אודות
תרומה / חברות

הרב ר׳ יוסף דוד אלבוים שליט״א | בהירות ניצוצות הקדושה שבכל מקום – Transcript

This summary and transcript were automatically generated and are not authorized.

סיכום השיעור 📋

זיכרון פון דער שיעור — ניצוצות הקדושה, געלט, און דער ניצוץ אלוקי אין יעדע זאך

איינפירונג: דער טשעלענדזש פון רעדן וועגן געלט

דער שיעור איז געהאלטן געווארן ביי א געלט-קאמפיין (מיט׳ן נאמען “בהירות”). דער אויסגאנגספונקט איז: ווי רעדט מען וועגן געלט צו חכמים, ווען געלט פילט זיך ווי א נידריגע, ביליגע זאך? דער אנטשלוס איז געווען — נישט רעדן וועגן געלט בפירוש, נאר רעדן וועגן אן אנדער ענין, און זיך פארלאזן אז חכמים וועלן כאפן “אויפ׳ן ווינק” — between the lines.

דאס ווארט “בהירות” האט אסאציאירט מיט “ניצוצות” — און דאס איז געווארן דער מרכז׳דיגער נושא פון דער שיעור.

ניצוצות הקדושה — דער יסוד פון תורת החסידות

דער פילאסאפישער מחלוקת: באשאפן א וועלט אדער *איז* די וועלט

אין חסידישע ספרים — דער בעל שם טוב און זיינע תלמידים — איז דא א גאנצע תורה וועגן ניצוצות הקדושה: אין יעדע זאך, אפילו די נידריגסטע, טונקלסטע, נעגאטיווסטע, ליגט א ניצוץ פון קדושה. די עבודה פון יעדן מענטש איז צו געפינען דעם ניצוץ — צו זען דעם באשעפער אין דעם, צו זען דאס גוטע, און עס אריינצו’incorporate’ן אין לעבן.

דאס איז באזירט אויף א פונדאמענטאלער מחלוקת צווישן דער מתנגד׳ישע וועלט און דער חסידישע וועלט:

פאר חסידות / מתנגדים: “בראשית ברא אלקים” — דער באשעפער האט *באשאפן* א וועלט, און די וועלט דארף דינען דעם אייבערשטן. די וועלט איז א באזונדערע מציאות.

דער בעל שם טוב / בעל התניא: דער צמצום איז נישט כפשוטו. די וועלט איז *נישט באמת* א באזונדערע מציאות. אלעס איז דער אייבערשטער. אפילו אין אומהייליגע, נעגאטיווע פלעצער — דארט איז אויך דער באשעפער.

דער פראקטישער אויסקום: מ׳דארף אין יעדע מצב און יעדע סיטואציע טרעפן די ניצוצות — געפינען דעם וועג צו קאנעקטן מיט׳ן אייבערשטן. ווען מ׳טוט דאס, ווערט אפילו א “פארגרעבטע וועלט” א הייליגע וועלט — אלעס וואס מ׳טוט, אלעס וואס מ׳באגעגנט, ווערט א חלק פון אלוקות. דער חילוק איז נאר אז אין א פאזיטיווע זאך איז דער ניצוץ גרינגער צו טרעפן, אבער מען דארף אים אויך זוכן אין דעם וואס זעט אויס נעגאטיוו.

ניצוצות אין געלט

געלט איז לכאורה א נעגאטיווע, נידריגע זאך — אבער מ׳דארף אויך דארט טרעפן ניצוצות. דער ראפשיצער רב ווערט דערמאנט מיט דער מעשה: “ואבכה אני על כבוד — אויך געלט. ואבכה אני על צדיקים — אויך געלט. ואבכה אני על פחדך — אויך געלט.” אפילו דאס *נישט וועלן* געלט דארף געלט! מ׳קען נישט האבן צדיקים, פחד ה׳, חכמה, אן געלט.

דוגמא 1: ניצוצות אין עבירה — צדקת הצדיק

דער צדקת הצדיק (ר׳ צדוק הכהן מלובלין) שרייבט: מאנכמאל שיקט דער אייבערשטער א צדיק אן עבירה — נישט א נסיון, נאר אן עבירה וואס ער פאלט דורך. פארוואס? ווייל דער אייבערשטער וויל אים געבן א מתנה פון ענוה. דער מענטש טוט מצוות, לערנט תורה, טוט חסד — און ער ווערט פול אויף זיך אליין. דורך דער עבירה באקומט ער א “דאז פון הומיליטי” — ער איז נישט מער אזוי גרויס אין זיינע אייגענע אויגן, און קען ווייטערגיין.

ברייטערער געדאנק: תאוות און ביטול

די גאנצע ענין פון תאוות — אויך אין דער גאנצער וועלט, נישט נאר אין דער פרומער וועלט — איז א נעגאטיווע זאך. מענטשן פילן: “something controls me, איך קען מיך נישט קאנטראלירן.” אבער מ׳קען עס אנקוקן אנדערש: עס איז דאס וואס האלט אונז humble — מאכט אונז ווייניגער פארנומען מיט זיך אליין, מער אפן פאר דער וועלט, מער אפן פאר׳ן אייבערשטן.

