הלכות עבודה זרה פרק ז – תמלול

פרק ז’ פון הלכות עבודה זרה: מצות ביעור עבודה זרה, איסור הנאה, און חילוקים בין ארץ ישראל לחוץ לארץ

הקדמה: מבנה הלכות עבודה זרה

Speaker 1: מיר לערנען פרק ז’ פון הלכות עבודה זרה. מיר האבן שוין געלערנט די עיקר עבודה זרה, און נאכדעם האבן מיר געלערנט כישוף, און די לעצטע זאך וואס מיר האבן געלערנט איז געווען זאכן וואס האט חוקות הגוים אויף עבודה זרה, אזויווי מאכן א געוויסע שטיין אדער א געוויסע מצבה אדער א געוויסע בוים, וואס איז ענליך צו וואס די גוים טוען.

יעצט אין פרק ז’ גייען מיר לערנען די מצוה פון מאבד זיין עבודה זרה, מ’זאל צוברעכן עבודה זרה, מ’זאל מאכן אז די אידן וואוינען אין ארץ ישראל זאלן נישט האבן קיין עבודה זרה. און אויך למעשה פון דעם, ס’איז זייער לעבעדיג ווען מ’לערנט עבודה זרה, ווייל מ’גייט צוברעכן די עבודה זרה. למעשה פון דעם קומט ארויס אלע מיני זאכן פון הנאה פון עבודה זרה, ווייל מ’טאר נישט הנאה האבן פון די זאכן פון עבודה זרה, און ס’ווערט מער אזויווי יורה דעה כמעט הלכות אין דעם ענין.

אינטערעסאנט, איך מיין אז ס’איז געווען עטליכע און פופציג, איין און פופציג מצוות, ניין און פערציג איז געווען לא תעשה’ס, ווייל אלעס איז מ’זאל נישט טון, און דאס זענען די צוויי מצוות וואס מ’זאל יא טון, די מאבד זיין עבודה זרה.

הלכה א: מצות עשה לאבד עבודה זרה ומשמשיה

Speaker 1: זאגט דער רמב”ם, מצות עשה לאבד עבודה זרה ומשמשיה. מ’זאל מאבד זיין די משמשיה, די וואס זענען משמשים פאר די עבודה זרה.

די מענטשן? אדער די… איך ווייס נישט, די שטייט אז די יודעונים האבן זיי געגעבן די עונש וואס קומט זיך זיי. די גוים זאל מען פארטרייבן. איך מיין אז ס’מיינט די משמש מיינט אזויווי די פלאטפארמע אדער די כלים קען זיין.

Speaker 2: ווער?

Speaker 1: ער זאגט אזוי, כלים הם משמשי עבודה זרה, וכל הנעשה בשבילה. כלים, ער זאגט בפירוש.

Speaker 2: יא, א מענטש זאגט מען נישט מאבד, א מענטש זאגט מען לגרש אדער איך ווייס להרוג.

Speaker 1: וכל הנעשה בשבילה, אלעס וואס מ’האט געבויט פאר די עבודה זרה, שנאמר “אבד תאבדון את כל המקומות אשר עבדו שם הגוים”.

Speaker 2: יא, עפעס אזוי איז די לשון ווייטער אין פסוק.

Speaker 1: “אבד תאבדון את כל המקומות אשר עבדו שם הגוים”. יא, אזוי שטייט ווייטער, “וכי תעשו להם”. “כי אם כה תעשו להם, מזבחותיהם תתוצו”, מ’זאל צוברעכן זייערע מזבחות, וואס אויף דעם מזבחותיהם איז מסתמא די משמשיה, יא? “ומצבותם תשברו ואשריהם תגדעון”. דאס זענען די זאכן, די מצבות און די אשרה’ס זענען די משמשים פון די עבודה זרה, וואס ס’מאכט אז מ’זאל זען אז דא איז דא א בית עבודה זרה.

Speaker 2: יא.

Speaker 1: יא רמבום, דאס איז א מצוות עשה אויף יעדער איד איבער אלע דורות.

Speaker 2: יא, ס’איז דא אבער א חילוק.

חילוק בין ארץ ישראל לחוץ לארץ

Speaker 1: ווי איז די מצוה? אזוי, אין ארץ ישראל איז די מצוה “לרדוף אחריהם”, זוכן וואו ס’איז דא עבודה זרה, “עד שתאבד אותו מכל ארצך”, ביז מ’קען מאבד זיין עבודה זרה פון די גאנצע לאנד. אז ווען אידן גייען ארויף קיין ארץ ישראל, דארף מען זיי שיקן זוכן וואו ס’איז דא עבודה זרה און עס פארשיקן.

אבער אין חוץ לארץ, “אין אנו מצווין לרדוף אחריהם”. אין חוץ לארץ איז מען נישט מצווה. ער זאגט נישט ווייל מ’קען נישט, ער זאגט די מצוה איז נישט חל אז מ’זאל עס נאכלויפן. נישט ווייל ס’איז נישט נכבש, מ’רעדט דאך אז דו ווייסט אז דאס איז א פלאץ פון עבודה זרה, דארפסטו עס גיין אויפזוכן.

Speaker 2: אה, וואס איז די ווארט?

Speaker 1: יא, ווייל ער גייט זאגן, ער רעדט אפילו אין א… יא, לאמיר זען. “אלא, כל מקום שנכבש”, א פלאץ אין חוץ לארץ וואס אונז האבן מיר איינגענומען. איינגענומען מיינט אז ס’איז געווארן א פלאץ וואו אידן האבן זיך…

וואס מיינט איינגענומען? ס’מיינט אז ס’איז דא א ממשלה, אדער א פלאץ וואו אידן האבן די כח, די לאקאלע כח? דארט וואלט זיך געווען א מצוה. דאס הייסט איינגענומען.

Speaker 2: וואס איז די שאלה?

Speaker 1: קרית יואל איז נישט קיין אידישע ממשלה, ס’איז א גוי’אישע שטאט, גראדע ארבעטן דארט אידן. אבער א פלאץ וואס מ’האט איינגענומען, איך מיין ס’מיינט א כיבוש יחיד, אזא זאך וואס איז ממש א כיבוש.

Speaker 2: אקעי.

Speaker 1: “אלא כל מקום שנכבש”, יא, אויב מ’האט די רעכט אויף די פלאץ, איך ווייס נישט וואס ס’מיינט. לאמיר זאגן אז די ווילידזש, אז א ווילידזש האט די ליגאלע רעכט צו קענען מאבד זיין עבודה זרה, קען זיין אז ס’הייסט גענוג כיבוש לענין זה. איך גלייב נישט. איך ווייס נישט די ווארט וואס ס’הייסט א אידישע לאנד. די ווארט איז איך וויל מען קען.

Speaker 2: ניין, ניין, ס’איז יא. ס’איז א פלאץ וואס דו וואוינסט, א פלאץ וואס דו אוונסט, אדער וואו דו האסט די כח. עבודה זרה פון גוים וכדומה, אז מ’איז נאר מברר אין חוץ לארץ.

דיון: פארשטאנד פון “נכבש” און “לרדוף אחריהם”

Speaker 1: אבער דער רמב”ם זאגט דאך, יא, קוק, לאמיר זען. “שנכבש, כל מקום שנכבש, אנו עובדין כל עבודה זרה שבו, שנאמר ‘ואבדתם את שמם מן המקום ההוא'”. לערנט מען דאך ארויס פון דעם אזוי: אין ארץ ישראל איז מען מצווה לרדוף אחריהם, און מ’איז מצווה לרדוף אחריהם אין חוץ לארץ. “מן המקום ההוא” איז “ואבדתם את שמם”, דארף מען עס נאכלויפן. אין חוץ לארץ איז נאר… ער זאגט שוין, נאר אז ס’איז שוין… ס’איז געקומען דא א חילוק, ווייל ער זאגט, ס’איז געקומען דא א גרויסע חילוק, ווייל ער זאגט, אז אין ארץ ישראל, אפילו ווען ס’איז נאכנישט כבוש, יא, ס’איז א סתירה.

אזוי סאונדט עס דא. וואס איז נישט מסתבר? דאס הייסט, אפשר דארף מען גיין כובש זיין כדי מיר זאלן קענען טון? שטייט דאך אז אויב דו קענסט נישט, קענסטו נישט. אבער אזוי סאונדט עס.

Speaker 2: יא, אזוי סאונדט עס.

Speaker 1: ס’איז פשט אז מ’שיקט א מבצע, מ’שיקט א מעסענדזשער, מ’גייט און מ’זוכט עבודה זרה וואו מ’קען, אפילו מ’זעט אויס אביסל…

אז אין ארץ ישראל דארף מען זוכן, אפשר זאל מען מאכן פאר דעם אליין א מלחמה פאר ארץ ישראל. אויב דו האסט א שטח אין ארץ ישראל וואס גוים האבן נאך דארט א כח צו קענען מאכן עבודה זרה, דארף מען גיין כובש זיין. און אין חוץ לארץ איז נישטא קיין מצוה כובש צו זיין, אבער אויב מ’האט כובש געווען, זאל מען… אזוי סטאטש, אין חוץ לארץ, נאכדעם וואס מ’האט כובש געווען, דארף מען יא אויפזוכן אין די גאנצע שטח וואס איז נישט באשטאפט. וואס איז דא איז דא. דאס איז אן אנדערע שאלה, וויפיל מ’דארף מאכן א סוירטש, איך ווייס נישט. אבער דאס וואס שטייט “לרדוף אחרי עובדיה” מיינט צו זאגן אז אזוי סאונדט עס דא, ווי דו ביסט נישט שולט אפילו, אפילו דו ביסט נישט שולט, זאלסטו גיין, אפשר דארף מען כובש זיין, אדער אפשר מ’קען אן כובש זיין, איך ווייס נישט.

Speaker 2: אהא.

Speaker 1: ס’זעט אויס אזוי, אז אין ארץ ישראל, אפילו אויב דאס איז נאך נישט כובש געווען, איז אויב דאס איז נאך נישט כובש געווען, איז נישטא קיין מצוה וואס דו זאלסט כובש זיין. ס’איז נישטא קיין מצוה כובש צו זיין ארץ ישראל אליין אן די חלק פון עבודה זרה. עקסטרע מצוה אפשר. יעצט רעדט מען פון די מצוה פון נאכלויפן. דו האסט א מצוה פון נאכלויפן אפילו אין די פלאץ וואס איז נישט אונטער דיינע הענט, זאלסטו טון אלעס וואס דו קענסט אז דו זאלסט יא קענען מבער זיין עבודה זרה. מה שאין כן אין חוץ לארץ, אויב האבן אידן א שטח וואס זיי האבן כובש געווען, דארפן זיי ארויסרייסן וואס דארט איז עבודה זרה, אבער זיי דארפן נישט גיין זוכן עבודה זרה.

Speaker 2: זייער גוט. זע מיר ווייטער.

Speaker 1: אזוי סאונדט עס. ס’איז טאקע נישט קלאר, די גמרא דארט שטייט עפעס אן אנדערע לשון, באט אקעי. דאס איז וואס שטייט דא.

