער חילוק צווישן בינה (ווערטער, הסבר) און חכמה (ריעליטי, הסתכלות).
—
דיסקוסיע: איז מען יוצא קריאת שמע?
עס איז אויפגעקומען א שאלה: אויב ער הערט נישט וואס ער רעדט (עולם הבריאה) — ווי איז ער יוצא? (אין שולחן ערוך שטייט מ׳דארף הערן וואס מ׳רעדט.) דער תירוץ: אויב א איד איז אין אזא מדריגה, איז ער יוצא. אויסערדעם — דער מגיד זאגט אז מ׳מוז נישט דוקא זיין ביים דאווענען פאר דעם; עס איז גרינגער ביים דאווענען, אבער מ׳קען דאס דערגרייכן אינמיטן טאג אויך. די פיר לעוועלס זענען נישט דוקא תלוי אין דעם סדר התפילה — מ׳קען שוין אין ברכות השחר אנקומען צו א הויכע מדריגה.
תמלול מלא 📝
זוכן דעם מקור פון דער תורה
דער טעקסט פון דער תורה
בתפילה צריך התלהבות עד שישכח מגופניות, ויחשוב שהאותיות מצטרפין ומתחברין זה עם זה, וזהו תענוג גדול, רמז לדגשמיות ותענוג כל שכן ברוחניות, וזהו עולם היצירה.
ואחר כך יבוא לאותיות מחשבה, ולא ישמע מה שהוא מדבר, וזהו בחינת עולם הבריאה. ואחר כך יבוא למדת אין, שנתבטל אצלו כל כח ויסוד הגשמי, וזהו עולם האצילות ממדת החכמה.
שאלה: וואס איז די תענוג, די ערשטע תענוג? די יחוד? דו זאגסט אז דאס איז א תורה פונעם מגיד דמעזריטש? איך האב נישט קיין אהנונג. דו ווייסט?
מגיד שיעור: כתר שם טוב, קונטרס אחדות.
שאלה: לאמיר קוקן כתר שם טוב. אדער ליקוטי אמרים?
זוכן אין כתר שם טוב
מגיד שיעור: איך האב כתר שם טוב, וואו איז עס? ערגעץ. וואו איז עס געגאנגען?
אין כתר שם טוב, תוכן ענינים, זענען די זאכן צונאמען. חלק ב׳ דארף עס זיין. איך זע דא נישט די נומבערס.
שאלה: וואס איז קונטרס אחדות?
מגיד שיעור: איך מיין אז קונטרס אחדות איז…
בתפילה צריך התלהבות. אפשר האבן זיי עפעס א מפתח קיינד אוו טינג?
וואס גייט מיך אן פון וואו ס׳קומט די תורה? אפשר וועט עס מיר העלפן עפעס. קוקן תולדות, קונטרס אחדות. ס׳איז נישט תולדות אחדות, ס׳איז תולדות פון קונטרס אחדות פון די תולדות? ניין, גלייב איך.
לאמיר מאכן א סערטש און שוין. האסט נישט קיין באוצר החכמה כתר שם טוב אדער קונטרס אחדות?
לאמיר קוקן אין אוצר החכמה. איך האב א געדרוקטע, אבער ס׳איז שווער צו טרעפן זאכן אין כתר שם טוב.
בתפילה צריך התלהבות… אהא, דו ווייסט וואס? ש״פז. האסט ש״פז?
דער מקור: מגיד דברי יעקב
מגיד שיעור: אה, ש״פז אות ב׳. מגיד דבריו ליעקב, פ״ז. דאס איז פון מגיד דברי יעקב, דאס שטיקל. מגיד דברי יעקב פ״ז. האסטו אויך מגיד דברי יעקב דא? פ״ז.
יא, דאס איז א שטיקל פון די מזריטשער מגיד. האסטו דיסקאווערד די סוד.
נאר ס׳איז נישט קיין תורה פונעם בעל שם טוב. די תולדות זאגט נאך פונעם בעל שם טוב. די מזריטשער מגיד זאגט בעל שם טוב׳ס תורות, אבער ער זאגט עס אין זיין אייגענעם וועג. ס׳איז נישט די זעלבע זאך, פארשטייסט? רש״י און רש״י מהרש״א, ס׳שטייט אסאך מאל אזעלכע תורות, אבער… פון וואו ווייס איך אז ס׳איז נישט קיין תורה פונעם בעל שם טוב? ס׳זעט מיר אויס.
ער האט נאר דא אריינגערוקט די בעל שם טוב׳ס א תורה ווייל ס׳שטייט די זעלבע נושא פון אריינלייגן כל כחו ביי דיבורים. קוק אין כתר שם טוב. ניין, כתר שם טוב מיינט ער פון די תולדות, איך האב א טעות. ס׳איז דא אין כתר שם טוב, אין שמיני עז״ו, די בעל שם טוב האט א תורה. ס׳איז דא, ס׳איז די זעלבע תורה.
קרוצאף שמיני. שמיני עז״ו, ה׳ ו׳. ניין, ס׳איז א לענגערע תורה. ס׳איז אויך א תורה פון די מגיד. עס רעדט פון די זעלבע זאכן. מען גייט פון עולם היצירה, עשיה, און אזוי ווייטער.
א צדדיגע דיסקוסיע: מנהג אין סטאלין
שאלה: דו האסט פארציילט אז אין סטאלין איז דער מנהג אז אפילו אין די שול פון בעל שם טוב דארף מען גיין אן שיך. אן שיך?
מגיד שיעור: יא. אין די אוהל איז גאר אסאך פירן זיך אזוי, נישט נאר סטאלין.
שאלה: ניין, ניין, אין ציון זיכער. אין ציון איז אסאך פלעצער גייט מען אן שיך.
מגיד שיעור: אבער אין די שול פון בעל שם טוב, די קליינע איבערגעבויטע שול, אין בית החיים גייט מען אן שיך, און דער רבי אפילו אין די נייע איבערגעבויטע איז אויך געגאנגען אן שיך.
שאלה: מענין. וואס האט דאס צו טין עניוועיס?
מגיד שיעור: נישט, מ׳האט עס מיר פארציילט דורך א גוטע מקור נעכטן. דאס איז מיר א נחמה רבה, דאס האט שוין מיין לעבן בענעפיטעד.
דער חילוק צווישן דעם בעש״ט און דעם מזריטשער מגיד
די שפראך פונעם מזריטשער מגיד
מגיד שיעור: סאו דאס איז די נקודה דא. סאו וואס פארשטייט מען? פארשטייט מען אז ס׳שטייט אדער ס׳שטייט נישט? האט ער אמאל געטון דאס?
שאלה: סאו וואס איז די תענוג? ווילסטו קודם וויסן אדער וואס איז די תענוג?
מגיד שיעור: וואס איז די תענוג? וואס איז די עת לעשות? איך מיין אז ס׳איז מער ליב די עת לעשות. מ׳האט שוין גערעדט וועגן דעם, איינס פון די אנהויבן.
שאלה: אקעי, איך האב פארגעסן. דאס איז די אינסטראקשנס וואס מ׳זאל טון.
מגיד שיעור: אקעי. מ׳דארף עס טון. כדי צו פארשטיין וואס ס׳שטייט דארף מען עס טון, פשוט.
שאלה: אקעי. וואס איז אזוי קאמפליקעיטעד?
מגיד שיעור: וואס גייט זיין די נעקסטע שטיקל? די נעקסטע שטיקל איז די זעלבע שטיקל פון פריער, נאר מיט די שפראך פון די דגל. סאו דאס איז… לאמיר רעדן אביסל וועגן דעם. זאל מען זען וואס נאך.
האט ער געזאגט, דאס איז די לענגווידזש פון די מזריטשער מגיד. וויאזוי ווייס איך? קודם כל, די אלע ראיות פון גשמיות אויף רוחניות איז די מזריטשער מגיד׳ס תורות, נישט די בעל שם טוב׳ס תורות. די בעל שם טוב רעדט פלעין סטרעיט פון די רוחניות.
דער קל וחומר פון גשמיות צו רוחניות
מגיד שיעור: וואס מיין איך? די גאנצע זאך פון די קל וחומר, זעסט דאך ווי ס׳איז דא תענוגים אין גשמיות וכו׳, איז אין רוחניות אויך דא? איך ווייס נישט אויב אין… עקשולי, די בעל שם טוב האט יא געזאגט די לשון, רייט? די בעל שם טוב׳ס לשון איז געווען ביי די בריוו, יא, וואס איז די תורה וואס אונז זענען דאס געווען אין געבאטעווע, וואס איז די לשון?
שאלה: נאר געדענק די לשון, דא איז די אגרת אין די פריערדיגע פעידזש, איז געשטאנען ווען ער האט גערעדט וועגן די נקודה, האט ער געזאגט, “באוונך בשמחת חתן וכלה וקטניות בגשמיות, כל שכן במעלה עליונה כזו”.
מגיד שיעור: יא. ער האט יא געזאגט די זעלבע קל וחומר.
דער ביאור פון “בכל כחך”
וואס מיינט “בכל כחך”?
מגיד שיעור: ער זאגט א פשוט׳ע זאך, א מענטש א גאנצע צייט, “בכל כחך” מיינט נישט מ׳זאל שרייען, יא? דאס איז א סתם נערות. “בכל כחך” מיינט “בכל כוונתך”, אזויווי ס׳שטייט אין שולחן ערוך ביי… יא, ביי וויאזוי הייסט עס? “אמן יהא שמיה רבא”, יא? תוספות. סאו, ס׳מיינט אזוי, ס׳מיינט…
שאלה: האו דו יו עקספלעין דיס, לעמיר עס טרייען צו דעסקרייבן.
דער איידעלער חילוק
מגיד שיעור: ער זאגט אביסל אנדערש ווי… דאס איז אביסל אן אנדערע דגוש ווי די בעל שם טוב. די בעל שם טוב רעדט נישט פון… ער רעדט יא, נאר ס׳איז אן אנדערע סטייל, נו, ס׳איז א קליינע חילוק, זייער אן איידעלע חילוק.
אבער די מזריטשער מגיד זאגט, אז יא, איך געדענק די בעל שם טוב האט געזאגט, אבער מ׳דארף געדענקען אז אין יעדע אות איז דא עולמות נשמות אלוקות, און אונז ווען מיר קאנעקטן זיך ווערט יחידים, און מ׳דארף זיך כולל זיין אין אזא נשמה אין יעדע בחינה, און אזוי ווייטער.
