העולם הוא באמת מ״ט אלף שנה ולא ז׳ אלפי שנה | זוהר אמור ספירת העומר תשפ״ו – תמלול

חמישים שערי בינה און די סוד פון ספירת העומר – פרשת אמור תשפ״ו

הקדמה: די סעריע וועגן ספירת העומר

רבותי, פרשת אמור, תשפ״ו. מיר זענען ממשיך אביסל אין אונזער סעריע לכבוד די טעג פון ספירת העומר [Sefirat HaOmer: the counting of the Omer, the 49 days between Passover and Shavuot], צו ארויסהאבן די סוד פון חמישים שערי בינה [fifty gates of understanding], פון די גאנצע סדר פון ימי הספירה [the days of the counting].

מיר האבן איבערגעלאזט לעצטע וואך מיט א קושיא [question]. מיר האבן געברענגט אז דער רמב״ן [Ramban: Rabbi Moshe ben Nachman, also known as Nachmanides, 1194-1270] אין די הקדמה [introduction] צו די תורה האט מסביר געווען וואס ס׳טייטשט חמישים שערי בינה, דאס זענען די חמישים שערים [fifty gates].

פּרק א: דער רמב״ן׳ס יסוד – פון זיבן צו ניין און פערציג

זיבן טעג פון בריאה ווערן זיבן מאל זיבן

וואס לכאורה [apparently], וואס ער מיינט צו זאגן דארט איז, אז די וועלט איז באשאפן געווארן אין זיבן טעג, און אויב מ׳פארשטייט די פרטים [details] פון אלע זיבן טעג, קומט אויס זיבן מאל זיבן. מ׳קען עס רופן מזוקק שבעתיים [refined sevenfold]. לכאורה איז טייטש זיבן מאל מזוקק געווען עפעס. אבער מ׳קען זיין אז דאס גופא [itself], אז ס׳איז אויב פארשטיין קלאר הייסט צעטיילט אויף זיבן, איז זיבן מאל מזוקק פארשטייען קלאר איז טייטש זיבן מאל זיבן, קומט אויס 49.

די בחינה פון נגלה [revealed Torah] – זיבן טעג

סאו מ׳קען זאגן אזא טייטש, מ׳קען מען זאגן אז אין די נגלה, און ס׳קאנעקט זיך מיט וואס דער רמב״ן רעדט דארט, און די זעלבע זאך רעדט ער אין די הקדמה אויף פרשת בראשית [the Torah portion of Genesis]. ווען דו לערנסט פרשת בראשית כפשוטו [according to its simple meaning], געפינסטו נאר אויס זיבן זאכן, זיבן טעג. דאס איז דאס וואס מ׳זאגט אויס פאר די עולם [the world/the public], ששת ימי בראשית [the six days of Creation].

“כח מעשיו הגיד לעמו” – די גרענעץ פון מענטשלעכע פארשטאנד

אבער אויף דעם שטייט דאך “לפיכך סתם לך הכתוב בראשית ברא אלקים, כח מעשיו הגיד לעמו” [therefore the verse concealed from you “In the beginning God created”; “He declared to His people the power of His works” – Psalms 111:6]. דער רמב״ן איז מסביר, “אי אפשר להגיד כח מעשי בראשית לבשר ודם” [it is impossible to tell a human being the power of the works of Creation]. א מענטש קען נישט פארשטיין כח מעשי בראשית. פארציילט מען אים זיבן, אויף א זאך וואס ער קען פארשטיין אין די לעוועל פון א מענטש. א מענטש קען אויך ארבעטן זעקס טעג און רוען שבת. אזא סארט בחינה [aspect/level] פארשטייט א מענטש, בחינת שבעת ימי בראשית [the aspect of the seven days of Creation].

פּרק ב: די אמת׳דיגע כוונה – חמישים שערי בינה

די נסתר [hidden Torah] – ניין און פערציג שערים

אבער די אמת׳דיגע כוונה [true intention] פון ששת ימי בראשית, וואס אויף דעם שטייט “חמישים שערי בינה נבראו בעולם וכולם נמסרו למשה” [fifty gates of understanding were created in the world and all of them were given to Moses], און דער רמב״ן לערנט דארט, ס׳איז זייער אינטערעסאנט, און מ׳דארף עס גוט פארשטיין, אז די גאנצע תורה איז דאך תורת משה [the Torah of Moses].

די קושיא: פארוואס שטייט נישט משה׳ס נאמען אין בראשית?

איי, ס׳שטייט דאך נישט די ווארט משה רבינו [Moses our teacher], ס׳שטייט נישט ביז פרשת שמות [the book of Exodus]. ווייסן מיר בכלל נישט, ווייסן מיר בכלל נישט ווער איז משה רבינו? ווייסן מיר בכלל נישט, ס׳שטייט נישט, די תורה הייבט זיך נישט אן “וידבר ה׳ אל משה לאמר, בראשית ברא אלקים” [And God spoke to Moses saying, “In the beginning God created”]. ס׳פארציילט אונז די מעשה [the story]. און כל זה [all this] רופן מיר עס תורת משה.

דער רמב״ן׳ס תירוץ [answer]: “נמסרה למשה”

און דער רמב״ן פארשטייט אז אויף דעם שטייט “כל החמישים שערי בינה נמסרו למשה” [all fifty gates of understanding were given to Moses]. דאס איז א חלק פון וואס ס׳שטייט אין די גמרא [Talmud]. דער רמב״ן זאגט אז “נמסרה למשה” [it was given to Moses] דאס איז טייטש אז אפילו די זאכן וואס שטייט נישט אין די תורה אז נמסרה למשה זענען אויך נמסרה למשה.

אין אנדערע ווערטער, די ששת ימי בראשית, די גאנצע ספר בראשית [the book of Genesis] וואס קומט פאר פרשת שמות, וואס דארט שטייט די ערשטע נבואה [prophecy] פון משה. און דער רמב״ן איז מסביר, פארוואס טאקע שטייט נישט “וידבר ה׳ אל משה לאמר” אנהייב פרשת בראשית?

די תורה איז נישט משה׳ס חידוש

ווייל די תורה איז באמת נישט משה רבינו׳ס תורה. מ׳זאל נישט מיינען, קיינער זאל נישט מאכן א טעות, און זאל אונז רופן אונז תורת משה, אז משה רבינו האט עס אויסגעטראפן. ער איז מגלה [revealed] געווען, אבער נישט מחדש [innovated] געווען. ס׳איז נישט געווען די תורה פאר אים, אזויווי אונז לערנען דאך אז די תורה איז געווען געשריבן באש חרות על גבי אש לבנה [written in black fire upon white fire] צוויי טויזנט יאר פאר בריאת העולם [before the creation of the world].