הלכה ב: איסור הנאה מעבודה זרה ומשמשיה

Speaker 1: עבודה זרה עצמה, שוין, עד כאן גייט די מצוה פון מבער זיין. יעצט גייט מען לערנען פון וועלכע זאכן, די זאכן וואס באלאנגט פאר’ן עבודה זרה, ווי הארב איז עס. איסור הנאה איז עס, א הלכה, א קאנעקטעד מיט דעם. דאס איז אן ענין וואס מ’דארף מיטשלעפן אין די קעפל, וואס איסור הנאה פארשטייען מיר. ס’האט צוגעטון מיט די מצוה פון מבער זיין, אבער ס’איז בעצם נאך אזא איסור. נישט יעדע זאך וואס איז אסור בהנאה איז אויך דא א מצוה מבער צו זיין. חמץ איז אזא זאך, אבער אנדערע זאכן איז נישטא קיין…

Speaker 2: יא?

Speaker 1: ס’איז צוויי אנדערע זאכן. די זאכן וואס מ’דארף מבער זיין איז נישט וואס איז אסור בהנאה, דאס איז אן אנדערע נושא. אבער יעצט…

מיר לערנען וועגן דעם איסור פון הנאה פון עבודה זרה. זאגט דער רמב”ם: עבודה זרה עצמה, די עבודה זרה אליין, און משמשיה, די זאכן וואס מ’האט געבויט פאר דעם, מיט תקרובת שלה, די זאכן וואס מ’איז מקריב פאר איר, די מתנות וואס מ’געבט פאר עבודה זרה, וכל הנעשה בשבילה, אלעס וואס מ’טוט פאר איר, אסור בהנאה, שנאמר “ולא תביא תועבה אל ביתך”. פשט איז אזוי, ווי ער מיינט, נעם נישט אריין אן עבודה זרה אין דיין הויז, וואס דאס מיינט קיין שום תועבה, קיין שום זאך וואס איז מקריב געווארן פאר אן עבודה זרה, אז דו זאלסט נישט הנאה האבן דערפון.

שתי מלקיות אויף הנאה מעבודה זרה

זאגט דער רמב”ם, “וכל הנהנה באחד מכל אלו”, איינער וואס האט יא הנאה פון די עבודה זרה אדער די תקרובת וכו’, “לוקה שתים, אחת משום ‘ולא תביא תועבה אל ביתך’, ואחת משום ‘ולא ידבק בידך מאומה מן החרם'”. געווענליך וואלט מען געזאגט אז דאס איז צוויי פון די זעלבע לאווין, אבער ער זעט אז דער רמב”ם האלט אז דאס זענען צוויי אנדערע לאווין, ווייל ער באקומט צוויי מאל מלקות.

פארוואס טאקע? אזוי שטייט אין די גמרא, דאס איז אלעס געבויט אויף די גמרא. געווענליך אין רמב”ם איז דאס געבויט אויף לערנען גמרא. ס’איז נישטא קיין לאדזשיק פארוואס ס’איז דא זאכן וואס האבן צוויי לאווין אויף איין זאך. ס’איז דא וואס זענען מחולק, ער ברענגט אז דער רמב”ן אין ספר המצוות איז מחולק אויף די הלכה. אבער…

הלכה ג: בהמה שהקריבוה לעבודה זרה

Speaker 1: דער רמב”ם גייט ווייטער: “מה דין בהמות שהקריבום לעבודה זרה?” וואס טוט זיך מיט א בהמה וואס מ’האט מקריב געווען פאר עבודה זרה? “כולה אסורה, אפילו פרשה ועצמותיה וקרניה וטלפיה ועורה”. אפילו די חלקים פון די בהמה וואס זענען פסולות איז אויך אסור בהנאה. ווייל, איך געס, מיט די גאנצע בהמה, אפילו די חלק איז מען נישט מקריב געווען, אבער די גאנצע בהמה, איינמאל מ’האט עס מקדיש געווען פאר די עבודה זרה, אדער איינמאל א חלק פון די בהמה איז מקריב געווען פאר די עבודה זרה, איז עס אסור.

“לפיכך, אם היה בעור סימן שידוע בו שהוא תקרובת עבודה זרה”, א מענטש טרעפט א שטיק אר פון א בהמה, און ס’איז דא אויף דעם א סימן אז די בהמה פון וועמען מ’האט געטראפן די אר איז געווען א בהמה וואס מ’איז מקריב פאר עבודה זרה, “כגון שהיו עושים נקבים כעין עגול כנגד הלב עם סימן הלב”, די וועג וויאזוי מ’פלעגט מקריב זיין פאר עבודה זרה איז געווען אז מ’האט געמאכט א רונדיגע לאך קעגן דעם הארץ, און מ’האט ארויסגענומען די הארץ. “הרי כל אותן העורות שייראו כך אסורין בהנאה”. אלע ארן וואס מ’טרעפט וואס זעען אויס אזוי, איז פשט אז די אר איז געבליבן שריים פון עבודה זרה, און ס’איז אסור. “וכן כל כיוצא בזה”.

דער פוינט איז, וויבאלד ס’איז נישט נאר די בהמה אליינס, ס’איז אויך אפילו די אור, ס’איז אויך אפילו די גייסט אין די גאס בכלל, דו רופסט אפ אזא אור מיט דעם סימן, איז צו וויסן אז ס’איז אן עבודה זרה אדער מ’טאר עס נישט הנאה האבן.

הלכה ד: חילוק בין עבודה זרה של גוי לשל ישראל

Speaker 1: שוין. דער רמב”ם, נאך א הלכה. ס’איז דא א חילוק אין הלכה צווישן עבודה זרה פון א גוי און עבודה זרה פון א איד. זאגט דער רמב”ם, “מה בין עבודה זרה של גוי לעבודה זרה של ישראל?” זאגט ער אזוי, “עבודה זרה של נכרי אסורה בהנאה מיד”. אן עבודה זרה וואס א גוי האט געמאכט, פון ווען מ’האט געמאכט, מ’האט געגאסן א שטיינערנע אדער א מעטאל געטשקעלע, ווערט עס אסור. זאגט דער רמב”ם פארוואס? “שנאמר ‘פסל אלהיהם תשרפון באש'”. זאגט ער, לערן מיר ארויס, “מי שפסלו”, פון ווען מ’האט עס געמאכט פאר א פסל, פון ווען מ’האט עס אויסגעפארעמט און מ’האט געמאכט פון דעם א סטעטשו, “נעשה אלוה”, ווערט עס אן עבודה זרה, ווערט עס אן אפגאט.

“אבל של ישראל אינה אסורה בהנאה עד שיעבדה”. אן עבודה זרה פון א איד ווערט נאר אסור בהנאה נאכדעם וואס מ’דינט פאר דעם. “שנאמר ‘ושם בסתר'”, וואס שטייט? “עד שיעשה לה דברים שבסתר שהן עבודתה”.

דיון: פארוואס “בסתר”?

Speaker 1: ס’איז אינטערעסאנט, פארוואס האבן זיי די עבודה זרה באהאלטן? פארוואס האבן זיי עס באהאלטן? פארוואס האבן זיי עס געקאפלט אין די הויז?

Speaker 2: אהא, ניין, ער וואוינט אין א אידישע לאנד, דערפאר האט ער עס באהאלטן, ער האט מורא פון די בית דין.

Speaker 1: לכאורה זעט עס אויס אזוי ווי סתם מחשבה איז גורם עבודה זרה, און א איד האט ער מחשבה רעה, איינער קויפט זיך א פסל, אדער ער מאכט א פסל, אדער ער נעמט א זאך, איז דעם איז זיך אין דעם, איז דאס איז דאך…

דאס הייסט, ס’איז נישט דא דא די דין פון עבודה זרה אליינס, די פסל אליין, די דבר הנעבד. די זאך וואס איז אן עבודה זרה, “בשל גוי ובשל ישראל אינם אסורים עד שישתמשו בהם לעבודה זרה”. ניין, ס’האט נישט קיין… דאס הייסט, ס’איז נישט דא קיין הקדש לעבודה זרה, רייט? ס’האט נישט קיין… דו קענסט נישט מקדיש זיין א זאך לעבודה זרה, דו דארפסט עס טאקע נוצן.

ס’איז זייער אינטערעסאנט, ווייל ס’קומט אויס למשל אז א מצבה אדער א אבן משכית אדער א בוים איז נאר אסור נאכדעם וואס מ’האט געדינט. אבער מ’טאר עס נישט בויען. ס’איז אן איסור צו בויען. די בויען איז דאך א נאטורליכע זאך, אבער מ’טאר נישט בויען פאר עבודה זרה, אפילו לשם שמים.

Speaker 2: יא, מ’האט שוין וואס צו טון.

Speaker 1: די בויען איז א איסור הנאה וואס מ’ווינקט לתשמישי עבודה זרה.

זאג דריי מאל ווייטער…

א יו”ש מ’טאר נישט הנאה האבן פון עבודה זרה. איז וואס טוט זיך ווען איינער מאכט

משמשי עבודה זרה — כלים שמשמשים לעבודה זרה

לכאורה זעט עס אויס אזוי ווי סתם מחשבה איז גוי עבודה זרה, און א איד האט מחשבה רעה, איינער קען זיך ווארפן, אוודאי האט ער געטראכט אזא סארט זאך. יא, אבער דאס איז דעמאלטס, ס’קען זיין אז… יא.

זאגט דער רמב”ם ווייטער, “ומשמשי עבודה זרה, בין של גוי בין של ישראל, אינם אסורים עד שישתמשו בהם לעבודה זרה”.

דאס האט נישט קיין… דאס הייסט איין הקדש של עבודה זרה, רייט? ס’האט נישט קיין… מ’קען נישט מקדיש זיין א זאך. אבער דאס דארף טאקע עיון. ס’איז זייער אינטערעסאנט, ווייל ס’קומט אויס למשל אז א מצבה אדער א אבן משכית אדער א בוים איז נאר אסור נאכדעם וואס מ’האט געדינט, אבער מ’טאר עס נישט בויען. ס’איז אן אנדערע איסור. די בויען איז דאך א נייטראלע זאך. אבער מ’טאר נישט בויען פאר עבודה זרה. אפילו לשם? יא, נישט צו טון. די בויען איז א איסור הנאה, וואס דו ניצט עס צו משמש זיין עבודה זרה וכדומה.

העושה עבודה זרה לאחרים — שכר

זאגט דער רמב”ם ווייטער, “העושה מתנות לעבודה זרה, הרי זה לוקה”. וואס טוט זיך ווען איינער מאכט? דער רמב”ם אסר’ט עבודה זרה לאחרים. מ’טאר נישט… מ’באקומט דאך מלקות דערויף. יא, דאס הייסט אין א הויפט פעידזש שטעלט ער, אדער פאר א צווייטן טאר מען אויך נישט. איז אפילו ער לוקה, אפילו ער באקומט מלקות, אבער דאס הייסט נישט די הנאה האבן פון עבודה זרה וואס איז אסור. שכר, שכר. די געלט וואס ער באקומט דערפון. ניין, דאס הייסט נישט הנאה. די געלט דערפון הייסט נישט הנאה פון עבודה זרה. הנאה פון עבודה זרה הייסט הנאה האבן פון די קרבנות אדער פון… ס’מיינט נישט די הנאה פון די געלט ווייל ער האט געמאכט עבודה זרה. די שכר איז מותר.

קשיא: פארוואס איז שכר מותר אפילו ביי עבודה זרה של גוי?

