Bamidbar Chapter 19

Bamidbar Chapter 19: The Parah Adumah and Purification from Corpse Impurity

Introduction: Context and Timing

Today we’re reading Bamidbar chapter 19, interestingly being recorded on Erev Shabbos Parah where we read this chapter precisely. But now we’re reading it in the context of Sefer Bamidbar so we have to talk a minute about the context.

The Placement of Chapter 19 Within Sefer Bamidbar

The Preceding Series of Mitzvos

As we’ve discussed, this Sefer Bamidbar has these groups of mitzvos, right? We just came from a group of mitzvos which we explained very well yesterday, how it really is connected with the answer to the question, the establishment of the hierarchy of the kohanim and the leviyim and everyone else in a way in which we can understand by giving this story and explaining how this is really all in response to certain challenges, to certain questions.

But now, this is the last mitzvah in this series. There’s one more mitzvah that seems to not connect to that, although there is one way in which it’s connected as the Ramban notes here, but it seems not to be connected with that. It’s not about like matnas kehunah, it’s not establishing the hierarchy, the levels of access to the Mishkan and things like that—that’s not what it’s doing.

The Ramban’s Connection: The Role of the Kohen

One thing in which it might be connected—I don’t know if this is entirely peshat, but what the Ramban says—it’s connected in one way, which is that the kohen is mentioned here a lot. And also I think the Midrash counted it, it says nine times hakohen, so there seems to be a point in which the kohen is in charge of this, and this may be interesting, maybe it’s important, maybe it’s part of the whole thing.

If we connect it with this context, we’ll say something like: the Mishkan, the Mikdash is protected from impure people or not purified people, not holy people accessing it. One of the main ways in which it’s protected by that is—right, in general, even when he is pure, a Yisroel or someone who is not authorized, not a kohen cannot go, but even a kohen or even in the ways in which a Yisroel could go, when he is impure, when he is tamei lanefesh, especially, he cannot go as we’ve learned in Parshas Behaalosecha, and as we just learned, the one in charge of that is really the kohen. The kohen is the one in charge of mishmeres hamishkan, right? They have to watch that nobody who doesn’t belong should be able to go into the Mishkan, and that’s the job of the kohen.

And here we give the kohen also the other side of the job. So that’s maybe the nice thing, like we’ve been saying: the kohen is not only the one in charge of the harsh hierarchical structure, he’s also in charge of making sure that—taking the responsibility for who will come and taking responsibility for the people that will not come and giving them blessings. So maybe in this sense, the kohen is the one who is creating this taharah, this mechatas, which will purify the one who is tamei lanefesh, the one who was impurified, became not pure by touching a dead body. That’s the kohen in charge.

A New Type of Purification

And this is interesting, because there’s different ways of becoming pure. We learned in Parshas Tazria, there’s kibbos begadim [washing of garments], or going to the mikveh, which are washing with water, as the Torah calls it, and those are things that it’s not the kohen’s responsibility. It’s just, you know, whoever wants to become purified, he has to go to the mikveh, he has to get purified in whichever way he gets purified.

Here there’s a new kind of purification, which the kohen—it’s the kohen’s job to do it. Of course, it’s not entirely the only one that’s like this, because this connects really to a series of purifications that work through korbanos, through a kind of korban.

The Structure: Two Parts

So I think that that’s the simple meaning of this whole story, so we see that there’s two parts in it really. The first part is the hakravah, the kind of korban—it’s not entirely a korban, it works more like a chatas, chatas hanisrefes. In any case, a kind of shechitah, a kind of korban, which then, what is left from that korban, the ash from that korban, becomes the purification. But it’s for sure true still that the shechitah is a korban, and the whole process of sort of creating this efer parah [ash of the cow], it’s a kind of chatas, let’s just call the chatas over here, it’s a kind of chatas, which is similar to the chatas, all the chataos hanisrefes, which over there we sprinkle their blood in the mizbe’ach and so on.

But they all have a similar logic where there’s a korban that causes also a purification. Generally korbanos are not for purification, they’re for something called kapparah, atonement, or for a simchah, like a zevach, things like that. But there are certain korbanos, like the korbanos of miluim, which are also—were done in this book, again in Parshas, well no, mostly in Parshas Sefer Vayikra—but the korbanos of miluim, which are also, their job, or part of their job is to purify. So in a similar way, this is a korban whose job is to purify.

Of course also a nazir has a korban like this, or a yoledes, that are what’s called mechusarei kapparah. Some tumos need also a korban to purify them, just bringing a korban. But here it’s not just bringing a korban, it’s that the korban itself becomes somehow the—we call the detergent, the thing that purifies you. So that’s this parsha.

Why This Mitzvah Appears Here Rather Than in Vayikra

And that’s one way of connecting it to where we’re coming from. Ramban says this, he says that it belongs here because it’s all, to tell us that it’s all a kohen that does it. But in a broader sense this is just really an appendix to the parshas of tumah v’taharah, which are really in Sefer Vayikra.