די תורה – די חכמה פון די גאנצע מציאות

אין אנדערע ווערטער, די תורה מיינט די גאנצע וועלט, תורה מיינט די חכמה וואס האט באשאפן די גאנצע וועלט. משה רבינו האט אראפגעברענגט איין התלבשות [garment/manifestation] פון דעם, איין מהלך [process] פון דעם, איין אופן היוצא [manner of expression] פון דעם וואס איז נוגע בזמן הזה [relevant at this time] לפי ענינו ולפי דרכו [according to its matter and according to its way].

פּרק ג: צוויי לעוועלס פון תורת משה

די פּאראדאקס: תורת משה און תורת ה׳

אבער די גאנצע תורה הייסט תורת משה, און דא איז דא אזויווי מ׳קען עס זאגן ביידע וועגן, רייט [right]? אבער וואס אונז רופן תורת משה איז פון בראשית. פארוואס שטייט נישט משה רבינו׳ס נאמען אין בראשית? צו אונז צו זאגן אז דאס איז נישט סתם משה׳ס תורה, דאס איז די תורה פון די עצם [essence] פון די מציאות אין די וועלט.

אבער דאס איז דאך משה׳ס תורה, עס הייסט דאך תורת משה. דער רמב״ן זאגט איינס אפילו אז משה האט עס געשריבן. איך מיין אז דאס איז שוין אביסל צו אזויווי אריינגעגאנגען אין פרטים און טעקניקל צו משה האט עס געשריבן. איך מיין אז אויב מ׳איז מפשיט [strips away] אביסל – און אזוי שטייט אין רמ״ק [Rabbi Moshe Cordovero, 1522-1570] און אנדערע מפרשים [commentators] וואס זענען מפשיט מער די נקודה [the point] – און מ׳וועט טאקע דאס פארשטיין, אז פאר דעם טאקע שטייט נישט משה׳ס נאמען, ווייל די תורה איז נישט אמת׳דיג תורת משה.

“תורת ה׳ תמימה” – די תורה איז שלם

דאס איז אויך וואס דער רמב״ן זאגט, אה, נמסרה למשה, מיינט צו זאגן, זאלסט נישט מיינען אז אין די תורה פעלט עפעס, “תורת ה׳ אינה תמימה” [the Torah of God is not perfect], ס׳פעלט עפעס, ניין, “לא יחסר כל בה” [nothing is lacking in it]. ס׳איז לשון הרמב״ן [the language of the Ramban], “תורת ה׳ תמימה” [the Torah of God is perfect – Psalms 19:8] איז זיין דרשה [exposition], יא? “תורת ה׳ תמימה לא יחסר כל בה”. אין די תורת משה און די אייבערשטנ׳ס תורה פעלט נישט גארנישט.

פארוואס? די שערי בינה זענען דא

פארוואס? ווייל די אייבערשטנ׳ס תורה מיינט די שערי הבינה [gates of understanding] וואס דורך דעם זעט מען כל עולם כולו [the entire world], די גאנצע וועלט, און דאס איז אין א געוויסן זין גרעסער.

צוויי לעוועלס: פון בראשית און פון שמות

מ׳קען זאגן אז ס׳איז דא צוויי לעוועלס תורת משה. ס׳איז דא א לעוועל תורת משה וואס איז פון בראשית, און ס׳איז דא א לעוועל תורת משה פון שמות.

די תורת משה פון שמות איז נאר די מצוות [commandments], די מעשה פון יציאת מצרים [the Exodus from Egypt], די גאנצע זאך וואס אונז האבן געלערנט פון משה רבינו, לויט די התלבשות פון די תורה וואס האט געדארפט זיין אין יענע צייט פאר אלע אידן, אלע דורות [generations] וואס לערנען יענע תורה, אבער נאר די איין התלבשות, מען קען עס רופן נאר די איין שמיטה [sabbatical cycle of 7,000 years], לויט די רמב״ן׳ס וועג פון פארשטיין די וועלט, נאר די זיבן טויזנט יאר.

די תורה איז גרעסער פון איין שמיטה

אונז לערנען די תורה, אזוי האבן געלערנט די ספר התמונה [Sefer HaTemunah: a kabbalistic work] און שפעטערע מפרשים אויף די רמב״ן. אונז לערנען די גאנצע תורה נאר בבחינת איין שמיטה, איין זיבן טויזנט יאר פון די וועלט. לאמיר זאגן אזוי גייט די גאנצע וועלט זיבן טויזנט יאר.

אוקיי, איך זאג אז מיט משה רבינו׳ס צייט, אבער נישט היינטיגע צייט. היינטיגע צייט איז אויך משה רבינו׳ס צייט. אונז לעבן אין משה רבינו׳ס שמיטה. אבער די תורה אליינס איז אסאך גרעסער פון משה רבינו׳ס שמיטה.

די תורה איז זיבן מאל גרעסער

די תורה אליינס, קען מען עס אליינס רופן, אויב מען וויל קען מען רופן די גאנצע זאך משה רבינו. אבער די משה רבינו וואס איז עולה [ascends] האט בשמיטה זו [in this sabbatical cycle] איז נאר איינע פון די הופעות [manifestations], איינע פון די זיבן מאל וואס איז געווען די תורה. די תורה איז אבער זיבן מאל גרעסער פון די גאנצע וועלט, לפחות [at least], מזוקק שבעתיים.

די תורה איז שוין געווען א גאנצע שמיטה פאר דעם. מען קען אפילו זען אין אונזער שמיטה אז די תורה איז שוין געווען צוויי טויזנט יאר, איך מיין פאר בריאת העולם איז שוין געווען די תורה, יא? איז שוין א גאנצע שמיטה, איך ווייס נישט מער. עס איז נישט ממש א שמיטה, אבער א גאנצע מציאות פאר בריאת העולם איז שוין די תורה. דאס איז די טייטש די חכמת המציאות [the wisdom of existence], די חכמה פון די אלע חלקי המציאות [all parts of existence], דאס איז די טייטש די תורה.

פּרק ד: די חכמה – 49 אנשטאט 7

די נגלה זאגט זיבן, די נסתר זאגט ניין און פערציג

יעצט, די חכמה, דאס איז וואס איך פיר אויס וואס איך האב אנגעהויבן צו זאגן, די חכמה קען אונז רופן 49 אנשטאט 7. ווייל 7, דאס איז וואס משה רבינו איז געקומען און געזאגט שבת איז די זיבעטע טאג, און ער האט אונז געזאגט.

