Yehoshua Chapter 4

Sefer Yehoshua Chapter 4: The Twelve Stones and the Crossing of the Yarden

The Relationship Between Chapters 3 and 4

So today we’re reading Sefer Yehoshua chapter 4. This chapter is really one story with chapter 3. We could have read it together. Whoever has cut up the chapter has cut it up here. And as we’ve discussed, there’s some difficulty with making sense of the order of the story here. It seems to be going back and forth. It doesn’t seem to be written in correct chronological order.

So there’s like a new beginning where this chapter starts, which sort of repeats the end of the previous chapter. In other words, and let me clarify, the previous chapter had the story, and each story, as we’ve seen, comes surrounded with words.

The Structure of Chapter 3

So there’s the words. The first story where Yehoshua told the people to follow the order, to follow the ark, and they followed it. So that’s one aspect. It doesn’t even say explicitly yet about the Yarden splitting or stopping. It just talked about the people following the order and the ark.

Then there was a second dialogue surrounding a second story, which was Hashem telling Yehoshua that He will make Him great in the eyes of the people, and Yehoshua telling this to the people, and Him saying differently. Very interesting. Hashem tells Yehoshua He will make Him great in the eyes of the people. Then Yehoshua doesn’t tell the people they will be great. He will be great in their eyes. He tells the people that they will know that Hashem, the living God, is with them.

So in other words, Yehoshua interprets what was told to Him, that you will be great in the eyes of the people, that they will know that I’m with you like you’re with Moshe, to understand that that means that He’s with them primarily, that God lives with them. And He describes how the Yarden will stop once the aron [ark] goes in there, and they will pass in front of it. And that happened. So that’s really the end of chapter 2. It’s like one more full narrative that has these words, this explanation of the function, of the goal of all of this, and the thing happening.

The Opening of Chapter 4

Now, this chapter starts like this, but we have to read it a little bit differently. Because it says, וַיְהִי כַּאֲשֶׁר תַּמּוּ כָּל הַגּוֹי לַעֲבוֹר אֶת הַיַּרְדֵּן [Vayehi ka’asher tamu kol hagoy la’avor et haYarden — As all the people, the entire nation finished crossing the Yarden], then Hashem tells Yehoshua the command of taking the 12 rocks, and erecting them, making them something in Gilgal.

But then again, it says, so we have to understand this as something that happened afterwards. So not that the command only happened then, maybe the command already happened before. But the point is, we should see all of this as part of, sort of like we could say when they’re still in the Yarden or something, but as part of this story. But it’s a fresh story. And that’s why it starts again. It goes back to what I just said. They all passed through. So we have one story that a miracle happened, and they passed through. But now there’s a specific command, a specific mitzvah related to this.

The Command of the Twelve Stones

And it’s described in the same style as very common structure in the Chumash, and in Tanakh maybe in general, but definitely in the Chumash, and in these, Yosef and Yehoshua. We have the mitzvah, and we have the double level of the mitzvah, I’ve discussed. Hashem tells Yehoshua, and Yehoshua tells the people. Hashem tells Yehoshua to tell the people.

So Hashem tells Yehoshua to tell the people. And we’ve already had a little bit of this before. That’s why I said we have to understand this really as if it hadn’t happened before. So the וַיְהִי כַּאֲשֶׁר תַּמּוּ [Vayehi ka’asher tamu] was just explaining to us that a new cycle, a new sequence is starting here.

The Details of the Command

Hashem tells Yehoshua, the command to tell the people to take 12 men, one for each tribe, one from each shevet [tribe]. And to tell these people to carry from מִמַּצַּב רַגְלֵיהֶם [mimatzav ragleihem — from the standing place of their feet], from the standing, 12 stones, and take them along with them to the malon [lodging place], and to the place where they will sleep over, and the place where they will stay the night.

And that’s what Yehoshua does. Of course we had already 12 people prepared before, so obviously there was something before. Yehoshua calls these 12 people, as He says, the 12 people that He prepared, so He already knew that this was going to happen, so the command wasn’t discovered now. So again, not chronological order.

And He tells them, go in front of the malon, by where the Kohanim [priests] are standing, and each one of you picks up one stone, for the same amount as the tribes.

The Purpose of the Stones: The Question-and-Answer Structure

And Yehoshua explains the point of this now. He explains the point, and here is the very basic logic of how a sign, and a sign that’s supposed to continue throughout generations, is supposed to work, and also has the same structure that we had in Sefer Devarim, but also already in Sefer Shemot, the structure of the questions of the children, and their answers.

So everyone knows this from HaGadah L’Pesach [the Passover Haggadah]. A child will ask you something about a certain mitzvah, about the mitzvah of Pesach, about the mitzvah of bechorim [firstborns], about the mitzvah of Peter HaChamor [redemption of the firstborn donkey], and so on. And then the father, or the Pesach, telling you that you will answer your son this.

How the Monument Functions as a Sign

So here we have the same structure, and from here I think, it’s very revealing, as to how this structure is supposed to work. And it says like this, you are going to take these stones, in order there to be a sign, between you, a sign for you, so when your children tomorrow, and tomorrow here doesn’t mean tomorrow literally, tomorrow obviously meaning, in the next generation, your children that weren’t here, will ask you, what are these rocks, what are these stones, and you will answer them.

These rocks are a sign, that the waters of the Yarden, were cut, were split, in front of the Aron of Hashem, when he split, when he went through the Yarden, and these stones will be as zikaron [memorial], and will be a memory, for the people to remember this story. And we’ll see later, it repeats this question and answer format.

In other words, the question and answer works, we erect this monument, of course a monument, doesn’t necessarily say something by itself, not that the monument will have words, later we’ll see, that there were stones, that we wrote Torah on, but apparently these are different stones, so just a monument, it’s just like a monument, okay it has 12, so to symbolize the 12 tribes, each one of them, erected one stone, but still the monument doesn’t say anything, the monument is sort of like, what we call sometimes a conversation piece, the monument is there, so people should ask, what is this all about, and we’ll say, oh this was erected, when the people crossed by the Yarden, along with the Aron, and that split the Yarden, that’s how the logic, of this question and answer works, the question and answer is expressing, that the monument doesn’t say anything itself, but it’s an opportunity, it’s going to cause your children, to ask the question, and you will tell them, you’ll give on with them the story.

The Execution of the Command

And there we have, the next level of, next step of this cycle, the people listen to them, they do what Yehoshua [said], they carry 12 stones from the Yarden, as Hashem told Yehoshua, and they carry them to the malon, and to the place where they slept, and they put them there.

Yehoshua’s Additional Twelve Stones in the Yarden

Now besides for this, and this is very interesting, it’s not clear where Yehoshua got this idea, besides for this, Yehoshua stood up, erected 12 stones, in the Yarden itself, under the place, where the Kohanim were standing, and they’re still there to this day.

This is another one of the catchphrases, that is in Sefer Yehoshua also, and in Sefer Devarim many times, and in Sefer Bereishit, and other places, and then what it’s trying to tell you is, if you go in the Yarden now, you’ll see somewhere this monument, maybe it’s under the water, maybe you can only see it, when the water recedes, or there’s a low tide or something, as you can somehow see it, but somewhere there, there are still these 12 stones, and they are in the Yarden also, besides for the being stones, in the malon by Gilgal, as we’ll see, there’s also 12 stones in the Yarden, and that’s for the same reason.

The Order of the Crossing

Okay, now we’re going back, to the story again, as if, right, and here it seems like, we already went back, all the way, this little narrative followed us, all the way, till where they erect, stood up, put up the stones, but now we’re back, we’re starting another piece of the story, another story, and it says like this, and here we have the order.

I think what we have here, is what this piece adds, is again, I think we have to read, each of these, as a fully separate thing, but what this one adds, is the order of how the people passed, and remember, there was a very important thing, in chapter 1, we already had, that it was very important, that the Bnei Gad [children of Gad], the Bnei Reuven [children of Reuven], which were supposed to be the vanguard, that they actually passed, they went in front of the people.

The Vanguard Tribes Cross Armed

So here, already in the Yarden, slightly symbolic, because it wasn’t, seems to have at least, not been a war here, it’s not like a battle, where they had to be the vanguard, but they went in front of the people, armed, so to show, that they’re going in front of them, and they’re crossing the river, so they have their place, their nachalah [inheritance], they already have their inheritance, and the other side, they’re going, in order to fight with the people.

So it says like this, the Kohanim, carrying the Aron, were standing there, until Yehoshua finished, commanding the people this, about the stones, and the people passed by, so again, before it seemed like, the people passed by first, and then Yehoshua told them, and sort of those people, people went back, but it read before, we’d said, we saw that the people, were chosen before, and were told to do this before, by Yehoshua already, or they’re told to be there, they’re not told what to do, they were told to sort of, for something, but in any case, that’s why I think that, if we try to make chronology here, it won’t work.

But the point is, after the people went through, then the Kohanim, go in front of the people, again, how can that be, as the Kohanim go in front of people, in other words, they pass by, and go in front of them maybe, but I think the more important, point here, piece here, is this piece, this report that says, the sons of Reuven, the sons of Gad, and half of Menashe, went forth, armed in front of the people, as Moshe told them.