די מזריטשער מגיד זאגט איבער די תורה, און ער זאגט אזוי, אז קודם כל ער… אויך די נושא פון “עד שנעשה לאין”, די לענגווידזש דאכט זיך מיר פון דעם מזריטשער מגיד, דאס הייסט חכמה.
דער מענטש׳ס נאטירלעכע הנחה: “איך בין א גוף”
די געווענלעכע וועג פון א מענטש
מגיד שיעור: וואס ער זאגט איז אז געווענליך א מענטש געדענקט זיך אליינס, דאס איז וואס דו שטייסט דא, רייט? געווענליך “זיך אליינס” מיינט עס א גוף. א מענטש געדענקט געווענליך אז ער איז א גוף. אויב דו פרעגסט א מענטש “וואס ביסטו?” אדער “בשם וואס, מיט וואס רעדסטו? מיט וואס לעבסטו?”, טראכט ער פון זיין גוף. אזוי איז די נארמאלע וועג פון א מענטש טאג-טעגליך, רוב מענטשן, נישט צדיקים, נארמאלע מענטשן. זיי קוקן זיך אן אז זיי זענען זייער גוף.
דאס איז נישט אז ער קוקט זיך אן נאר ווען דו פרעגסט אים בפירוש, דאס איז אזוי ווי די הנחה, די עסאמפשאן אונטער אלעס וואס ער טוט. ס׳איז נישט דווקא א זאך וואס “יעצט טראכט איך, אה, איך בין אפשר א זאך, איך בין א גוף, און זאכן פון גוף מאכן סענס פאר מיר,” אזוי ווי איך האב ליב צו זאגן.
ס׳איז נישט קיין בפירוש׳דיגע שאלה
מגיד שיעור: ס׳איז פשוט, ס׳איז די… איך וויל נישט זאגן תת-מודע, ס׳איז נישט אפילו תת-מודע, ס׳קען זיין אז ס׳איז במודע, אבער ס׳איז נישט קיין זאך וואס דו פרעגסט דיר א שאלה און ענטפערסט דיר א תירוץ. ס׳איז פשוט די… דאס איז… וואס? די אפּיראנס, די עקזיסטענס. דאס איז פונקט אזוי ווי… א מענטש׳ס לעבן איז דאך געבויט אויף אסאך הנחות. ס׳איז פונקט אזוי ווי דו שטעלסט דיר פאר אז דו וועסט ארויסגיין אינדרויסן וועסטו זען די הימל איבער דיר.
פארגעסן פון גוף — דער ערשטער סטעפ אין תפילה
דער מענטש׳ס נאטירלעכע מציאות: ער געדענקט אז ער איז א גוף
מיט וואס רעדסטו? מיט וואס לעבסטו? טראכט ער פון זיין גוף. אזוי איז נארמאל, די נארמאלע וועג פון א מענטש טאג טעגליך. רוב מענטשן, נישט צדיקים, נארמאלע מענטשן, זיי קוקן זיך אן אז זיי זענען זייער גוף.
דאס איז נישט אז ער קוקט זיך אן נאר ווען דו פרעגסט אים בפירוש. דאס איז אזוי ווי די הנחה, די assumption אונטער אלעס וואס ער טוט. ס׳איז נישט דוקא א זאך וואס יעצט טראכט איך, “אה, איך בין עפעס א זאך, איך בין א גוף, און זאכן פון גוף מאכן סענס צו מיר”, אזוי ווי איך האב ליב צו זאגן. ס׳איז פשוט, ס׳איז די… איך וויל נישט זאגן תת מודע, ס׳איז נישט אפילו תת מודע, ס׳איז נישט אז ס׳איז אונטער מודע, אבער ס׳איז נישט קיין זאך וואס דו פרעגסט אים א שאלה און ער ענטפערט דיר א תירוץ. ס׳איז פשוט די…
דאס איז וואס? די appearance, די existence. דאס איז פונקט אזוי ווי דו שטעלסט… א מענטש׳ס לעבן איז דאך געבויט אויף אסאך הנחות. ס׳איז פונקט אזוי ווי דו שטעלסט זיך פאר אז דו וועסט ארויסגיין אינדרויסן וועסטו זען די הימל. דו שטעלסט זיך פאר אז דו ביסט א גוף. דו דארפסט נישט טראכטן וועגן דעם אקטיוו יעדע סעקונדע.
דוגמא: דער גראבער מענטש
א פשוט׳ע וועג פון דאס זאגן וואלט געווען אזוי, אז א מענטש געווענליך געדענקט ער זיך אליינס, און ער געדענקט אז ער איז א גוף, און ער געדענקט א גאנצע צייט למשל אז ער איז גראב, לאמיר זאגן אזוי. ס׳איז דא אזא מענטש וואס ער איז אביסל צו גראב אדער אסאך צו גראב, און ווי ער גייט, ס׳איז זייער אינטערעסאנט צו באמערקן, ווי ער גייט געדענקט ער אז ער איז צו גראב. ער קומט אריין אין א פלאץ און ער הייבט אן זיך מאכן אזוי, אפשר גייט מען נישט באמערקן אז ער איז גראב, ס׳העלפט נישט עניוועי.
ס׳איז א גילטי קאנשעס. מ׳האט מיר געזאגט אז דאס איז נישט די ריכטיגע לשון, אז דאס איז נישט א נקיפות המצפון. איך רעד פון די גוף, ער געדענקט אז ער איז א גוף. דאס וואס ער איז גראב איז א גילטי קאנשעס. יא, איך רעד פון זיין גוף. ער געדענקט אז ער איז א גוף און זיין גוף האט אזעלכע חסרונות. איך ניץ נאר די חסרונות פון די גוף, ווייל איך האלט אז דאס איז נישט די פראבלעם, די פראבלעם איז די גוף אליינס, אבער איך ניץ נאר א דוגמא פון די חסרונות כדי איך זאל פארשטיין פון וואס איך רעד, צו קענען רעדן אביסל קלארער.
איך געדענק אז איך בין א גוף, איך געדענק אז ס׳איז אביסל צו גראב די גוף, אקעי? און דאס איז אזויווי פארט פון זיין איידענטיטי, פארט פון וואס ער איז. א גאנצע צייט דרייט ער זיך ארום, נישט זיין נפש, ער איז נישט שולדיג, ער איז נישט א רשע, ער טאר נישט זיין גראב, לאמיר זאגן ער טאר יא, איך ווייס נישט, ס׳איז אפשר נישט זיין פאלט. אבער ער געדענקט אז ער איז זיין גוף, ער איז דאס, דאס איז וואס ער איז.
ווען א מענטש פארגעסט פון זיין גוף
נאכדעם אמאל, יא, דאס איז א נארמאלע זאך, אמאל קוקט ער… מענטשן ניצן דאס א גאנצע צייט. אמאל קוקט ער עפעס אן אינטערעסאנטע זאך, ער ליינט עפעס א מעשה, ער קוקט אויף א מובי, איך ווייס נישט. ער טוט עפעס וואס ס׳נעמט אים איבער זיין קאנשעסנעס, ס׳נעמט אים איבער זיין אווערנעסס. אין יענע צייט געדענקט ער נישט אז ער איז גראב, ער געדענקט בכלל נישט אז ער האט… אקעי, ער געדענקט יא אז ער האט א גוף אפשר, ווייל ער קערט שטותים, אבער ער געדענקט נישט אז ער איז גראב, יא? ער פארגעסט פון דעם.
דרך אגב, ס׳קען זיין ער פארגעסט עכט אז ער האט א גוף אביסל, אפשר זייער גרויס אין בחינת קטנות, אין א זייער קליינע וועג, אבער ס׳איז זייער וויכטיג פאר א מענטש צו האבן אזעלכע סארט זאכן. מ׳רופט עס “עסקעיפ” סאמטיים, ס׳איז בריחה, ער אנטלויפט.
חילוק צווישן דעם בעש״ט און דעם מזריטשער מגיד
און וואס ער זאגט, דאס איז אזוי ווי אויך ווען ער זאגט “כל כחו”, אויך האט דער בעל שם טוב געזאגט אזעלכע לענגווידזשעס, יא, “לכלול נשמתו”. ער האט געהאט אן אנדערע שפראך, אבער ס׳לייגט זיך אינגאנצן אריין, יא, ס׳לייגט זיך אינגאנצן אריין.
דער בעל שם טוב׳ס שפראך איז נישט געווען אז מ׳דארף זיך אריינלייגן. דער בעל שם טוב האט געזאגט אז מ׳דארף באלייכטן, יא, באלייכטן די ווארט, באלייכטן די ווארט. אבער דער מזריטשער מגיד האט געדענקט אז ס׳איז דאך מענטשן, און ער הייבט אן אביסל א סטעפ פריער, אזוי מיין איך. איך מיין אז דאס איז א שטיקל חילוק.
דער בעל שם טוב רעדט פון די גוף, אבער ער רעדט שוין פון די פערספעקטיוו אז דו ווייסט שוין אז ס׳איז דא נשמות, דער עולם איז נשמות, אלוקות. ערגעץ וואו נאך די נשמות און אלוקות, נאך די עולמות איז דאך גופים. איך ווייס נישט, דער עולם איז אפשר א גוף, אדער די לעצטע עולם, אקעי, ער געדענקט.
אבער דער מזריטשער מגיד רעדט צו מענטשן, און ער געדענקט נאך אז זיי האלטן דאך נישט בכלל דאס. ס׳איז קודם דארף ער פארגעסן פון זיין גוף. דאס הייסט בעצם… איך בין נישט זיכער וועלכע עולם ער האלט דא. איך מיין אז דאס וואלט געווען ביי אים אנגעקומען צו עולם המעשיה. ס׳איז דא נאך תורות וועגן דעם, איך מיין אויך פון בעל שם טוב וואס רעדן וועגן דעם. לאמיר טראכטן אינמיטן אסאך. אבער קודם, ער האט דא פארמירט וואס ס׳הייסט.
די עצה: אריינלייגן דיין כח אין די אותיות
קודם וואס ער פרובירט צו זאגן איז אז א מענטש געדענקט אז ער האט א גוף, און ער טראכט אז ער רעדט בתור גוף וכדומה, און די עצה איז אז ער זאל אריינלייגן זיין כח אין די דיבורים. כח מיינט זיין קאנשעסנעס, יא, זיין אווערנעס. דאס וואלט געווען אויף ענגליש האט מען אזוי געזאגט, רייט?