דאס איז אפילו עבודה זרה של גוי איז אסור, און נישט נאר ווייל מ’האט עס געמאכט פאר א איד קענסטו זאגן אז ווייל מ’האט עס געמאכט איז עס נאכנישט עבודה זרה. אבער אפילו מ’האט עס געמאכט פאר א גוי, איז דאך ווערט דאס גלייך ווען מ’מאכט ווערט עס עבודה זרה. איז פארוואס? פארוואס? פארוואס? דאך איז שכר מותר.

זאגט דער רמב”ם פארוואס? מפני שאין נאסרת עד שתגמר. די עבודה זרה ווערט נאר נאסר ווען ס’ווערט געענדיגט, ווען ס’ווערט א פול געמאכטע פסל. און “מכה” – וויאזוי זאגט מען דאס ווארט? מכה? איך ווייס נישט. מכה? די לעצטע קלאפ, די לעצטע קלאפ, “מכה האחרונה שגומר בה. פריטה.” די לעצטע קלאפ האט נישט קיין שוה פרוטה.

“אין הנאה אלא לבסוף”

איך דערמאן אביסל פון די סוגיא פון אין הנאה אלא לבסוף. ס’איז אן אינטערעסאנטע היתר. כלפי די געלט מאכסטו דאך אויף די האק. ווען דו האקסט איז נאך נישט קיין געטשקע. ווען ווערט עס א געטשקע? די לעצטע סעקונדע. די לעצטע סעקונדע איז עס נישט גארנישט. I don’t know, איך ווייס נישט וואס איז די סארט פון די היתר. אסאך מפרשים זאגן אז ס’איז נישטא קיין הנאה. אבער לאמיר זאגן אז ס’איז זייער א טייערע, און מ’קען זאגן אז יעדע קלאפ קומט אויס געלט, אפשר יא? די לעצטע קלאפ מיינט מען די לעצטע קליינע וויפיל ס’איז ווייניגער געלט, וואס דאס איז גערעכט. איך ווייס נישט. א פאני שטיקל תורה. ס’איז מסתמא דא עפעס א ריווח וואס דער חכם וואס דער בעל הבית מאכט, אז ער זאגט אזא תורה.

קנין עבודה זרה בטעות — דזשאנק ביזנעס

איך זאג דיר אבער ווייטער, אין די דזשאנק ביזנעס, ער קויפט אפ א באנטש פון צעבראכענע שטיקלעך זאכן פון גוים, ומצא בהם עבודה זרה. איז אזוי, אם נתן מעות ולא משך, אויב האט ער געגעבן געלט אבער ער האט נישט געמאכט משיכה אויף די גאנצע זאך אדער ספעציפיש אויף די עבודה זרה, איז יחזיר אל הגוי, זאל עס צוריקגיין פאר די גוי. ווייל אויב האט ער עס שוין מושך געווען, איז עס שוין די איד’ס, דארף ער עס מאבד זיין, האט ער א מצוה פון מאבד צו זיין די עבודה זרה.

דיסקוסיע: מאבד זיין עבודה זרה בארץ ישראל

Speaker 1: יא, די הלכה דאך פון א גוי… מ’רעדט דא אויך מסתמא אין חוץ לארץ, ניין? ווייל אין ארץ ישראל, קענסטו יעצט די מצוה פון מאבד זיין די עבודה זרה? ווייל לאזט דיר יעצט א כח מאבד צו זיין? נישט קלאר דא. ס’האט צו טון מיט אסאך זאכן פון די קנינים. למעשה איז עס דאך נישט זיינס נאכנישט, די חכמה איז אז ער קען עס צוריקגעבן, יחזיר אל הגוי. אבער דא רעדט מען דאך אז מ’וויל… אבער איך זאג אין ארץ ישראל, איז דאך דא א דין מאבד צו זיין עבודה זרה. ס’איז עס איז נאכנישט… מאבד זיין עבודה זרה מיינט נישט הנאה…

Speaker 2: ניין, ניין, you’re confusing הנאה פון עבודה זרה מיט מאבד זיין עבודה זרה. ער האט געטראפן א שטיקל עבודה זרה, איז נישט קיין מצוה צו פארברענען. ס’איז מיר לייב נישט. ס’איז מיר א מצוה תאבדון. ס’איז אן עקסטערע איסור, by the way, לא יראה לך חמץ, לא יראה לך שאור, א חילוק צווישן חמץ פון עבודה זרה. מ’רעדט נישט פון די מצוה פון צו ברעכן די קירכע, אבער ס’מיינט נישט צו צוברעכן די קליינע שטיקל געץ. ס’שטייט נישט אז די מצוה, אז ווען מ’פארברענט עבודה זרה וואס מ’האט, איז מען עובר די איסור הנאה. ס’איז אן איסור הנאה. מ’רעדט נישט פון די מצוה, מצות לאבד עבודה זרה. מ’רעדט פון די איסור הנאה. מ’רעדט קיינמאל נישט פון יענע מצוה.

Speaker 1: לכאורה, אויב נאר וואס דו זאגסט, דאס הייסט אויך מאבד זיין עבודה זרה. יעדע מאל א מענטש טרעפט א מין געץ, איז א מצוה פון מאבד עבודה זרה. יעצט איז די איינציגסטע וואס מ’דינט טאקע, עפעס אזוי, נישט סתם אזוי.

Speaker 2: דאס איז דאך נאר איסור הנאה. דאס איז דאך וואס מ’זיכט צו טייטשן דאס. ס’ווערט מ’הייבט אן צו שפילן אזעלכע יורידישע גלמדנות.

קנין בטעות — די פרטים

ווען מ’איז מותר די ערשטע שטיקל, איז געזאגט אז דאס איז טאקע דא א פיין. ווייל מ’האט עס געמאכט א משיכה, און ער האט אבער נישט געגעבן קיין געלט. אפילו נישט א משיכה בגוי כהן, א געווענליכע משיכה העלפט נישט פאר א גוי. ווייל מ’האט געדארפט מורא האבן אז ער איז קונה געווען יעצט די עבודה זרה. אבער זאגט מען אז ניין, ער איז נישט קונה געווען יעצט די עבודה זרה. קנין בטעות, ווייל ער האט זיך נישט געוואוסט אז דארט איז דא עבודה זרה. עפעס אזוי איז די תירוץ.

Speaker 1: די תירוץ איז נאר ווען ער האט נישט געזען. אבער אזוי ווי ר’ מאיר מאכט משיכה, ער ווייסט וואס ס’ליגט דארטן, איז ער עס קונה געווען.

Speaker 2: א איד איז נישט קיין חילוק, אפילו ער ווייסט נישט. די חידוש פון די עבודה זרה איז, אפילו ער ווייסט נישט, וואלט ער עס נישט געקויפט. ער איז קונה, ער האט נישט געזאגט גארנישט. די חידוש איז אפילו, משיכה מיינט אז ער האט מושך געווען די גרויסע קאנטעינער, נישט די ספעציפישע עבודה זרה.

Speaker 1: יא, א חילוק.

Speaker 2: ער האט געמאכט די חוקה חידושית. ווי לאנג ער האט נישט געמאכט קיין גאנצע קנין, ס’איז דא סתם קנין כסף, ס’איז דא קנין משיכה. איינס ארבעט פאר א איד, איינס ארבעט פאר א גוי. ס’איז דא אין די מסכתא אסאך פרטים, לאמיר נישט אריינגיין אין די קלארקייט. וויבאלד ער האט נישט געמאכט קיין געהעריגע קנין, ווייל די ביידע קנינים נאכנישט, קען ער עס צוריקגעבן.

אויב האט ער נישט געמאכט קיין משיכה בכלל, נאר כסף, און כסף איז נישט קונה ביי די גוי, קען ער עס בכלל צוריקגעבן. אפילו ער האט נאר געמאכט, יא, ער האט נאר געמאכט משיכה, נישט געגעבן די געלט, זאגט מען אז ס’איז קנין בטעות, ווייל וויבאלד ער האט נישט געמאכט קיין געהעריגע קנין, ווייל די ביידע קנינים נאכנישט, קען ער עס צוריקגעבן.

ס’איז דא א שאלה וואס טייטש די ווארט קנין בטעות. מ’וואלט ווען געקענט זאגן קנין בטעות אויך אויף משיכה מדעת.

רייט, ס’איז נישט אז ס’זעט אויס אז ס’איז דא א חילוק, ס’איז דא עפעס אינצווישן, איך ווייס נישט פונקטליך וואס טאקע, יא, ס’איז נישט קיין קלארע זאך. אבער דאס איז די הלכה.

יוליך לים המלח

אויב ער האט שוין געמאכט אלע קנינים, דעמאלטס “יוליך לים המלח”. “יוליך לים המלח” איז אייביג די סימבאל פון עס מאבד זיין, פון מאכן אז מ’זאל נישט האבן קיין שום הנאה, נישט פארקויפן, נישט הנאה האבן, נאר אריינווארפן אין ים המלח.

ירושה פון א גוי — גר און גוי טיילן זיך

אקעי. זאגט דער רמב”ם, “וכן גוי שמת והניח ירושה, ויש לו בן גוי ובן גר, ואין הגוי יורש את אביו הגוי”. א גוי אדער א גר. ניין, א גוי און א גר. ס’איז געווען א גוי, אן אלטער גוי איז געשטארבן, ער האט געהאט צוויי קינדער, א איד און א גוי. ער טיילט זיך פאר די עבודה זרה. דער גוי איז געשטארבן און האט א זון א גוי און א זון א גר. “יכול הגר לומר לגוי, טול אתה עבודה זרה ואני מעות, טול אתה יין נסך ואני פירות”. פארוואס? ווייל מ’זאגט נישט אז ער האט הנאה, ער האט דאך הנאה געהאט, ער האט באקומען געלט אנשטאט דעם. דער פוינט איז ער טיילט זיך פארדעם, ער טיילט זיך פאר די גילוי דעת, ער מאכט א דיעל מיט זיין ברודער אז ער זאל נישט באקומען די עבודה זרה לכתחילה, אבער דאס מעג ער. “אבל אם באה לו ירושה זו אחר שנתגייר, אם באה לו ירושה זו אחר שנתגייר”, אויב האט דער גר קודם גע’ירש’נט און נאכדעם גייט ער יעצט עס צוטיילן, דאס איז אסור, ווייל דאס הייסט אזויווי ער האט פארקויפט עבודה זרה, ער האט באקומען געלט דערפאר, ער האט שוין הנאה געהאט פון עבודה זרה.

דיסקוסיע: ירושה פון א גר

Speaker 1: זייער גוט. אינטערעסאנט, גירושן איז גלייך טאקע מיט נישט עולה דם, אבער ירושה באקומט ער נאך ווייטער פון די טאטע, ווייל דער גוי גייט נישט פון דעם.

Speaker 2: זאגט דער רמב”ם ווייטער… די הלכה איז אז מדאורייתא איז ער נישט יורש, אבער מתקנת חכמים איז ער יורש. דאס איז די הלכה. אפילו ער איז נישט מוחזק אז ער וויל צוריק ווערן א גוי.

צורות שעושין אותן הגוים — איזה צורה אסורה

זאגט דער רמב”ם ווייטער, “צורות שאסור לעשותן גויים לנו”. צורות וואס מ’מאכט לנוי.