The Number of Armed Men

And it gives a number, 40,000 armed people, like soldiers, or people ready for armed, and how do you call it, belted, something like that, people carried, dressed in a way for war, for an army, they pass by, in front of Hashem, לִפְנֵי ה׳ [lifnei Hashem — before Hashem], means again, in front of the Aron, to עַרְבוֹת יְרֵחוֹ [Arvot Yericho — the plains of Jericho], to the Aravah, to the plains of Yericho.

In other words, Arvei Moav, which is on the right side, we call the right side, right on the east bank of the river, and then Arvei Yericho, which is on the west bank, of the Yarden, which is on the west bank, of the Yarden, and they pass through there.

The Fulfillment of Hashem’s Promise to Yehoshua

And here we have a report, that precisely, and now we’re going back, this person goes back, to what it says before, Hashem told Yehoshua, that this miracle, Him causing this, will make the people, will make Him great, in the eyes of the people, and it says, that’s what happened.

On that day, בַּיּוֹם הַהוּא [bayom hahu — on that day], Hashem made Yehoshua great, in the eyes בְּעֵינֵי כָּל יִשְׂרָאֵל [be’einei kol Yisrael — in the eyes of all Israel], remember, this was the language, of the end of the Torah, of Hashem Moshe, לְעֵינֵי כָּל יִשְׂרָאֵל [le’einei kol Yisrael — in the eyes of all Israel], it’s very important, maybe one of the big points, of the miracles that Moshe did, in the eyes of all of Israel, and same thing, Yehoshua now had his heart, in the eyes of all Israel, and they were afraid of Him, they feared Him, afraid is maybe too strong, they feared Him, they took Him seriously, and they feared Moshe, all of his life.

The Command for the Kohanim to Exit the Yarden

And now, we get, sort of, maybe I should have made, another stop here, it’s hard to cut up so much, but we could cut up here, because until now, we were sort of, the framing of the story, is at least still in the Yarden, so to speak, although we already discussed twice, how they went out, so it doesn’t work, but here we have the end, so just like we had before, a command, just to be clear, just like we had before, a command that said, Hashem told Yehoshua, right here, it says, Hashem…

[End of Chunk 1]

Yehoshua’s Authority Established (4:14)

On that day, Hashem made Yehoshua great in the eyes of kol Yisrael [all Israel]. Remember, this was the language of the end of Sefer Devarim, so Moshe and kol Yisrael is very important. Maybe one of the big points of the miracles that Moshe did was to make him, to give him authority in the eyes of all of Yisrael. And same thing, Yehoshua now had authority in the eyes of all of Yisrael. And they were afraid of him, they feared him — “afraid” is maybe too strong — they feared him, they took him seriously, and they feared Moshe all of his life.

The Reversal: The Kohanim Exit the Yarden (4:15–18)

Now, we get sort of, maybe I should have made another stop here, it’s hard to cut up so much, but we could cut up here, because until now we were sort of, the framing of the story is at least still in the Yarden, so to speak, although we already discussed twice how they went out, so it doesn’t work, but here we have the end.

So just like we had before a command — just to be clear, just like we had before a command that said, Hashem told you, right here, it says, this detail of their legs, their feet, seems to be important here, their feet touching the water, and the water stopped, and Hashem commanded them, they did it. Here we have the precise opposite, the reverse of that command.

Hashem tells Yehoshua to tell the kohanim to go out of the Yarden, and Yehoshua tells the kohanim that, and, as the flats of their feet touch the dry land, the Yarden returns to its way, and they go as it went yesterday, as it always went, as we said before, it was, right, it was in a high state, the Yarden, and it continued back. So that’s the end of the story of the Yarden.

The Date and Location: The 10th of Nisan at Gilgal (4:19)

Now, we have two more notes following up — I at least put it as two more notes, and including the beginning of Chapter 5, although maybe it really can be started there, but that’s why I think of dividing it.

Now, we have an important note, an important note of the date. As we’ve discussed, this story seems to care about which date it was. It doesn’t say exactly when the date of the three days started, we could calculate backwards and figure out when it was, but the point, the important thing is, that there’s a date: the 10th day of the first month, in other words, the 10th of Nisan, right, what we call sometimes the 10th of Nisan. Of course, this is a significant date already in the Torah, in Parshat Bo. We have the command, the mitzvah, of taking the korban Pesach on the 10th day, so it seems to be important, significant, and this connects us to the story of Yetziat Mitzrayim.

Of course, if you follow all the beginning of Sefer Devarim, we had Moshe beginning his speech on the 11th month, which is like close to the end of the year, the year before, so this is three months later, or two months later, the third month later, where they went up from the Yarden, and they rested in a place called Gilgal, which is at the edge of the east, east of Yericho, right, east of Yericho is a little to the west of them, they’re close to the Yarden, between the Yarden and Yericho, so to speak.

The Twelve Stones and Their Purpose (4:20–24)

And Yehoshua also fulfills what we said that he was going to do, and he erects these 12 stones that they took from the Yarden in Gilgal, which is that place where they rested, and he explains what we explained before already, it’s like repeats, but with slightly more details: your children will ask you what these stones are, and we’ll explain them, that Yisrael passed by, went through the Yarden in dry land, which Hashem made dry, just as he did for the Yam Suf, that he made it dry until we passed by, he did from here.

The Four Functions of the Miracle

And the point of all of this is so that all the nations of the world will know the hand of Hashem, which is strong, and so you will fear Hashem, your God, all your days. So these were the — and we could even divide this, if you wanted, like four different goals, four different functions of the drying, I don’t want to say the word splitting, the cutting, the kriat ha-Yarden [the cutting of the Yarden], the Yarden’s stopping to go, and allowing people to pass by:

First, to make Yehoshua great as the people, to let the people know that Hashem was with them, and he will, as Yehoshua told them, and he will make them win the wars with the Canaanites and the other inhabitants of the land.

Second, that’s number two.

Third, so those people, those nations are afraid of Hashem, they know the hand of Hashem, similar to what Hashem said about the Yam Suf, that that made them strong, and as the Passover will report in a minute.

Fourth, so the people fear God all their days, the people themselves. So this is more like fear, before it was strength, like making them strong, giving them courage, and here it’s about them taking seriously God, them knowing that God is strong.

But maybe this fourth thing, or these two things are about the future generations. So in that generation they needed courage, but in the future generation, the problem is not going to be courage, so the problem is remembering that it was God that brought them out of Egypt, and crossed them, the Yarden, into this, and that’s called yirah [fear/awe].

So Hashem called them, I think kol ha-yamim [all the days] here should be translated as generations, just like machar [tomorrow] means the next tomorrow, not literally tomorrow, but the next generation, so kol yamim means always in all generations.

The Nations’ Response: Hearts Melted (5:1)

And now we have the beginning of chapter 5, which I think is the report, that what Yehoshua told them in the passage before, vayehi khishmo’a kol malkhei ha-Emori [and it was when all the kings of the Emori heard], is what actually happened. And it’s interesting, I don’t know the meaning of this report, that all the malkhei Emori [kings of the Emori], which are to the west of the Yarden, so in other words in Israel, and the malkhei Kena’ani [kings of the Canaanites], which are on the sea, so maybe these are like people, more west and more east, like malkhei Emori are the ones more to the east, malkhei Kena’ani are the ones more on the shore, more to the west, closer to the ocean.

And they heard that Hashem dried up the waters of the Yarden for the people, ad ovram [until they crossed]. This seems to be a word that keeps on repeating here, in other words, the waters waited for them, until the people to pass. Maybe it took a few hours, or a few days even, we don’t know how long. It says in the 10th day of Nisan, but it might have taken all day, or something. And it’s like, they have the same language in Shirat ha-Yam, ad ya’avor Hashem, ad ya’avor [until they pass, Hashem, until they pass], a strong emphasis on the fact that it’s not like it was passed and they have to run through, it was split and they had to run through — the waters sort of waited. So it was for them, it was for them, and for all of them.

And the point of all this was to say, and all those nations, all those kings, vayimas levavam [and their hearts melted], their heart melted within them. This is a terminology, a military terminology, for loss of courage, loss of morale, right? So the Torah says, vayimas levav echav ki-levavo [and he will melt his brother’s heart like his heart], it was about someone that’s a coward and is afraid of war, that he could make, melt his brother’s hearts, as his heart. So that’s what means, being afraid.

Ve-lo hayah bahem ruach [and there was no spirit in them], for they did not have spirit in them, mi-pnei [from before], and from in front, from, relative, two words, relative to, benei Yisrael [the children of Israel]. And this is also a word that means something like courage, I think spirit, mostly in these contexts, means something like courage. Ruach [spirit], in Greek, *thumos*, I think, which is translated as spirit, or courage. They didn’t have a spirit, and their spirit, they didn’t stand, this is what Rahab said, they didn’t have, that’s the image of standing up, or having courage, their spirit didn’t stand, cannot stand up, in front of the people.

ספר יהושע פרק ד׳: שתים עשרה האבנים ועבירת הירדן

הקשר בין פרקים ג׳ ו-ד׳

אז היום אנחנו קוראים ספר יהושע פרק ד׳. הפרק הזה הוא באמת סיפור אחד עם פרק ג׳. יכולנו לקרוא אותם ביחד. מי שחילק את הפרק חילק אותו כאן. וכפי שדיברנו, יש קצת קושי להבין את סדר הסיפור כאן. נראה שהוא הולך הלוך ושוב. לא נראה שהוא כתוב בסדר כרונולוגי נכון.