וויאזוי האט משה אונז געזאגט די תורה?

וויאזוי האט משה רבינו אונז געזאגט די תורה? לאמיר פארשטיין, פאר דעם שטימט וואס דער רמב״ן זאגט, אז אפילו בראשית איז אויך אז משה האט אונז געזאגט. פארוואס דארף ער דאס זאגן? ווייל זאלסטו נישט מיינען אז פרשת בראשית שטייט די גאנצע סודות מעשה בראשית [the secrets of the work of Creation], נישט בנגלה [in the revealed Torah]. בנסתר [in the hidden Torah] שטייט עס, אבער בנגלה שטייט עס דאך נישט.

“לא מתן פותח בבראשית”

פאר דעם זאגן אונז דאך, “לא מתן פותח בבראשית” [one does not begin teaching with Genesis – referring to the esoteric nature of Creation], מען קען טאקע זיין חוזר על לחם [repeat/review the material], ווייל ס׳שטייט נישט, אין נגלה פון פרשת בראשית שטייט נישט די גאנצע מעשה בראשית.

וואו שטייט עס יא? אין די בחינה פון מ״ט

וואו שטייט עס יא? אין די בחינה פון מ״ט [49], אין די בחינה פון זיבן מאל זיבן. דאס איז די טייטש די נסתר פון די תורה. די נסתר פון די תורה, דאס איז 49, דאס איז וואס משה רבינו האט געלערנט.

“חמישים שערי בינה נמסרו למשה”

אויף דעם זאגט די גמרא, זאגט פארציילט אונז די גמרא, אז חמישים שערי בינה נמסרו למשה, נישט נאר זיבן שערי בינה אזויווי דו זעסט אין די פשט [simple meaning] פון די תורה, נאר פופציג שערי בינה. נגלה למשה ונמסר אל משה [revealed to Moses and given to Moses], און די רמב״ן ברענגט שוין די תורה, ס׳שטייט אין די תורה אין פרשת בראשית, הגם [although] אין פרשת בראשית שטייט ביי זיבן פון זיי בפירוש [explicitly], אבער ברמז וסוד [in hint and secret] איז מרומז [hinted] אלע ניין און פערציג פון זיי, באלד וועלן מיר זען ווי ס׳שטייט מרומז אין די תורה, איך וועל שוין אויסזאגן.

נגלה און נסתר – צוויי לעוועלס

אבער אונז, דאס איז א נסתר אין די תורה, נישט די נגלה פון די תורה, די נגלה פון די תורה איז זיבן, די נסתר פון די תורה איז ניין און פערציג, אזוי קומט אויס די קודס [codes] קומט אזוי אויס, אויב איר וועט קענען אויך טראכטן.

פּרק ה: רבי יצחק׳ס קושיא – “החודש הזה לכם”

פארוואס נישט אנהייבן פון “החודש הזה לכם”?

דער רבי יצחק [Rabbi Yitzchak – from the Midrash] האט געזאגט אז מ׳האט געדארפט אנהייבן די תורה “החודש הזה לכם” [This month shall be for you – Exodus 12:2, the first commandment given to the Jewish people], איז די טייטש, אמת׳דיג האט מען געדארפט אנהייבן פון די נסתר, יא, ווייל ששת ימי בראשית, וואס לכאורה מ׳קען זאגן די תירוץ, מ׳קען פרעגן אפילו, דער רמב״ן פרעגט א קושיא, פארוואס האט מען דען יא געדארפט אנהייבן די תורה פון בראשית? פאר עיקר אמונה [the foundation of faith]?

דער רמב״ן׳ס קושיא און תירוץ

אבער מ׳קען זאגן פאר די פשט, מ׳דארף אנהייבן פאר די מצוה פון שבת. אויף דעם ענטפערט דער רמב״ן, ווען ער פרעגט די קושיא, זאגט ער, ס׳וואלט געקענט שטיין אין די לוחות [the Tablets], ס׳וואלט געווען גענוג צו שטיין אין די לוחות “כי ששת ימים עשה ה׳” [for in six days God made – Exodus 20:11], וואלט מען געוואוסט די מצוה פון שבת. אוקיי, סאו פאר דעם פעלט עס נישט אויס.

אבער אין אנדערע ווערטער, דאס איז די פשוט׳ע פשט. פאר דעם האט מען געדארפט אנהייבן לכאורה פון אנהייבן פון בראשית, וואלט געטייטשט אנהייבן פון שבת, וואס דאס איז טאקע על פי נגלה [according to the revealed Torah].

רבי יצחק׳ס תירוץ: “החודש הזה לכם” = מ״ט

קומט דער רבי יצחק אין די מדרש [Midrash] זאגט, ניין, מ׳דארף אנהייבן “החודש הזה לכם”. פארוואס הייבט זיך אן “החודש הזה לכם”? מ״ט. ווייל וואס הייבט זיך אן מ״ט? איז אזוי, פשוט, הגם מ׳קען לערנען פארקערט, אז דאס איז מצוה ראשונה שנתנו ישראל [the first commandment given to Israel], אבער דא דארף מען זען א נייע זאך.

פּרק ו: פון שבע צו שבת הגדול

די אידן אין מצרים – סטאק אין שבע

אין א געוויסע זין, די אידן אין מצרים זענען געווען סטאק [stuck] אין די בחינה פון שבע. יא, ווען א מענטש איז טובע [sunken], וואס טייטש שבע, ער איז געווען סטאק אין די מידות [character traits], ער איז געווען סטאק אין די שבעת ימי בראשית, דאס איז די עולם הטבע [the natural world], וואס מ׳רופט עולם הטבע, וואס מ׳רופט די מידת המלכות [the attribute of Kingship/Malchut], די שבע, בת שבע [daughter of seven], הייסט שבע.

משה׳ס תכלית – ארויפברענגען צו שבת הגדול

און געקומען משה, די גאנצע תכלית [purpose] פון משה איז געווען אמת׳דיג ארויפצוברענגען די אידן פון שבת צו די שבת הגדול [the Great Sabbath]. פאר דעם ווען די ערשטע שבת איז געקומען הייסט עס שבת הגדול. וואס איז טייטש שבת הגדול? שבת הגדול איז די טייטש יובל [Jubilee – the 50th year], יא, די עולם ווייסט, שבת הגדול על פי קבלה [according to Kabbalah] טייטש יובל.