חידוש: אין דעם טיפסטן, טונקלסטן, שווערסטן פלאץ קען א מענטש טרעפן דעם אור אלוקי, דעם ניצוץ, און זען דארט דאס פאזיטיווע.

דוגמא 2: ניצוצות אין “ליל נשמת ר׳ ישעי׳לע” — ר׳ יואל ראטה

דער מעשה

ר׳ יואל ראטה איז געזעסן ביי א סעודת ראש חודש אייר מיט זיינע תלמידים. א תלמיד האט געפרעגט: וואס זאגט דער ראש ישיבה וועגן די אלע סעודות “ליל נשמת ר׳ ישעי׳ בן ר׳ משה” — מ׳רוקט סטעיק, מ׳שפענדט געלט, מ׳פליט מיט העליקאפטערס? איז דאס עבודת ה׳?

דער פרעגער (און סתם א מענטש) האט ערווארט אז ר׳ יואל ראטה — וואס ביי א חתונה גיט ער נאר קוגל מיט געפילטע פיש — וועט דאס שארף קריטיקירן.

דער איבערראשנדער ענטפער

ר׳ יואל ראטה האט געענטפערט פארקערט: יא, דער מענטש זעצט זיך עסן סטעיק און רעדט זיך איין אז ס׳איז פאר ר׳ ישעי׳לע. אבער אינצווישן רוקט מען אים אריין א מעשה פון א צדיק, ער באקומט א משהו אין אמונת צדיקים — אן אז ער באמערקט עס. און דאס איז א פאזיטיווע זאך.

ראיה פון גמרא ברכות — קפנדריא דורך בית המדרש

ער ברענגט א ראיה פון מסכת ברכות: א מענטש טאר נישט מאכן א קפנדריא (שארטקאט) דורך א בית המדרש. אבער אויב ער דארף יא, זאל ער זאגן איין פסוק: “אך צדיקים יודו לשמך ישבו ישרים את פניך.”

דער מענטש טראכט אין זיין קאפ: “איך האב אויסגענארט דעם אייבערשטן — איך זאג א פסוק און נוץ די שול פאר א שארטקאט.” אבער דער אייבערשטער לאכט — ווייל ער האט אריינגענארט א איד וואס וואלט קיינמאל נישט געזאגט א פסוק תורה, און יעצט האט ער עס געזאגט. דער אייבערשטער האט הנאה דערפון.

דער זעלבער פרינציפ ביי ר׳ ישעי׳לע: מ׳דארף טרעפן דעם ניצוץ אפילו אין זאכן וואס געפעלן מיר נישט, וואס זענען “נעגאטיוו” אין מיינע אויגן — ווייל אלעס איז דער אייבערשטער, אלעס איז אלוקות. מ׳דארף נאר טרעפן דעם ניצוץ, דאס פאזיטיווע.

דוגמא 3: כפירה איז אויך אלוקות? — בעל התניא

די קשיא

דער בעל התניא האט געפרעגט: אויב יעדע זאך איז אלוקות, ווי קען כפירה זיין אלוקות? ס׳איז דאך דער היפוך פון אלוקות!

דער תירוץ: כפירה איז אלוקות ווען עס קומט צו יענעם

ווען *דו* האסט נישט קיין געלט, זאגסטו “איך האב בטחון אין אייבערשטן” — גוט, דאס איז דיין עבודה. אבער ווען *יענער* האט נישט קיין געלט, האט דער אייבערשטער באשאפן כפירה כדי דו זאלסט נישט זאגן “פארלאז דיך אויפ׳ן אייבערשטן,” נאר דו זאלסט אליין געבן יענעם געלט. כפירה אין דעם קאנטעקסט דינט אלס א כלי פון הקב״ה צו מוטיווירן מענטשן צו העלפן אנדערע.

חידוש: כפירה איז באשאפן געווארן פאר דעם צוועק פון חסד — כדי מען זאל נישט אפשטעלן ביי “בטחון” ווען יענער דארף פראקטישע הילף, נאר מען זאל אקטיוו העלפן. דאס איז א מהלך ווי מען זעט א ניצוץ אפילו אין א זאך וואס זעט אויס נעגאטיוו.

פערזענלעכע אילוסטראציע: קאווע שטיבל און די באקאנטשאפט מיט יצחק (לוי)

אלס א פערזענלעכע דוגמא פון דעם פרינציפ פון ניצוצות ווערט דערציילט ווי די באקאנטשאפט מיט יצחק (לוי) איז געקומען דורך קאווע שטיבל — א וועבסייט וואס, צוריקקוקנדיג, האט געהאט אינהאלט וואס איז נישט אלעס מסכים צו, און וואלט געוויסע זאכן נישט אזוי אין פובליק געשריבן. אנדערע מענטשן קוקן עס זיכער אן אויף א נעגאטיווע וועג.

אבער דער ניצוץ אלוקי אין דעם: דארט האט מען זיך באקאנט מיט יצחק לוי, צוועלף יאר צוריק. ביי דער ערשטער באגעגעניש — אלס א יונגער, פריש-נאך-גט מענטש — איז דער איינדרוק געווען אז דאס איז א בקי אין נגלה, נסתר, קבלה, פילאסאפיע, מיט אן אומגלויבלעכע ברייטקייט פאר אזא יונגע עלטער, און ער האט גערעדט מיט א סימפלקייט און רעספעקט, כאילו מען איז זיינס א גלייכן, אפילו ווען מען האט גארנישט משיג געווען.