אז יש כמו התחלה חדשה איפה שהפרק הזה מתחיל, שחוזרת קצת על סוף הפרק הקודם. במילים אחרות, ותן לי להבהיר, הפרק הקודם היה בו את הסיפור, וכל סיפור, כפי שראינו, בא מוקף במילים.

המבנה של פרק ג׳

אז יש את המילים. הסיפור הראשון שבו יהושע אמר לעם לעקוב אחר הסדר, לעקוב אחר הארון, והם עקבו אחריו. אז זה היבט אחד. זה אפילו לא אומר במפורש עדיין על הירדן שנבקע או נעצר. זה רק דיבר על העם שעוקב אחר הסדר והארון.

אז היה דיאלוג שני שמקיף סיפור שני, שהיה ה׳ אומר ליהושע שהוא יגדל אותו בעיני העם, ויהושע אומר זאת לעם, והוא אומר אחרת. מאוד מעניין. ה׳ אומר ליהושע שהוא יגדל אותו בעיני העם. אז יהושע לא אומר לעם שהוא יהיה גדול. הוא יהיה גדול בעיניהם. הוא אומר לעם שהם ידעו שה׳, האל החי, איתם.

אז במילים אחרות, יהושע מפרש את מה שנאמר לו, שתהיה גדול בעיני העם, שהם ידעו שאני איתך כמו שאתה עם משה, להבין שזה אומר שהוא איתם בעיקר, שאלוקים חי איתם. והוא מתאר איך הירדן יעצור ברגע שהארון ייכנס לשם, והם יעברו לפניו. וזה קרה. אז זה באמת סוף פרק ב׳. זה כמו עוד נרטיב שלם אחד שיש לו את המילים האלה, את ההסבר הזה של התפקיד, של המטרה של כל זה, והדבר קורה.

הפתיחה של פרק ד׳

עכשיו, הפרק הזה מתחיל ככה, אבל אנחנו צריכים לקרוא אותו קצת אחרת. כי זה אומר, וַיְהִי כַּאֲשֶׁר תַּמּוּ כָּל הַגּוֹי לַעֲבוֹר אֶת הַיַּרְדֵּן, אז ה׳ אומר ליהושע את הציווי של לקיחת 12 האבנים, ולהקים אותם, לעשות אותם משהו בגלגל.

אבל אז שוב, זה אומר, אז אנחנו צריכים להבין את זה כמשהו שקרה אחר כך. אז לא שהציווי רק קרה אז, אולי הציווי כבר קרה לפני. אבל הנקודה היא, אנחנו צריכים לראות את כל זה כחלק מ, אפשר לומר כשהם עדיין בירדן או משהו, אבל כחלק מהסיפור הזה. אבל זה סיפור חדש. ולכן זה מתחיל שוב. זה חוזר למה שאמרתי זה עתה. כולם עברו. אז יש לנו סיפור אחד שנס קרה, והם עברו. אבל עכשיו יש ציווי ספציפי, מצווה ספציפית הקשורה לזה.

הציווי של שתים עשרה האבנים

וזה מתואר באותו סגנון כמבנה מאוד נפוץ בחומש, ובתנ״ך אולי בכלל, אבל בהחלט בחומש, ובאלה, יוסף ויהושע. יש לנו את המצווה, ויש לנו את הרמה הכפולה של המצווה, דיברתי על זה. ה׳ אומר ליהושע, ויהושע אומר לעם. ה׳ אומר ליהושע לומר לעם.

אז ה׳ אומר ליהושע לומר לעם. וכבר היה לנו קצת מזה לפני. לכן אמרתי שאנחנו צריכים להבין את זה באמת כאילו זה לא קרה לפני. אז הוַיְהִי כַּאֲשֶׁר תַּמּוּ רק הסביר לנו שמחזור חדש, רצף חדש מתחיל כאן.

הפרטים של הציווי

ה׳ אומר ליהושע, את הציווי לומר לעם לקחת 12 אנשים, אחד לכל שבט, אחד מכל שבט. ולומר לאנשים האלה לשאת ממִמַּצַּב רַגְלֵיהֶם, מהמעמד, 12 אבנים, ולקחת אותם איתם למלון, ולמקום שבו הם יישנו, ולמקום שבו הם ילינו.

וזה מה שיהושע עושה. כמובן שכבר היו לנו 12 אנשים מוכנים לפני, אז ברור שהיה משהו לפני. יהושע קורא ל-12 האנשים האלה, כמו שהוא אומר, 12 האנשים שהוא הכין, אז הוא כבר ידע שזה הולך לקרות, אז הציווי לא התגלה עכשיו. אז שוב, לא סדר כרונולוגי.

והוא אומר להם, לכו לפני המלון, ליד המקום שבו הכוהנים עומדים, וכל אחד מכם מרים אבן אחת, לאותו מספר כמו השבטים.

המטרה של האבנים: מבנה השאלה והתשובה

ויהושע מסביר את הנקודה של זה עכשיו. הוא מסביר את הנקודה, והנה ההיגיון הבסיסי מאוד של איך אות, ואות שאמור להמשיך לאורך הדורות, אמור לעבוד, ויש לו גם את אותו מבנה שהיה לנו בספר דברים, אבל גם כבר בספר שמות, המבנה של שאלות הבנים, ותשובותיהם.

אז כולם יודעים את זה מהגדה לפסח. ילד ישאל אותך משהו על מצווה מסוימת, על מצוות פסח, על מצוות בכורים, על מצוות פטר החמור, וכן הלאה. ואז האב, או הפסח, אומר לך שתענה לבנך כך.

איך האנדרטה מתפקדת כאות

אז כאן יש לנו את אותו מבנה, ומכאן אני חושב, זה מאוד חושף, לגבי איך המבנה הזה אמור לעבוד. וזה אומר ככה, אתם הולכים לקחת את האבנים האלה, כדי שיהיה שם אות, ביניכם, אות לכם, אז כשהילדים שלכם מחר, ומחר כאן לא אומר מחר ממש, מחר ברור שאומר, בדור הבא, הילדים שלכם שלא היו כאן, ישאלו אתכם, מה האבנים האלה, מה האבנים האלה, ואתם תענו להם.

האבנים האלה הן אות, שמי הירדן, נכרתו, נבקעו, לפני ארון ה׳, כשהוא בקע, כשהוא עבר דרך הירדן, והאבנים האלה יהיו לזיכרון, ויהיו זיכרון, לעם לזכור את הסיפור הזה. ונראה אחר כך, זה חוזר על פורמט השאלה והתשובה הזה.

במילים אחרות, השאלה והתשובה עובדות, אנחנו מקימים את האנדרטה הזאת, כמובן אנדרטה, לא בהכרח אומרת משהו בעצמה, לא שהאנדרטה תהיה עליה מילים, אחר כך נראה, שהיו אבנים, שכתבנו עליהן תורה, אבל כנראה אלה אבנים שונות, אז רק אנדרטה, זה פשוט כמו אנדרטה, בסדר יש 12, אז כדי לסמל את 12 השבטים, כל אחד מהם, הקים אבן אחת, אבל עדיין האנדרטה לא אומרת כלום, האנדרטה היא מעין, מה שאנחנו קוראים לפעמים נושא לשיחה, האנדרטה נמצאת שם, אז אנשים צריכים לשאול, מה זה בכלל, ונאמר, אה זה הוקם, כשהעם עבר ליד הירדן, יחד עם הארון, וזה בקע את הירדן, ככה ההיגיון, של השאלה והתשובה הזאת עובד, השאלה והתשובה מבטאת, שהאנדרטה לא אומרת כלום בעצמה, אבל זו הזדמנות, זה יגרום לילדים שלכם, לשאול את השאלה, ואתם תספרו להם, תמסרו להם את הסיפור.

ביצוע הציווי

ושם יש לנו, את הרמה הבאה של, השלב הבא של המחזור הזה, העם מקשיב להם, הם עושים מה שיהושע [אמר], הם נושאים 12 אבנים מהירדן, כפי שה׳ אמר ליהושע, והם נושאים אותם למלון, ולמקום שבו הם ישנו, והם שמים אותם שם.

שתים עשרה האבנים הנוספות של יהושע בירדן

עכשיו מלבד זה, וזה מאוד מעניין, לא ברור מאיפה יהושע קיבל את הרעיון הזה, מלבד זה, יהושע עמד, הקים 12 אבנים, בירדן עצמו, מתחת למקום, שבו הכוהנים עמדו, והן עדיין שם עד היום הזה.

זה עוד אחד מהביטויים החוזרים, שנמצא בספר יהושע גם, ובספר דברים הרבה פעמים, ובספר בראשית, ובמקומות אחרים, ואז מה שזה מנסה לומר לך זה, אם אתה הולך לירדן עכשיו, אתה תראה איפשהו את האנדרטה הזאת, אולי היא מתחת למים, אולי אתה יכול לראות אותה רק, כשהמים נסוגים, או שיש שפל או משהו, איך שאתה יכול איכשהו לראות אותה, אבל איפשהו שם, עדיין יש את 12 האבנים האלה, והן בירדן גם, מלבד האבנים שהן, במלון ליד גלגל, כפי שנראה, יש גם 12 אבנים בירדן, וזה מאותה סיבה.