וואס ער מיינט אז עקזיסטירט, וואס ער זעט בתור דברים קיימים, ער לייגט דאס אריין אין די אותיות. און יעצט די אותיות וואס זענען נישט גופניים, נישט אז ס׳האט עפעס א משמעות, ס׳איז עפעס אותיות הקטורת, אותיות התפילה, ס׳איז עפעס דברים קדושים, דברים מופשטים. יא, ער זאגט נישט דא דאס, ס׳איז געבויט אויף די הנחה אז די אותיות ליגט אין זיי די אלע זאכן, אבער ער זאגט אונז נישט דאס, ער רעדט, דו ווייסט שוין דאס.
און אויב דו לייגסט אריין דיין גאנצע כח און דיין גאנצע כוונה און דיין גאנצע מודעות, דיין גאנצע אווערנעס, אין די אותיות, צוביסלעך פארגעסטו פון זיין גוף. ער הייבט אן צו… ער געדענקט נישט אז ער האט א גוף. דאס איז די ערשטע סטעפ, סטעפ וואן, פארגעסן אז ער האט א גוף. ער גייט זיך שפעטער דערמאנען, ווייל ער גייט ווערן הונגעריג, אבער ביז דערווייל פארגעסטו.
ער הייבט אן צו טראכטן פון די וועלט ווען מ׳דאוונט, כדי די פראבלעמס פון די וועלט, אדער די מציאות פון די וועלט, און שפעטער טראכט ער שוין פון די אייבערשטער. זיין דעפינישן איז נישט, ער טראכט נישט פון די וועלט נאר פון די אייבערשטער. ער טראכט אז ער איז די לשון פון די…
מקורות: רבי חיים ויטאל און אנדערע
ס׳איז זייער ענליך צו, איך מיין רבי חיים ויטאל אין שער הקדושה זאגט אזא לשון, אז ווען א מענטש לערנט אדער דאוונט אדער זאגט פסוקים, משניות, זאל ער געדענקען אז… איך געדענק נישט די לשון… זאל ער געדענקען אז ער איז אינגאנצן א נשמה וואס רעדט. ס׳איז א נשמה וואס זאגט די אלע זאכן, נישט זיין גוף, נישט זיינע כוחות הגוף, נאר זיין נשמה.
כאילו, ס׳איז דא אסאך וועגן פון צולייגן, כאילו ס׳איז… ער האט אביסל אן אנדערע וועג וויאזוי צו זאגן. ער זאגט אז ער פארגעסט אז ער איז דא עומד מיט די אותיות, ער פארגעסט פון זיך אליינס, ער פארגעסט פון גוף און וואס ער מיינט ער ברויכט פאר זיך אליינס, ער פארגעסט פון זיין אייגענעם סעלף-אימעדזש למשל, יא?
דער פראצעס פון פארגעסן: א דוגמא
א פשוט׳ע וועג פון דאס זאגן וואלט געווען אזוי, אז א מענטש געווענליך געדענקט ער זיך אליינס, און ער געדענקט אז ער איז א גוף, און ער געדענקט א גאנצע צייט למשל אז ער איז גראב, לאמיר זאגן אזוי. ס׳איז דא אזא מענטש וואס ער איז אביסל צו גראב אדער אסאך צו גראב, און ווי ער גייט, ס׳איז זייער אינטערעסאנט צו באמערקן, ווי ער גייט געדענקט ער אז ער איז צו גראב. ער קומט אריין אין א פלאץ און ער הייבט אן זיך מאכן אזוי, אפשר גייט מען נישט באמערקן אז ער איז גראב, ס׳העלפט נישט עניוועי.
ס׳איז א גילטי קאנשעס. מ׳האט מיר געזאגט אז דאס איז נישט די ריכטיגע לשון, אז דאס איז נישט א נקיפות המצפון. איך רעד פון די גוף, ער געדענקט אז ער איז א גוף. דאס וואס ער איז גראב איז א גילטי קאנשעס. יא, איך רעד פון זיין גוף. ער געדענקט אז ער איז א גוף און זיין גוף האט אזעלכע חסרונות. איך ניץ נאר די חסרונות פון די גוף, ווייל איך האלט אז דאס איז נישט די פראבלעם, די פראבלעם איז די גוף אליינס, אבער איך ניץ נאר א דוגמא פון די חסרונות כדי איך זאל פארשטיין פון וואס איך רעד, צו קענען רעדן אביסל קלארער. איך געדענק אז איך בין א גוף, איך געדענק אז ס׳איז אביסל צו גראב די גוף, אקעי? און דאס איז אזויווי פארט פון זיין איידענטיטי, פארט פון וואס ער איז. א גאנצע צייט דרייט ער זיך ארום, נישט זיין נפש, ער איז נישט שולדיג, ער איז נישט א רשע, ער טאר נישט זיין גראב, לאמיר זאגן ער טאר יא, איך ווייס נישט, ס׳איז אפשר נישט זיין פאלט. אבער ער געדענקט אז ער איז זיין גוף, ער איז דאס, דאס איז וואס ער איז.
נאכדעם אמאל, יא, דאס איז א נארמאלע זאך, אמאל קוקט ער… מענטשן ניצן דאס א גאנצע צייט. אמאל קוקט ער עפעס אן אינטערעסאנטע זאך, ער ליינט עפעס א מעשה, ער קוקט אויף א מובי, איך ווייס נישט. ער טוט עפעס וואס ס׳נעמט אים איבער זיין קאנשעסנעס, ס׳נעמט אים איבער זיין אווערנעסס. אין יענע צייט געדענקט ער נישט אז ער איז גראב, ער געדענקט בכלל נישט אז ער האט… אקעי, ער געדענקט יא אז ער האט א גוף אפשר, ווייל ער קערט שטותים, אבער ער געדענקט נישט אז ער איז גראב, יא? ער פארגעסט פון דעם. דרך אגב, ס׳קען זיין ער פארגעסט עכט אז ער האט א גוף אביסל, אפשר זייער גרויס אין בחינת קטנות, אין א זייער קליינע וועג, אבער ס׳איז זייער וויכטיג פאר א מענטש צו האבן אזעלכע סארט זאכן. מ׳רופט עס “עסקעיפ” סאמטיים, ס׳איז בריחה, ער אנטלויפט.
פארגעסן פון זיך — א יסוד אין חסידות
אבער ווען מ׳איז נישט אין מגידות תורות און מ׳זאגט מער, די בעל שם טוב׳ס תורות אפילו, זיי זענען זייער פאוקעסט אויף דעם אז… פונקט היינט האב איך געטראכט וועגן דעם, די וואך זאל איך זאגן. זיי זענען זייער געפאוקעסט אויף דעם אז א מענטש, כדי צו קענען מאכן פראגרעס, כדי צו קענען אנקומען צו עני מדריגה, דארף ער קענען פארגעסן פון זיך. ער דארף קענען האבן עפעס אזא… דער בעל התניא רופט עס אסאך מאל “משתומם שעה אחת”, ער דארף קענען עפעס אזוי… בקיצור, פארגעסן פון זיך. ס׳איז שוין איין מדריגה, און נאך א מדריגה דארף זיין אן ענין. יא, די תורות, יא, ער דארף פארגעסן פון זיך.
יעצט, אין וועלכע קאנטעקסט האב איך געטראכט וועגן דעם היינט? איך געדענק שוין נישט יעצט. עפעס האב איך געטראכט דערוועגן. על כל פנים, ס׳איז א זייער וויכטיגע זאך. דאס איז די וועג וויאזוי ס׳שטעלט זיך ארויס. רבי פנחס מקאריץ רעדט וועגן דעם אסאך אין מער גשמיות׳דיגע וועגן, יא, אז למשל מ׳קלענט די הויז פאר פסח כדי ער זאל פארגעסן אביסל פון זיך, און אזוי ווייטער.
“במקום שמחשבתו שם הוא” — וואו ביסטו?
אבער דאס איז די ערשטע סטעפ, ער פארגעסט פון זיך. אזויווי א מענטש ווען ער ענדזשויעט זיך מיט עפעס, ער גייט אריין אין דעם. דאס הייסט, ער גייט אריין אין דעם, רייט? אנשטאט פון זיין… די בעל שם טוב זאגט, “במקום שמחשבתו שם הוא”, רייט? כולו כוחו.
וואו ביסטו? טאמער דו ביסט אין די נארמאלע סטעידזש, דו געדענקסט אין דיין גוף, דו געדענקסט אין די אלע מיני פארשידענע זאכן וואס מאכן דיך סטאק דא אין די גוף. דאס איז מער די ווארט, ער איז יעצט סטאק אין די גוף, דאס איז וואס ער איז.
טאמער ער גייט אריין אינגאנצן, אויב איינער קען אריינגיין אינגאנצן, אפילו אין שטותים אינגאנצן, ער פארגעסט פון זיין גוף אין א געוויסע וועג, און דאס איז א וועג וויאזוי ער קען ער גייט ווייטער, וויאזוי ער קען טשענדזשן, וויאזוי ער קען ווערן עפעס אנדערש, וויאזוי עס קען ווערן געבוירן א נייע זאך.
דער פאראדאקס פון כוונה ביים דאווענען
זייער וויכטיג, אז מענטשן זענען אלעמאל בכוונה… דאס איז אביסל די אפאזיט פון אן כוונה, דו כאפסט? כאפסט וואס איך זאג? ווען רוב יונגעלייט, איך ווייס וועגן ענק, רוב אידן, ווען מ׳זאגט זיי זיי זאלן האלטן אינמיטן דאווענען, געדענקט ער מער אז ער איז גוף ווי פארדעם. וועגן זיינע נידס. נישט נאר זיינע נידס, אויך זיינע נידס. זיינע נידס וואס זאל זיין די חסרונות ווייל ער האט א גוף, אבער אז ער איז א גוף…
למשל, א מענטש וואס איז גראב, יא, א נארמאלער מענטש וואס איז גראב, נישט א גאנצן טאג טראכט ער וועגן דעם, ער וואלט דאך ממש א גאנצן טאג געוואלט האבן אויפגעהערט צו עסן אזויפיל, יא? ער עסט כדי צו פארגעסן אז ער איז גראב אויך, נאך א זאך, ס׳איז א פראבלעם, ס׳איז א לופ. אבער ער גייט נישט א גאנצן טאג טראכטן וועגן דעם, אבער ער קומט צום דאווענען, יעצט איז ער דאך ערנסט, רייט? יעצט דערמאנט ער זיך זיין גאנצע גוף. אינטערעסאנטע סטארי. סאו ער ווערט מער גשמי פון דאווענען. קענסט די…
דיסקוסיע: דער לופ פון דאווענען
ס׳איז די זעלבע לופ ווי עסן. נישט ממש, ווייל לאו, אויב ער גייט יעצט דאווענען צו פארגעסן, דעמאלטס איז עס גוט. ס׳איז נישט די זעלבע לופ, ווייל ס׳מאכט אים בעסער, צו דאווענען מאכט אים יא בעסער.