Even the halachos of this tumah—this is an interesting thing—in Tazria and Metzora we had, like I mentioned, the tzarua, zav and tamei lanefesh are a set that are mentioned in Parshas Naso when we send them out of the camp. And now, sorry, in Behaalosecha when we send them out of the camp we have this three sets. So tzarua, zav, those are things that their way of purification is mentioned explicitly in Parshas Tazria and in Parshas Metzora. But tamei lanefesh, what we call tamei lanefesh, is not mentioned. It’s mentioned that it is impure, we mentioned also that a kohen in Parshas Emor we discussed that a kohen is not allowed to ever touch it, we mentioned it about a nazir in the same way in Parshas Naso, that a nazir doesn’t become impure or nefesh, but we did not mention how to purify it. And this is the only place where the purification of that is mentioned.

So it’s sort of the wrong place, possibly because it’s a longer, complicated process, although the metzora is also a complicated process. It’s there, it’s not clear why it’s here.

Thematic Reasons for Placement in Bamidbar

So maybe the reason that I gave is a reason, or could have to do also with the idea of the expansion that we discussed, that this is the expansion. And in some sense tamei lanefesh is like the furthest, right? Remember, being entirely dead is being not part of the community, unless you’re dead in a way in which you stay part of the community. But in any case, in some sense, and this parah adumah is also something done michutz lamachaneh [outside the camp]—the shechitah, the sreifah, all that is done michutz lamachaneh.

So this might have to do in another way, and it has to do with the general theme of Sefer Bamidbar, which is expanding, expand all the way to the edge of the machaneh. We can also see in some sense, like the story of Korach, or the stories of the challenges to the machaneh, right, the challenge—Shelach, Korach—these are all challenges to the machaneh, to the structure of the machaneh. And therefore in sort of being metaphol, sort of working with what’s outside, and now it goes all the way outside, michutz lamachaneh, and can even purify that. So that’s another way of saying it.

Reading the Pesukim: The Ma’aseh Parah

So anyways, let’s read. So as we said, there’s two parts. The first part is the creation, the ma’aseh parah, and then the second part is the hilchos tumas meis, or the hilchos taharan tumas meis.

Pasuk 1-2: The Introduction and Requirements

So first we have Hashem speaking to Moshe and Aharon, and this is, it’s headers, this is the law—I think chukah doesn’t mean, the law means something like the ritual, the order that is always a set order, it’s called the chukah, or the seder, the order of the—and Torah is a teaching, like Torah is Kohanim, with many parts with the header Torah. So that’s I think chukas haTorah [the ritual law of the Torah]. I’ve written about this at length, to explain chukas haTorah. Chukas Torah says one more time also in Sefer Bamidbar, and this is what Hashem commanded.

Speak to the Bnei Yisrael, they’ll do this, they’ll give you, they should bring you a parah adumah [red cow], a red cow. So that’s the—of course that’s—the parshah is named after the redness, parah adumah. It’s very important that it should be red, probably to symbolize blood or something like that.

It should be whole, tmimah [unblemished], right? Now tmimum, that’s every korban is like that, and it explains tmimah asher ein bah mum [unblemished, which has no defect in it]. There’s the Chachamim understand tmimah to be something to do with the redness—it should be fully red. But I think literally it’s just the same thing as ein bah mum [no defect in it].

And asher lo alah aleha ol [upon which no yoke has been placed], also we have something similar by the eglah arufah. So a parah that has not had a yoke on it. So if it had a yoke, it’s like it’s a work animal. We don’t want a work animal, we want something that is a fresh parah, so it’s entirely sacrificed to this, it’s entirely dedicated to this.

Pasuk 3: Given to Elazar HaKohen

And they will take it—so again this is also a structure that we have many times here by Hashem as Isaac, by other things, the people, it’s sort of their responsibility to bring it, and they give it to Elazar HaKohen. So again Elazar HaKohen, that’s also interesting. We discussed yesterday, in the previous chapter, Aharon HaKohen. This chapter, this story seems to be given in a time when Aharon HaKohen is already older, or less capable of doing everything, so it’s Elazar. Of course, maybe Elazar was always helping him, but there’s some aspect of the giving over of the kehunah to Elazar already over here I think.

And what will Elazar do? He will take out this parah to the outside of the camp, and he will, v’shachat otah lefanav [and slaughter it before him]—he will slaughter it in front of him, apparently someone else will slaughter it in front of him, or he will slaughter it in front of the camp, or something like that.

Pasuk 4: The Sprinkling of the Blood

And then what he will do is, take the dam, as I said, it’s very similar to all the chataos hanisrefes, which we take their blood and we sprinkle it on the paroches, or towards the paroches. Here he’s not doing it literally on the paroches, it already starts, other than the regular chataos hanisrefes, which you sprinkle the blood inside—even the opposite, some of them get even brought inside the kodesh hakodashim. This one, he’s sprinkling the blood towards, towards the penei Ohel Moed [facing the Tent of Meeting], towards the side of the Ohel Moed, but not there, just like in that direction.