סדר העבירה

בסדר, עכשיו אנחנו חוזרים, לסיפור שוב, כאילו, נכון, וכאן נראה ש, כבר חזרנו, כל הדרך, הנרטיב הקטן הזה עקב אחרינו, כל הדרך, עד שהם מקימים, עומדים, מציבים את האבנים, אבל עכשיו אנחנו חוזרים, אנחנו מתחילים עוד חלק של הסיפור, עוד סיפור, וזה אומר ככה, וכאן יש לנו את הסדר.

אני חושב שמה שיש לנו כאן, זה מה שהחלק הזה מוסיף, זה שוב, אני חושב שאנחנו צריכים לקרוא, כל אחד מאלה, כדבר נפרד לגמרי, אבל מה שזה מוסיף, זה הסדר של איך העם עבר, וזכור, היה דבר מאוד חשוב, בפרק א׳, כבר היה לנו, שזה היה מאוד חשוב, שבני גד, בני ראובן, שהיו אמורים להיות החלוץ, שהם באמת עברו, הם הלכו לפני העם.

שבטי החלוץ עוברים חלוצים

אז כאן, כבר בירדן, קצת סמלי, כי זה לא היה, נראה לפחות, לא הייתה מלחמה כאן, זה לא כמו קרב, שבו הם היו צריכים להיות החלוץ, אבל הם הלכו לפני העם, חלוצים, אז כדי להראות, שהם הולכים לפניהם, והם עוברים את הנהר, אז יש להם את המקום שלהם, את הנחלה שלהם, כבר יש להם את הנחלה שלהם, והצד השני, הם הולכים, כדי להילחם עם העם.

אז זה אומר ככה, הכוהנים, נושאי הארון, עמדו שם, עד שיהושע סיים, לצוות את העם את זה, על האבנים, והעם עבר, אז שוב, לפני זה נראה כאילו, העם עבר קודם, ואז יהושע אמר להם, ומעין אותם אנשים, אנשים חזרו, אבל זה נקרא לפני, אמרנו, ראינו שהעם, נבחר לפני, ונאמר להם לעשות את זה לפני, על ידי יהושע כבר, או שנאמר להם להיות שם, לא נאמר להם מה לעשות, נאמר להם מעין, למשהו, אבל בכל מקרה, לכן אני חושב ש, אם ננסה לעשות כרונולוגיה כאן, זה לא יעבוד.

אבל הנקודה היא, אחרי שהעם עבר, אז הכוהנים, הולכים לפני העם, שוב, איך זה יכול להיות, כשהכוהנים הולכים לפני העם, במילים אחרות, הם עוברים, והולכים לפניהם אולי, אבל אני חושב שהיותר חשוב, הנקודה כאן, החלק כאן, זה החלק הזה, הדיווח הזה שאומר, בני ראובן, בני גד, וחצי המנשה, עברו, חלוצים לפני העם, כפי שמשה אמר להם.

מספר האנשים החלוצים

וזה נותן מספר, 40,000 אנשים חלוצים, כמו חיילים, או אנשים מוכנים לחלוצים, ואיך קוראים לזה, חגורים, משהו כזה, אנשים נשאו, לבושים בצורה למלחמה, לצבא, הם עוברים, לפני ה׳, לִפְנֵי ה׳, אומר שוב, לפני הארון, לעַרְבוֹת יְרֵחוֹ, לערבה, לערבות יריחו.

במילים אחרות, ערבי מואב, שנמצא בצד ימין, אנחנו קוראים לצד ימין, ממש בגדה המזרחית של הנהר, ואז ערבי יריחו, שנמצא בגדה המערבית, של הירדן, שנמצא בגדה המערבית, של הירדן, והם עוברים דרך שם.

קיום הבטחת ה׳ ליהושע

וכאן יש לנו דיווח, שבדיוק, ועכשיו אנחנו חוזרים, האדם הזה חוזר, למה שזה אומר לפני, ה׳ אמר ליהושע, שהנס הזה, הוא שגורם לזה, יגדל את העם, יגדל אותו בעיני העם, וזה אומר, זה מה שקרה.

ביום ההוא, בַּיּוֹם הַהוּא, ה׳ גידל את יהושע, בעיני בְּעֵינֵי כָּל יִשְׂרָאֵל, זכור, זו הייתה השפה, של סוף התורה, של ה׳ משה, לְעֵינֵי כָּל יִשְׂרָאֵל, זה מאוד חשוב, אולי אחת הנקודות הגדולות, של הניסים שמשה עשה, לעיני כל ישראל, ואותו דבר, יהושע עכשיו היה לו את הלב שלו, לעיני כל ישראל, והם פחדו ממנו, הם יראו אותו, פחד זה אולי חזק מדי, הם יראו אותו, הם לקחו אותו ברצינות, והם יראו את משה, כל חייו.

הציווי לכוהנים לצאת מהירדן

ועכשיו, אנחנו מקבלים, מעין, אולי הייתי צריך לעשות, עצירה נוספת כאן, קשה לחתוך כל כך הרבה, אבל אנחנו יכולים לחתוך כאן, כי עד עכשיו, היינו מעין, המסגרת של הסיפור, היא לפחות עדיין בירדן, כביכול, למרות שכבר דיברנו פעמיים, איך הם יצאו, אז זה לא עובד, אבל כאן יש לנו את הסוף, אז בדיוק כמו שהיה לנו לפני, ציווי, רק כדי להיות ברור, בדיוק כמו שהיה לנו לפני, ציווי שאמר, ה׳ אמר ליהושע, ממש כאן, זה אומר, ה׳…

[סוף חלק 1]

סמכותו של יהושע מבוססת (ד׳:י״ד)

ביום ההוא, ה׳ גידל את יהושע בעיני כל ישראל. זכור, זו הייתה השפה של סוף ספר דברים, אז משה וכל ישראל זה מאוד חשוב. אולי אחת הנקודות הגדולות של הניסים שמשה עשה הייתה לעשות אותו, לתת לו סמכות בעיני כל ישראל. ואותו דבר, יהושע עכשיו היה לו סמכות בעיני כל ישראל. והם פחדו ממנו, הם יראו אותו — “פחדו” זה אולי חזק מדי — הם יראו אותו, הם לקחו אותו ברצינות, והם יראו את משה כל חייו.

ההיפוך: הכוהנים יוצאים מהירדן (ד׳:ט״ו-י״ח)

עכשיו, אנחנו מקבלים מעין, אולי הייתי צריך לעשות עצירה נוספת כאן, קשה לחתוך כל כך הרבה, אבל אנחנו יכולים לחתוך כאן, כי עד עכשיו היינו מעין, המסגרת של הסיפור היא לפחות עדיין בירדן, כביכול, למרות שכבר דיברנו פעמיים איך הם יצאו, אז זה לא עובד, אבל כאן יש לנו את הסוף.

אז בדיוק כמו שהיה לנו לפני ציווי — רק כדי להיות ברור, בדיוק כמו שהיה לנו לפני ציווי שאמר, ה׳ אמר לך, ממש כאן, זה אומר, הפרט הזה של הרגליים שלהם, הכפות רגליהם, נראה שהוא חשוב כאן, הרגליים שלהם נוגעות במים, והמים נעצרו, וה׳ ציווה עליהם, הם עשו את זה. כאן יש לנו את ההיפך המדויק, את ההיפוך של הציווי הזה.

ה׳ אומר ליהושע לומר לכוהנים לצאת מהירדן, ויהושע אומר לכוהנים את זה, ו, ברגע שכפות רגליהם נוגעות ביבשה, הירדן חוזר לדרכו, והם הולכים כמו שהלך אתמול, כמו שהלך תמיד, כמו שאמרנו לפני, זה היה, נכון, זה היה במצב גבוה, הירדן, והוא המשיך חזרה. אז זה סוף הסיפור של הירדן.

התאריך והמקום: העשירי בניסן בגלגל (ד׳:י״ט)

עכשיו, יש לנו עוד שתי הערות המשך — אני לפחות שמתי את זה כשתי הערות נוספות, וכולל את תחילת פרק ה׳, למרות שאולי זה באמת יכול להתחיל שם, אבל לכן אני חושב לחלק את זה.

עכשיו, יש לנו הערה חשובה, הערה חשובה של התאריך. כפי שדיברנו, הסיפור הזה נראה שאכפת לו באיזה תאריך זה היה. זה לא אומר בדיוק מתי התאריך של שלושת הימים התחיל, אנחנו יכולים לחשב אחורה ולגלות מתי זה היה, אבל הנקודה, הדבר החשוב הוא, שיש תאריך: היום העשירי לחודש הראשון, במילים אחרות, העשירי בניסן, נכון, מה שאנחנו קוראים לפעמים העשירי בניסן. כמובן, זה תאריך משמעותי כבר בתורה, בפרשת בא. יש לנו את הציווי, את המצווה, של לקיחת קרבן פסח בעשירי, אז נראה שזה חשוב, משמעותי, וזה מחבר אותנו לסיפור של יציאת מצרים.