וואס? דאווענען איז די זעלבע לופ. אויב ער דאווענט נאר מיט די כוונה… ניין, אויב ער… נישט קיין גייג צו אריינרעדן יעצט. רייט, אבער אויב ער גייט דאווענען נישט בסתם גשמיות, אמת, ער פארגעסט קיינמאל נישט פון זיך ביים דאווענען, דעמאלטס איז אויך זייער שווער צו דאווענען. דאס איז דאך ווי אן חובת המטרה צו בית עשירי, מ׳קען נישט דאווענען.
דער בעש״ט׳ס פשט אין תפילה: פסוקי דזמרה
דער בעל שם טוב, די גאנצע פשט פון תפילה, אדער עט ליעסט איינע פון די פרטים פון תפילה, מבחינה נפשית מיינט דאס אז פארדעם איז דא לויט די מסדר עולמות של מעלה ושל מטה, קודם זאג פסוקי דזמרה, פארגעס פון דיינע פראבלעמס, רעד אביסל וועגן די שטערנס וואס זינגען פאר׳ן אייבערשטן, די כוכבי אור, און די כוכבי נישט אור, און אזוי ווייטער, און טראכט וועגן דעם, און פארגעס אביסל פון אים, פארגעס פון זיך.
סאו דאס איז די ערשטע סטעפ. פארדעם הייבט זיך גארנישט אן, פארדעם ביסטו סטאק אין די גופניות, און ווי דו זאגסט, ס׳קען אפילו ווערן ערגער, ערגער די גופניות.
אנהייב פון א נייע עצה: “ילך מעות מעות”
ער זאגט אן עצה, “ילך מעות מעות”. איך מיין אז ס׳איז אויך אן עצה, אבער דא איז פאר די תורה פון בעל שם טוב וואס ער ברענגט נאכדעם אז ער קאנעקט אותיות פאר דעם. “ילך מעות מעות” מיינט…
דאס איז די ערשטע סטעפ. פארדעם הייבט זיך אן דאס וואלן, פארדעם איז ער נאך סטאק אין די גוף ניסן, אזויווי איך זאג, עס קען אפילו ווערן ערגער די גוף ניסן.
דער עצה פון “יעלה מעט מעט”
ער זאגט אן עצה, “יעלה מעט מעט”. איך מיין אז דאס איז אויך אן עצה, אבער דא פאר די תורה פון בעל שם טוב וואס ער ברענגט נאכדעם אז ער קאנעקט אותיות פארדעם. “יעלה מעט מעט” מיינט אז א מענטש פרעגט אזוי, עס איז אויך אזויווי א סגולה. עס איז דא אזויווי ער זאגט פאר א מענטש, “אקעי, דאווען און פארגעס פון זיך.”
דער “טבע אדם” פראבלעם
זאגט ער, ווי מער מען זאגט אים, געדענקט ער מער, רייט? ער זאגט, “טבע אדם”, ווי מער מען הייסט אים צו פארגעסן, געדענקט ער מער. אדער ווי מער מען הייסט אים צו מכוון זיין ביים תפילה, טוט ער כמעט די אפאזיט, ער ווערט מער אזוי לחוץ.
מען זעט זיין גוף, אויב דו קוקסט אויף די שפת הגוף פון רוב מענטשן ביים דאווענען — איך האב דאס נישט געזאגט אסאך מאל — זיי זענען משוגע׳דיג אנקאמפארטבל, מען קען עס זען. דאווענען מאכט אים…
דער ראיה פון איינשלאפן
ווייסטו וואס איז מיין גרעסטע ראיה? אז מען שלאפט נישט איין. מענטשן וואס שלאפן איין אינמיטן דאווענען, זיי זענען אין די ריכטיגע מדריגה. וואו פילסטו זיך גוט? דארט פילסטו זיך גוט, רייט? אינדערהיים אויפ׳ן קאוטש שלאפט מען איין. ביים רעדן ביים טיש שלאפט מען נישט איין, ווייל דער עולם איז מיר, דו באלאנגסט נישט דארט צו זיין, יא? סאו, ער שלאפט נישט איין.
סאו אויב איז דא א איד, דו זעסט נאר אזוי אלטע אידן שלאפן איין ביים דאווענען. פארוואס? ווייל ער איז נישט צו געוואוינט. דאווענען איז וואס ער איז, ער איז א איד, ער קומט אינדערפרי, ער דאווענט. פארוואס שלאפט ער איין אינמיטן? ווייל ער שפירט נישט קיין מצב פנים. וואס? ער שפירט נישט קיין מצב פנים. מצב פנים איז א פנים. דו האסט ליב די ווארט, איך האב עס נישט צו ליב. ער פילט זיך באקוועם דארט, דארט איז זיין פלאץ, ער איז א איד. און ביים ארבעט באלאנגט ער נישט, אפשר ביים ארבעט שלאפט ער אויך טיילמאל.
דער סקולענער רבי
דאס איז געווען א מעלה פון סקולענער רבי, ער איז געווען, ער פלעגט איינשלאפן אינמיטן עסן. אינמיטן עסן, אינמיטן א ברכה. איך געדענק, אינמיטן אן עליה, “אשר בחר בנו מכל העמים”, אינמיטן די ברכה איז ער איינגעשלאפן. זייער גוט. ער איז געווען קאמפארטבל, ער איז נישט געווען אנגעצויגן. ער האט געדאווענט מיט אזא גרויסע חיות, נישט ווייל ער איז געווען פארשלאפן. פארשטייסט? ער איז געווען פארשלאפן אז ער איז געווען פארשלאפן. ער זאל געווען זיין קאמפארטעבל. איך דא בין איך, אקעי, דא שלאפ איך איין איך. אפשר געסט? דאס איז איינעם פון מיינע סטיפלס. אבער דער איינשלאפן איז אויך אזא זאך מעצמה, יא? א זאך אמאל א מענטש וואס איז צו אנגעצינדער, איז צו סעלף קאנשעס, צו סעלף אוועיר, קען נישט איינשלאפן, רייט? א גאנצע טאג מען דארף אביסל שלאפן, מען דארף אביסל ארויסגיין פון זיך.
פון ווארט צו ווארט: דער פראקטישער עצה
סאו יעצט, אבער איך וויל צוריקגיין צו די מעט מעט. איך מיין אז ווען ער זאגט מעט מעט, די ערשטע זאך וואס ער זאגט איז אז אינסטעד פון זאגן, אקעי מ׳דארף דאווענען, אקעי מודה אני, ווייט, איך האב נאך נישט ארויסגעגאנגען פון זיך, א נו, און גייט איך שוין אזוי. סאו ער זאגט אונז, לאז דאך אפ, די הייב אן, פאר אויפן סוף, פאר אויפן באן. אלוקא, אלוקא, נאך איינס, נאך איינס, נאך איינס. סאם פוינט, ער איז פארגעסן אז דאס פארגעסן פון זיך, רייט. אזוי, האט איך א גאנצע צייט נאך א שטיקל דאווענען צו זאגן.
דיסקוסיע: אותיות אדער ווערטער?
עס זאגט יעדע אות, פאר וועם איז די יעדע אות א עקסטרא זאך, האבן אים גערעדט אין די אנהייב. אקעי. דער מגיד, ביידעווער, נישט אזוי. איך ווייס שוין ווער מיינט דווקא די ווארט אות. ער זאגט נאך אז די בעל שם טוב, ער זאגט אות. איך ווייס שוין וועם איז געווען די זאך יעדע אות, אבער וואס ער זאגט איז, גיי פון א שטיקל צו א שטיקל, פון א ווארט צו א ווארט. נישט יעדע ווארט דארף מען זאגן ביי די גאנצע כוונה, און מ׳מאכן זיכער, האבן שוין געהאט די שפת הגשת ביי די צווייטע ווארט. איין ווארט, נאך א ווארט. די אנשטלאפ רבי מאכט יא יעדע ווארט זיין יא. ערשט נישט א רבי, ער גייט נישט מטרח חסידי, דאס איז לפי דעתי.
סאו, ער גייט פון א ווארט צו א ווארט, ביז ער פארגעסט, פארשטייט? ביז שישקעך מיר גיפטן, און עס פארגעסט פון זיין אייגענע גיפטן. דעיס איז די ערשטע סטעפ, דעיס איז די עסקעיפ סטעפ, אזוי ווי. איך מיינע אז דעיס איז די ערשטע סטעפ. מאכט סענס? זייער וויכטיג, דאווען און דארף זיין אזוי ווי א וועקעישען, קודם פארגעסט מען א ביסל פון זיך. און דארף זיך נאכדעם דערמאנען. אה, ווייט, דא נאך א שטיקל, דארף זיך זאגן נישט מיר נעסטערן, דארף די אונז לירן אלע זאכן, אקעי. ס׳מסכים? ס׳מסכים צו מיין פשט? און וואס איז די גרויסע תענוג דא?
דער צווייטער שריט: די תענוג פון יחוד אותיות
קהל: איך פרעג דיך וואס דו האסט פארשטאנען ביז יעצט. איך האב עס פשוט נאר אזוי…
מגיד שיעור: איך ווייס נישט. דו קענסט פארשטיין? אקעי.
קהל: וואס נישט? אה, ס׳איז יעצט, נאכדעם וואס מ׳פארגעסט אביסל פון זיך… עפעס האב איך געטראכט וועגן דעם היינט, איך האב געהאט עפעס א תורה צו טרעפן צו זאגן וועגן די זאכן, מ׳דארף פארגעסן פון זיך. איך געדענק שוין נישט וואס ס׳איז געווען. איך האב אפילו גערעדט וועגן דעם מיט׳ן רמב״ם בדרך רמז, איך געדענק שוין נישט וואס. אקעי. עניוועיס.
מגיד שיעור: וואס איז די גרויסע תענוג?
דער בעש״ט׳ס תורה: יחוד אותיות
אה, ווייט, ווייט. נאכדעם וואס ער איז שוין נישט ביי זיך, ער איז שוין אינווערט די אותיות און די ווערטער פון די דאווענען, “נאך דעם יחשוב שהאותיות”, נאכדעם זאל ער טראכטן אזוי, אז די אותיות טרעפן זיך איינער די צווייטע, און ס׳איז א גרויסע תענוג. און ער פרעגט איין קשיא, וואס הייסט א גרויסע תענוג? וואס איז די תענוג?