פופציג מאל יציאת מצרים אין דער תורה

פאר דעם זאגט דער זוהר [the Zohar – the foundational work of Kabbalah], פופציג מאל שטייט אין די תורה יציאת מצרים [the Exodus from Egypt], איז אויסצולערנען אז די יציאת מצרים איז נישט געווען פון שבת, נאר פון שבת הגדול.

“וספרתם לכם ממחרת השבת”

און וואו זעט מען דעם שבת הגדול אין די תורה? “וספרתם לכם ממחרת השבת” [And you shall count for yourselves from the day after the Sabbath – Leviticus 23:15]. וואס הייסט שבת? פסח [Passover]. אה, דו מיינסט אז שבת איז שבת? ניין. שבת וואס דו מיינסט איז נאר זיבן, אבער די וועלט איז זיבן מאל גרעסער ווי דיין זיבן.

די אמת׳דיגע מצוה פון משה

דו האסט געלערנט די תורה ווי משה רבינו האט לכאורה מצווה געווען די ישראל בנגלה, אבער דו דארפסט אויך לערנען וויאזוי משה רבינו האט אמת׳דיג מצווה געווען ישראל, וואס ער האט אנגעהויבן אמת׳דיג פון בראשית, פון “כח מעשיו הגיד לעמו”. וואס האט ער זיי אויסגעלערנט? אז אמת׳דיג איז דא ניין און פערציג אויף די וועלט, נישט נאר זיבן אויף די וועלט.

פּרק ז: ווי איז דאס מרומז אין דער תורה?

נישט אין פרשת בראשית

און ווי האט ער דאס אויסגעלערנט? נישט אין פרשת בראשית. פרשת בראשית האט ער געשריבן פאר די קינדער, זיי זאלן קענען פארשטיין, זאגן ביי די מורה׳ס [teachers] וואס דער אייבערשטער האט געמאכט די ערשטע טאג, און די צווייטע טאג, און די דריטע טאג, און אזוי ווייטער.

אין “החודש הזה לכם”

אבער וואו האט ער עס געזאגט? אין די תורה, אין די תורה פון “החודש הזה לכם” האט ער עס געזאגט. ווי האט ער עס געזאגט? ווייל ער האט געזאגט “וספרתם לכם ממחרת השבת”, פון די אכטע סדרים יום [from the eighth day], דארפסטו ציילן “שבע שבתות תמימות תהיינה” [seven complete weeks shall there be – Leviticus 23:15], גאנצע.

“שבתות תמימות” – די שליסל צו ניין און פערציג

אין אנדערע ווערטער, שבת שבבראשית [the Sabbath of Genesis] איז א שבת חסר [incomplete Sabbath] כביכול [so to speak], ס׳איז א שבת קטן [small Sabbath], ס׳פעלט, ס׳איז נאר דא זיבן, ס׳איז נישט דא ניין און פערציג. דאס גייט זיין גאנצע וואכן.

דער רמב״ן׳ס ביאור אויף “תמימות”

“תמימות” [complete], דער רמב״ן מסביר, ער זאגט ער איז מרמז די סודות [secrets] אויף די ווארט “תמימות”. ער זאגט “תמימות” איז דאס וואס ער ווייזט אויף יובל, און ס׳וואלט געווען אויף שמיטה [sabbatical year], אויף די פשוט׳ע זיבן, וואלט עס געווען נאר חסרות [incomplete] כביכול.

שבתות קטנות, בינוניות און גדולות

“שבתות תמימות” – ס׳איז באקאנט צו זאגן “שבתות קטנות” [small Sabbaths], “שבתות בינוניות” [medium Sabbaths] און “שבתות גדולות” [great Sabbaths]. “שבתות תמימות” איז טייטש דארט ווי ס׳איז אמת׳דיג, מען זעט אין יעדעס איינע פון די זיבן זעט מען א שלימות [completeness] פון די זיבן, קומט אויס ניין און פערציג.

“ממחרת השבת” – די אמת׳דיגע השגה

און דעמאלטס ציילט מען ממחרת השבת. דאס איז די אמת׳דיגע השגה [comprehension] וואס משה וויל געבן פאר די אידן, די ניין און פערציג, נישט די זיבן. דאס איז די טייטש פון “שבע שבתות תמימות תהיינה” וואס מ׳הייבט אן צו ציילן און פירן ממחרת השבת.

פּרק ח: ווי איז דאס מרומז אין דער תורה?

דער רמב״ן׳ס הקדמה

און דאס זאגט דער רמב״ן אין זיין הקדמה. ווי איז מרומז אין די תורה? אין די תורה שטייט דאך נאר זיבן. ווי איז מרומז אין די תורה אמת׳דיג? ער זאגט, די מספר [number] פון ניין און פערציג.

די קושיא: ווי זעט מען אלע סודות?

אין אנדערע ווערטער, ווי איז מרומז אז ס׳איז דא די גאנצע אלע סודות הבריאה [secrets of Creation], אלע סודות פון סייענס [science], אלע סודות פון פילאסאפיע [philosophy], אלע סודות פון קבלה [Kabbalah], איז אמת׳דיג פשט פון שבת? און מ׳קען מיינען אז מ׳היט שבת ווייל דער אייבערשטער האט געמאכט די וועלט אין זיבן טעג, און ס׳איז נאר דא זיבן זאכן אויף די וועלט.

דער רמב״ן׳ס תשובה: ספירת העומר און ספירת היובל

זאגט דער רמב״ן, איך וועל דיר זאגן וואו ס׳איז מרומז. ס׳איז מרומז אין די תורה אין די מצוה פון ספירת העומר [counting of the Omer] און די מצוה פון ספירת היובל [counting of the Jubilee]. יא. האסטו אסאך ספירות [countings] אין די תורה פון זיבן, ספירת המצורע [counting of the leper] און ספירת הזבה [counting of the woman with a discharge] און ספירת הנדה [counting of the menstruant woman], אזוי ווי מיר האבן געלערנט.

די ריכטיגע ספירה

אבער וואו שטייט די ריכטיגע ספירה? די ריכטיגע ספירה שטייט אין די ספירת היובל און די ספירת השמיטה, וואס זיי ביידע זענען די זעלבע, “וספרת לך שבע שנים שבע פעמים” [And you shall count for yourself seven years, seven times – Leviticus 25:8] אדער “שבע שבתות תמימות תהיינה”.