כמובן, אם עוקבים אחרי כל תחילת ספר דברים, היה לנו משה שמתחיל את נאומו בחודש האחד עשר, שזה כמו קרוב לסוף השנה, השנה שלפני כן, אז זה שלושה חודשים אחר כך, או חודשיים אחר כך, החודש השלישי אחר כך, שבו עלו מהירדן, ונחו במקום שנקרא גלגל, שנמצא בקצה המזרחי, מזרחית ליריחו, נכון, מזרחית ליריחו זה קצת מערבית להם, הם קרובים לירדן, בין הירדן ליריחו, כביכול.

שתים עשרה האבנים ומטרתן (ד:כ–כד)

ויהושע גם ממלא את מה שאמרנו שהוא עתיד לעשות, והוא מקים את שתים עשרה האבנים האלה שלקחו מהירדן בגלגל, שזה המקום שבו נחו, והוא מסביר את מה שהסברנו כבר קודם, זה כמו חוזר, אבל עם קצת יותר פרטים: בניכם ישאלו אתכם מה האבנים האלה, ונסביר להם, שישראל עבר, עבר דרך הירדן ביבשה, שה׳ הוביש, בדיוק כמו שעשה לים סוף, שהוא הוביש אותו עד שעברנו, הוא עשה מכאן.

ארבע התכליות של הנס

והעניין של כל זה הוא כדי שכל עמי הארץ ידעו את יד ה׳, שהיא חזקה, וכדי שתיראו את ה׳ אלוהיכם כל הימים. אז אלה היו ה— ואפשר אפילו לחלק את זה, אם רוצים, כמו ארבע מטרות שונות, ארבע תפקידים שונים של ההובשה, אני לא רוצה להגיד את המילה קריעה, החיתוך, קריעת הירדן, עצירת הירדן מללכת, ולאפשר לאנשים לעבור:

ראשית, להגדיל את יהושע כעם, לתת לעם לדעת שה׳ היה איתם, והוא, כמו שיהושע אמר להם, והוא יגרום להם לנצח את המלחמות עם הכנעני ושאר יושבי הארץ.

שנית, זה מספר שתיים.

שלישית, כדי שהעמים האלה, האומות האלה יפחדו מה׳, הם ידעו את יד ה׳, דומה למה שה׳ אמר על ים סוף, שזה עשה אותם חזקים, וכמו שהפסח ידווח בעוד רגע.

רביעית, כדי שהעם יירא את אלוהים כל ימיו, העם עצמו. אז זה יותר כמו יראה, לפני זה זה היה חוזק, כמו לעשות אותם חזקים, לתת להם אומץ, וכאן זה על זה שהם לוקחים ברצינות את אלוהים, שהם יודעים שאלוהים חזק.

אבל אולי הדבר הרביעי הזה, או שני הדברים האלה הם על הדורות הבאים. אז באותו דור הם היו צריכים אומץ, אבל בדור הבא, הבעיה לא תהיה אומץ, אז הבעיה היא לזכור שזה היה אלוהים שהוציא אותם ממצרים, והעביר אותם, את הירדן, לתוך זה, וזה נקרא יראה.

אז ה׳ קרא להם, אני חושב כל הימים כאן צריך להיות מתורגם כדורות, בדיוק כמו מחר פירושו המחר הבא, לא ממש מחר, אלא הדור הבא, אז כל ימים פירושו תמיד בכל הדורות.

תגובת האומות: המסת הלבבות (ה:א)

ועכשיו יש לנו את תחילת פרק ה, שאני חושב שזה הדיווח, שמה שיהושע אמר להם בקטע לפני כן, ויהי כשמוע כל מלכי האמורי, זה מה שבאמת קרה. וזה מעניין, אני לא יודע את המשמעות של הדיווח הזה, שכל מלכי האמורי, שהם ממערב לירדן, כלומר בישראל, ומלכי הכנעני, שהם על הים, אז אולי אלה כמו אנשים, יותר מערב ויותר מזרח, כמו מלכי האמורי הם אלה יותר למזרח, מלכי הכנעני הם אלה יותר על החוף, יותר למערב, קרוב יותר לאוקיינוס.

והם שמעו שה׳ הוביש את מי הירדן מפני בני ישראל, עד עברם. זה נראה כמו מילה שממשיכה לחזור כאן, במילים אחרות, המים חיכו להם, עד שהעם יעבור. אולי זה לקח כמה שעות, או אפילו כמה ימים, אנחנו לא יודעים כמה זמן. זה אומר בעשירי בניסן, אבל זה אולי לקח כל היום, או משהו. וזה כמו, יש להם את אותה לשון בשירת הים, עד יעבור ה׳, עד יעבור, דגש חזק על העובדה שזה לא כמו שזה נקרע והם צריכים לרוץ דרך, זה נבקע והם היו צריכים לרוץ דרך — המים כאילו חיכו. אז זה היה בשבילם, זה היה בשבילם, ובשביל כולם.

והעניין של כל זה היה לומר, וכל האומות האלה, כל המלכים האלה, וימס לבבם, לבם נמס בקרבם. זו טרמינולוגיה, טרמינולוגיה צבאית, לאובדן אומץ, אובדן מורל, נכון? אז התורה אומרת, והמס את לבב אחיו כלבבו, זה היה על מישהו שהוא פחדן ופוחד ממלחמה, שהוא יכול לעשות, להמיס את לבבות אחיו, כלבבו. אז זה מה שזה אומר, להיות מפוחד.

ולא היה בהם עוד רוח, כי לא היה בהם רוח, מפני, ומלפני, מ, יחסית, שתי מילים, ביחס ל, בני ישראל. וזו גם מילה שמשמעותה משהו כמו אומץ, אני חושב רוח, בעיקר בהקשרים האלה, משמעותה משהו כמו אומץ. רוח, ביוונית, תומוס, אני חושב, שמתורגם כרוח, או אומץ. לא היה להם רוח, ורוחם, לא עמדה, זה מה שרחב אמרה, לא היה להם, זו הדימוי של עמידה, או של אומץ, רוחם לא עמדה, לא יכולה לעמוד, מול העם.

ספר יהושע פרק ד׳: די צוועלף שטיינער און דאס אריבערגיין איבערן ירדן

די שייכות צווישן פרק ג׳ און פרק ד׳

היינט לערנען מיר ספר יהושע פרק ד׳. דער פרק איז טאקע איין מעשה מיט פרק ג׳. מ׳האט געקענט לערנען ביידע צוזאמען. ווער עס האט אפגעטיילט די פרקים האט עס אפגעטיילט דא. און ווי מיר האבן שוין געשמועסט, ס׳איז דא א געוויסע קושיא מיט פארשטיין דעם סדר פון דער מעשה דא. עס זעט אויס אז עס גייט אהין און אהער. עס זעט נישט אויס אז עס איז געשריבן אין ריכטיגן סדר הזמנים.

ס׳איז דא אזוי ווי א נייע הויבן ווו דער פרק הייבט אן, וואס חזר׳ט איבער דעם סוף פון דעם פריערדיגן פרק. מיט אנדערע ווערטער, און לאז מיך מבאר זיין, דער פריערדיגער פרק האט געהאט די מעשה, און יעדע מעשה, ווי מיר האבן געזען, קומט ארום מיט ווערטער.

דער בנין פון פרק ג׳

ס׳איז דא די ווערטער. די ערשטע מעשה ווו יהושע האט געזאגט די לייט זאלן נאכפאלגן דעם סדר, נאכפאלגן דעם ארון, און זיי זענען נאכגעגאנגען. דאס איז איין זאך. עס זאגט נישט אפילו בפירוש נאך וועגן דעם ירדן וואס שפאלט זיך אדער שטעלט זיך אפ. עס האט נאר גערעדט וועגן די לייט וואס פאלגן דעם סדר און דעם ארון.

דערנאך איז געווען א צווייטע שמועס ארום א צווייטע מעשה, וואס איז געווען השם זאגט צו יהושע אז ער וועט אים מאכן גרויס אין די אויגן פון די לייט, און יהושע זאגט דאס איבער צו די לייט, און ער זאגט עס אנדערש. זייער אינטערעסאנט. השם זאגט צו יהושע ער וועט אים מאכן גרויס אין די אויגן פון די לייט. דערנאך זאגט יהושע נישט צו די לייט אז ער וועט זיין גרויס אין זייערע אויגן. ער זאגט צו די לייט אז זיי וועלן וויסן אז השם, דער לעבעדיגער גאט, איז מיט זיי.

מיט אנדערע ווערטער, יהושע טייטשט איבער וואס מ׳האט אים געזאגט, אז דו וועסט זיין גרויס אין די אויגן פון די לייט, אז זיי וועלן וויסן אז איך בין מיט דיר ווי איך בין געווען מיט משה, צו פארשטיין אז דאס מיינט בעיקר אז ער איז מיט זיי, אז גאט לעבט מיט זיי. און ער באשרייבט ווי דער ירדן וועט זיך אפשטעלן ווען דער ארון גייט אריין דארט, און זיי וועלן דורכגיין פאר אים. און דאס איז געשען. דאס איז טאקע דער סוף פון פרק ב׳. עס איז ווי נאך איין גאנצע מעשה וואס האט די ווערטער, די ביאור פון דער תפקיד, פון דעם ציל פון דעם גאנצן, און די זאך געשעט.