עולם עשיה און עולם יצירה
סאו לאמיר זאגן, ער זאגט נישט עולם עשיה, אבער לאמיר זאגן עולם עשיה איז ער פארגעסט פון זיך, דאס איז די ערשטע סטעפ. נאכדעם גייט די נעקסטע עולם, עולם יצירה. און די נעקסטע סטעפ איז אזוי, אז ער פארגעסט פון זיך, דאס הייסט ער גייט אריין אין די געשמאק, שמחה, תענוג, אהבה, פון יעדע ווארט. יעצט, דער בעל שם טוב האט דאס דאך שוין געזאגט, רייט? ער זאגט דאך נאר נאך פון בעל שם טוב יעצט.
ביאור: פארוואס אותיות קענען זיך קאנעקטן
וואס ער זאגט איז, שטעל דיך פאר, דו פארגעסט פון די… ווען ער זאגט בגשמיות, וואס מיינט ער? ער מיינט זיווג פשוטו. אבער שטעל דיך פאר, און דער בעל שם טוב זאגט שמחה סתם, ער האט אויך דאס געמיינט צו זאגן, אבער ער זאגט עס אביסל איידעלער.
אבער שטעל דיך פאר א פחדן, לאמיר טרעפן א פשוט׳ערע זאך, ווייל ס׳איז דאך רוחניות, סאו איך גיי ניצן א רוחניות׳דיגע משל, בעסער ווי א גשמיות׳דיגע משל. סאו שטעל דיך פאר אז ס׳איז דא צוויי אידן, יעדער איינער האט זיך זיין מהות, זיין טבע, זיין מעשה, זיין נייטשער, און זיי האבן זיך ליב, און זיי טרעפן זיך. זיי האבן דאך א געשמאק ווען זיי טרעפן זיך, אמת?
קהל: זיי טראכטן נישט וועגן זיך, זיי טראכטן וועגן יענעם.
דער חילוק צווישן “זיך” און “אותיות”
מגיד שיעור: ניין, דאס איז די פוינט. מ׳האט שוין פארגעסן אינגאנצן פון זיך. זאג איך נאכדעם, ווייל זיך איז סתם א פראבלעם, די זיך קען זיך נישט קאנעקטן מיט גארנישט, די זיך איז סטאק אין זיין אייגענע גוף, יעדע גוף איז עקסטער. אותיות איז אותיות, אותיות קענען זיך קאנעקטן איינער מיט די צווייטע, עס קען ווערן א ווארט פון צוויי אותיות, עס קען ווערן א ווארט פון צוויי ווערטער, עס קען ווערן א סענטענס פון דריי סענטענסעס, עס קען ווערן א שטיקל, עס ווערט עפעס, יא.
אבער וואס ער וויל ארויסברענגען איז אז די קאנעקשן, די צוזאמטרעף, די זיווג, די יחוד פון די צוויי ווערטער צוזאמען, די צוויי אותיות צוזאמען, איז זייער געשמאק, חוץ נעמען וואס איינס האט שוין א געשמאק. איינס האט שוין א געשמאק ווייל דו האסט פארגעסן פון זיך, דו האסט שוין אן אות, שטייט עפעס אן אות, שטייט א איד, אקעי, דאס איז…
משל: “יהללו את שם ה׳”
“יהללו את שם ה׳” איז א רעיון נפלא וואס איז א תענוג, אסאך מער ווי דו רעדסט דערפון. נישט אז רעדן דערפון איז שרעקעדיג. די נשמה, לאמיר זאגן, יעדער ווייסט דאך “עולמות נשמות אלוקות”, עס איז דא מענטשן וואס האבן ליב צו טראכטן וועגן זאכן בתור עולמות, אדער בתור נשמות, אדער בתור אלוקות, אדער בתור עולמות נפשות׳ן, ס׳איז אלעס אנדערע מדריגות, יא, און יעדע עולם וואס איז דא פירט די פיר מדריגות, אדער ליסט.
די אינדעפענדענטע מציאות פון יעדע ווארט
אבער, ער זאגט אז יעצט איז דא א ווארט, די ווארט האט עפעס אזויווי אן אינדעפענדענט מציאות, ס׳איז נישט דו, ס׳איז נישט “אני הוונתי יהללו את ה׳”, ס׳איז דא אזא זאך הייסט “יהללו את ה׳”, ס׳איז דא עפעס אזא עולם, ס׳איז דא עפעס אזא ווארט, ס׳איז דא עפעס אזא נשמה, עפעס א מלאך, עפעס א ניצוץ קדוש, וואטעווער יו וואנט טו קאל איט.
יעצט, די “יהללו את שם ה׳” איז א גוטע שטיקל פאר זיך, א געוואלדיגע שטיקל, ס׳איז, מ׳קען דאס זאגן א גאנצע טאג. אזויווי איך, מיין נשמה איז א געוואלדיגע זאך פאר זיך, ס׳איז גאנץ גוט, ער קען אליין זיין. דאך, ווען איך גיי ארויס און איך טרעף א צווייטע איד, און יענער זאגט מיר “שלום עליכם”, “עליכם שלום”, וואו, ס׳איז נאך מער געשמאק.
א וויכטיגער חילוק: נישט פון חסרון
וואס איז געווען ראנג מיט מיר? ס׳איז גארנישט געווען ראנג, ס׳איז געווען גאנץ גוט מיט מיר אליינס, אבער יעצט איז נאך בעסער, יא. דאס איז זייער וויכטיג, אויב ס׳איז געווען עפעס ראנג, דעמאלטס איז עס חסרון. ס׳איז גארנישט געווען ראנג מיט די ערשטע האלב, ס׳איז געווען גאנץ גוט.
בגשמיות איז באמת צוויי זאכן וואס טרעפן זיך איז נאר אויב ס׳גייט עפעס ראנג, אויב ס׳האט עפעס געפעלט. אבער ווען צוויי אידן טרעפן זיך און זיי האבן אהבת חברים פון זייער נפש, פון זייער… יא, אזויווי אין בנין דברי תורה, אדער עפעס אן ענין של אמת, איז נישט ווייל ס׳איז עפעס ראנג.
משל פון קשיא און תירוץ
אפילו ער זאגט ער האט א קשיא און יענער זאגט א תירוץ, איז נישט דער פוינט. די קשיא איז דאך אויך א דבר שבקדושה, יא? א קשיא אויף דברי תורה איז אויך א זאך. ס׳איז גענוג צו האבן א קשיא, מ׳דארף נישט האבן תירוצים.
אבער נאכן טרעפן עפעס איז זייער א געשמאקע זאך. ס׳איז זייער א גרויסע תענוג דאס אז מ׳קען מאכן פון צוויי זאכן איין זאך. יא, מ׳קען זיי קאנעקטן, זיי קענען ווערן… ס׳ווערט א לענגערע שטיקל תורה, ס׳ווערט א מער קאמפליצירטע, א מער שלימות׳דיגע זאך פון צוויי זאכן. ס׳איז א גרויסע שמחה, יא?
תענוג גשמי — דער אמת׳דיגער שורש
דער אמת איז אז בגשמיות איז אויך דאס. דאס וואס איז דא… איך זאג עס בעקווארדס ווייל איך מיין אז ס׳איז נישט שווערער צו פארשטיין. דאס וואס ס׳איז דא א תענוג פון תענוגים גשמיים, למשל אפילו די תענוג פון עסן אדער די תענוג פון זיווג, וואס איז די תענוג? וואס איז אזוי געשמאק? קען מיינען… וואס איז אזוי געשמאק?
“לא טוב היות האדם לבדו”
איז ניין, דער אמת איז, דאס איז אויך א געוויסע ניתוח פון וואס איז די אמת׳דיגע זאך וואס מענטשן ווילן. א מענטש איז “לא טוב היות האדם לבדו”, יא? ער וויל, ער זוכט זיך א שותף, יא? “אבדה כשלו מוצא להחריש”, ער זוכט איר, זוכט איר. פארוואס זוכט ער? ער זוכט א געוויסע… אט ליסט איין וועג פון עס פארציילן. ער זוכט א געוויסע שלימות. ער רעדט, ער זאגט, אמת, מיר פעלט אויך. ער האט א בחינה, ס׳איז געווען אמאל וואס ס׳פעלט אים עפעס, ס׳איז נאר א פלג גופא.
אבער ער פארשטייט אז ס׳גייט זיין א מער שלימות אדער מער אחדות, ס׳גייט זיין א… ווען ס׳איז דא צוויי פון זיי צוזאמען, ווען צוויי זאכן גייען זיך טרעפן. און ער פילט טאקע די פלעזשור. די פלעזשור וואס ער פילט בשעת ער האט פלעזשור איז פון דעם וואס ער טרעפט זיך צוזאמען מיט נאך א מענטש, פון דעם וואס ער ארבעט צוזאמען מיט נאך א מענטש. ער ארבעט אסאך בעסער ווי אליינס. ס׳איז אסאך א גרעסערע תענוג.
דער תענוג איז פון יחוד
דאס איז דער טייטש אז בגשמיות איז דא תענוג. די תענוג בגשמיות איז נישט די תענוג פון וואס א מענטש טוט אליינס. ווען א מענטש עסט, יא, איך מיט מיינע נערוון, איך וויל זיך נערווירן.
תענוג קומט פון צוזאמקומען, נישט פון אליין זיין
דער תענוג וואס א מענטש פילט בשעת ער האט פלעזשור איז פון דעם וואס ער טרעפט זיך צוזאמען מיט נאך א מענטש, פון דעם וואס ער ארבעט צוזאמען מיט נאך א מענטש. ער ארבעט אסאך בעסער ווי אליינס, ס׳איז אסאך א גרעסערע תענוג. דאס איז די טייטש אז בגשמיות איז דא תענוג. די תענוג בגשמיות איז נישט תענוג פון וואס א מענטש עסט, טוט אליינס.
קהל: דו ווילסט זאגן אז א מענטש עסט, יא, איך מיט מיין עסן…
דו ווילסט זאגן מער פון דעם, מיין איך. דו ווילסט זאגן אז ס׳איז נישט אז איך אליין האב איין תענוג, און מיט א צווייטן מענטש האב איך דאבל, נאר ס׳ווערט א גאנצע נייע עולם פון תענוג. דאס איז וואס דו ווילסט מסביר זיין.
קהל: יא, איך בין שוין ארויסגעגאנגען פון זיך שוין, אבער אויב מ׳גייט מיט די משל צוריק אהיים צו גשמיות… דו זאגסט מ׳פארגעסט פון גשמיות, דו זאגסט מ׳האט זיך אין גשמיות, איך האב שוין לאנג פארגעסן פון גשמיות.