דער איינציגסטער פּלאץ אין דער תורה

דארט איז די איינציגסטע פלאץ אין די תורה, דארט איז עס אמת׳דיג מרומז אין די תורה, וואס ס׳פירט זיך…

—

[המשך יבוא בחלק ב]

ספירת העומר: דער רמז פון מ״ט שערי בינה אין תורה

פרק ב: דער רמב״ן׳ס הקדמה — ווי איז מ״ט מרומז אין תורה?

דער יסוד פון “שבע שבתות תמימות”

דאס איז די טייטש פון “שבע שבתות תמימות תהיינה” [שבע שבתות תמימות תהיינה: זיבן גאנצע וואכן זאלן זיין] וואס מ׳הייבט אן צו ציילן פון ממחרת השבת [ממחרת השבת: דעם טאג נאך שבת]. און דאס זאגט דער רמב״ן [רמב״ן: רבי משה בן נחמן, נחמנידעס] אין די הקדמה [הקדמה: איינלייטונג]: ווי איז מרומז אין די תורה? אין די תורה שטייט דאך נאר 7. ווי איז מרומז אין די תורה אמת׳דיג, ער זאגט, די מספר פון 49?

און ווייטער, ווי איז מרומז אז ס׳איז דא די גאנצע סודות הבריאה [סודות הבריאה: געהיימענישן פון דער שאפונג], אלע סודות פון סייענס, אלע סודות פון פילאסאפיע, אלע סודות פון קבלה [קבלה: יידישע מיסטיק], איז אמת׳דיג פשט פון שבת? און מ׳קען מיינען אז מ׳היט שבת ווייל דער אויבערשטער האט געמאכט די וועלט אין 7 טעג, און ס׳איז נאר דא 7 זאכן אויף די וועלט.

די איינציגסטע פלאץ אין תורה וואו 49 איז מרומז

זאגט דער רמב״ן, ער זאגט, ווי איז דאס מרומז? ס׳איז מרומז אין די תורה אין די מצוה פון ספירת העומר [ספירת העומר: דאס ציילן פון די עומר] און אין די מצוה פון ספירת היובל [ספירת היובל: דאס ציילן פון די יובל יארן]. יא, ס׳איז דא אסאך ספירות [ספירות: ציילונגען] אין די תורה פון 7: ספירת המצורע [ספירת המצורע: דאס ציילן פון דעם מצורע], און ספירת הזב [ספירת הזב: דאס ציילן פון דעם זב], און ספירת הנדה [ספירת הנדה: דאס ציילן פון דער נדה], אזויווי מיר האבן געלערנט.

אבער ווי שטייט די ריכטיגע ספירה? די ריכטיגע ספירה שטייט אין די ספירת היובל און אין די ספירת השמיטה [ספירת השמיטה: דאס ציילן פון די שמיטה יארן], וואס זיי זענען ביידע די זעלבע: “וספרת לך שבע שנות שבת שבע שנים שבע פעמים” [וספרת לך שבע שנות שבת שבע שנים שבע פעמים: און דו זאלסט ציילן פאר זיך זיבן שבת-יארן, זיבן יאר זיבן מאל], אדער “שבע שבתות תמימות תהיינה”. דארט איז די איינציגסטע פלאץ אין די תורה, דארט איז אמת׳דיג מרומז אין די תורה וואס ס׳פעלט כביכול [כביכול: אזוי צו זאגן] פון די כלל התורה כולה [כלל התורה כולה: די גאנצע כלל פון תורה], פון די שורש התורה כולה [שורש התורה כולה: די וואָרצל פון דער גאנצער תורה].

פארשידענע וועגן פון רמז אין תורה

און דאס וואס דער רמב״ן זאגט דארט, אז אין די תורה איז אלעס מרומז, אמאל ברמז [ברמז: מיט א רמז], אמאל בגלוי [בגלוי: אפן], בגלוי שטייט 7. אמאל, ער זאגט, איז דא זאכן וואס שטייען נאר בראשי תיבות [בראשי תיבות: אין די ערשטע אותיות פון ווערטער], בסופי תיבות [בסופי תיבות: אין די לעצטע אותיות פון ווערטער], בקוצים שבאותיות [בקוצים שבאותיות: אין די קרוינען פון די אותיות], בציורים שעל גבי אותיות [בציורים שעל גבי אותיות: אין די פארמען פון די אותיות], וכדומה [וכדומה: און אזעלכע].

דער רמז אין א מצוה גופא

און אמאל שטייט ס׳איז מרומז אין א מצוה. דאס איז אן אינטערעסאנטע זאך. אמאל שטייט ס׳איז מרומז אין א מצוה. אז דו קוקסט אין פרשת בראשית, די מצוה פון שבת, זעסטו נאר 7. אז דו לערנסט צוויי מאל פרשת אמור און פרשת בהר, און דו זעסט דארט, דו זעסט דארט וואס? דו זעסט דארט אז ס׳איז דא 49. דארט הייבסטו אן אויסצוגעפינען די סוד פון וויאזוי די וועלט איז אמת׳דיג.

דער רמב״ן׳ס שיטה אין די לענג פון די וועלט

על פי קבלה [על פי קבלה: לויט דער קבלה], די וועלט איז אסאך. דער רמב״ן האט ממש אזוי געזאגט, אז די וועלט שטייט נישט נאר פון 7,000 יאר, וואס דאס איז דאס ביסל חכמה וואס שטייט בגלוי, נאר ס׳שטייט פון 49,000 יאר, וואס דאס שטייט אין די נוסח [נוסח: פארמאט] פון יובל, וואס דאס איז, ווי ער זאגט, דאס איז 49 יאר.

פרק ג: צוריק צו די יסוד שאלה — וואס איז דער קשר צו חמישים שערי בינה?

די שאלה פון לעצטע וואך

יעצט קומען מיר צוריק, קומען מיר אן צו די יסוד שאלה וואס מיר האבן געלערנט לעצטע וואך, און מ׳איז געבליבן מיט א שאלה, וואס קומט דא אריין, אויב די גאנצע וועלט איז מ״ט, זייער גוט, איז דאס דאך שער רבינו [שער רבינו: די שערים פון רבינו], עס האט דאך גארנישט צו טון מיט דעם וואס עס איז דא.