דער אייבערשטער האט געמאכט קאווע שטיבל כדי מענטשן זאלן זיך באקענען מיט יצחק לוי — אין אמעריקע ספעציפיש, ווייל אין ארץ ישראל האבן מענטשן אים שוין פריער געקענט. דאס איז נישט געווען א מיסטעיק. דאס איז אלוקות געווען.

דער עיקר פון לערנען: נישט ניי וויסן, נאר פרישע דימענשאנס

צוועלף יאר שפעטער — „nothing has changed” — יצחק קען אלץ נגלה, נסתר, פילאסאפיע, סייענס. אבער די קונץ איז נישט צו לערנען עפעס נייס, נאר צו נעמען דעם זעלבן לימוד און אים לערנען מיט א פרישע דימענשאן. דאס זעלבע שטיקל זוהר — נאכאמאל מיט נאך א דימענשאן. אלס ביישפיל: ארי קליין לערנט אין בית מדרש מורה נבוכים די צווייטע מאל — די זעלבע ווערטער, אבער מיט נייע פראגעס: ווי איז עס נוגע סייקאלאגיש? פילאסאפיש? אין מיין לעבן? מיט געלט, אן געלט?

שלוס-רוף: דער פראקטישער אויסקום

די אלוקות באשטייט אין דעם וואס מיר קענען מגלה זיין און ארויסברענגען די אורות וואס זענען ארויסגעקומען פון דעם. דער פראקטישער שלוס-רוף: יעדער זאל געבן געלט, שאפן געלט, אויפטון און ארויסהעלפן אז דאס זאל קענען ווייטער אנגיין לשם יחוד שמים.

מקורות וואס ווערן דערמאנט

| מקור | נושא |

|—|—|

| בעל שם טוב / תלמידיו | ניצוצות הקדושה אין יעדע זאך |

| בעל התניא | צמצום; כפירה איז אלוקות ביי יענעם — כדי צו מוטיווירן חסד |

| צדקת הצדיק (ר׳ צדוק הכהן מלובלין) | דער אייבערשטער שיקט עבירות פאר ענוה |

| ראפשיצער רב | “ואבכה אני… אויך געלט” |

| ר׳ יואל ראטה (קונטרס פון תלמידים) | ניצוצות אין סעודות ר׳ ישעי׳לע |

| גמרא ברכות | קפנדריא דורך בית המדרש; זאגן “אך צדיקים יודו לשמך” |

| זוהר | לערנען מיט פרישע דימענשאנס |

| מורה נבוכים (ארי קליין׳ס שיעור) | דוגמא פון לערנען דאס זעלבע מיט נייע פראגעס |

הויפט חידושים

1. געלט אליין איז א ניצוץ — אפילו דאס נישט-וועלן געלט דארף געלט.

2. עבירה קען זיין א מתנה — דער אייבערשטער שיקט דורכפאלן כדי צו געבן ענוה.

3. ר׳ יואל ראטה׳ס איבערראשנדער ענטפער — אנשטאט צו קריטיקירן “ליל נשמת” סעודות, טרעפט ער דארט א ניצוץ פון אמונת צדיקים.

4. דער אייבערשטער “נארט אריין” מענטשן אין תורה און קדושה דורך לכאורה׳דיגע שארטקאטס — און האט הנאה דערפון.

5. כפירה איז באשאפן געווארן פאר חסד — כדי מען זאל נישט אפשטעלן ביי “בטחון” ווען יענער דארף פראקטישע הילף, נאר מען זאל אקטיוו העלפן.

6. דער ניצוץ פון קאווע שטיבל — א לכאורה נעגאטיווע פלאטפארמע האט געדינט אלס דער כלי דורך וועלכן מענטשן האבן זיך באקאנט מיט יצחק לוי און זיינע שיעורים.

7. לערנען מיט פרישע דימענשאנס — דער עיקר פון לערנען איז נישט ניי וויסן, נאר דאס זעלבע לימוד מיט נייע פראגעס און טיפערע שיכטן.


תמלול מלא 📝

ניצוצות הקדושה: געפינען דעם אייבערשטן אין יעדע זאך

דער טשעלענדזש פון רעדן וועגן געלט

מיין טשעלענדזש איז געווען אז מ׳האט זיך צוזאמגעקומען וועגן געלט, און וויאזוי רעדט מען וועגן געלט צו מענטשן וואס זענען חכמים? און צו דעם געלט איז אזא ביליגע זאך, גיי מיר רעדן וועגן געלט? Who needs money? אונז זענען מיר נישט דא פאר געלט, אונז פארשטייען מיר בעסער, אונז זענען מיר נישט סתם מענטשן וואס לויפן נאך געלט. It seems like a very נידריגע זאך צו רעדן וועגן.

סאו איך האב גע’decide’ט איך גיי נישט רעדן וועגן געלט בכלל. איך גיי רעדן וועגן עפעס אן אנדערע ענין, טרעפן עפעס אן ענין וואס איז אינטערעסאנט צו רעדן, try צו מאכן אינטערעסאנט. און איך האב זיך פארלאזט אז מיר רעדן דא מיט א שטוב, מיט א צימער פול מיט חכמים, אז זיי וועלן כאפן אויפ׳ן ווינק, זיי וועלן פארשטיין between the lines וואס מיר ווילן דא, און מיר דארפן נישט רעדן דערפון אפן און גראב.