משל פון עסן — איך מיט די שטיקל קוגל צוזאמען
אבער ס׳איז א משל. פונקט ווי איך האב געברענגט א משל פון צוויי תלמידי חכמים וואס טרעפן זיך, וואס ס׳איז נישט קיין משל גשמי, ס׳איז מער מופשט, מער… אבער ס׳איז אויך פארקערט, בגשמיות איז אויך דא נאר א דוגמא פון דעם.
אויב איך ענדזשוי א שטיקל עסן, דער פשט איז, ס׳איז דא א חיות אין מיר און איך לעב, איך וואלט געלעגן טויט ווען ס׳איז נישטא דארט עסן. ס׳איז דא א געוויסע חיות אין די עסן, ס׳מאכט מיך לעבן בעסער. אונז צוזאמען, איך מיט די שטיקל קוגל צוזאמען, איז א גאנצע גוטע שידוך, און אונז קענען בעסער טאנצן נאכדעם “כל מקדש שביעי”. ס׳איז עפעס א זאך.
סאו די זעלבע זאך, איך מיט נאך א מענטש, ס׳איז א גרעסערע תענוג, ווייל אונז צוזאמען, ביידע פון אונז ענדזשויען זיך בעסער ווי אונז וואלטן זיך געמאכט אליינס. דו קענסט עס אפילו רופן א דריטע זאך. ס׳איז א דריטע זאך שיוצא מביניהם. דאס איז בגשמיות.
חידוש: תענוגים גשמיים זענען בעצם גוטע זאכן
און די זאך וואס איז זייער אינטערעסאנט, אונז זענען זייער… די מגיד און די בעל שם טוב האבן נישט אזוי מורא געהאט. אונז זענען צוגעוואוינט, מ׳לערנט אונז אויס אז תענוגים גשמיים זענען א פראבלעם. אבער תענוגים גשמיים איז נאר א פראבלעם ווייל ס׳דיסטרעקט א מענטש פון די נמשל אויף ער ווערט סטאק. אבער בעצם, אויב מ׳טראכט דרך הטבע, אזויווי די אלע חסידישע ספרים זענען מסביר, דאס הייסט, די אלע זאכן וואס זענען געשמאק בגשמיות זענען אלע גוטע זאכן. ס׳איז נישטא קיין זאך וואס איז געשמאק וואס איז א שלעכטע זאך.
וואס איז די גרעסטע תאוות האדם?
די אלע זאכן מאכן אים לעבן, right? ס׳מאכט זיך אליינס לעבן זייער געשמאק, און מ׳עסט. איך מיין, דאס איז… איך ווייס נישט וועלכע נאך תענוגים ס׳איז דא, אכילה, שתיה, שיחה, whatever, מער ווייניגער, יא? מ׳עסט, דאס איז… מ׳טוט זיך אן, דאס איז א תענוג, אבער דאס איז נישט קיין תענוג, ס׳איז נישט קיין… ס׳איז נישט against life, ס׳איז life, right? ס׳איז נישט קעגן וואס דארף א מענטש זיין. א מענטש דארף בגשמיות, בגוף, דארף ער משלים זיין זיין גוף, ער דארף זיין גוף זאל קענען לעבן, ער דארף עסן, ער דארף עסן, דארף ער עסן.
דיסקוסיע: פארוואס האט דער אייבערשטער געמאכט אז עסן זאל זיין מיט הנאה?
קהל: אייביג קענסטו זאגן אזוי, דער אייבערשטער איז א זייער גוטער, ווייל דו קענסט מאכן אז מ׳דארף פשוט איינשפריצן אן איינשפריץ מען זאל קענען לעבן. ער איז א גוטער, ער קען בעסער מאכן, מ׳זאל עסן מיט די מויל.
וואס? ס׳זאל זיין מיט אן הנאה, ס׳זאל זיין מיט א געשמאק.
קהל: א וואס? אזוי וואלט געדארפט זיין?
יא, אזוי וואלט געדארפט זיין, מ׳וואלט געדארפט נעמען אן IV. דער אייבערשטער האט געוואלט דו זאלסט האבן א גוט עסן.
זייער גוט. אבער דער אמת איז אז ס׳איז טיפער פון דעם, ווייל דער אייבערשטער איז נישט outside פון די וועלט אזוי. דער אמת איז אז טאקע ווייל ס׳מאכט דיך לעבן, אויב אן IV וואלט געווען די נארמאלע וועג פון מענטשן לעבן, וואלט עס געווען א גרעסערע תענוג. ס׳איז פונקט פארקערט. ס׳איז נישט קיין תענוג ווייל ס׳איז נישט די נארמאלע וועג פון עסן. בדרך אגב, אין שפיטאל ארבעט עס, אבער ס׳איז נישט דאס די טבע און נישט דאס די בריאה.
די בריאה וואס דער אייבערשטער האט געמאכט איז אז וואס איז גוט טעיסט אויך גוט. דו קענסט זיך טועה זיין, דאס האט צו טון מיט די קליפה, מ׳דארף מברר זיין. דו קענסט עסן נאר זאכן וואס טעיסטן גוט און זענען נישט אמת׳דיג גוט. אבער ביסוד, די זאכן וואס טעיסטן גוט איז… קוק אריין, אלע תענוגים זענען זאכן וואס מאכן א מענטש בעסער לעבן, דאס איז די פאקט.
תענוג פון זיווג — א נאך גרעסערער תענוג
און די זעלבע זאך, א תענוג פון זיווג איז, ס׳מאכט נישט פאר דיר, ס׳מאכט די גאנצע וועלט לעבן. יא, “לא תוהו בראה לשבת יצרה”. ס׳איז אפילו א גרעסערע תענוג ווייל ס׳העלפט פאר נאך מענטשן. Again, אויב דו נוצט עס נאר לשם תענוג און ס׳איז disconnected, איז עס אויך א שוואכערע תענוג, דאס איז דער אמת. אבער אויך, איז עס אז דו האסט עס פארדרייט. אבער דו פארשטייסט אז ס׳איז נישט פשוט פונקט געשען אז ס׳איז א תענוג פון א זאך. גראדע פון די זאך וואס איז א זייער גרויסער תענוג איז אויך א גוטע זאך, ווייל מיט דעם ווערט א וועלט, מיט דעם ווערן מענטשן.
ס׳איז פונקט זיך צאמגעטראפן צוויי זאכן. אדער דו זאגסט ס׳איז די זעלבע זאך. דו קענסט מאכן אן איינשפריץ, אבער דער אייבערשטער איז א גוטער און ער געבט הנאה. און לכבוד דעם מיטשעט מען זיך, אלע יודן מיטשען זיך, ווייל דער אייבערשטער איז געווען אזא גוטער, מיטשעט מען זיך, ווייל אונז האבן מיר אן אנדערע אנגעקומען אין דעם עולם פלאץ. It makes sense, right?
ס׳איז פונקט פארקערט. בעצם די יעדע זאך וואס גייט צו חידוש פון די וועלט איז דא אן אומגעהויערע תענוג. און ווי מער די חידוש איז גרעסער, אדער גרעסער פון אים, נישט נאר פאר מיר, ווען איך זיץ אליינס, איך זיץ אליינס און איך ליין א ביכל אדער איך עס עפעס א שטיקל תענוג, איך עס מיט נאך מענטשן איז א גרעסערע תענוג. אפילו די עסן איז נישט ממש, אונז עסן נישט צוזאמען, יעדער עסט פאר זיך, אבער ס׳איז א גרעסערע שמחה, ס׳ווערט מער תענוג.
אלע תענוגים אין דער וועלט זענען שידוכים
דער משל איז כמעט יעדע שטיקל אין מגיד. יא יא, איך ווייס. איך לערן דעם מגיד, די זאג איך, דאס איז מער דעם מגיד׳ס תורות ווי די בעל שם טוב׳ס תורות אביסל. אבער די זעלבע זאך, די סארט תענוגים וואס זענען געבויט אויף מאכן נאך מענטשן, נישט נאר עסן, עסט א מענטש כדי ער זאל אליינס לעבן, און קינדער האט ер כדי אנדערע מענטשן זאלן לעבן. דאס איז נאך א גרעסערע תענוג, right?
און די תענוג איז פון די התאחדות, פון די צאמטרעפן פון צוויי זאכן, פון דעם ווערט גרעסער, פון דעם ווערט נולד די גאנצע וועלט, פון דעם ווערט נייע נשמות און נייע מענטשן און אזוי ווייטער. דאס איז בגשמיות.
דיסקוסיע: חסרון בגשמיות vs. רוחניות
און טראכט אריין אז בגשמיות איז דא א פראבלעם, בגשמיות נאך אלץ, אין די ענד יעדע תענוג האט יעדער עקסטער, אין די ענד די תענוג האט צו טון מיט דעם וואס איז דא א חסרון, אזוי ווי מ׳קען אפילו טענה׳ן אז אלע תענוגים גשמיים זענען נאר להפיק פעין, right? ווייל א מענטש האט פעין אז ער האט נישט צו עסן, און נאכדעם עסט ער און ער סאלווט זיין פראבלעם אז ער איז געווען הונגעריג. ס׳איז א שטיקל אלעמאל תלוי אין א חסרון. אלע תענוגים זענען אביסל אזוי, “אה, יעצט בין איך שוין נישט הונגעריג.” ס׳איז אמת אז ס׳איז דא אביסל מער פון דעם, אבער סוף כל סוף, איך האב א תאוה, איך בין הונגעריג פאר אייז קרים, איז אויך אביסל א פראבלעם סאלווינג.
אבער ברוחניות איז דאך נישט קיין פראבלעם סאלווינג, ווייל יעדע געדאנק, יעדע נקודה פון תענוג רוחני איז אליינס א גוטע זאך, אבער צוויי מאל איז צוויי מאל אזוי גוט. ס׳איז די אינטערעסאנטע זאך אז צוויי חלקים וואס זענען נישט קיין שלמות קען ווערן א דריטע.
קהל: ניין, די ווארט פון הונגער איז ווי אין די מגיד, אין קבלה איז דא מסבירות אז ער בעט זיין חוב.
ניין, ניין, דאס איז שוין די רוחניות׳דיגע פשט. יא, ס׳איז א בגשמיות פון דעם איז נחלץ צורי וצרה, אז ער האט צרות און ווייטאג, כאב. על כל פנים, אבער אפילו בגשמיות איז דא אין דעם א געוואלדיגע תענוג פון צוזאמנעמען, משדך זיין זאכן. אלע תענוגים אין דער וועלט זענען שידוכים, און עס איז בכלל אויך א ענין רוחני.