סדר הענינים — וואס האבן מיר ביז יעצט געלערנט

אקעי, יעצט א נייע הלכה. אבער ביז יעצט האבן מיר געלערנט, לאמיר מאכן א שטיקל סדר, מ’זאל וויסן וואס גייט דא פאר. מיר האבן געלערנט כללים פון עבודה זרה, וועלכע איז אסור, ווען ס’ווערט אסור, וכדומה. נאכדעם האבן מיר געלערנט אפאר הלכות וועגן וויאזוי מ’איז מבטל עבודה זרה, וויאזוי ס’איז מגיע לידו, קנינים פון עבודה זרה. אפשר אפנעמען וואס איז נאכנישט זיינס, אדער די חפץ וואס ער האט גענומען איז פאר עס איז געווארן די איסור וכדומה, אפנעמען וואס מען מעג וויבאלד ער האט נישט געמאכט קיין קנין און עס איז נישט געווען זיינס, אזעלכע זאכן.

יעצט גייט עס לערנען א נייע שאלה: “איזה צורות אסורות?” נישט יעדע צורה וואס א גוי האט איז עבודה זרה. דארף מען וויסן וועלכע צורה טאר מען נישט הנאה האבן דערפון. מען גייט לערנען פארשידענע הלכות פון וועלכע צורות זענען אסור. שטימט?

Speaker 1: יא, יא, יא.

Speaker 2: עס גייט זאגן די כלל, און אויף דעם גייט עס זאגן פרטים. יא?

Speaker 1: יא, יא.

די כלל: צורות לנוי vs. צורות לעבודה

איז קודם די כלל איז, צורות שעושין אותן… יא? אויב א גוי מאכט. א איד, א איד רעדט מען נישט, א איד טאר מען נישט מאכן אפילו קיין צורות, אט ליעסט געוויסע צורות וואס מיר האבן געלערנט פריער. אבער א גוי מאכט צורות שעושין אותן הגוים, די גוים מאכן צורות פון זייערע שטותים, פון מענטשן, פון בעלי חיים. יא. סתם צורות מיינט צורות וואס זענען צורות פון עבודה זרה. נישט סתם צורות.

מ’רעדט נישט יעצט פון די צורות וואס מ’טאר נישט מאכן משום גזירה, אזוי ווי די הלכה אז א איד טאר נישט מאכן א צורה פון א מענטש, אפילו סתם פון א מענטש, פון דיר. מ’רעדט צורות שעושין אותן הגוים, מיינט א צורה פון עבודה זרה. עס זעט אויס פון דעם געטשקע, בעל. אבער מ’דינט עס נישט. הערליך, ס’איז דא אמאל מאכט ער א צורה לשם עבודה, לשם דינען, אמאל מאכט ער א צורה לשם שיינקייט. די זעלבע צורה, ס’זעט אויס פונקט די זעלבע. אבער אויב מאכט ער עס סתם פאר שיינקייט, נישט אויף צו דינען, איז עס מותר. יא?

Speaker 1: יא, יא.

צורות העשויות לעבודה אסורות. דאס הייסט, אפילו די זעלבע צורה מוז עס זיין געמאכט פאר עבודה, אז נישט איז עס נישט אסור בהנאה.

כיצד — סימנים צו דערקענען

יעצט גייט מען לערנען “כיצד?” כיצד מיינט לכאורה נישט אזוי ווי היכי תמצא, וויאזוי ווייסט מען אז ס’איז א… יא, ס’איז נישט אלע כיצד’ס זענען אזוי, דא איז עס אזוי. איז אזוי: כל הצורות הנמצאות בכפרים אסורות בהנאה, בחזקת שהן עשויות לעבודה. אין א כפר, א קליין שטעטל, דארט מאכט מען נישט קיין שיינקייט. כפר איז אזוי ווי הונדערט מענטשן, אזוי האבן זיי עס גערופן ביי אונז אין די דרשות. אין א קליינע שטעטל, אפשר אויך איז דארטן די עולם זייער פרום, זיי מאכן נישט סתם פענסי זאכן, מ’ספענדט נישט קיין שיינקייט, מ’ספענדט נישט אויף שיינקייט דארטן. ס’איז נישט קיין זייערע פלאץ, זיי לעבן מער פשוט, זיי האבן דארט פשוט’ע הייזער און הייזקעלעך.

Speaker 1: רייט, אז דארטן איז נישט דא קיין קאנסעקווענסעס צו פארקויפן די זאך.

Speaker 2: אבער אין מדינה, עס ווענדט זיך.

Speaker 1: אין די שטאט איז אויך דא וואס איז אין לבוד, אבער איך גיי דיר געבן א סימן.

Speaker 2: דער סימן זעט אויס זייער א ספעציפישע זאך פאר א געוויסע קאנטעקסט, אבער ער גייט א סימן, יא?

Speaker 1: יא, אזוי, אזוי.

צורות על פתח המדינה – סימנים פון עבודה זרה

זיי מאכן נישט סתם פוסטע זאכן. ס’איז נישט קיין שייכות. ס’איז סתם נישט קיין שייכות דארטן. ס’איז נישט קיין זייגער פלאץ. ס’איז נישט קיין זייגער פלאץ.

אבער אפילו אין א שטעטל, וואס דארף פשוטערע הייזער, האלט ער זיך אין איין האקעלעך. רייט, דארטן איז דאך קיין שייכות צו שיינקייט. פשטות איז דאס איז לעבודה.

אבער במדינה, יא, ס’ווענדט זיך. און די שטאט איז אויך דא וואס איז לעבודה, אבער ער גייט דיר געבן א סימן. די סימן זעט אויס זייער א ספעציפישע זאך פאר א געוויסע קאנטעקסט, אבער ер געבט א סימן, יא? יא, אזוי איז דא.

אויב ס’שטייט די צורה על פתח המדינה ביים טיר, און אין דער האנט האט ער א שטעקן, אדער א ציפור – א פויגל, אדער א כדור – א באלי, אדער א סייף – א שווערד, אדער עטרה וטבעת – א קרוין מיט א רינגל, דעמאלט חזקתו שעשאו לעבודה ואסור בהנאה.

כנראה אז דאס איז געווען אין סאם פיריאד, איי דאנט נאו ווען, דער מנהג אז די וואס מ’האט גענומען ערנסט די צורה לעבודה האבן געהאט איינע פון די… אין זיין האנט האט ער געהאלטן עפעס, כנראה.

ואם לאו, הרי הוא בחזקתו לנוי ומותר.

אלע זענען זייער נארמאלע סימבאלס, מ’קען פארשטיין. די צורה פון א מלך איז א מנהיג, און א ציפור איז ער איז שולט אויף די וועלט, אדער די כדור האלט די וועלט. איך מיין אזוי אין מסכת עבודה זרה שטייט אזוי, וואס איז עבודה זרה? ער האלט די וועלט. עפעס. און סייף איז אן עבודה זרה וואס איז גיבור ואיש מלחמה, און עטרה איז דאך פשוט.

יא, די פשטות איז גוט, אבער טעקניקלי קען מען מאכן די אלע צורות לנוי אויך. סך הכל, ווען ער האט די זאכן, איז דא א חזקה. דאס איז די חזקה. ווען מ’ווייסט זיכער, דאס איז אלעס חזקות. דאס איז נאר אזוי וואס מ’נעמט אן. ואם לאו, איז דא א חזקה אז ס’איז לנוי און מותר.

אקעי. יעצט, מ’וואלט געקענט זאגן אז אלעס זאל זיין ספק איסור, יא? ספק איסור. אבער מ’זאגט א חזקה אז די זאכן, ווען ס’איז נישט די זאכן, איז עס לנוי.

צלמים הנמצאים – געפונענע צורות

לאמיר גיין ווייטער. “צלמים הנמצאים משליכים”. צלמים מיינט די זעלבע זאך, יא? צורה? יא, ער זאגט, ער רעדט וועגן דעם אז דער רמב”ם האט געווענליך געטוישט. אין די משנה שטייט אויף אלעס צלמים, געוויסע זאכן שטייט צורות, וואס דאס לכאורה מיינט אז דאס איז די זעלבע זאך.

“צלמים הנמצאים משליכים ומשוקעים בתוך הגרוטאות”, וואס מ’האט געטראפן צעבראכן אין די דזשאנק יארד, יא? “עראלי מתורם”, מ’האט עס געטראפן אין א הויפן. “ואין צריכין לבטלן”, פארוואס? ווייל מ’זאגט אז עבודה זרה האט נישט קיין טביעת עין אין גרוטאות.

קשיא: סתירה צווישן גרוטאות פון יחיד און סתם עבודה זרה

אבער פארוואס פריער ווען מ’האט געלערנט אז מ’קויפט גרוטאות פון א יחיד גוי, יא? אז ס’איז סתם, איז משליך געווענליך האט ער מבטל געווען. וואס איז משליך? משליך געווענליך האט ער מבטל געווען, אזוי מיינט ער.

הא, אבער המוצא עבודה זרה בדרך, הרי אלו אסורין, ואם היתה של מתכת, יוליך לים המלח. איז דאך דא א סתירה.

איז די תירוץ איז אזוי, אז ווען מ’רעדט פון א יחיד גוי, איז דא א חזקה אז ער האט עס מבטל געווען. אבער ווען מ’רעדט פון סתם א עבודה זרה וואס מ’טרעפט, איז נישטא קיין חזקה אז מ’האט עס מבטל געווען.

המוצא כלים עם צורות – כלים מיט צורות חמה, לבנה, דרקון

און דער רמב”ם זאגט ווייטער, המוצא כלים ועליהם צורת חמה ולבנה או דרקון, זורקן לים המלח. כגון כלי כסף וזהב, בגדי שני, או טבעות.

איז ווייטער די זעלבע שאלה, איז דאס פשט אז ס’איז א צורה לנוי, אדער ס’איז לעבודה? בגדי שני איז תולעת שני, יא, רויטע בגדים. עובדי עבודה זרה גייען מיט רויטע בגדים.

או שהיה חקוק על הנזם ועל הטבעת, איז געווען אויסגעקריצט די צורות, איז א ראיה שהן לעבודה. ווייל אויף די חשוב’ע כלים, איז עס נישט כסף וזהב, בגדי שני, איז עס לעבודה. חזקתן לעבודה, נישט חזקתן לנוי.

לפיכך שאר הצורות המצויות על כל הכלים, וואס זענען נישט צורות חמה ולבנה ודרקון, חזקתן לנוי ומותרות.

חידוש: אפילו א גוי קען מאכן צורות לנוי

זאגט דער רמב”ם ווייטער, “תערובת עבודה זרה”. ביז יעצט האבן מיר געלערנט, די לעצטע פאר הלכות זענען געווען שאלות אויב ס’איז לנוי אדער לעבודה. מ’זעט א חידוש, א וויכטיגע זאך, אז אפילו א גוי קען אמאל מאכן א צורה לנוי, זיכער איז עס מותר. אפילו א איד מעג עס נישט, אבער ס’ווערט נישט קיין עבודה זרה וועגן דעם. אויב ער מאכט אפילו א צורה פון עבודה זרה, אויב מ’ווייסט אז ס’איז דא אן אומדנא אז ער מאכט עס לנוי, איז עס מותר.

תערובת עבודה זרה

און יעצט גייען מיר לערנען א נייע פרט אין די הלכות עבודה זרה, וואס דאס איז תערובת עבודה זרה.

“עבודה זרה וכל תקרובת שלה, אוסרין בכל שהן. כיצד? עבודה זרה שנתערבה בצורות של הדיוט, אוסר את כולן. וכן אם נתערבה בגמלין, אוסר את כולן, לפי שכל אחת ואחת מהן ראויה להיות עבודה זרה בפני עצמה.” יואל חק לימות המלך.