פון בהירות צו ניצוצות

סאו, דער קאמפיין הייסט בהירות. איך האב געטראכט, וואס איז דאס די ווארט בהירות? I have no idea וואס די ווארט בהירות דארף צו מיינען. פאר מיר האט עס גע’sound’ט something אין די family פון נצוצות. איך ווייס נישט פארוואס, איך האב געטראכט בהירות, נצוצות. סאו לאמיר רעדן אביסל וועגן נצוצות.

דער יסוד פון ניצוצות הקדושה אין חסידות

אין חסיד׳ישע ספרים, אין די בעל שם טוב און זיינע תלמידים, איז דא א גאנצע תורה אויף נצוצות, אז אין יעדע זאך איז דא נצוצות הקדושות. און נישט קיין חילוק ווי נידריג אדער ווי נעגאטיוו אדער ווי טונקל ס׳איז, איז די עבודה פון יעדער מענטש דא אין די וועלט איז to find that spark אין אים, און אנדערע ווערטער, צו זען די גוטסקייט, צו זען די באשעפער אין דעם, צו זען די positive spin on it, און עס actually אריינצו’incorporate’ן אין זייער לעבן.

דער פילאסאפישער מחלוקת: באשאפן א וועלט אדער איז די וועלט

און דאס איז based אויף א philosophical מחלוקת וואס איז דא צווישן די מתנגד׳ישע וועלט און די חסיד׳ישע וועלט, אדער חסידים און פאר חסידים, איז צו די באשעפער האט באשאפן די וועלט אדער די באשעפער איז די וועלט.

ס׳שטייט “בראשית ברא אלקים” – געמאכט א וועלט, און די וועלט דארף דינען די אייבערשטער. זאגט דער בעל שם טוב, א צמצום, אזוי ווי דער בעל התניא איז מסביר, דער בעל שם טוב זאגט אז די וועלט איז not really א וועלט. ס׳איז נישטא קיין really איינער וואס קען דינען דעם אייבערשטן. אלעס איז דער אייבערשטער. עד כדי כך, אז אפילו אין פלעצער וואס זענען not holy, אין בזיונות אדער אין negative פלעצער און אזוי ווייטער, איז דארטן איז אויך דער באשעפער.

און די תורת החסידות איז based אויף דעם אז מ׳דארף אין יעדע מצב און אין יעדע situation טרעפן די ניצוצות. Find the path, find די וועג וויאזוי צו קאנעקטן איז מיט׳ן אייבערשטן. און אויב ס׳איז א זאך וואס דו ביסט involved אין דעם, איז צו קאנעקטן yourself דורך דעם מיט׳ן אייבערשטן. און וואס געשעט איז אז דו לעבסט אין אזא מין, לאמיר עס רופן, פארגרעבטע וועלט, אבער מיט׳ן אייבערשטן. און it becomes a holy world. It becomes דיין לעבן, און everything that you do, און everything that you encounter, everything that you see, ווערט א חלק פון אייבערשטן.

ניצוצות אין געלט

So, לאמיר נעמען אפאר דוגמאות פון אפאר זאכן וואו מ׳זעט די געדאנק פון ניצוצות הקדושות און פון אייבערשטן. און פארשטייט זיך אליין אז געלט איז part of that. געלט איז א שלעכטע זאך, געלט איז א negative זאך, אבער מ׳דארף דארטן אויך געטרעפן ניצוצות.

איך ווייס, ס׳איז דא די מעשה פון די ראפשיצער רב, איך געדענק נישט פונקטליך די details, but basically, ואבכה אני על כבוד, אויך געלט. ואבכה אני על צדיקים, אויך געלט. ואבכה אני על פחדך, אויך געלט. אפילו די נישט וועלן געלט, מ׳דארף אויך געלט פאר דעם. You can’t have צדיקים, און מ׳קען נישט האבן קיין פחד פון אייבערשטן, מ׳קען נישט האבן קיין לעבן פון חכמה און פון בעסערקייט, וואו מ׳דארף נישט קיין געלט, אן געלט. אלעס דארף האבן געלט. So, דאס איז די ניצוצות ביי געלט.

דוגמא: ניצוצות אין עבירה – דער צדקת הצדיק

לאמיר אנהייבן אביסל extreme מצבים. ס׳שטייט אין צדקת הצדיק שרייבט אין א פלאץ, אז אסאך מאל איז דא א מענטש, א צדיק וואס דינט דעם אייבערשטן, שיקט אים דער אייבערשטער אונטער אן עבירה, ער זאל דורכפאלן אן עבירה. נישט א נסיון, אן עבירה. ער זאל דורכפאלן אן עבירה.

און פארוואס שיקט עס דער אייבערשטער? ווייל דער אייבערשטער וויל געבן יענעם א מתנה, און ער ווייסטו גיב אים א דאז אוו הומילעטי. ווייל די פראבלעם איז, אז דער מענטש טוט מצוות, ער דינט דער אייבערשטער, ער לערנט תורה, ער טוט חסד, און ער באקומסט פול אויף אים-סעלף. עס האט טאקע געמאכט מיט זיין תורה און מיט זיין חסד, וויילע. ניי, איר פיל לייק א פיס אויף קרעפ. דו ביסט שוין נישט, איך ווייס ווער, מיט אלע דיינע עבודות און זאכן. יעצט קענסטו גיין ווייטער.