דער רמב״ן זאגט אז עס איז דא מ״ט שמיטות [שמיטות: שמיטה-יארן] אויף די וועלט, די וועלט שטייט פאר מ״ט טויזנט יאר אמת׳דיג. אדער דאס וואס מיר האבן געלערנט, דער רמב״ן זאגט נאך א וועג פון דעם אין פרשת בראשית און ביי די פסוק פרשת ויכולו [ויכולו: און זיי זענען געענדיגט געווארן], זאגט דער רמב״ן אז די גאנצע וועלט איז זיבן טויזנט יאר, שית אלפי שני הוי עלמא [שית אלפי שני הוי עלמא: זעקס טויזנט יאר איז די וועלט], און די זיבעטע טאג איז יום השבת כנגד דעם של קדושת שבת [יום השבת כנגד דעם של קדושת שבת: דער טאג פון שבת קעגן דעם פון דער הייליגקייט פון שבת].

וואס האט דאס עפעס צו טון בכלל [בכלל: איבערהויפט] מיט די נושא [נושא: טעמע] פון חמישים שערי בינה [חמישים שערי בינה: פופציג טויערן פון פארשטאנד]? עס בלייבט נאך אלץ שווער, נאך אלץ איז דא נאך זאכן וואס מ׳דארף קענען זאגן אויף דעם.

דער חילוק צווישן זיבן און מ״ט

אבער וואס איך טראכט היינט איז אזוי, אז די, לאמיר שטיין אויף די חילוק פון זיבן און מ״ט, די חילוק פון זיבן און מ״ט, וואס דאס הייסט טומאה [טומאה: אומריינקייט] און דאס הייסט נישט טומאה, איז די חילוק איז די זעלבע סארט חילוק פון די חמישים שערי בינה שנמסרו למשה [שנמסרו למשה: וואס זענען איבערגעגעבן געווארן צו משה].

פרק ד: די סטרוקטור פון עולם-שנה-נפש

די דריי סדרים זענען מקביל זה לזה

אין אנדערע ווערטער, פונקט אזוי ווי א מענטש, אונז קוקן אן די וועלט זייער מיט צמצום [צמצום: באגרעניצונג] אין צייט. יעדער האט פארשטאנען וואס איך האב געזאגט לעצטע וואך, אז מ׳קען פארענטפערן דאס, אז יעדער האט פארשטאנען אז איך מיין צו זאגן, מ׳קען זאגן אזוי ווי דער ספר יצירה [ספר יצירה: דאס בוך פון שאפונג] זאגט אז די וועלט איז באשאפן געווארן בעולם שנה ונפש [בעולם שנה ונפש: אין וועלט, יאר, און נשמה], און די דריי סדרים [סדרים: סדרים] זענען מקביל זה לזה [מקביל זה לזה: פאראלעל איינס צום אנדערן].

די מ״ט אין אלע דריי סדרים

אזוי ווי עס איז דא בעולם [בעולם: אין וועלט] איז דא מ״ט שערי בינה פון די הקדמת הרמב״ן [הקדמת הרמב״ן: די איינלייטונג פון דעם רמב״ן], אזוי איז דא בשנה [בשנה: אין יאר] מ״ט יאר, מ״ט טויזנט יאר, אדער מ״ט טעג פון ספירת העומר וואס מ׳מאכט ממש א רמז פאר דעם, און אזוי אויך איז דא בנפש [בנפש: אין נשמה] מ״ט מדרגות [מדרגות: שטופעס] פון ענוה [ענוה: אנוועהייט], דאס איז די שערי בינה, יא, וכו׳ [וכו׳: און אזוי ווייטער]. אזוי האט יעדער איינער אוודאי פארשטאנען.

פרק ה: דער עיקר חילוק — צמצום קעגן ברייטקייט

זיבן איז בחינת צמצום

אבער יעצט געב איך ארויס אביסל בעסער פון וואס באשטייט פונקטליך די חילוק פון די זיבן און די מ״ט, און מ׳פארשטייט אז די חילוק באשטייט פון דעם, אז וואס, אז אין די זיבן איז עס מיט צמצום, זיבן איז די בחינה [בחינה: אספעקט] פון ששת ימי בראשית [ששת ימי בראשית: די זעקס טעג פון בראשית], דאס איז געווען די צמצום, דארט איז געווען אז וואס, אז די וועלט איז גאנץ קליין.

ווען די וועלט איז קליין איז די צייט קליין

און ווען ס׳איז קליין, ווען א מענטש׳ס וועלט איז קליין, איז זיין צייט איז קליין, דאס הייסט קצר ימים [קצר ימים: קורצע טעג], ער פארשטייט זיבן יאר, זיבן טעג, דאס איז וויפיל ער קען משיג זיין [משיג זיין: דערגרייכן], ער פארשטייט נישט קיין סאך מער. ווען מ׳רעדט וועגן דעם סאך מער, אן עכטע מענטש זעט נאר די מינוט, דאס הייסט “רגע בעלמא” [רגע בעלמא: א רגע אין דער וועלט], יא? “רגע קבע כל קוץ” [רגע קבע כל קוץ: א רגע איז פעסטגעשטעלט יעדער קוץ].

מ״ט איז בחינת ברייטקייט

א מענטש, ווי מער ער פארשטייט מער צייט, מער צייט פון די בריאה [בריאה: שאפונג], מער צייט פון די ריאליטי, פארשטייט ער ברייטער, און ממילא [ממילא: דעריבער] אין דעם איז אויך די זעלבע סארט זאך, די זעלבע סטרוקטור, מ׳קען אפשר נישט זאגן אז ס׳איז די זעלבע, אבער אין די זעלבע וועג וועט מען פארשטיין אז וואס? אז אין די זעלבע וועג איז דא די נקודה [נקודה: פונקט] אז די גאנצע הבנה [הבנה: פארשטאנד] וואס דער מענטש האט אין די וועלט איז באמת [באמת: אין אמת] זיך ניין און פערציג גרויס, נישט זיבן גרויס.

די קאנעקשאן צווישן נפש און עולם

דאס איז די זעלבע נקודה. דא איז ביי די נפש, מ׳קאנעקט ביידע. ס׳גייט זיך אז די נפש איז דא ניין און פערציג, ער פארשטייט אז די וועלט איז ניין און פערציג גרויס, בדיוק [בדיוק: פונקט] ווי ס׳איז דא, נישט נאר זיבן. די זעלבע זאך פארשטייט ער אז די היסטאריע, ווי לאנג די וועלט איז, איז ניין און פערציג און נישט נאר זיבן. די זעלבע זאך פארשטייט ער אין יעדע זאך, אין יעדע זאך פארשטייט ער.