ס’איז אן אינטערעסאנטע מין תערובת, אז ס’איז נאך פשט אז אפשר איז דא עבודה זרה. א געווענליכע תערובת מיינט אז ס’איז אריינגעמישט. אה, ס’איז אפשר. זייער גוט, מ’ווייסט נישט וועלכע, אבער דאס איז דאך דא ווארט. אז ס’איז נאך דער ווארט.

ווייל חתיכה בהרבה חתיכות, וכן נתערב כשר לעבודה זרה בכמה כוסות, או חתיכה מן הבשר שנכנס לבית סוף של עבודה זרה בכמה חתיכות, יואל חק לימות המלך, תערובת עבודה זרה אסרט הכל.

וכן עור לבוש, עור… עור לבוש, דער עור וואס האט געמאכט א לאך, א נאך מיט די לאך פון די האר, עורות לבובין, יא. ווייל שוייט סימן אז די דער שסערא בכם עורות, כי עובדי זרה בסדר. זיינע גוט. טייטש ווען ס’האט שום ערנישט די סימני. וואס הייסט? ווייל אזוויסט מ’ווייסט עס איז אנסערבא געווארן? ס’איז עס טער’, ר’ נישט מיט דערפילער שטיקל פון דרער אור, און אסעז אסאך א גרווארע. ר’ און יואל. לאט איף דערשים ומיכר עובדי זרה עכד מי משמשה עוד עקרובות שלא.

דמי עבודה זרה – געלט פון עבודה זרה

א מענטש האט עובד געווען אויף די עשר אז מען טאר נישט הנאה פון עבודי זרה. יא, קויפט. הרי הדם ונאסירה הנאה, ואוצרון מכל שם כעו עבודי זרה. די געלטערנציג פון עשרero fieldjz, און די זעלבע דם ווי עבודי זרה אסר טריבת מכל שוו, אויך די געלט אסר איז די טריבת מכל שוו, סטאטש, דער געלט האט שוואס געמשינט אלע געלט אז אלע זיינע געלט עשר יש נישט חורם כמוי.

סטאטש, דער אשענענער איז כל משה תלמי-בבן עבודי זרה, מקל monitored clic fucking, תכרוב ואתראי הרע כמואצ, איז אזוי ווי עבודה זרה אליין אז אלץ דערפון ווערט עשר.

אפר (עפר) פון עבודה זרה

איז דער נאמט בעתר, אבא דער זרע עשרה איז שוין נסרפא, אמת געווארן אויף א ברענט. אז עפרא איז ווי אעשר בנאה. דער עפר הייסט שוין נישט ווי תרובת ארעפעס. ס’איז שוין א נייע זאך.

אנוי, נטשולדיג. עפרא איז אויך אסר בנאה. פארוואס איז די עיפר אויך עשה מנהר? עס הייסט א קרובת… וואס דעמאלט דאס הייסט נאך אלץ עבודי זרה, אז ס’איז די עיפה פון עבודי זרה.

כל… א געווענליכע נשרף פון אפרו מיטער, מען זאגט אז די עיפה איז פון עבודי זרה. חוצמי, עס ווי אזוי ישער ביי פרעגדיש, אפשר אויך א חומרא פון עבודה זרה. אפשר אויך א חומרא פון עבודה זרה, ווייל ס’איז א חומרא פון עבודה זרה. פארט פון די חומרא. עבודה זרה איז שרעקליך, מ’דארף זיין זייער זייער זהיר.

חילוק צווישן גחלים און שלהבת

אכילה של עבודה זרה איז אויך אסור, ווייל ס’ברענט נאך, ס’איז נאך דא א ממשות, אבער א שלהבת, די פלאם אליין, פלאם איז נישט א דבר ממשי, ס’ברענט אויף די גחלים, ס’ברענט אויף די זאך פון עבודה זרה, אבער די פלאם אליין איז א נארמאלע זאך, מ’טאר עס נישט הנאה האבן, מ’האט נישט קיין ממש.

ספק עבודה זרה – ספק און ספק ספיקא

זייער גוט. ווייטער, זאגט דער רמב”ם, ספק עבודה זרה… אה, יעצט גייען מיר לערנען ספק. די ספרים האבן געלערנט תערובות. תערובות מיינט אז מ’נוצט ביידע, דאס איז דער חילוק. ספק הייסט אז דו נוצסט נאר איינע פון זיי.

זייער גוט. ספק עבודה זרה איז אסור, אבער ספק ספיקא איז יא מותר. גייען מיר שוין זען וואס ס’מיינט.

זאגט דער רמב”ם, כוס של עבודה זרה שנפל באוצר מלא כוסות, כולן אסורות, מפני שכל עבודה זרה מחמת שהיו עובדים בה כל כך הרבה אנשים, איז מאליע יעדע כוס, האסטו מורא אז אפשר איז דאס די עבודה זרה.

אבל פירש כוס אחת מתערובת, איינמאל ס’איז שוין אוועקגעגאנגען פון די ערשטע פלאץ וואס ס’האט זיך אויסגעמישט, ונפל לכוסות שניים, ס’איז אריינגעפאלן אין אן אנדערע פלאץ פון כוסות, הרי אלו מותרים, ווייל די צווייטע איז שוין א ספק ספיקא. דאס איז די ספק איז אין צוויי אנדערע… די ווארט איז די ספק איז אין די ערשטע פלאץ, און די ספק איז שוין אין די צווייטע פלאץ.

דיסקוסיע: וויאזוי ארבעט ספק ספיקא?

אינטערעסאנט וויאזוי דאס ווערט א ספק ספיקא פונקטליך. וואס איז די ספק? צו די כוס איז טאקע געווען די זאך וואס איז אסור? יא, אבער דאס איז נישט דיר פארשטייסט, ווייל נישט אלע זענען געווארן א איסור עצמו, יעדער איינס איז געווארן א איסור מספק.

רייט, אבער דאס איז דאך אזויווי סטאטיסטיקלי מאכסטו א שטעל. אמת, די ספק ארבעט נישט מיט סטאטיסטיק. אבער ווי איז געשען די ספק, און ווי איז די צווייטע פלאץ פון די ספק?

טבעת של עבודה זרה – תלי’ (תליה)

טבעת של עבודה זרה שנתערבה במאה טבעות, ונפלו שתים מהן לים הגדול, הותרו כולן. אה, דא איז דא א נייע חידוש, אז אויב פון די מאה טבעות זענען אריינגעפאלן שתים דווקא? אדער איז עס א דוגמא?

הותרו כולן, שאני אומר אותה הטבעת היתה בכלל השתים שנפלו, אז די טבעת איז געווען איינס פון די צוויי וואס איז אריינגעפאלן אין ים, ממילא איז עס יעצט מותר.

אבער וואס איז די ענין דווקא שתים? פארוואס דארף זיין איינס פון שתים? איך ווייס נישט. עד כדי כך, דאס איז א תלי’, רייט? דאס רופט מען תליות, מ’האט עס געלערנט אין הלכות תערובות. ס’איז נישט עקזעקטלי די זעלבע זאך ווי ביטול, ס’הייסט תלי’. מ’זאגט אז די…

פארוואס דארף עס זיין צוויי? איך ווייס נישט פארוואס ס’דארף זיין צוויי. ווען איך וואלט געוואוסט, וואלט איך דיר געזאגט. ווען איך וואלט געוואוסט, וואלט איך דיר געזאגט. איך האב נישט קיין אנונג. איך דארף אלעס וויסן?

אקעי, נישט אזוי קלאר. דא זאגט ער אז מ’דארף נאר איינס. און פארוואס זאגט דער רמב”ם צוויי? זאגט ער דאס איז א גמרא? סטאפ א מינוט. זיי האלטן י”ג איז אריינגעפאלן אין די יארקעמאל.

סאו, דאס איז תערובות. ספק, לאמיר עס נאר זאגן קלאר. ספק איז מותר. ספק ספק איז אסור. ספק ספק איז מותר.

נאכדעם איז דא א קולא אויב ס’איז אריינגעפאלן אין ים. זאגן זיי אונז אז דאס איז אריינגעפאלן אין ים. וואס איז אויב… די סיבה איז אזא, ס’קען זיין אז ס’איז א פאזיטיוויטי, אז אונז טראכטן אז זאכן געשעען צום סוף גוט. אבער די זרה באלאנגט דאך אין ים, סאו מ’דארף דאך עס מאבד זיין. יעצט איז עס אריינגעפאלן. למעשה איז, יש ענין של הקל ספק לטובה, סאו דאס איז א תלי’, יא. ס’איז א תלי’, יא. און דאס איז ארבע במים.

רוב ומיעוט ביי ספק ספיקא

וואס איז אויב, יא, ס’האט זיך צעמישט א טבעת של עבודה זרה אין הונדערט טבעות, יא? און ס’איז געגאנגען פערציג אויף איין פלאץ און זעכציג אויף די אנדערע פלאץ, יא? און די גאנצע פערציג איז אריינגעפאלן אין אנדערע. דאס הייסט, לכתחילה איז פערציג אין איין פלאץ און זעכציג אין איין פלאץ, איז וואס? ס’איז א רוב און א מיעוט.

האט ער געזאגט, אה, הלמאי, אויב ס’פאלט אריין אין הונדערט איז אלע הונדערט מותר, ווילסטו דא זאל זיין אלע הונדערט אסור? אבער דא איז די צווייטע לעוועל ווען ס’איז דא א ספק ספיקא, רייט? פון יענע פערציג וואס איז אריינגעפאלן, די אנדערע זענען אלע מותר. אני אומר, אויסער טביעת עין, איז רוב ווי אין די זעכציג.

און דא גייט מען יא נאך רוב, ביי די צווייטע לעוועל. נאכדעם איז דאך איינע פון ספק ספיקא, אבער די צווייטע קען מען זאגן ספק ספיקא.

אויך פארט ליהא קולא.

המשך: ביטול ברוב – ספק ספיקא

Speaker 1: ס’איז א רוב נמי. ביי דיך מיט פילע היתרים, וואס פאלט אריין אין הונדערט, איז אלע הונדערט מותר. וואלסטו געזאגט אז דא זענען אויך אלע הונדערט מותר?

אבער ביי די צווייטע level, ווען ס’איז א ספק ספיקא, אבער די צווייטע קען מען זאגן אז ס’איז אויך דא א פורתא ליכא, אבער די ש”ך זאגט נאך די ש”ך פון התבטל איסור לכתחילה מותר, ווייל על פי דין הולכים אחר הרוב, זאגט מען אז ס’איז אריינגעפאלן צווישן די רוב. ס’איז געגאנגען אין די גרעסערע רוב, ווי ס’איז נאך מער די גרעסערע רוב. ס’איז בכלל נישט קיין ספקות, אויב ס’איז דא א שאלה להלכה, דארף מען ברענגען א רב, ווייל ס’איז זייער קאמפליצירט. אבער דאס איז די כללים וואס דער רמב”ם האט געזאגט. יעצט קענסטו לערנען פון אשרה.