אזוי זאגט ר׳ צדיק, ער זאגט נישט דער ווערטער פונקטליך, אבער ער זאגט ממש דער געדאנק. ער זאגט ממש די ווערטער, אז דער אייבערשטער שיקט אונטער אז דער מענטש וועל זיך קענען מבטל זיין, א מענטש וועל נישט זיין בגעת.

ברייטערער געדאנק: תאוות און ביטול

און אנדערע ווערטער, לאמיר עס רעדן אביסל מער גראב, אביסל גערעדט אביסל פאר די סוגע פון די צוצרות. די גאנצע ענין פון תאוות, אדער קדושה, אדער די חטא ידיא, עס איז אקע ווערי נעגאטיוו טינג אין די וועלט. ווען איך זאג, אין די וועלט מיין איך נישט נאר די פרומע וועלט. אין די גאנצע וועלט, עס איז א נעגאטיוו טינג, עס א זאך וואס דער מענטש פילט זיך אזוי ווי, there is something controlling me, there is something וואס וואס פאר אזעלכע זאכן, פאר אזעלכע תאוות, גיב איך מיך נאך און איך האב נישט גיין ארבעטן, אדער נישט טון עפעס מער הייליגער, אדער טשיטן אויף מיין loved ones, אדער whatever ס׳זאל זיין, איך קען מיך נישט קאנטראלן. ס׳איז אזוייער א… אין די גאנצע בריאה איז עס א ניטוויגע זאך, און וועטם… that’s what, די וועלט קוקט עס אן אין א געוויסע זין.

און דער רבי צודי זאגט ווי מיט דער שטיקל איז, ניי, ס׳נישט. עס הערט אונז צו מאכן האמבל, קענסט עס אנקוקן, אוי דעס איז די terrible זאך וואס עס שלעפט אראפ די גאנצע וועלט און ס׳דרייט אלעס איבער און controls everything. אדער קענסט עס אנקוקן, it’s the thing that keeps us humble, און אונז לאטן זיין א ביסל less about ourselves, און מער אפן פאר די וועלט, מער אפן פאר די אויבערשטע, און אזוי ווייטער.

דאס איז איין געדאנק וואס איך האב געטראכט פון די צרות, וואו דו טרעפסט, אין די טיפסטע, טינקלסטע, most struggling place קען א מענטש טרעפן, און די בריאה קען טרעפן די אור אלוקי, די ניצוץ אלוקי אין דעם, און זען אין דעם די positive זאך.

דוגמא: ניצוצות אין “ליל נשמת ר׳ ישעי׳לע” – ר׳ יואל ראטה

נאך א געדאנק האב איך געזען די וואך, איך וועל עס זאגן בשם אומרו, איך האב אויפגעמאכט א קונטרס פון ר׳ יואל ראטה׳ס תלמידים, and I saw a very interesting thing וואס איך בין ממש נתפעל געווארן.

דער מעשה

ער איז געזעסן אין א סעודת ראש חודש אייר איז געווען, ער איז געזעסן מיט זיינע תלמידים א סעודת ראש חודש אייר, און איינער פון די תלמידים האט זיך אנגערופן, “וואס זאגט דער ראש ישיבה וועגן די אלע סעודות ליל נשמת ר׳ ישעי׳ בן ר׳ משה, מ׳רוקט סטעיק מיט איך ווייס וואס, ר׳ ישעי׳ בן ר׳ משה?”

נא, obviously דער וואס האט געפרעגט די קשיא, און איך אויך וואלט אזוי געטראכט, אז ווער ס׳קען ר׳ יואל ראטה, וואו ביי א חתונה, which is the most celebrated event אין א מענטש׳ס לעבן, געבט ער דארט א קוגל מיט געפילטע פיש, of course גייט ער זאגן, “ביסט משוגע? עסן סטעיק און spending געלט און פליען מיט העליקאפטערס צו ר׳ ישעי׳לע און איך ווייס וואס? דאס איז עבודת ה׳? דאס איז ליל נשמת ר׳ ישעי׳ בן ר׳ משה?”

דער איבערראשנדער ענטפער

But די ענטפער איז געווען אינגאנצן אנדערש. ער האט געענטפערט, יא, יענער האט מסביר געווען די קשיא, האט ער געענטפערט, “איך וועל דיר זאגן וואס איך טראכט. איך טראכט אז דער מענטש טאקע זעצט זיך אוועק צו עסן סטעיק און צו רוקן, און ער רעדט זיך איין און מיינט פאר ר׳ ישעי׳ בן ר׳ משה, but אינצווישן רוקט מען אים אריין א מעשה פון א צדיק, און ער באקומט א משהו אין אמונת צדיקים, און מ׳האט אים אריינגערוקט אזוי without ער זאל באמערקן אז מ׳רוקט אים אריין אביסל אמונת צדיקים, and that’s a positive thing.”