דער אנהייב פון פרק ד׳

איצט הייבט דער פרק אן אזוי, אבער מיר דארפן לייענען עס א ביסל אנדערש. ווארום עס זאגט, ויהי כאשר תמו כל הגוי לעבור את הירדן [און עס איז געווען ווען די גאנצע פאלק האט געענדיגט אריבערגיין דעם ירדן], דערנאך זאגט השם צו יהושע די מצוה פון נעמען די י״ב שטיינער, און אויפשטעלן זיי, מאכן זיי עפעס אין גלגל.

אבער דערנאך ווידער, עס זאגט, דארום דארפן מיר פארשטיין דאס אלס עפעס וואס איז געשען דערנאך. נישט אז די מצוה האט נאר דעמאלט געשען, אפשר די מצוה איז שוין געשען פריער. אבער דער עיקר איז, מיר זאלן זען דאס אלס א חלק פון, אזוי ווי מ׳קען זאגן ווען זיי זענען נאך אין ירדן אדער עפעס, אבער אלס א חלק פון דער מעשה. אבער עס איז א פרישע מעשה. און דערפאר הייבט עס אן ווידער. עס גייט צוריק צו וואס איך האב פונקט געזאגט. זיי אלע זענען דורכגעגאנגען. דארום האבן מיר איין מעשה אז א נס איז געשען, און זיי זענען דורכגעגאנגען. אבער איצט איז דא א באזונדערע מצוה, א באזונדערע מצוה שייך צו דעם.

די מצוה פון די צוועלף שטיינער

און עס איז באשריבן אין דעם זעלבן שטייגער ווי א זייער געוויינטלעכער בנין אין חומש, און אין תנ״ך אפשר בכלל, אבער זיכער אין חומש, און אין די, יוסף און יהושע. מיר האבן די מצוה, און מיר האבן די צווייפאכע שטאפל פון דער מצוה, איך האב שוין געשמועסט. השם זאגט צו יהושע, און יהושע זאגט צו די לייט. השם זאגט צו יהושע ער זאל זאגן צו די לייט.

דארום זאגט השם צו יהושע ער זאל זאגן צו די לייט. און מיר האבן שוין געהאט א ביסל פון דעם פריער. דערפאר האב איך געזאגט מיר דארפן פארשטיין דאס טאקע אזוי ווי עס איז נישט געשען פריער. דארום איז דער ויהי כאשר תמו נאר מסביר צו אונז אז א נייער ציקל, א נייע סדרה הייבט אן דא.

די פרטים פון דער מצוה

השם זאגט צו יהושע, די מצוה צו זאגן צו די לייט זיי זאלן נעמען י״ב מענטשן, איינער פאר יעדן שבט, איינער פון יעדן שבט. און צו זאגן די מענטשן זיי זאלן טראגן פון ממצב רגליהם [פון דעם שטייפלאץ פון זייערע פיס], פון דעם שטייפלאץ, י״ב שטיינער, און נעמען זיי מיט זיך צום מלון, און צום ארט ווו זיי וועלן איבערנאכטן, און דעם ארט ווו זיי וועלן בלייבן די נאכט.

און דאס איז וואס יהושע טוט. אדרבה מיר האבן שוין געהאט י״ב מענטשן צוגעגרייט פריער, דארום איז מובן אז עס איז געווען עפעס פריער. יהושע רופט די י״ב מענטשן, ווי ער זאגט, די י״ב מענטשן וואס ער האט צוגעגרייט, דארום האט ער שוין געוואוסט אז דאס וועט געשען, דארום איז די מצוה נישט געווען אנטדעקט איצט. דארום ווידער, נישט קיין סדר הזמנים.

און ער זאגט צו זיי, גייט פאר דעם מלון, ביי ווו די כהנים שטייען, און יעדער איינער פון אייך נעמט אויף איין שטיין, פאר די זעלבע צאל ווי די שבטים.

דער ציל פון די שטיינער: דער קשיא-און-תירוץ בנין

און יהושע מבאר איצט דעם עיקר פון דעם. ער מבאר דעם עיקר, און דא איז די גאנץ פשוטע סברא פון ווי אן אות, און אן אות וואס ס׳זאל זיך ממשיך זיין דורות דורות, ס׳זאל ארבעטן, און האט אויך דעם זעלבן בנין וואס מיר האבן געהאט אין ספר דברים, אבער אויך שוין אין ספר שמות, דער בנין פון די קשיות פון די קינדער, און זייערע תשובות.

דארום ווייסט יעדער דאס פון הגדה לפסח. א קינד וועט דיך פרעגן עפעס וועגן א געוויסע מצוה, וועגן דער מצוה פון פסח, וועגן דער מצוה פון בכורים, וועגן דער מצוה פון פטר החמור, און אזוי ווייטער. און דערנאך דער טאטע, אדער דער פסח, זאגט דיר אז דו וועסט ענטפערן דיין זון דאס.

ווי דער מצבה ארבעט אלס אן אות

דארום האבן מיר דא דעם זעלבן בנין, און פון דא מיין איך, ס׳איז זייער אנטפלעקנדיג, ווי דער בנין ס׳זאל ארבעטן. און עס זאגט אזוי, איר וועט נעמען די שטיינער, כדי עס זאל זיין אן אות, צווישן אייך, אן אות פאר אייך, אז ווען אייערע קינדער מארגן, און מארגן דא מיינט נישט מארגן ממש, מארגן מיינט מובן, אין דער קומענדיגער דור, אייערע קינדער וואס זענען נישט געווען דא, וועלן אייך פרעגן, וואס זענען די שטיינער, וואס זענען די שטיינער, וועסטו זיי ענטפערן.

די שטיינער זענען אן אות, אז די וואסערן פון דעם ירדן, זענען געשניטן געווארן, זענען געשפאלטן געווארן, פאר דעם ארון פון השם, ווען ער האט געשפאלטן, ווען ער איז דורכגעגאנגען דעם ירדן, און די שטיינער וועלן זיין אלס זכרון, און וועלן זיין א זכרון, פאר די לייט זיי זאלן געדענקען די מעשה. און מיר וועלן זען שפעטער, עס חזר׳ט איבער דעם קשיא און תירוץ פארמאט.

מיט אנדערע ווערטער, די קשיא און תירוץ ארבעט, מיר שטעלן אויף דעם מצבה, אדרבה א מצבה, זאגט נישט בהכרח עפעס פון זיך אליין, נישט אז דער מצבה וועט האבן ווערטער, שפעטער וועלן מיר זען, אז ס׳איז געווען שטיינער, וואס מיר האבן געשריבן תורה אויף, אבער משמע זענען דאס אנדערע שטיינער, דארום נאר א מצבה, עס איז פשוט ווי א מצבה, גוט עס האט י״ב, כדי צו סימבאליזירן די י״ב שבטים, יעדער איינער פון זיי, האט אויפגעשטעלט איין שטיין, אבער נאך אלץ דער מצבה זאגט נישט עפעס, דער מצבה איז אזוי ווי, וואס מיר רופן אמאל א שמועס-זאך, דער מצבה איז דא, כדי מענטשן זאלן פרעגן, וואס איז דאס אלעס, און מיר וועלן זאגן, אה דאס איז אויפגעשטעלט געווארן, ווען די לייט זענען אריבערגעגאנגען ביים ירדן, צוזאמען מיטן ארון, און דאס האט געשפאלטן דעם ירדן, דאס איז ווי די סברא, פון דעם קשיא און תירוץ ארבעט, די קשיא און תירוץ דריקט אויס, אז דער מצבה זאגט נישט עפעס פון זיך אליין, אבער עס איז אן אפארטונעטעט, עס וועט מאכן אז אייערע קינדער, זאלן פרעגן די קשיא, און איר וועט זיי זאגן, איר וועט זיי איבערגעבן די מעשה.

דאס אויספירן פון דער מצוה

און דארט האבן מיר, דעם נעקסטן שטאפל פון, נעקסטן שריט פון דעם ציקל, די לייט הערן צו זיי, זיי טוען וואס יהושע [האט געזאגט], זיי טראגן י״ב שטיינער פון דעם ירדן, ווי השם האט געזאגט צו יהושע, און זיי טראגן זיי צום מלון, און צום ארט ווו זיי האבן געשלאפן, און זיי לייגן זיי דארט.

יהושע׳ס צוגעלייגטע צוועלף שטיינער אין ירדן

איצט אחוץ דעם, און דאס איז זייער אינטערעסאנט, ס׳איז נישט קלאר פון וואנען יהושע האט באקומען דעם רעיון, אחוץ דעם, האט יהושע אויפגעשטעלט, אויפגעריכט י״ב שטיינער, אין ירדן אליין, אונטער דעם ארט, ווו די כהנים זענען געשטאנען, און זיי זענען נאך דארט ביז היינט.