הלכה יד: אשרה – איסור הנאה מצילה

דער רמב”ם’ס לשון

אשרה, בין שהיתה נעבדת בין שהיתה עבודה זרה מונחת תחתיה – אסור לישב בצל קומתה, ומותר לישב בצל השריגים והעלים שלה. ואם יש לו דרך אחרת – אסור לו לעבור תחתיה, ואם אין שם דרך אחרת – עובר תחתיה כשהוא רץ.

ביאור הדין

Speaker 1: אשרה בין שעובדין אותה, ס’איז געווען אן אשרה איז געווען אן עבודה זרה. בין שעבודה זרה מונחת תחתיה, ס’איז געווען א משמש פאר עבודה זרה. אסור לישב בצלה, טאר מען נישט זיצן אונטער די קומתה פון די אשרה. אבל אם היה צלה סרוג על אחרים, אונטער די בלעטער מעג מען יא. אינטערעסאנט. ווייל די אשרה האט נאר תופס, די איסור אשרה איז נאר אזויפיל ווי די קומתה, די trunk.

Speaker 2: קומה מיינט ליטעראלי די מיטן פארט פון די בוים?

Speaker 1: מעג מען יא. פארוואס? די צל צילה, עפעס אזוי, ס’איז נישט בצל קומתה. די עיקר תכלית פון די אשרה איז געווען די הויכע בוים, אז מענטשן זאלן עס זען, אבער נישט אזוי ווייט די צווייגן.

Speaker 2: איך וואלט געמיינט אז די אשרה איז געמאכט צו מאכן א צל פאר די עבודה זרה. זעט אויס אז נישט.

Speaker 1: ניין, דארט איז געשטאנען אז ס’איז געווען צו איינלאדענען די עולם.

Speaker 2: יא, אזוי ביסטו גערעכט.

דיון: דרך אחרת – זיצן vs. אריבערגיין

Speaker 1: און נאך א זאך, ואם יש לו דרך אחרת, דאס הייסט, אז ווען מ’האט נישט קיין אנדערע ברירה, מעג מען זיצן. יא, אויב מ’האט אן אנדערע וועג, טאר מען אפילו נישט אריבערגיין.

Speaker 2: פארוואס זיצן מעג מען יא, און אריבערגיין טאר מען נישט? טאקע פאני.

Speaker 1: אפשר מיינט ער לאו תחתיה תחת קומתה. תחתיו מיינט לכאורה תחת הוא הקומתה, דער אלטער וואס איז פארשטעקט ארויס פון די זייט. אפשר לכאורה מעגן מיר אפילו אריבערגיין, אבער כל שכן אז מ’מעג זיצן, מעגן מיר זיכער אריבערגיין. אזוי לערנט ער טאקע אזוי, ער מיינט נישט לאו דווקא תחת צילה, נאר אז מ’מעג אפילו זיצן, די לאווער אונטער די שאטן פון די טראנק פון די בוים.

מאיזהו דרך ילך – דין רץ

Speaker 1: און מאיזהו דרך ילך? זאל ער תיכף יצא חוץ, זאל ער שנעל אדורך גיין אן הנאה פון די שאטן. געבן א לויף. דא איז אמאל דא זאכן וואס מ’גיבט א לויף אדורך, אונז ביז איידער.

Speaker 2: ניין, לכאורה די ווארט איז ווייל ער האט א געוויסע הנאה אז דער בוים מאכט א שאטן, אבער ווען ער לויפט אדורך האט ער נישט די הנאה.

Speaker 1: אקעי, האט ער זיך געטראפן די אנדערע זייט אויף די אדורך. דאס איז טאקע יא, אז ער איז אן עובד, איז ער אן עובד, אבער ער האט יעצט ווי ווייניגער. ער האט נישט קיין אנדערע וועג, אבער אויב ער האט אן אנדערע וועג זעסטו אז ער טאר נישט. פילע רעטס. רעטס איז נאר א היתר אויב ער האט נישט קיין ברירות, אבער לכתחילה איז עס אזא זאך וואס הייסט לא יאשב, אזא זאך. לא יאשב, ער טאר נישט דארט זיין.

הלכה טו: אפרוחים שקיננו באשרה

דער רמב”ם’ס לשון

אפרוחין שקיננו בה ואינן צריכין לאמן – מותרין. והביצים והאפרוחין שצריכין לאמן – אסורין, שהרי האשירה כמו בסיס להן. והקן עצמה שבראשה – מותר, מפני שהעוף מביא עציו ממקום אחר.

ביאור הדין

Speaker 1: ווייטער, אפרוחים שקיננו בה, פייגלעך וואס האבן געמאכט נעסטן אויף די אשרה, אויף די עבודה זרה בוים. איז אזוי, אויב די פייגלעך איינין צריכין לאמן, זיי זענען שוין גרויסע פייגלעך, יא, זיי דארפן שוין נישט שלאפן אין סוכה, ווייל זיי זענען שוין נישט תלוי אין די אשרה, ווייל זיי זענען שוין פייגלעך, זיי זענען שוין אינדעפענדענט.

Speaker 2: אה, ווייל זיי זענען עצמאים.

Speaker 1: אפרוחים שצריכין לאמן אסורין, שראה את האשרה כמעבדות להם. אבער דא קען עצמן. יא, רץ שבראשו מתים, נאי עוף מביא עצים ממקום אחר. דער עוף איז א קלוגער, ער צוברעכט נישט די הויז וואו ער וואוינט, ער וועט צוברעכן אן אנדערע ביימער און עס צוברענגען צו דער בוים וואו ער מאכט זיין נעסט.

הלכה טז: עצים מאשרה – תנור ופת

דער רמב”ם’ס לשון

נטל ממנה עצים – אסורין בהנאה. הסיק בהן את התנור – יוצן, ואחר כך יסיק בעצים של היתר ויאפה בו. אפה בו את הפת ולא ציננו – הפת אסורה בהנייה. נתערבה באחרות – יוליך דמי אותה הפת לים המלח, כדי שלא ייהנה בה, ושאר הכיכרות מותרין.

ביאור הדין

Speaker 1: ווייטער, נטל ממנה עצים, מ’האט גענומען האלץ פון די אשרה, איז אסור להסיקן בהנאה. הסיק בו את התנור, איז יותץ, מ’דארף אפקילן די תנור פאר מ’מעג ווייטער נוצן די תנור. אפה בו פת, נו, זאל ער עס… נישט הנאה האבן פון די… די חידוש איז אפילו די ווארימקייט, אפילו ווען ס’איז שוין נישט דא, מ’האט ארויסגענומען די האלץ, לאמיר זאגן, אויב די תנור איז נאך אלץ ווארעם, די ווארימקייט איז דאך ווארימקייט פון עבודה זרה, די עס האט זיך אנגעווארעמט ביי עבודה זרה. דארף עס קודם אינגאנצן אפקילן נאכדעם וואס ער האט זיך אנגעווארעמט. אויב ער האט יא געבאקן אין דעם ברויט און נישט אפגעקילט, איז ער פאסל איר בהנאה, ווייל דו האסט הנאה פון עבודה זרה, ווייל עס איז געווארן געבאקן דורך פעלצער פון עבודה זרה.

תערובת הפת

Speaker 1: דאס ארבעט באחרות, אויב דער ברויט האט זיך אויסגעמישט מיט אן אנדערע ברויט, יוליך דמיו עושה הפסל לים המלח כדי שלא יהנה בו.

Speaker 2: פארוואס דארף ער געבן מיט אים דאס אסור’ע תערובות?

Speaker 1: דאס איז שוין נישט עבודה זרה, דאס איז שוין צו ווייט די הנאה פון זייער ריזן. וויאזוי פונקטליך דער למדנות ארבעט דא ווייס איך נישט, אבער דאס איז שוואכע עצים בפס וכו’. דער פס איז שוין נאר אזויווי א מומן, און ווייל ער פארלירט דעם מומן, ער דארף נישט דעם פס אין ים המלח אריינווארפן, נאר וויפיל ס’ווערט דער פס, ער ווייסט נישט וועלכע ס’איז, דער רעשט איז מותר, ווייל ער האט נישט קיין הנאה פון די שוואכע עצים. אקעי.

הלכה יז: קתקוד מאשרה

דער רמב”ם’ס לשון

נטל ממנו כדכד וארג בו את הבגד – אסור בהנייה. נתערב בבגדים אחרים – יוליך דמי אותו הבגד לים המלח, ושאר הבגדים מותרין.

ביאור הדין

Speaker 1: נאך א הלכה, נטל ממנו קתקוד, ער האט גענומען פון א שפענדל, ואורג בו את הבגד, און ער האט עס גענוצט צו נייען מיט דעם, אסור בהנאה. דאס איז דער בגד איז אסור בהנאה, ווייל דער בגד איז געבאכט אזויווי די ברויט, גענייט געווארן. א מער גרעסערע חידוש, שוואך קתקוד בבגד בעגל וואס ערבא בגדם החרם איז יוליך דמי חרשה בגד די ים המלח וואס ערבא בגד מלך, די זעלבע דאכה פון פריער. אקעי.

הלכה יח: זה וזה גורם – ירקות תחת אשרה

דער רמב”ם’ס לשון

ומותר ליטע תחתיה ירקות, בין בימות החמה, שהן צריכין לצל, בין בימות הגשמים, מפני שצל האשירה שהוא אסור, עם הקרקע שאינה נאסרת, גורמין לירקות אלו לצמוח, וכל שדבר אסור ודבר מותר גורמין לו הרי זה מותר בכל מקום.

ביאור הדין

Speaker 1: זאגט ער ווייטער, מותר לזרוע תחתיה ירקות, אונטער אן אשרה מעג מען איינפלאנצן ירקות. זעט אויס אז ירקות דארף מען אפשאצן בימות החמה שצריך לצל, בימות הגשמים, אז די צל פון די אשרה איז איר איסור.

Speaker 2: אה, במאי?

Speaker 1: אפילו ווען מ’דארף יא צל, די ירקות דארפן דאך האבן סיי קרקע און סיי צל און סיי נאך אפאר זאכן, וואסער. על כל פנים איז עס א זה וזה גורם. די אלע זאכן צוזאמען גורמען די ירקות. די צל פון די אשרה העלפט טאקע, אבער זי העלפט צוזאמען מיט זאכן וואס זענען מותר. כל דבר שאסור ודבר מותר גורמין, לא הרי זה מותר בכל מקום.

הלכה יט: זבל עבודה זרה וכרשיני עבודה זרה

דער רמב”ם’ס לשון

לפיכך שדה שזיבלה בזבל עבודה זרה, מותר לזרוע אותה, ופרה שפיטמה בכרשיני עבודה זרה – תיאכל. וכן כל כיוצא בזה.

ביאור הדין

Speaker 1: לפיכך, שדה שזיבלה בזבל עבודה זרה, מותר לזרוע אותה, ווייל ס’איז אויך א זה וזה גורם. ופרה שפיטמה בכרשיני עבודה זרה, ווייל אוכל זה וזה גורם, ס’איז נישט נאר א זאך פון… ס’איז נישט נאר א זאך פון…

דיון: בשר זה וזה גורם

Speaker 2: בשר זה וזה גורם העלפט נישט, ס’מאכט נישט קיין טריפה, ס’קען זיין אז ס’איז נאר אן אנדערע סארט זאך.

Speaker 1: מ’דארף פארשטיין, די קרקע מיט די צל, ס’איז אן אנדערע זאך ווי די צל גופא.

Speaker 2: יא, ס’איז אן אנדערע זאך, איך ווייס נישט.