—
עולם היצירה — קאנעקטן די דיבורים
סאו נאכדעם וואס דער מענטש האט פארגעסן פון זיין אייגענעם גוף, און ער ליגט אין די עולם הדיבור, יא, אין די ווערטער וואס ער זאגט, און נאכדעם קאנעקט ער די דיבורים, right? ער קאנעקט די ווערטער, וואס ער ווערט פון די ווערטער, ווי מ׳האט געזאגט, די אותיות ווערן ווערטער, און די ווערטער ווערן סענטענסעס, און אזוי ווייטער. דעמאלטס איז עס אסאך מער געשמאק. דעמאלטס פארגעסט ער זיך אין דעם, אבער עס איז שוין אסאך א גרעסערע תענוג. דאס, זאגט ער, הייסט עולם היצירה.
עולם הבריאה — אותיות המחשבה
נאכדעם איז דא א דריטע לעוועל. די דריטע לעוועל איז אז ער פארגעסט שוין פון די ווערטער אויכעט. ער גייט אין א העכערע לעוועל נאכדעם. ס׳איז אים נישט געווען גענוג דאס. דאס איז גאנץ גוט, אבער ס׳איז אים נאך נישט געווען גענוג. “ועבר לאותיות המחשבה, ולא ישמע מה שהוא מדבר.”
דיסקוסיע: שולחן ערוך זאגט מ׳דארף הערן וואס מ׳רעדט
קהל: ער זאגט אז נאכדעם, ביים דאווענען, שטייט קלאר אין שולחן ערוך אז מ׳דארף הערן וואס מ׳רעדט. ס׳זעט אויס אז ער האט נישט געהאלטן פון מקבל זיין די שולחן ערוך. איך ווייס נישט. ווייל סתם אזוי זאגט ער, צו לערנען, ער זאגט עס צו זאכן…
ניין, ער זאגט אז ביז יעצט האט ער נאך גערעדט, ער האט געקאנעקטעד די ווערטער וואס ער רעדט, ער הערט כאטש די ווערטער. נאכדעם איז דא נאך א גרעסערע שכחה, אז ער ווערט נאך א גרעסערע שכחה מעצמו, ער הערט אפילו נישט אז ער רעדט אליינס. ער ווייסט עס אין זיין קאפ, נאר במחשבה האט ער עס יא. “אותיות המחשבה”, right? אותיות המחשבה הייסט בינה, דער בעל התניא רופט עס “עולם המלאה”. און ס׳איז אין זיין קאפ, ער רעדט נאך אלץ מסתמא, ווייל ער דאוונט דארט, אבער ער ווייסט נישט דערפון. איז דאס איז אותיות המחשבה. דאס איז א נאך א גרעסערע הפשטה.
דיסקוסיע: ווי איז מען יוצא קריאת שמע?
שאלה: מיט אביסל אותיות איז מען יוצא געווען? דאס איז אין קריאת שמע? ווייל עולם הבריאה דארף דאס זיין. וואס זאל מען טון? ער דארף אנהייבן קריאת שמע פארן דאווענען? וואס, ער זאל ליידן אזאך זאל ער זיין העפי?
ניין, ס׳מאכט נישט קיין סענס.
ניין, ס׳איז נישט קיין שאלה. אויב א איד איז אין אזא מדריגה, איז ער יוצא. וואס איז די שאלה בכלל? ער איז שוין אנגעקומען למעלה משמונה עשרה. יא, ער זאגט נישט שמונה עשרה, ער צייכנט צו, דער מענטש צייכנט צו אין אן אנדערע פלאץ אז דער מגיד זאגט אז מ׳מוז נישט זיין ביים דאווענען. ער זאגט, ס׳איז גרינגער צו טון ביים דאווענען, אבער מ׳קען דאס טון אינמיטן טאג אויכעט. ס׳איז נאר שווערער אביסל.
סאו ער מיינט נישט דוקא צו זאגן אז דאס איז די קאנעקשאן. ס׳איז אמת, די פיר עולמות, אין קבלה שטייט אז דאס איז די קאנעקשאן, אבער ס׳איז א לעוועל. ס׳קען זיין אין ברכות השחר אז ער איז שוין אנגעקומען אין די לעוועל. ס׳איז נישט דוקא תלוי אין די… אין דאס וואס שטייט אין די סדר.
עולם האצילות — חכמה, איבער מחשבה
און נאכדעם זאגט ער, “ואחר כך יבטל בדעת עין”, דאס איז שוין ווייטער, “כל כוחותיו הגשמיות”. לכאורה דאס מיינט ער זאגט אז ער טראכט שוין אויך נישט, אמת? קודם האט ער נישט גערעדט, ער האט גערעדט בבחינת גוף אבער נישט גערעדט בבחינת נפש. נאכדעם איז ער געקומען, עולם העשיה רעדט ער. עולם היצירה קאנעקט ער די ווערטער, ווערט א תענוג אזוי ווי א יחוד פון צוויי ווערטער וואס האבן זיך צוזאמגעטראפן. אין עולם הבריאה הערט ער שוין נישט אז ער רעדט, ער טראכט נאר, ער האט נאר אותיות המחשבה. אין עולם האצילות, וואס ער רופט חכמה, איז ער טראכט שוין אויך נישט.
אדער די בחינת גשמיות, דו קענסט עס רופן אז ער טראכט בבחינת רוחניות, אבער נישט די גשמיות, נישט די אותיות, right? די אותיות פון די מחשבה זענען די גשמיות שבמחשבה. אזוי קענסטו עס רופן, די… די נישט די זאך וואס די מחשבה איז וועגן, right? ווען ער טראכט… ער זעט געטליכקייט, נאר וויאזוי ער זעט געטליכקייט. ער טראכט, ער האט מער פרטים מיט די מדרגות ווי דו הייסט. ער טראכט, ער זאגט, די אותיות פון א מחשבה איז טייטש…
אותיות המחשבה און די ריעליטי אליינס
דער יסוד: אותיות המחשבה זענען די גשמיות שבמחשבה
די אותיות פון די מחשבה זענען די גשמיות שבמחשבה. אז דו קענסט עס רופן די נישט די זאך וואס די מחשבה איז וועגן. ווען ער טראכט, ער זעט געטליכקייט, נאר ווי ער זעט דאס איז אלעמאל, ער טראכט, ער האלט מער מדרגות, מער פרטים ווי די מדרגות, ווי די הייסט. ער טראכט, ער זאגט די אותיות המחשבה איז טייטש, אז ווען איך האב א… איך וועל זאגן אזא… די חילוק פון אותיות המחשבה און מחשבה אליין, ער רופט דאס עין, און דאס עין איז ער אינגאנצן אויס, ער איז נאר וועגן די ריאליטי וואס עס איז וועגן.
משל פון דער שיינער בוים: דער גאנצער מהלך
עולם העשיה: די ווערטער
דהיינו, למשל, לאמיר זאגן אז א מענטש גייט אינדרויסן און ער זעט א ביוטיפול בוים, יא? ער זאגט “מה נאה אילן זה”, יא? נאר אינמיטן לערנען טאר מען עס נישט זאגן, אבער בעתים דארף מען עס זאגן, אמת? עס וואלט נישט געשטאנען אין די משנה. סאו אויב דו ביסט סתם עוסק בשיחה בטילה, דארף ער זאגן “מה נאה אילן זה”, יא?
סאו, ס׳איז דא א ברכה, ער מאכט פון דעם א ברכה, יא? “שכוחו לו בעולמו”, ס׳קען נישט זיין. סאו, און ער קוקט אויף די בוים, סאו, אזוי ווי ער זאגט, לאמיר זאגן, ער ווייסט נישט, ער איז קודם געווען סטאק אין זיין קאפ, ער איז געווען ביזי מיט זיינע צרות אדער איך ווייס וואס. ער זאגט “מה נאה אילן זה”, ער לייגט זיך אריין אין די ווערטער, יעצט איז ער אין די וואויס און די סאונד, ס׳מאכט נויז, “מה נאה אילן זה”, יא? און ער זאגט עס אפאר מאל, אויב ער וויל אריינגיין דערין, זאגט ער עס אפאר מאל, און ער לייגט צו “שכוחו לו בעולמו”, “וברא בו בריות טובות ואילנות טובות להנות בהם בני אדם”, אסאך ווערטער.
עולם היצירה: די קאנעקשן פון ווערטער
עט סאם פוינט פארגעסטו פון זיך, און נאכדעם די סעקאנד סטעפ איז, ער האט שוין אפילו די קאנעקשן פון אפאר ווערטער. ס׳מאכט שוין אפילו סענס. דו האסט “שכוחו לו בעולמו”, אלעס צוזאמען איז געווארן איין חתונה, ס׳איז א גאנצע חתונה דארט אין זיין קאפ. ער טראכט אריין, אזוי ווי דו זעסט צוויי מענטשן האבן חתונה, און דו רופסט צוזאם די שטאט און דו טאנצט ארום דארט, און יעצט אין זיין קאפ טאנצט מען ארום. ווייל זיי האבן זיך טאקע געטראפן די אלע ווערטער.
עולם הבריאה: אותיות המחשבה — די איידיע
נאכדעם איז ער זיך נאך מער מפשיט, און ער הערט שוין נישט די ווערטער, שכוח, זיי טאנצן שוין נישט. ס׳איז נאר די אותיות המחשבה, דאס הייסט די איידיע, די געדאנק. ער זאגט, ס׳איז דא אזעלכע שיינע זאכן אויף די וועלט. ס׳איז אזא שיינע בוים, יא? ס׳איז אזא שיינע בוים, דער אייבערשטער האט געמאכט אזא שיינע בוים. “ס׳איז אזא שיינע בוים” איז נאך אלץ ווערטער. די שיינע בוים איז נישט די סענטענס וואס זאגט “ס׳איז אזא שיינע בוים”. דאס איז אותיות אין דיין קאפ, אין דיין סקרין׳קעלע, אין דיין קאפ איז דא אזוי ווי א סקרין, וואס דארט שטייט “מה נורא המקום הזה”, און ער איז זיך אזוי כביכול מסביר. וואס זע איך דא? אזא שיינע בוים? איך האב פאר דיר א הסבר! דו ביסט דאך א מענטש וואס שטייט נאר מיט ווערטער, מיסטער בינער, יא? דער בעל הבריאה שטייט נאר, ער זאגט דיר ווערטער.