דאס איז נאך איינער פון די לשונות, וואס איז אין ספר יהושע אויך, און אין ספר דברים אסאך מאל, און אין ספר בראשית, און אנדערע ערטער, און וואס עס פרובירט דיר זאגן איז, אויב דו גייסט אין ירדן איצט, וועסטו זען ערגעץ דעם מצבה, אפשר איז עס אונטער דעם וואסער, אפשר קענסטו נאר זען עס, ווען דאס וואסער גייט אראפ, אדער ס׳איז א נידעריגע געצייט אדער עפעס, ווי מ׳קען עס ערגעץ זען, אבער ערגעץ דארט, זענען נאך די י״ב שטיינער, און זיי זענען אין ירדן אויך, אחוץ די שטיינער, אין מלון ביי גלגל, ווי מיר וועלן זען, ס׳איז אויך י״ב שטיינער אין ירדן, און דאס איז פאר דעם זעלבן טעם.

דער סדר פון דעם אריבערגיין

גוט, איצט גייען מיר צוריק, צו דער מעשה ווידער, אזוי ווי, ריכטיג, און דא זעט אויס ווי, מיר זענען שוין צוריקגעגאנגען, גאנץ צוריק, די קליינע מעשה האט אונז נאכגעפאלגט, גאנץ ביז ווו זיי שטעלן אויף, שטעלן אויף, לייגן אויף די שטיינער, אבער איצט זענען מיר צוריק, מיר הייבן אן אן אנדער שטיק פון דער מעשה, אן אנדערע מעשה, און עס זאגט אזוי, און דא האבן מיר דעם סדר.

איך מיין וואס מיר האבן דא, איז וואס דער שטיק לייגט צו, איז ווידער, איך מיין מיר דארפן לייענען, יעדע פון די, אלס א גאנץ באזונדערע זאך, אבער וואס דאס לייגט צו, איז דער סדר פון ווי די לייט זענען אריבערגעגאנגען, און געדענק, ס׳איז געווען א זייער וויכטיגע זאך, אין פרק א׳, מיר האבן שוין געהאט, אז ס׳איז געווען זייער וויכטיג, אז די בני גד, די בני ראובן, וואס זענען געווען דער פאנגארד, אז זיי זענען טאקע אריבערגעגאנגען, זיי זענען געגאנגען פאר די לייט.

די פאנגארד שבטים גייען אריבער באוואפנט

דארום, שוין אין ירדן, א ביסל סימבאליש, ווארום עס איז נישט געווען, זעט אויס לכל הפחות, נישט געווען קיין מלחמה דא, ס׳איז נישט ווי א שלאכט, ווו זיי האבן געדארפט זיין דער פאנגארד, אבער זיי זענען געגאנגען פאר די לייט, באוואפנט, כדי צו ווייזן, אז זיי גייען פאר זיי, און זיי גייען אריבער דעם טייך, דארום האבן זיי זייער ארט, זייער נחלה, זיי האבן שוין זייער נחלה, און די אנדערע זייט, זיי גייען, כדי צו קעמפן מיט די לייט.

דארום זאגט עס אזוי, די כהנים, טראגנדיג דעם ארון, זענען געשטאנען דארט, ביז יהושע האט געענדיגט, באפעלן די לייט דאס, וועגן די שטיינער, און די לייט זענען אריבערגעגאנגען, דארום ווידער, פריער האט עס אויסגעזען ווי, די לייט זענען ערשט אריבערגעגאנגען, און דערנאך האט יהושע זיי געזאגט, און אזוי ווי יענע לייט, לייט זענען צוריקגעגאנגען, אבער עס האט פריער געלייענט, מיר האבן געזאגט, מיר האבן געזען אז די לייט, זענען אויסגעקליבן געווארן פריער, און זענען געזאגט געווארן צו טאן דאס פריער, דורך יהושע שוין, אדער זיי זענען געזאגט געווארן צו זיין דארט, זיי זענען נישט געזאגט געווארן וואס צו טאן, זיי זענען געזאגט געווארן אזוי ווי, פאר עפעס, אבער אין יעדן אופן, דערפאר מיין איך אז, אויב מיר פרובירן מאכן סדר הזמנים דא, וועט עס נישט ארבעטן.

אבער דער עיקר איז, נאכדעם וואס די לייט זענען דורכגעגאנגען, דערנאך די כהנים, גייען פאר די לייט, ווידער, ווי קען דאס זיין, ווי גייען די כהנים פאר די לייט, מיט אנדערע ווערטער, זיי גייען אריבער, און גייען פאר זיי אפשר, אבער איך מיין דער מער וויכטיגער, עיקר דא, שטיק דא, איז דער שטיק, דער באריכט וואס זאגט, די זין פון ראובן, די זין פון גד, און האלב פון מנשה, זענען געגאנגען, באוואפנט פאר די לייט, ווי משה האט זיי געזאגט.

די צאל פון באוואפנטע מענטשן

און עס גיט א נומער, מ׳ אלף באוואפנטע לייט, ווי זעלנער, אדער לייט גרייט פאר באוואפנט, און ווי רופט מען עס, געגארטלט, עפעס אזעלכעס, לייט געטראגן, געקליידעט אויף א וועג פאר מלחמה, פאר אן ארמיי, זיי גייען אריבער, פאר השם, לפני ה׳, מיינט ווידער, פאר דעם ארון, צו ערבות יריחו, צו דער ערבה, צו די פלאצן פון יריחו.

מיט אנדערע ווערטער, ערבי מואב, וואס איז אויף דער רעכטער זייט, מיר רופן די רעכטע זייט, ריכטיג אויף דער מזרח ברעג פון טייך, און דערנאך ערבי יריחו, וואס איז אויף דער מערב ברעג, פון דעם ירדן, וואס איז אויף דער מערב ברעג, פון דעם ירדן, און זיי גייען דורך דארט.

דאס אויספירן פון השם׳ס הבטחה צו יהושע

און דא האבן מיר א באריכט, אז פונקט, און איצט גייען מיר צוריק, דער מענטש גייט צוריק, צו וואס עס זאגט פריער, השם האט געזאגט צו יהושע, אז דאס נס, ער מאכט דאס, וועט מאכן די לייט, וועט אים מאכן גרויס, אין די אויגן פון די לייט, און עס זאגט, דאס איז געשען.

אויף יענעם טאג, ביום ההוא, האט השם געמאכט יהושע גרויס, אין די אויגן בעיני כל ישראל, געדענק, דאס איז געווען די לשון, פון דעם סוף פון דער תורה, פון השם משה, לעיני כל ישראל, עס איז זייער וויכטיג, אפשר איינער פון די גרויסע עיקרים, פון די נסים וואס משה האט געטאן, אין די אויגן פון גאנץ ישראל, און די זעלבע זאך, יהושע האט איצט געהאט זיין הארץ, אין די אויגן פון גאנץ ישראל, און זיי האבן זיך מורא געהאט פון אים, זיי האבן זיך מורא געהאט פון אים, מורא איז אפשר צו שטארק, זיי האבן זיך מורא געהאט פון אים, זיי האבן אים גענומען ערנסט, און זיי האבן זיך מורא געהאט פון משה, זיין גאנץ לעבן.

די מצוה פאר די כהנים ארויסצוגיין פון ירדן

און איצט, באקומען מיר, אזוי ווי, אפשר זאל איך געמאכט האבן, נאך א שטאפ דא, ס׳איז שווער צו שניידן אזוי פיל, אבער מיר קענען שניידן דא, ווארום ביז איצט, זענען מיר געווען אזוי ווי, דער ראמען פון דער מעשה איז לכל הפחות נאך אין ירדן, אזוי צו זאגן, כאטש מיר האבן שוין געשמועסט צווייפאכע, ווי זיי זענען ארויסגעגאנגען, דארום ארבעט עס נישט, אבער דא האבן מיר דעם סוף, דארום פונקט ווי מיר האבן געהאט פריער, א מצוה, נאר צו זיין קלאר, פונקט ווי מיר האבן געהאט פריער, א מצוה וואס האט געזאגט, השם האט דיר געזאגט, ריכטיג דא, זאגט עס, דער פרט פון זייערע פיס, זייערע פיס, זעט אויס צו זיין וויכטיג דא, זייערע פיס רירן דאס וואסער, און דאס וואסער האט זיך אפגעשטעלט, און השם האט זיי באפוילן, זיי האבן עס געטאן. דא האבן מיר דאס פונקטלעכע פארקערטע, דאס אומגעקערטע פון יענער מצוה.

השם זאגט צו יהושע ער זאל זאגן צו די כהנים זיי זאלן ארויסגיין פון ירדן, און יהושע זאגט דאס צו די כהנים, און, ווי די פלאכן פון זייערע פיס רירן דעם טרוקענעם לאנד, קערט דער ירדן צוריק צו זיין וועג, און זיי גייען ווי עס איז געגאנגען נעכטן, ווי עס איז שטענדיג געגאנגען, ווי מיר האבן געזאגט פריער, עס איז געווען, ריכטיג, עס איז געווען אין א הויכן מצב, דער ירדן, און עס האט זיך ממשיך געווען צוריק. דאס איז דער סוף פון דער מעשה פון דעם ירדן.

דער דאטום און ארט: דעם י׳ ניסן אין גלגל

איצט, האבן מיר צוויי מער הערות נאכפאלגנדיג — איך האב לכל הפחות געלייגט עס אלס צוויי מער הערות, און אריינגערעכנט דעם אנהייב פון פרק ה׳, כאטש אפשר קען מען טאקע אנהייבן דארט, אבער דערפאר מיין איך פון אפטיילן עס.