די מדרגות אין א וואך

אז ווי מ׳קען זען זיבן מדריגות, אז זיבן טעג, איין וואך קען ער האלטן אין קאפ, זאל ער וויסן אז אין איין וואך איז דא צוויי וואכן, און דריי וואכן, און פיר וואכן, און זעקס וואכן, און זיבן וואכן, ביז זיבן מאל, ביז די גאנצע זאך. דאס איז די קאנעקשאן פון די צוויי זאכן.

פרק ו: די דריי שיכטן פון פארשטיין

דער צוועק פון דעם שיעור

און דא קען מען פארשטיין אביסל, מ׳דארף דא נאך אסאך זאכן קלאר מאכן און מאכן זאכן קלאר אז יעדע זאך בפני עצמו [בפני עצמו: פאר זיך], און נאכדעם קאנעקטן די אלע זאכן. די שיעור איז געווען מער צו קאנעקטן אפאר זאכן צוזאמען, אבער איך האף אז ס׳מאכט אויך אין די זעלבע צייט קלאר יעדע זאך בפני עצמו.

די דריטע זאך — בחינת עבודה

און ס׳איז דא דא א דריטע זאך וואס יעדער איינער קען, אבער מ׳דארף עס נאר זאגן כדי מ׳זאל וויסן אז ס׳איז דא נאך א זאך וואס מ׳וועט אריינקאנעקטן, מ׳זאל געדענקען. דאס איז נאך א גאנצע זאך וואס מ׳דארף אריינמחובר זיין [מחובר זיין: פארבונדן זיין] אין די סוגיא [סוגיא: ענין] דא.

צוויי עקסטערע סוגיות

מיר האבן גערעדט יעצט צוויי עקסטערע סוגיות:

איינס איז די סוגיא פון שערי הבינה [שערי הבינה: די טויערן פון פארשטאנד], וואס איז אלע חכמות העולם [חכמות העולם: וויסנשאפטן פון דער וועלט], אלע חלקי העולם [חלקי העולם: טיילן פון דער וועלט].

די צווייטע איז די סוגיא פון זמנים [זמנים: צייטן], וואס איז מער מחובר לכאורה [לכאורה: אויף דעם ערשטן בליק] מיט די פשט פון ספירת העומר.

ווי מיר האבן זיי מחובר געווען

הגם [הגם: כאטש] מיר האבן יעצט מחובר געווען די צוויי זאכן, און מיר האבן געזאגט אז די גלות [גלות: גלות], און מ׳קען עס פארשטיין, די גלות פון מצרים אדער די מעשה בראשית [מעשה בראשית: די מעשה פון בראשית], דאס איז זייער א קליינע מצומצמ׳דיגע בליק פון זיבן, און ווען מ׳הערט פרעה און מ׳גייט צו שבת הגדול [שבת הגדול: די גרויסע שבת], ווען מ׳שטייט באמת אין די וועלט, דעמאלטס פארשטייט מען אויף ניין און פערציג.

עס איז נישט נאר א משל

און מיר האבן קלאר געמאכט אז ס׳איז נישט גענוג צו זאגן אז ס׳איז א משל [משל: משל] מיט א נמשל [נמשל: די לעקציע פון א משל], אדער אז ס׳איז דאס זעלבע “כמו שהוא למעלה כן הוא למטה” [כמו שהוא למעלה כן הוא למטה: אזוי ווי עס איז אויבן אזוי איז עס אונטן], פונקט אזוי ווי ביי א מענטש איז דא פארשידנארטיגע מדות [מדות: מידות], איז אויך ביי דער אויבערשטער, אדער די טיפערע זאכן וואס די מקובלים [מקובלים: קבליסטן] זאגן, אז א מענטש פירט זיך אין די מדות החסד [מדות החסד: מידות פון חסד] איז ער מעורר [מעורר: דערוועקט] ביי דער אויבערשטער די מדות החסד.

דער פשט פון ממחרת השבת

מען פרייט זיך פסח, זייער גוט, אזוי ווי שבת, ממחרת השבת, פשוט פשט. אבער אויב מען טראכט אביסל טיפער, מען פארשטייט אז די וועלט איז נישט נאר גרויס זיבן, די וועלט איז גרויס ניין און פערציג.

פרק ז: די נפקא מינה — טהרה פון חמישים

וואס איז בכלל נפקא מינה?

וואס איז בכלל נפקא מינה [נפקא מינה: פראקטישער אונטערשייד]? עס קומט נאך שבעה שבתות [שבעה שבתות: זיבן וואכן], נאך זיבן וואכן פסח, די ערשטע טאג פסח, קומען די אידן און זיי כאפן אז ס׳הייבט זיך נישט אן דא, און זיי האבן אנגעהויבן צו פארשטיין, אנגעהויבן צו ציילן ספירה.

ספירה הייסט ביז יובל

ספירה הייסט אז מען ציילט ביז יובל [יובל: יובל], ס׳ענדיגט זיך נישט נאר ביי זיבן. הייבט מען אן צו פארשטיין אז ס׳איז דא דא אסאך מער וואס ארויסצוהאבן, ס׳איז דא אסאך מער וואס צו פארשטיין.

א טהרה פון פופציג

אה, אויב אזוי איז דאך נפקא מינה, מען דארף האבן א טהרה [טהרה: ריינקייט], וואס איז א טהרה פון פופציג, נישט א טהרה פון זיבן. ס׳האט א גאנץ אנדערע לעוועל פון טהרה. און לגבי דעם [לגבי דעם: אין באציאונג צו דעם] איז מען נאך נישט דארט, לגבי דעם דארף מען ניתר זיין [ניתר זיין: דערלויבט זיין] אין די ימי הספירה [ימי הספירה: די טעג פון ספירה]. דאס איז זייער א גוטע פשט צו פארשטיין די צוויי זאכן.

פרק ח: די דריטע זאך — בחינת עבודה

דער חילוק צווישן השכלה און עבודה

אבער ס׳ליגט דא נאך א דריטע זאך. אין אנדערע ווערטער, דאס איז שוין מער, מען קען עס רופן דינאמיק, מער עבודה [עבודה: דינסט]. וואס איז די חילוק? אסאך מאל זעט מען, ס׳איז דא בחינת השכלה [בחינת השכלה: דער אספעקט פון פארשטאנד] און בחינת עבודה. בחינת השכלה איז נאך א וועג צו זאגן וואס מיר האבן גערעדט, א קאנסעפט פון חכמה ובינה [חכמה ובינה: חכמה און בינה]. בחינת השכלה איז וואס די זאך איז אליין.