ראיה פון גמרא ברכות: קפנדריא דורך בית המדרש

און ער ברענגט א ראיה פון וואו? ער ברענגט א ראיה פון גמרא, זאגט ער, אז דאס איז א positive זאך. די גמרא זאגט אין מסכת ברכות אז א מענטש טאר נישט מאכן א קפנדריא פון א בית המדרש, אז דו האסט א בית המדרש, מעגסטו נישט נוצן די שול פאר א שארטקאט. ס׳איז א חילול השם, ס׳איז די אייבערשטנ׳ס הויז און דו נוצט עס פאר דיין, ווייל דו דארפסט אנקומען דארט אין די אנדערע עק שטאט עפעס קויפן אין גראסערי, נוצטו די שול. אז דו לערנסט, דו גייסט אריין פון איין זייט, דו גייסט ארויס פון די אנדערע זייט, מילא, אבער דו טארסט נישט נוצן פאר א שארטקאט.

זאגט די גמרא, וואס זאל א מענטש טון טאמער ער דארף יא? זאל ער זאגן איין פסוק, זאל ער זאגן “אך צדיקים יודו לשמך ישבו ישרים את פניך”.

זאגט ער, שטעל דיר פאר, דער מענטש וויל יעצט מאכן א שארטקאט, ער לויפט דורך און ער זאגט “אך צדיקים יודו לשמך”, וואס טראכט ער אין זיין קאפ? ער לאכט, איך האב אויסגענארט די אייבערשטער, איך זאג א פסוק און יעצט האב איך געקענט נוצן די שול פאר א שארטקאט. ס׳איז די זעלבע זאך, איך האלט נישט ביים זאגן די פסוק און פארטיג.

אבער עכט, די אייבערשטער לאכט, ווייל די אייבערשטער זאגט, איך האב דא אריינגענארט א איד וואס וואלט קיינמאל נישט געזאגט א פסוק תורה, און איך האב אים יעצט אריינגענארט, און this is my way of getting him to say א פסוק תורה, און די אייבערשטער האט הנאה פון דעם.

דער זעלבער פרינציפ ביי ר׳ ישעי׳לע

די זעלבע זאך האט ער געזאגט פאר ר׳ ישעי׳לע בן ר׳ משה. און איך האב געזען דא נאך א פלאץ וואו מ׳זעט די געדאנק פון טרעפן ניצוצות אין יעדע זאך, טרעפן די פאזיטיוויטי אין יעדע זאך. אז אפילו א זאך וואס זעט אויס, און איך נוץ די משל טאקע ווייל די פריערדיגע משל, many people are okay with it, צו טרעפן א ניצוץ אין קדושה פראבלעמען און אזוי ווייטער. און ר׳ ישעי׳לע בן ר׳ משה איז מער סמארטער ווי דעם, right? אבער מ׳קען דארטן אויך טרעפן א ניצוץ.

מ׳דארף טרעפן די ניצוץ אין די זאך וואס געפעלט מיר נישט, that’s negative to me, ווייל אלעס איז די אייבערשטער, יא? ר׳ אברהם׳דל איז די אייבערשטער, ר׳ מאטעלע איז די אייבערשטער, יעדער איז די אייבערשטער, יעדער איז אלוקות. מ׳דארף נאר טרעפן די ניצוץ, די פאזיטיוו זאך.

דוגמא: כפירה איז אויך אלוקות – דער בעל התניא

וועלכע נאך זאך האב איך געטראכט? ס׳איז דא, דער בעל התניא האט אמאל געזאגט, ער האט אויך גערעדט פון די זעלבע נושא וואס איך רעד פון, יעדע זאך איז אלוקות. האט ער געפרעגט, ווי קען מען זאגן אז כפירה איז אלוקות? וויאזוי קען כפירה זיין אלוקות? ס׳איז די אפאזיט פון אלוקות, right? א גוטע קשיא.

דאס איז האט דער בעל התניא געענטפערט אז דער תירוץ איז אז ווען ס׳קומט צו יענעם איז כפירה אלוקות. יענעם, ווען דו האסט נישט קיין געלט און דו זאגסט “איך האב אמונה אין אייבערשטן”, אקעי, דארפסטו האבן אמונה אין אייבערשטן. אבער ווען יענער האט נישט קיין געלט, איז דעמאלטס…

[ממשיך אין חלק 2]

אבער מ׳קען דארטן אויך טרעפן א ניצוץ אלוקי. מ׳דארף טרעפן די ניצוץ אין די זאך וואס געפעלט מיר נישט, that’s negative to me. אבער אלעס איז דער אייבערשטער, יא? דער מאדערן אייבערשטער, דער מאטל איז דער אייבערשטער, יעדער איז דער אייבערשטער, יעדער איז אלוקות. מ׳דארף נאר טרעפן די ניצוץ אין די פאזיטיוו זאך.

But you can also find there a divine spark. You have to find the spark in the thing that I don’t like, that’s negative to me. But everything is Hashem, yes? The modern person is Hashem, the simple person [matel] is Hashem, everyone is Hashem, everything is Godliness. You just have to find the spark in the positive thing.

The Baal HaTanya’s Answer: Heresy as Godliness

איך האב נאך א זאך געטראכט פון… ס׳איז דא, ס׳איז דא, דער בעל התניא האט אמאל געזאגט, ער האט אויך גערעדט פון די זעלבע נושא האט ער גערעדט, פון יעדע זאך איז אלוקות. האט ער געפרעגט, ווי קען מען זאגן אז כפירה איז אלוקות? וויאזוי קען כפירה זיין אלוקות? ס׳איז די opposite פון אלוקות, right? א גוטע קשיא איז דאס.