הלכה כ: תקרובת עבודה זרה – הכנה והקרבה

דער רמב”ם’ס לשון

בשר או יין או פירות שהכינום להקריבן לעבודה זרה – לא נאסרו בהנאה, אף על פי שהכניסו אותם לבית עבודה זרה, עד שיקריבום לפניה. הקריבום לפני עבודה זרה – נעשו תקרובת, ואף על פי שחזרו והוציאום – הרי אלו אסורין לעולם. וכל הנמצא בבית עבודה זרה, אפילו מים ומלח, אסור בהנאה מן התורה, והאוכל ממנו כל שהוא לוקה.

ביאור הדין – הכנה לא מספקת

Speaker 1: בשר או יין או פירות שהכינום להקריבן לעבודה זרה, רעדט מען שוין פון תקרובת. מ’האט בשר, יין, פירות, מ’האט עס אנגעגרייט להקריבן לעבודה זרה, אסור ליהנות בהם הנאה. אפילו הכניסו אותם לבית עבודה זרה, עד שיקריבום לפניהם. מיט’ן עס ברענגען צו די בית עבודה זרה איז נאכנישט גענוג, די הכנה איז נאכנישט גענוג, נאר נאכדעם וואס ס’איז געווארן אן עקשועל תקרובת.

דא איז די זעלבע הלכה, איינמאל מ’איז מקריב לעבודה זרה. הכנה ארבעט נאר אויף קדשים, אויף עבודה זרה דארף מען טאקע טון די עבירה, הכנות איז גארנישט ווערט.

מ’קען פארשטיין, ווייל ס’איז אזוי ווי מחשבה, הכנה איז א סארט מחשבה אזא. אונז זענען נישט עבודה זרה גענוג סיריעסלי אז מ’זאל זיך רעכנען מיט יענעם וואס האט מקדש געווען, מייחד געווען.

לאחר הקרבה – אסור לעולם

Speaker 1: הקריבום לפני עבודה זרה, דעמאלט נעשית תקרובת. דעמאלט העלפט נישט אפילו הוציאום, מ’האט עס ארויסגענומען פון די עבודה זרה, ווערט עס נישט מיט דעם מותר, אלא אסור לעולם, איינמאל מ’האט עס מקריב געווען.

כל הנמצא בבית עבודה זרה

Speaker 1: דער רמב”ם גייט ווייטער: וכל הנמצא בבית עבודה זרה, אפילו מים ומלח, אסור בהנאה מן התורה. ס’הייסט, אפילו דו ווייסט נישט אז מ’האט עס מקריב געווען, אדער ווייל ס’איז א חזקה אז מ’האט עס מקריב געווען? וואס הייסט שוין ווען מ’ווייסט נישט, ס’איז א ספק דאורייתא אזא?

ער זאגט: כל שלפנים מן הקנקלין אסור. ער ברענגט דא די לשון הגמרא, אסור. זעט אויס אז אלעס וואס ער ברענגט דא רעדט ער פון תקרובת. א שטיקל עבודה זרה.

Speaker 2: דו זאגסט אז אנגעגרייט… אפילו הכניסו אותם לבית עבודה זרה…

Speaker 1: פארקערט, כל הנמצא איז מער רחב.

דיון: פירוש “בית עבודה זרה” ו”לפנים”

Speaker 2: אפשר, די אנפאנג פון די הלכה, אפילו הכניסו אותם לבית עבודה זרה, אפשר איז דאס נישט… איך ווייס נישט, וואס הייסט? אפשר איז דאס אן אנדערע פלאץ הכניסו, מער אינעווייניג?

Speaker 1: זעט מיר אויס מער ווי די ווארט איז די סוף, אפשר האט מען נישט געמאכט קיין… אין די גמרא איז דא א חילוק ווי לפנים, לפנים מן הקנקלין, לפנים, אזוי ברענגט ער א גמרא, אבער דער רמב”ם איז נישט געהעריג. ער וויל טענה’ן אז דער רמב”ם מיינט די חילוק, עד שיקריבום לפניהם, אדער נמצא בבית עבודה זרה מיינט ווי ס’איז א פלאץ וואס הייסט לפניהם. טראכט אריין, בית עבודה זרה קען זיין א גרויסע שטח, ערגעץ דארט איז דא אזוי ווי די קודש קדשים פון עבודה זרה, דארט וואו מ’לייגט די קרבנות, דארט איז שוין א מקום הקרבה. די האלוועי און די פוליש, דאס איז א בית עבודה זרה.

Speaker 2: מיינט ער צו זאגן אז ס’איז נישט אסור.

Speaker 1: אזוי ווי מיר זאגן לערנט הרב ראבינאוויטש אפשר אן אנדערע פשט, וואס ס’איז היינט ווי א ריזענעבל פשט. אקעי.

הלכה כא: המוציא דברים בראש עבודה זרה

דער רמב”ם’ס לשון

המוצא כסות וכלים ומעות בראש עבודה זרה – אם מצאן דרך ביזיון הרי אלו מותרין, ואם מצאן דרך כבוד הרי אלו אסורין. כיצד, מצא כיס מעות תלוי בצוארו, כסות מקופלת ומונחת על ראשו, כלי כפוי על ראשו – הרי זה מותר, מפני שהוא דרך ביזיון. וכן כל כיוצא בזה. מצא בראשו דבר שכיוצא בו קרב לגבי המזבח – הרי זה אסור.

ביאור הדין – דרך בזיון vs. דרך כבוד

Speaker 1: האבן מיר געלערנט צו ווייסט, יא, המוציא סוס וכלים ומעות בראש עבודה זרה. איז אזוי, אם הוציאן דרך בזיון, הרי אלו מותרין, ווייל מ’האט סתם ארויפגעווארפן אויף דעם.

Speaker 2: אהא.

Speaker 1: און אם הוציאן דרך כבוד, קען מען טראכטן הרי אלו אסורין, ווייל ער שיעבד איז געווען אזא סארט אקרובי. ס’איז נישט וואס נוצן די עבודה זרה סתם פאר א האק.

Speaker 2: יא.

Speaker 1: א גוטן פלאץ הענגען זיין, זיין, זיין כלים.

Speaker 2: יא.

Speaker 1: כיצד?

Speaker 2: אהא, גוט א דוגמא.

Speaker 1: כיצד? מצא כיס מלא מעות תלוי בצוארה, או לקח סודר מקופל מונח על ראשה, או לקח כוס על ראשה, הרי זה מותר, מנהיג בה דרך בזיון. ס’איז א דרך בזיון צו ניצן די עבודה זרה אויף צו… זיין גוט. ס’איז אבער, וחכמים אומרים, כל מה שמוציא, כל מה שמוציא. אבער מצא בראשה דבר שדרכו להיות על הראש לגמז בה, הרי זה אסור, ווייל דאס זאגט מען נישט סתם אז ער ניצט מיט א האק.

Speaker 2: אקעי, ער איז מקריב.

Speaker 1: א גאנצע וואלט זיין קאפ, ער וועט אויס אזא אופן וואס מ’לייגט אויפן קאפ.

הלכה כב: חילוק בין בפנים לבחוץ

דער רמב”ם’ס לשון

במה דברים אמורים, בזמן שמצאן חוץ למקום עבודתו, אבל אם מצאן בפנים, בין דרך כבוד בין דרך ביזיון, בין דבר הראוי למזבח בין דבר שאינו ראוי, כל הנמצא בפנים אסור, אפילו מים ומלח. ופעור ומרקוליס, כל הנמצא עמהן, בין בפנים בין בחוץ, אסור בהנייה. וכן אבני מרקוליס, כל אבן הנראית שהיא עמו – אסורה בהנייה.

ביאור הדין

Speaker 1: זאגט דער רמב”ם אין די הלכות עבודה זרה, כל מה שמוצא חוץ למקום עבודתה, אה. ס’איז נישט אין די שריין פון די עבודה זרה, אין די היכל. נאר איינמאל ס’איז ארויס, און דעמאלטס קען זיין א מענטש זאל טון אויף א דרך לעג, דרך בזיון. אבל המוצאם בפנים, מ’האט דאך געזאגט אז מ’מיינט לעג.

Speaker 2: עה, כאפט נישט, ס’איז א איד, ער קען דאך אויך טון אמאל אזא זאך פאר דורשי.

Speaker 1: אבל המוצאם בפנים, בין דרך כבוד בין דרך בזיון, בין דבר הראוי למזבח בין דבר שאינו ראוי, כל הנמצא בפנים אסור, אפילו מצא מרקוליס, ווייל ס’ליגט אין א וואוינונג פון עבודה זרה, זאגט מען אין זאך אזא זאך. פשט איז נישט נאר חזקה, דאס איז דער דין. במקום המזבח, דאס הייסט גלייך ווי ער האט שוין געלייגט פאר די מזבח. איז דאך ווערטער עבודה זרה. אזוי וואלט איך געטראכט.

אקעי, פאור מרקוליס, בין מוציא בין מכניס אסור בהנאה. ווייל ביי אים איז נישטא די זאך פון דרך בזיון. אלעס איז עבודה. ער האט ליב בזיון. ער איז א פאני מענטש, דער מרקוליס. אקעי. וכן אבני מרקוליס, כל אבן הנראית שהיא משמשת עבודת מרקוליס אסורה בהנאה. יעדער שטיין וואס ס’זעט אויס אז ס’באלאנגט פאר דעם, ווי מ’האט שוין געלייגט פאר דעם, הייס איך נישט, אקעי. אקעי, עד כאן איז הנאה פון תקרובת עבודה זרה.

הלכה כג: מרחץ או גינה של עבודה זרה

דער רמב”ם’ס לשון

עבודה זרה שהיה לה מרחץ או גינה – נהנין בהן שלא בטובה, ואין נהנין בהן בטובה. היה לה ולאחרים, נהנין בהן ואפילו בטובת הכומרין, ובלבד שלא יתן שכר.

ביאור הדין

Speaker 1: יעצט קען מען לערנען א נייע הלכה פון זאכן וואס באלאנגען פאר די עובדי עבודה זרה. דאס הייסט די church, די whatever, לאמיר זאגן די church איז עבודה זרה. אפילו אין א פלאץ וואס איז נישט עבודה זרה, איז אויך דא וואס צו רעדן וועגן הנאה האבן. איז דא אזא הלכה, עבודה זרה של עובד כוכבים, א מרחץ, א שוויץ, א מרחץ או גינה, נהנין בהן שלא בטובה. מעג מען הנאה האבן.

הלכה כ”ג: מרחץ וגינה של עבודה זרה — נהנין שלא בטובה

Speaker 1: איך ווייס נישט. אקעי.

אקעי, עד כאן איז הנאה פון תקרובת עבודה זרה, רייט? יעצט גייען מיר לערנען א נייע הלכה פון זאכן וואס זענען נישט, ס’באלאנגט פאר די עבודה זרה. דאס הייסט דער טשורטש, דער וואטעווער, לאמיר זאגן א טשורטש, די עבודה זרה, די ענין, איז דאך אסור בכלל צו מען מעג הנאה האבן.

איז דא אזא הלכה: עבודה זרה של עכו”ם, מרחץ, א שוויץ, א מרחץ עינוי, נהנין בו שלא בטובה. א גוטן. מעג מען הנאה האבן אויב ס’איז נישט קיין טובה פאר די עבודה זרה.