דער רמ״ק אין שער השעורים

דער רמ״ק [רמ״ק: רבי משה קורדובירו] אין שער י״ג, שער השעורים [שער השעורים: דער טויער פון שיעורים], ער ברענגט די צוויי זוהר׳ס [זוהר: ספר הזוהר], און אזוי פארשטיי איך די צוויי זאכן.

יציאת מצרים בכח הבינה

ס׳איז דא וואס שטייט אין זוהר אז יציאת מצרים [יציאת מצרים: דער ארויסגאנג פון מצרים] איז געווען בכח הבינה [בכח הבינה: מיט דער כח פון בינה], און ס׳שטייט פופציג מאל אין די תורה יציאת מצרים צו ווייזן אז ס׳איז געווען בכח הבינה.

די קושיא פון דעם רמ״ק

אבער זאגט דער רמ״ק, מיינסטו וועגן דעם זאלסטו מיר זאגן אז גלייך די אידן זענען ארויס פון מצרים האבן זיי פארשטאנען די בינה, זיי האבן פארשטאנען אלע חמישים שערי בינה וואס מיר האבן גערעדט? ניין, ס׳איז נאך געווען פאר מתן תורה [מתן תורה: די געבונג פון תורה], פארדעם האט מען געדארפט ווארטן פופציג טעג.

דער חילוק צווישן בחינת החכמה און בחינת הנפש

אין אנדערע ווערטער, וואס דער זוהר זאגט אז יציאת מצרים איז שוין בינה, דאס איז מבחינת החכמה [מבחינת החכמה: פון דער זייט פון חכמה], מבחינת די ערשטע נאכט פסח, מבחינת דער סארט רמז וואס דער רמב״ן זאגט אין אנהייב. פופציג, ס׳איז א רמז אויף די פופציג מאל.

די אידן האבן געדארפט אדורכגיין די פופציג שערים

אבער די אידן אליינס, מבחינת הנפש [מבחינת הנפש: פון דער זייט פון נפש], מבחינת עבודה, האבן נאך נישט געהאלטן דארט. האבן זיי געדארפט אדורך גיין די פופציג שערים, און אזוי ווי מיר האבן געזאגט אנדערע מאל, פרעגן די קושיות [קושיות: שווערע פראגעס] פון די פופציג שערים, טרעפן די תירוצים [תירוצים: ענטפערס] פון די פופציג שערים. און דעמאלטס האבן זיי פארשטאנען און אנגעקומען צו שבועות [שבועות: יום טוב פון שבועות].

דער מאן דימותי טהור לעילא

אזוי ווי דער מאן דימותי טהור לעילא [מאן דימותי טהור לעילא: דער מענטש וואס איז ריין אויבן], ער קומט אן צו שבועות, ער רייניגט זיך אין די אלע פופציג שערים. דאס איז א דריטע סארט הבנה וואס מען פארשטייט.

דער רמז פון טומאת ספירת הנדה

אז די נישט פופציג איז נישט נאר א רמז פון וויאזוי די וועלט איז, דאס איז אויך א רמז פון אזויווי א תהליך [תהליך: פראצעס], פון א מהלך [מהלך: גאנג] וואס די מענטשן גייען, און דאס איז דער רמז פון די טומאת ספירת הנדה [טומאת ספירת הנדה: די אומריינקייט פון דער ציילונג פון דער נדה], ספירת הזבה [ספירת הזבה: די ציילונג פון דער זבה], וואס איז זיבן טעג, און זיי האבן געזאגט אן אנדערע, לעצטע מאל האט ער עס געזאגט א גוטע—

—

[סוף חלק ב]

ספירת העומר: דער פּראָצעס פֿון רייניגונג דורך די פֿופֿציק שערי טומאה

פּרק ג: די פֿאַרבינדונג צווישן ספירת העומר און רייניגונג פֿון טומאה

און דעמאָלטס וועלן מיר פֿאַרשטיין אַז ער וועט אָנקומען צו שבועות [Shavuos: the holiday of Weeks], אַז “ממחרת השבת תספרו לכם” [from the day after the Sabbath you shall count for yourselves], ער קומט אָן צו שבועות, ער רייניגט זיך אין די אַלע פֿופֿציק שערי טומאה [fifty gates of impurity]. און דאָס איז אַן אַנדערע סאָרט הבנה [understanding] וואָס מ׳פֿאַרשטייט, אַז די פֿופֿציק איז נישט נאָר אַ רמז [hint/allusion] פֿון ווי אַזוי די וועלט איז, דאָס איז אויך אַ רמז פֿון אַזוי ווי אַ תהליך [process], פֿון אַ מהלך [progression] וואָס די מענטשן גייען.

די רמז פֿון טומאת ספירת הנידה און ספירת הזבה

און דאָס איז די רמז פֿון טומאת ספירת הנידה [counting of the menstruant woman], ספירת הזבה [counting of the woman with irregular discharge], וואָס איז זיבן טעג.

אַ נייע הבנה אין דער ספירה פֿון דער זבה

און זיי האָבן געזאָגט אַנדערש. לעצטע מאָל האָבן זיי געזאָגט אַז די ספירת הזבה איז כּדי זי זאָל זיך מחבר [connect] זיין צוריק צו די מדרגה [level] פֿון זיבן, וואָס דאָס איז די סדר הויה בעולם [the order of existence in the world].

יעצט זאָגן מיר אַ ביסל אַנדערש, יעצט זאָגן מיר אַז די אשה [woman] איז טאַקע אַ ליידנדע, ס׳איז אַן אמת [truth], יעצט נעמט מען עס ערנסט די טומאה [impurity] וואָס זי האָט, און מ׳זאָגט אַז זי איז טאַקע געווען טמא [impure]. קען זיין אַז די טומאה איז טאַקע אַ דין [law/judgment] אַז זי פֿאַרשטייט נישט, אָבער מ׳נעמט עס ערנסט, און מ׳זאָגט אַז מ׳דאַרף ציילן זיבן טעג און נישט נאָר ציילן זיך צו מטהר [purify] זיין. און דאָס איז אַ דריטע זאַך וואָס מ׳דאַרף נאָך ווייטער טיפֿער מסביר [explain] זיין.

סיום

און דאָס איז געווען גענוג פֿאַר די וואָך צו מחדש [innovate] זיין חידושי תורה [Torah insights] לכּבוד [in honor of] די ימי הספירה [days of the counting]. און צו ווינטשן אַ פֿרייליכן שבת [a joyous Sabbath].