I thought of another thing… There is, there is, the Baal HaTanya once said, he also spoke about the same topic, that everything is Godliness. So he asked, how can one say that כפירה [heresy/denial] is Godliness? How can heresy be Godliness? It’s the opposite of Godliness, right? That’s a good question.

When Heresy Serves a Divine Purpose

האט דער בעל התניא געענטפערט אז די תירוץ איז אז ווען ס׳קומט צו יענעם איז כפירה אלוקות. ווען דו האסט נישט קיין געלט און דו זאגסט “איך האב בטחון אין אייבערשטן”, אקעי, האסטו בטחון אין אייבערשטן. אבער ווען יענער האט נישט קיין געלט, פאר דעם האט דער אייבערשטער באשאפן כפירה, ווייל ער האט געוואלט אז דו זאלסט געבן יענעם געלט. ער האט געוואלט דו זאלסט זאגן “פארלאז דיך נישט אויפ׳ן אייבערשטן, און געב יענעם די געלט”.

The Baal HaTanya answered that the answer is that when it comes to the other person, heresy is Godliness. When you don’t have money and you say “I have trust in Hashem,” okay, you have trust in Hashem. But when the other person doesn’t have money, for that Hashem created heresy, because He wanted that you should give the other person money. He wanted you to say “Don’t rely on Hashem, and give the other person the money.”

און דאס איז אויך א מהלך פון זען א ניצוץ אפילו אין א זאך וואס זעט אויס אין א געוויסע זין negative.

And this is also an approach of seeing a spark even in something that appears in a certain sense negative.

A Personal Story: Meeting Yitzchak Through Kave Shtibel

איך האב געטראכט צו מיר ווען איך האב געטראכט פון די געדאנק, האב איך געטראכט צו מיר וויאזוי איך האב געטראפן יצחק. איך האב געטראפן יצחק צוועלף יאר צוריק, I don’t know… איך האב געטראפן יצחק דורך קאווע שטיבל.

I thought to myself when I thought of this idea, I thought to myself how I met Yitzchak. I met Yitzchak twelve years ago, I don’t know… I met Yitzchak through Kave Shtibel.

Looking Back at Kave Shtibel

קאווע שטיבל איז געווען א וועבסייט וואס, איך קען זאגן, איך קוק היינט צוריק וואס מ׳האט געליינט דארטן און וואס איך האב געשריבן דארטן, I don’t know if I agree to everything I said, and if I do, I’m not sure איך וואלט עס געשריבן אזוי אין פובליק. און איך קען look at it אין א געוויסע זין אין א געוויסע negative וועג. על כל פנים, די other people for sure קוקן עס אויף א negative וועג.

Kave Shtibel was a website where, I can say, I look back today at what was read there and what I wrote there, I don’t know if I agree to everything I said, and if I do, I’m not sure I would have written it that way in public. And I can look at it in a certain sense in a certain negative way. In any case, other people for sure look at it in a negative way.

The Divine Spark: The Meeting Itself

But אז מ׳וויל זוכן די ניצוץ אלוקי, דארט האב איך זיך באקאנט מיט יצחק. איך האב אים געטראפן פאר צוועלף יאר צוריק, און איך קען זאגן אזוי, ווען איך בין צוריקגעקומען פון די ערשטע און די צווייטע מאל וואס מ׳האט געזעצן און פארברענגט מיט יצחק, איך בין א פרישע נישט-יונגערמאנטשיג איז דאס געווען, נאר newly divorced, אבער ממש יונג, און איך בין צוריקגעקומען און איך האב געזאגט פאר מיינע חברים, “דאס גיי איז א בקי איבער נגלה, נסתר, קבלה, פילאסאפיע,” און איך בין ממש משוגע געווארן ווי אזא יונגער מענטש אין אזא יונגע עלטער קען אזויפיל, און ער האט גערעדט מיט א certain סימפלנעס און רעספעקט, כאילו איך בין זיינס א גלייכן, אפילו אזוי איך בין גארנישט משיג געווען פון דעם.

But if you want to seek the divine spark, there I became acquainted with Yitzchak. I met him twelve years ago, and I can say this, when I came back from the first and second time that we sat and farbrenged with Yitzchak, I was a fresh not-married-person, newly divorced, but really young, and I came back and I said to my friends, “This guy is an expert in nigleh [revealed Torah], nistar [hidden Torah], kabbalah, philosophy,” and I went completely crazy how such a young person at such a young age can know so much, and he spoke with a certain simplicity and respect, as if I was his equal, even though I didn’t understand anything of it.

The Art of Learning: Fresh Dimensions, Not Just New Knowledge

און איך שטיי יעצט, אהם, אהם, צוועלף יאר שפעטער, און אין א געוויסע זין, nothing has changed. איך אלץ קען גאנץ נגלה, נסתר, פילאסאפיע, סייענס. וואס האסטו געטון די לעצטע צוועלף יאר? איך האב געווארט צו הערן, “He probably didn’t learn anything new.”