יא, מ’צאלט זיי נישט, אדער אז מ’איז נישט מודה טובה, מ’באדאנקט נישט די עבודה זרה. רייט, אזוי ווי אין פלעצער. ואם נהנין בו בטובה, אויב דארף מען זיי באדאנקען אויף דעם, דעמאלטס נישט. דעמאלטס נישט. אקעי.

דער מחלוקת רבי שמעון ורבי יהודה בן גיירא

הואיל והחרים. דאס איז נאכאמאל פון די וויכוח צווישן רבי שמעון מיט רבי יהודה בן גיירא, וואס ער האט געזאגט “כל מה שעשו לא עשו אלא לכבוד עצמן”. איז דאס געווען די ווארט. ער האט געזאגט אז מ’טאר נישט הנאה האבן פון די מרחצאות וואס זיי האבן געבויט, ווייל זיי מאכן עס לכבוד עצמן, זיי ווילן אז מ’זאל זיי זאגן א טובה.

הבנת הענין: הנאה פון מרחץ של עבודה זרה

אקעי. יא, אבער לאמיר פארשטיין קלאר. ביז יעצט האבן מיר געלערנט פון הנאה האבן פון עבודה זרה, פון תקרובת. יעצט איז א נייע זאך, אן עבודה זרה האט א מרחץ, און דו ביסט מהנה פאר די עבודה זרה. רייט?

די שאלה פון טובה איז, אז דו זעסט אויס אז דו האסט הנאה, דו הייסט נישט אז דו האסט הנאה פון עבודה זרה. ס’איז א מרחץ וואס איז געבויט פאר עבודה זרה. די שאלה איז אפשר נישט, אז די עבודה זרה האט הנאה אז די עולם ניצט עס.

זיי געבן כאילו תקרובת עבודה זרה. אפשר נעמען די רבנים אדער איך ווייס נישט וואס. אבער ס’איז נישט דא אן ענין אז מ’זאל נישט געבן די הנאה פאר די עבודה זרה. ס’איז אינטערעסאנט, ווייל די עבודה זרה איז נישט קיין לעבעדיגע זאך. דו רעדסט פון די הנאה איז פאר די משמשי עבודה זרה. ס’איז א סימבאלישע זאך. אמת.

הלכה: מרחץ שהוא חלק כשותפות

הואיל והחרים, אויב די מרחץ איז געבויט פאר… וואס מיינט “בטובת כומרים”? וואס מיינט ער? אני גלייב אז אין די נעקסטע שטיקל שטייט עס, אזוי פארשטיי איך. אהא. הואיל והחרים, דאס הייסט ס’באלאנגט א ביסל פאר די מוסד פון עבודה זרה און א ביסל כשותפות, נהנין בהם אפילו בטובת הכומרים, ובלבד שלא יתן שכר. אבער געלט טאר מען נישט געבן, ווייל ווען דו געבסט געלט שטיצט מען אביסל געלט פאר די עבודה זרה.

און שטיצן די עבודה זרה איז נישט קיין ענין.

דיסקוסיע: צי מעג מען מאכן ביזנעס מיט עובדי עבודה זרה?

Speaker 2: זאג איך דיר ווייטער, מרחץ איז עבודה זרה… די וועלן האבן פארשטאנען… א גמרא זאגט, מ’צאלט נישט פאר די עבודה זרה, מ’צאלט פאר די מרחץ. סאו די פשט איז לויט ווי דו פרעגסט, אז ס’מיינט אז אויב אן עובד עבודה זרה האט אן אנדערע ביזנעס, ער פארקויפט הייזער, טאר מען אויך נישט קויפן פון אים א הויז?

Speaker 1: לכאורה, איך מיין אז נישט. איך מיין אז מרחץ איז סאמהאו געווארן אזויווי א נתפעל פאר עבודה זרה. אז סתם אז דו מאכסט ביזנעס מיט אן עובד עבודה זרה, אדער אפילו מיט די עבודה זרה אליין, שטעלט זיך אזוי. ס’איז דא וואס זאגן אז נישט, אבער איך זע נישט אין די הלכה זאל דאס שטיין.

Speaker 2: סאו דו פרעגסט מיר א חקירה?

Speaker 1: ס’קען זיין אז די מרחץ איז געווען א מין סערוויס, די עבודה זרה שטעלט צו א סערוויס. אזויווי די מקוה פון די שול. דו גייסט אין די מקוה פון יענע שול. איך קען מענטשן וואס גייען נישט צו די מקוה פון א געוויסע שול, ווייל ס’איז אה, ס’איז נאך א מקוה, ס’איז נאך א ביזנעס. אה, ער גייט נישט צו יענע מקוה. ס’איז א זאך, די זעלבע זאך צו מאכן ביזנעס, אז די שול פארקויפט די מקוה שמש פארקויפט וויין, איך ווייס שוין וואס. ס’רעדט זיך פון דאס. זייער גוט.

הלכה כ”ד: מרחץ שיש בו עבודה זרה

די נעקסטע הלכה, מרחץ שיש בו עבודה זרה. א מרחץ וואס אין די מרחץ איז דא אן עבודה זרה, איז דאס מותר לכאורה, מען מעג זיך גיין וואשן דארטן, לפי שאינה עשויה שם לנוי ולא לעבודה, ווייל ס’קען נישט זיין אז אין א מרחץ זאל ליגן א געטשקע, וואס ס’הייסט א געטשקע, א נערה ערומה. במקום שנהגו לבוש, ולא במקום שרוחצין ערומים, ורואין אותה ומטילים בפניה מים. האסט א סימן אז ס’איז נישט קיין עבודה זרה’לע. ס’איז נישט קיין… ער מיינט אז ס’איז דא רש”י גלייך ווייטער, אבל אם היתה דרך עבודתה בכך, אזויווי דער בעל פעור, וואס איז ליקנות בעל פעור, ווייל דאס איז יא אזא וועג פון עבודה זרה. ער זאגט אן ערוה, אז דו זעסט א גרויסע סטאטוע אין א מרחץ, דאס איז נישט קיין עבודה זרה.

די משנה פון רבן גמליאל אין מרחץ של אפרודיטי

זייער גוט. דאס איז די פשט, דאס איז די משנה אין עבודה זרה, ס’איז געווען א גוי האט געפרעגט רבן גמליאל אז ער וואשט זיך אין א מרחץ של אפרודיטי. דרך אגב, דא זעסטו אז די משנה זאגט נעמען פון עבודה זרה, וואס איז געווען די רעדע איבער רבן יוחנן בן זכאי האט געזאגט אז מען מעג נאר… יא. אין וועלכע פאל? די משנה זאגט… וואס שטייט אין די תורה. נו, פארוואס זאגט די משנה? סאו מיר האלטן, וואס איז די ענד? און איך לערן דאך תורה. ס’מוז זיין א פארמינערט צו וועגן.

אבער דו זעסט פשט אין משנה, ער זאגט אז אפרודיטי איז נישט א נאמען פון אן עבודה זרה, נאר א נאמען פון א כוכב. ניין, כוכב נוגה מיינט ווינוס. אפרודיטי איז דזשאסט די נעמען פון ווינוס. גוט, אבער… אבער… סאו ס’איז נישט קיין שם מיוחד. ניין, ס’איז נישט די שם פון א כוכב.

ניין, ניין, ניין, ניין. דאס איז א צורה פון די כוכב נוגה. כוכב נוגה האט נישט פשט אז עס האט א פיקטשער פון א כוכב, עס איז א פיקטשער פון א פרוי, ווינוס אדער אפראדיטי. אונז רופן, ביי די וועי, וואס אונז רופן ווינוס, ווינוס איז דזשאסט די רוימען נאמען פאר אפראדיטי. אפראדיטי איז א יוונישע, ס’איז א נאמען פון אן עבודה זרה וואס אפישעלי איז קאנעקטעד מיט די כוכב, אדער די מלאך פון די כוכב, וואטעווער, וואטעווער זיי ביליוון. סאו, עס ווייסט נישט וואס איז פשט.

תירוצי רבן גמליאל

אין עני קעיס, האט ער, רבן גמליאל, געזאגט צוויי זאכן. קודם כל, איך בין נישט געקומען צו איר, זי איז געקומען צו מיר. נישט פשט אז די מרחץ איז א נוי לעבודה זרה, די עבודה זרה איז א נוי למרחץ. א צווייטע זאך, זאגט ער, איז דאס אן עבודה זרה אז מ’גייט ארום ערום וילד? משמע פון אים, זעט אויס אז דאס איז נישט קיין עבודה זרה.

קוצר, ר’ אליעזר האט דאך געזאגט, דאס איז א קאלטשורעל זאך, ס’האט נישט קיין געטשקע. דאס איז בעיסיקלי די פוינט. דו זעסט אז מ’לייגט צו די כיסא. יא.

הלכה כ”ה: סכין של עבודה זרה ששחט בה

אקעי. שוין, די לעצטע הלכה פון די סימן. סכין של עבודה זרה ששחט בה, וואס טוט זיך אז איינער שחט’ט א בהמה מיט א סכין פון עבודה זרה? איז צו טראכטן אז די גאנצע בהמה ווערט אסור, אזויווי שוואכע עצים, אזויווי מ’האט געבראכט א פסל? זאגט ער, ניין, ארייזאגן מיט’ן נישט מקלקל. א בהמה איז דאך מער ווערט ווען זי איז לעבעדיג ווי ווען זי איז טויט. ניין, אבער די שחיטה איז א תיקון, איך מיין שחיטה איז א מלאכה. ניין, גוט. אבער על כל זה, ס’איז בכלל, איך מיין, די שחיטה פון פלייש איז, מ’דארף שחט’ן, אבער דו ווייסט אז א געווענליכע בהמה איז מער ווערט ווען זי איז לעבעדיג, הייסט אז מ’איז מקלקל, ממילא די סכין האט נישט אויפגעטון.

אבער אויב איז יא א בהמה שהיא קנויה, איז טאקע א רייזע אסור, ווייל ער האט נישט מקלקל. אבער אויב איז דאס סתם א סכין, איז א גאנצע זאך, מ’האט געלערנט אין הלכות יום טוב, איך מיין אז מ’האט געלערנט אז אמאל איז דאס, מ’שוינט אפ די בהמה. מ’שוינט אפ די… זי גייט שטארבן באלד די בהמה. יעצט די געלט, יא.

סיכום: פראקטישע נפקא מינות

אקעי, אז דאס איז די הלכות פון הנאה פון עבודה זרה. רוב דערפון איז גאנץ פשוט, נאר אפאר הלכות פון טריפות. דאס זענען קאמפליצירטע הלכות, אבער מער ווייניגער איז דאס פשוט’ע הלכות.

איינער האט געפרעגט לעצטענס א שאלה וועגן איינער איז געגאנגען אין א טשורטש, ער האט געוואלט קויפן פון זיי עדווערטייזמענט, צו מ’מעג, איז דאס א שאלה פון די הלכות פון עבודה זרה, שו”ע מרחץ וגינה. אדער אמאל איז דא א טוריסט פלאץ וואס באלאנגט פאר א טשורטש, א מענטש וויל וויסן צו מ’מעג, דארף ער צאלן, אדער אויב ס’איז פאר פרי אפשר מעג מען. ס’איז דא אסאך פרטים.

על כל פנים, לכאורה האט דאס צוטון מיט די הלכות וואס זיי האבן געלערנט. געוואלדיג.