סאו מען זאגט אים, קוק, אזא שיינע בוים. און ער קען אפילו מסביר זיין אז ס׳איז אזוי הויך און אזוי רונדעכיג, מיט אזעלכע שיינע בלעטער, מיט אזעלכע שיינע בלומען, אזעלכע שיינע פירות, און “אמת מארץ תצמח”, אזוי שיין, ער האט א גאנצע הריכות. דאס איז אלץ אותיות המחשבה. אפילו ער האלט שוין ביי די מחשבה, איז עס נאך אלץ אותיות, נאך אלץ אותיות אדער ווערטער. ער זאגט אותיות, אבער איך מיין אז מען מיינט ווערטער, איך ווייס נישט קיין חילוק. ס׳איז ווערטער, ס׳איז א הסבר. פון דאס וויאזוי ער פארשטייט, וויאזוי ער איז זיך מסביר פאר די קאפ, אזוי כביכול פאר די מחשבה.
עולם האצילות: די ריעליטי אליינס
אבער דו דארפסט פארשטיין אז די בוים אליינס איז נישט קיין שטיקל פסוק, א סענטענס וואס שטייט “מה נורא המקום הזה”. די יופי פון די בוים אדער די…
ס׳איז דיין הנאה אין קאפ. אלע סטעפס ביז יעצט איז געווען צו פארשטיין. איינמאל דו פארשטייסט עס שוין, איז די זאך אליין.
דיין קאפ איז נישט וויכטיג. דיין קאפ איז אותיות, נאך אלץ מלבוש. ס׳איז דא די יופי, די יופי, דער אייבערשטער אליין, דו קענסט זיך יא געבן דעם אייבערשטן, אבער די זאך אז ס׳איז דא אזא שיינע זאך אויף די וועלט.
יעצט, נאכדעם וואס א מענטש האט קודם כל בכלל נישט מתשומת לב געווען, רייט? ער איז הולך בדרך, ער האט בכלל נישט באמערקט אז ס׳איז דא א בוים, ער איז געווען פארטאן אין זיינע. ער האט שוין אינגאנצן באמערקט, ס׳איז דא אסאך לעוועלס פון באמערקן. נאכדעם וואס ער האט אינגאנצן באמערקט, האט ער שוין געזאגט די ווערטער, האט שוין די גאנצע התבוננות, לאמיר זאגן ער פארשטייט שוין די גאנצע מהלך וויאזוי עס ווערט אז דא איז א שיינע בוים. ס׳איז נאר א הסבר אויף צו זאגן אז דא איז א שיינע בוים. נאכדעם, וואס ער רופט עולם האצילות אדער עין, איז, לויט מיין טייטש שיינט אז ס׳איז פשוט דא א שיינע בוים אין פראנט פון אים, און די אמת איז שוין נישט נוגע דא. ס׳איז נישט די ווערטער פרעגן וואס איז די הסבר אויף דעם. יא, ס׳איז א שיינע בוים, ס׳איז צוואנציק אמות הויך און פערציק אמות ברייט. ס׳איז! דאס הייסט “נתבטלו אצלו כל הכוחות והחושים”, אינקלודינג די מחשבה, אינקלודינג די ווערטער וואס ער האט. ווייל אז נישט ווערט א מענטש סטאק, א מענטש מיינט, יא, דו קענסט רעדן די… וואס?
דער עיקר: ריעליטי איז נישט ווערטער
דאס איז א מחשבה, איז די הסבר אויף די ענין, און דו קענסט זאגן די אותיות פון די מחשבה. די מציאות אליינס, די ריעליטי, רייט? א מענטש, ער איז א גרויסער צדיק, ער איז מכוון א גאנצן טאג די שם הוי״ה. אבער וואס איז מיט די אייבערשטער אליינס? וואס איז מיט די זאך וואס די שם הוי״ה איז וועגן, רייט? ער האט עס אזויפיל געזאגט די שם הוי״ה, ער האט פארגעסן די אייבערשטער. ניין, ס׳איז געמאכט געווארן, ס׳איז דא א וועג צו דערמאנען, יא, די שם האט א וועג וואס ער זאגט עס ארויס.
רבי חיים׳ל׳ס חידוש
דער רבי חיים׳ל האט געזאגט, איך האב… ער האט אין זין אלע זיבן וועלטן, און די אלע דרגות, און די אייבערשטער האט ער פארגעסן. רייט? ער זאגט א גרעסערע זאך, ער זאגט אפילו די שם הוי״ה האט פארגעסן די אייבערשטער. נישט פארגעסן, די אייבערשטער קען מען ממש נישט פארגעסן, אבער… אזוי ווי ער זאגט, ס׳איז דא די שם, און די רבי חיים׳ל זאגט, דאס איז נאך א וועג פון די זאגן, רייט? מ׳זאגט נישט די שם הוי״ה, מ׳זאגט אדנ״י, ווייל דאס איז עולם העשיה, דאס איז די ווערטער וואס מ׳קען זאגן. נאכדעם קאנעקט עס צו די שם הוי״ה, ס׳איז עולם היצירה. נאכדעם איז דא די מחשבה פון דעם, מ׳פארשטייט אז הוי״ה אלוקים, אז הוי״ה איז אדנ״י, דאס איז א הבנה וואס איז נאך ווערטער. נאכדעם איז דא דאס אז די אייבערשטער איז איז א גאט, דאס איז געווען אמת פאר ס׳איז געווען ווערטער וואס זענען מסביר אמת. ס׳איז נישט די ווערטער וואס מאכן עס, ס׳איז די זאך אליינס.
מידת עין / מידת חכמה
און א מענטש האט א יכולת, דאס איז די מדת עין פון די מענטש, אדער די מדת חכמה וואס דער מגיד רופט מדת חכמה, אז ער קען זיך קאנעקטן מיט דעם. ער קען… איך קען נישט… ס׳איז זייער שווער צו טרעפן גוטע ווערטער פאר דעם, ווייל ווערטער זענען אין עולם הבינה. אלע ווערטער זענען עקזעקטלי… נאר די הסבר קען מען נאך זאגן. אבער ס׳איז א סימפל זאך מיין איך, אז ס׳איז די זאך אליינס. די ריעליטי איז נישט די ווערטער וועגן עס, די ריעליטי איז די ריעליטי. און ווען א מענטש איז ביי די ריעליטי, איז ער כולי ידעתי פוסו, ער ווערט יענץ, קען מען זאגן, ער ווערט בטל צו יענץ. ס׳איז אלע מיני ווערטער וואס מ׳טרייט צו זאגן. אפילו די ווארט בטל איז אפשר אן אנדערע זאך. ווייל אין הלכה איז דא א זאך וואס הייסט בטל, אבער דער מגיד זאגט אז ס׳איז בטל, אפשר דארף מען נישט ווערן צעמישט פון די ווארט בטל.
דער חידוש פון “בטל” אין חסידות
דער מגיד האט גע׳חידוש׳ט די ווארט בטל, מיין איך, אין חסידות, ווי ער האט עס גענומען. ער האט עס גענומען פון הלכה. ס׳איז דא א בטל ברוב, בטל באחר, בטל אהין, טפל איז בטל פאר די עיקר, איך ווייס וואס. אבער ס׳איז אויך נאר א הסבר, ס׳איז נישט די ריעליטי. די ריעליטי איז די אין, די מידת החכמה, די זאך.
נשמה אלוקית
ס׳איז ווי א פלא אז די נשמה פון א מענטש, וואס דעריבער רופט מען זיין נשמה “נשמה אלוקית”. דער תניא זאגט אסאך מאל בשם דעם מגיד, איך מיין אז די נשמה אלוקית הייסט נשמה ווייל ס׳האט די מידת החכמה. דער מענטש האט אפשר א מעגליכקייט צו זיין דאס, צו האבן די ריעליטי אפן פאר אים, צו זיין בטל צו די ריעליטי.
פראקטישע ביישפילן
מ׳קען עס זען אין פילע פשוט׳ע זאכן. איך האב געזאגט אז א מענטש זעט א ביטערע בוים, אויב ער קוקט אויף אים נישט אויף איין סעקונדע און ער זאגט “וואו” און ער בלייבט נישט שטעקן ביי די ווארט, ער מאכט נאך אפאר מאל מער די “וואו”, דעמאלטס איז פשוט א געוואלדיגע שיינע בוים. און דו פרעגסט אים וואס דארף איך מסביר זיין? איך עקספעקט אז דו וועסט מיר צוריקגעבן צו דאס בונם, נאך שמונה עשרה געבט מען צוריק אראפ. יא, מ׳דארף צוריק מסביר זיין, אבער ס׳איז נישט די הסבר, ס׳איז נישט די ווערטער אויף קל שכן, ס׳איז גארנישט, ס׳איז די ריעליטי אליין.
דאס איז מצד דעם מענטש הייסט עס מידת אין, מצד די ריעליטי איז עס נישט אין, ס׳איז אן ענין, ס׳איז די ריעליטי. אבער מצד דעם מענטש הייסט עס מידת אין, ווייל ס׳ווערט אויס זיינע כוחות, און די כלי התקווה פון דעם מענטש איז אויך דאס ווערט אויס. אזוי ווי מ׳ווערט משתומם, מ׳ווערט אזוי… ווי שטייט עס? “ונשתומם כשעה חדא”, ווי שטייט די לשון? איך ווייס נישט, דער בעל התניא האט ליב צו ברענגען די לשון, “ונשתומם כשעה חדא”. אזא מענטש האט באמערקט א קשיא וואס האט אים געמאכט אזוי, “וואו, ס׳איז א קשיא”. ווייל די רגע וואס דו האסט א קשיא וואס האט שוין ווערטער, דו האסט שוין אזוי די הבנה, האסטו שוין א תירוץ בעיסיקלי, ווייל דו דארפסט נאר ממשיך זיין די נעקסטע ווארט. דאס איז דער תירוץ. ס׳איז א שאלה צו מ׳טוט וואס מ׳האט צו טון. אבער די האבן די קשר, די experience, די רגע פון האבן די קשר איז נישט קיין רגע וואס איך האב א שטיקל קשר. ס׳איז עפעס, איך בין stuck, איך קוק אויף דעם.
הסתכלות vs. הבנה
דו קענסט עס רופן הסתכלות. Sometimes רופט מען עולם האצילות הסתכלות, ראיה, רייט? ער קוקט דערויף. נישט אז ער פארשטייט עס, נאר ער קוקט דערויף.
Understanding איז א גוטע ווארט, ניין? מ׳האלט יעצט ביי די understanding.
מ׳קען עס רופן וויאזוי מ׳וויל, insight. Understanding איז ביי מיר אין מיין קאפ, מיין דיבור, באט insight אדער עפעס אזוי, מלשון sight, in-sight, יא? ער זעט איין.
א גרויסן יישר כח.
שוין, דאס איז די תורה פון די… יא.