איצט, האבן מיר אן א וויכטיגע הערה, אן א וויכטיגע הערה פון דעם דאטום. ווי מיר האבן געשמועסט, די מעשה זעט אויס צו זארגן וועגן וועלכער דאטום עס איז געווען. עס זאגט נישט פונקט ווען דער דאטום פון די דריי טעג האט אנגעהויבן, מיר קענען רעכענען צוריק און ארויסקלערן ווען עס איז געווען, אבער דער עיקר, די וויכטיגע זאך איז, אז ס׳איז דא א דאטום: דעם צענטן טאג פון דעם ערשטן חודש, מיט אנדערע ווערטער, דעם י׳ ניסן, ריכטיג, וואס מיר רופן אמאל דעם י׳ ניסן. אדרבה, דאס איז שוין א באדייטנדיגער דאטום אין דער תורה, אין פרשת בא. מיר האבן די מצוה, די מצוה, פון נעמען דעם קרבן פסח אויפן צענטן טאג, דארום זעט אויס צו זיין וויכטיג, באדייטנדיג, און דאס פארבינדט אונז צו דער מעשה פון יציאת מצרים.

דאווקא, אויב מ׳פאלגט דעם גאנצן אנהייב פון ספר דברים, האבן מיר געהאט משה רבינו וואס האט אנגעהויבן זיין רייד אינעם 11טן חודש, וואס איז ממש נאנט צום סוף פון יאר, דעם יאר פריער, אזוי איז דאס דריי חדשים שפעטער, אדער צוויי חדשים שפעטער, דעם דריטן חודש שפעטער, ווען זיי זענען ארויפגעגאנגען פון ירדן, און זיי האבן זיך אויסגערוט אין א ארט וואס הייסט גלגל, וואס איז ביים סוף פון מזרח, מזרח פון יריחו, יא, מזרח פון יריחו איז א ביסל צו מערב פון זיי, זיי זענען נאנט צום ירדן, צווישן ירדן און יריחו, כביכול.

די צוועלף שטיינער און זייער כוונה (4:20–24)

און יהושע מקיים אויך וואס מיר האבן געזאגט אז ער וועט טאן, און ער שטעלט אויף די 12 שטיינער וואס זיי האבן גענומען פון ירדן אין גלגל, וואס איז דער ארט ווו זיי האבן זיך אויסגערוט, און ער דערקלערט וואס מיר האבן שוין פריער דערקלערט, ס׳איז ווי א חזרה, נאר מיט א ביסל מער פרטים: אייערע קינדער וועלן אייך פרעגן וואס די שטיינער זענען, און מיר וועלן זיי דערקלערן, אז ישראל איז דורכגעגאנגען, איז דורכגעגאנגען דעם ירדן אויף טרוקענעם לאנד, וואס השם האט געמאכט טרוקן, פונקט ווי ער האט געטאן ביים ים סוף, אז ער האט עס געמאכט טרוקן ביז מיר זענען דורכגעגאנגען, האט ער געטאן פון דא.

די פיר תכליתים פון דעם נס

און דער עיקר פון דעם אלעם איז כדי אז אלע אומות העולם וועלן וויסן די האנט פון השם, וואס איז שטארק, און כדי איר וועט מורא האבן פאר השם, אייער גאט, אלע אייערע טעג. אזוי דאס זענען געווען די – און מיר קענען אפילו צוטיילן דאס, אויב מ׳וויל, ווי פיר פארשיידענע תכליתים, פיר פארשיידענע כוונות פון דעם אויסטריקענען, איך וויל נישט זאגן דאס ווארט שפאלטן, דאס שנייַדן, די קריעת הירדן, דעם ירדן׳ס אפשטעלן צו גיין, און דערלויבן מענטשן דורכצוגיין:

ערשטנס, צו מאכן יהושע גרויס ביי די לייט, צו לאזן די לייט וויסן אז השם איז מיט זיי, און ער וועט, ווי יהושע האט זיי געזאגט, און ער וועט זיי מצליח מאכן די מלחמות מיט די כנענים און די אנדערע באוואוינער פון לאנד.

צווייטנס, דאס איז נומער צוויי.

דריטנס, כדי יענע לייט, יענע אומות זאלן האבן מורא פאר השם, זיי זאלן וויסן די האנט פון השם, ענליך צו וואס השם האט געזאגט וועגן ים סוף, אז דאס האט זיי געמאכט שטארק, און ווי די הגדה וועט באריכטן אין א מינוט.

פירטנס, כדי די לייט זאלן האבן יראת שמים אלע זייערע טעג, די לייט אליין. אזוי דאס איז מער ווי יראה, פריער איז געווען כח, ווי מאכן זיי שטארק, געבן זיי מוט, און דא איז עס וועגן זיי זאלן נעמען ערנסט גאט, זיי זאלן וויסן אז גאט איז שטארק.

אבער אפשר דאס פירטע זאך, אדער די צוויי זאכן זענען וועגן די קומענדיגע דורות. אזוי אין יענעם דור האבן זיי געדארפט מוט, אבער אין די קומענדיגע דורות, די פראבלעם וועט נישט זיין מוט, אזוי די פראבלעם איז געדענקען אז ס׳איז געווען גאט וואס האט זיי ארויסגעפירט פון מצרים, און איבערגעפירט זיי, דעם ירדן, אריין אין דעם, און דאס הייסט יראה.

אזוי השם רופט זיי, איך מיין כל הימים דא זאל מען איבערזעצן ווי דורות, פונקט ווי מחר מיינט דעם קומענדיגן מארגן, נישט ממש מארגן, נאר דעם קומענדיגן דור, אזוי כל ימים מיינט שטענדיג אין אלע דורות.

די אומות׳ס ענטפער: הערצער האבן צעשמאלצן (5:1)

און איצט האבן מיר דעם אנהייב פון פרק ה׳, וואס איך מיין איז דער באריכט, אז וואס יהושע האט זיי געזאגט אין דעם פסוק פריער, ויהי כשמוע כל מלכי האמורי, איז וואס האט טאקע געשען. און ס׳איז אינטערעסאנט, איך ווייס נישט דעם טייטש פון דעם באריכט, אז אלע מלכי אמורי, וואס זענען צו מערב פון ירדן, אין אנדערע ווערטער אין ארץ ישראל, און די מלכי כנעני, וואס זענען ביים ים, אזוי אפשר דאס זענען ווי לייט, מער מערב און מער מזרח, ווי מלכי אמורי זענען די וואס מער צום מזרח, מלכי כנעני זענען די וואס מער אויפן ברעג, מער צום מערב, נענטער צום אקעאן.

און זיי האבן געהערט אז השם האט אויסגעטריקנט די וואסערן פון ירדן פאר די לייט, עד עברם. דאס זעט אויס צו זיין א ווארט וואס האלט זיך איבער חזרן דא, אין אנדערע ווערטער, די וואסערן האבן געווארט פאר זיי, ביז די לייט זאלן דורכגיין. אפשר האט עס גענומען עטלעכע שעה, אדער עטלעכע טעג אפילו, מיר וויסן נישט ווי לאנג. ס׳זאגט אינעם 10טן טאג פון ניסן, אבער עס קען האבן גענומען א גאנצן טאג, אדער עפעס. און ס׳איז ווי, זיי האבן די זעלבע לשון אין שירת הים, עד יעבור ה׳, עד יעבור, א שטארקע הדגשה אויף דעם פאקט אז ס׳איז נישט ווי ס׳איז דורכגעגאנגען און זיי מוזן לויפן דורך, ס׳איז געשפאלטן געווארן און זיי האבן געמוזט לויפן דורך – די וואסערן האבן כביכול געווארט. אזוי ס׳איז געווען פאר זיי, ס׳איז געווען פאר זיי, און פאר זיי אלעמען.

און דער עיקר פון דעם אלעם איז געווען צו זאגן, און אלע יענע אומות, אלע יענע מלכים, וימס לבבם, זייער הארץ האט זיך צעשמאלצן אין זיי. דאס איז א טערמינאלאגיע, א מיליטערישע טערמינאלאגיע, פאר פארלירן מוט, פארלירן מאראל, יא? אזוי די תורה זאגט, והמס את לבב אחיו כלבבו, ס׳איז געווען וועגן עמיצן וואס איז א פחדן און האט מורא פאר מלחמה, אז ער קען מאכן, צעשמעלצן זיינע ברידער׳ס הערצער, ווי זיין הארץ. אזוי דאס איז וואס מיינט, האבן מורא.

ולא היה בהם רוח, פאר זיי האבן נישט געהאט רוח אין זיי, מפני, און פון פאר, פון, באציִונג, צוויי ווערטער, באציִונג צו, בני ישראל. און דאס איז אויך א ווארט וואס מיינט עפעס ווי מוט, איך מיין רוח, מערסטנס אין די הקשרים, מיינט עפעס ווי מוט. רוח, אויף גריכיש, thumos, איך מיין, וואס איז איבערגעזעצט ווי רוח, אדער מוט. זיי האבן נישט געהאט א רוח, און זייער רוח, זיי האבן נישט געשטאנען, דאס איז וואס רחב האט געזאגט, זיי האבן נישט געהאט, דאס איז דער בילד פון אויפשטיין, אדער האבן מוט, זייער רוח האט נישט געשטאנען, קען נישט אויפשטיין, פאר די לייט.