And I stand now, twelve years later, and in a certain sense, nothing has changed. He still knows all of nigleh, nistar, philosophy, science. What did you do the last twelve years? I expected to hear, “He probably didn’t learn anything new.”

באט די קונץ איז נישט צו לערנען עפעס ניי. די קונץ איז צו טעיקן די זעלבע לימוד און עס לערנען מיט א פרישע דימענשאן. און נאכאמאל, מ׳לערנט די זעלבע שטיקל זוהר, און מ׳לערנט עס מיט נאך א דימענשאן.

But the art is not to learn something new. The art is to take the same learning and learn it with a fresh dimension. And again, you learn the same piece of Zohar, and you learn it with another dimension.

An Example: Ari Klein Learning Moreh Nevuchim

ווייסטו, מיר זענען אין בית מדרש, ארי קליין לערנט פאר מורה נבוכים. ער האט געלערנט די צווייטע מאל. מ׳לערנט די זעלבע שטיקל מורה נבוכים, די זעלבע ווערטער, און ער האט נישט געטוישט זיין נאלעדזש, נאר ער האט געלערנט עס פון א פרישע דימענשאן. ווי איז עס נוגע סייקאלאדזשיקלי? ווי איז עס נוגע פילאסאפיקלי? ווי איז עס נוגע אין מיין לעבן? ווי איז עס נוגע אן געלט, מיט געלט, אזוי ארויף אראפ.

You know, we’re in the beis medrash, Ari Klein is learning the Moreh Nevuchim [Guide for the Perplexed]. He learned it the second time. You learn the same piece of Moreh Nevuchim, the same words, and he didn’t change his knowledge, but he learned it from a fresh dimension. How is it relevant psychologically? How is it relevant philosophically? How is it relevant in my life? How is it relevant without money, with money, and so on and so forth.

Conclusion: The Divine Spark of Kave Shtibel

איך זאג דאס נאר אויף א זייטיגע זאך, אבער איך האב נאר געוואלט ארויסברענגען אז די ניצוץ איז, און rightfully so, פון א געוויסע פוינט אוו וויו קען מען אנקוקן די קאווע שטיבל ווי זייער א נעגעטיוו שווארצע זאך. באט ס׳איז דא א ניצוץ אין דעם.

I’m saying this just as a side thing, but I just wanted to bring out that the spark is, and rightfully so, from a certain point of view one can look at Kave Shtibel as a very negative, dark thing. But there is a spark in it.

דער אייבערשטער האט געמאכט קאווע שטיבל כדי מענטשן זאלן זיך באקענען מיט יצחק לוי. מענטשן דא אין אמעריקע, אין ארץ ישראל האבן שוין מענטשן אים געקענט פארדעם, ס׳איז דא מענטשן וואס האבן אים געקענט פון ארץ קודש. דא אין אמעריקע האט מען זיך באקאנט דורך קאווע שטיבל.

Hashem made Kave Shtibel so that people should become acquainted with Yitzchak Levi. People here in America, in Eretz Yisrael people already knew him before, there are people who knew him from the Holy Land. Here in America people became acquainted through Kave Shtibel.

און דאס איז די ניצוץ, ס׳איז נישט א מיסטעיק געווען אז ס׳איז געווען קאווע שטיבל, און מ׳מעג יא אז דער אייבערשטער זאל געבן כח אז מ׳זאל עס קענען אויסנוצן צו מאכן, צו פארפאסן די זאכן וואס זענען ארויסגעקומען פון דעם. נאר דאס איז געווען געמאכט, דאס איז אלוקות געווען, און די אלוקות איז, ווי אונז קענען מיר מגלה זיין און ארויסברענגען די אורות און די געוויסע זאכן. מיר זענען ארויסגעקומען פון דעם, און אזוי ווייטער.

And this is the spark, it wasn’t a mistake that there was Kave Shtibel, and may Hashem give strength that we should be able to use it to make, to fix the things that came out of it. But this was made, this was Godliness, and the Godliness is, how we can reveal and bring out the lights and the certain things. We came out of this, and so on.

מ׳קען גיין זיצן א גאנצע נאכט און דיסקוסן ווייטער אלע מיני ניצוצות און אלע מיני זאכן. די באטעם ליין איז, יעדער זאל געבן געלט און שאפן געלט און אויפטון און ארויסהעלפן אז ס׳זאל קענען ווייטער אנגיין לשם יחוד שמים.

One can go sit a whole night and discuss further all kinds of sparks and all kinds of things. The bottom line is, everyone should give money and create money and open up and help out so that it can continue to go forward לשם יחוד שמים [for the sake of the unification of Heaven].

טענקס פאר ליסענינג טו מי.

Thanks for listening to me.

[עולם: יישר כח, יישר כח, יישר כח. יישר כח, יישר כח. יישר כח. יישר כח. יישר כח. יישר כח.]

[Audience: Yasher koach, yasher koach, yasher koach. Yasher koach, yasher koach. Yasher koach. Yasher koach. Yasher koach. Yasher koach.]

יו דידנט דיסעפוינט מי.

You didn’t disappoint me.

✨ Transcription automatically generated by YiddishLabs, Editing by Claude Sonnet 4.5, Summary by Claude Opus 4.6

⚠️ Automated Transcript usually contains some errors. To be used for reference only.