So seven times, seven times is the amount of all these kinds of sprinklings. In some sense what this means is that symbolically it’s purifying the Mikdash from the tumas meis, since the Mikdash also would have become impure at least if someone with a tumah would go there, or in general, since the kedoshim—

[End of chunk 1]

The Slaughter and Blood Sprinkling

Apparently someone else will slaughter it in front of him, or he will slaughter it in front of the camp or something like that. And then what he will do is take the dam [blood], as I said it’s very similar to all the chatos and esrefes [sin offerings that are burned], which we take their blood and we sprinkle it on the paroches [the curtain] or towards the paroches. Here he’s not doing it literally on the paroches — it already starts, other than the regular chatos and esrefes, which you sprinkle the blood inside, even the opposite, some of them get even brought inside the kodesh hakodashim [Holy of Holies]. This one he’s sprinkling the blood towards, towards the pnei ohel moed [the face of the Tent of Meeting], towards the side of the pnei ohel moed, but not there, just like in that direction.

So seven times, seven times is the amount of all these kinds of sprinklings. In some sense what this means is symbolically it’s purifying the mikdash [sanctuary] from the tumas meis [impurity of death], since the mikdash also would have become impure, at least if someone was a tamei [impure person] would go there, or in general, since the kedushah [holiness] of the mishkan [tabernacle] spreads to the whole camp, so anyone that’s a tamei meis, somehow that touches the mikdash and makes it impure. So also the mikdash is getting purified by this blood, by the seven times of the sprinkling of the blood of the parah adumah [red heifer], so the zrikas dam [sprinkling of blood].

The Burning and the Three Ingredients

And then he burns it, like all the paros hanisrafos [cows that are burned], he burns the whole thing, all of it — its skin, its flesh, its blood, all of it, its insides, its intestines, it burns all of it, all at once. And then he does something that reminds us of what we did in Mitzrayim [Egypt], by the korban Pesach [Passover offering], reminds us of what we do for Mitzrayim, so again, these seem to be things that have to do with purification.

He takes these three ingredients: etz erez [cedar wood], wood of an erez tree; eizov [hyssop], some kind of grass or some kind of specific kind of grass; and shni tola’as [crimson wool] — shni tola’as we have also in the mishkan, reds, some kind of red wool — and he throws them together, so he burns it along with these ingredients. And that’s basically the process of creation. That’s the ma’aseh parah [the act of the red heifer], and then the kohen [priest] from doing this becomes impure.

The “Paradox” of the Parah — Not Really a Paradox

And of course it’s famously said to be a paradox of parah, but it’s not really a paradox, because like, if you take a detergent and you wash something, and then the thing that you washed with becomes dirty. That’s just how life works. It’s very normal. It’s a very normal thing. So, in the same way, the person that touches this, like, touching dirt, so he gets dirty, so therefore, he washes his clothes, he washes himself, and then he can come back to the camp, and until the evening he will be tamei, so this is what we call tvul yom [one who has immersed but awaits evening], so in other words, he is purified, but he still has to wait until the end of the day, because in some sense, like, the day became impure for him.

So that’s the kohen, and now we see that the kohen himself didn’t do all of this, as we said, he supervised it, or he’s the one responsible ritually for it, but he’s not the only one, there might be other people helping, the same thing for them, they have to do the same things.

The Third Person: Gathering the Ashes

So now, there’s another step, now, after this whole process was done, after the parah was slaughtered, it was burnt, and the people taking care of that would finish that out, finish their part of the work, now we have a third person — it might have been the same person, but there’s a third step — after it’s all burnt, a pure person comes and gathers the ashes of the parah, and he puts it in a pure place outside of the machaneh [camp], and now it becomes mishmeres [something watched over there], we call it mei niddah [water of sprinkling], water of sprinkling, water that we sprinkle, chatas [sin offering], mei niddah or mei chatas [water of purification], both names of this thing, these are waters that will purify other things.

Now this person, this third person, also the same thing, he becomes tamei, he has the same halachah [law] as the previous two people. Now this will become a law forever, for the Bnei Yisrael [Children of Israel], for any strangers, any that live within them, will be the same law, this will be.

The Laws of Purification: Seven Days and Required Sprinkling

So now we have the story of how we made this ingredient, this thing, mei niddah, mei chatas, and now we’re going to learn what we do with it, right? So what we’re going to learn is, if someone touches a dead person, he will be impure for seven days, and what that means is a minimum of seven days really, because he doesn’t just automatically become pure after seven days, unlike maybe some other things which might happen that way, but no, he has to, his chatas, he has to be cleaned with this mei niddah on the third day, and therefore on the seventh day he will become purified, that’s the literal way of reading it.

The chachamim [sages] understand that we have to sprinkle also on the seventh day, but that depends on how you read this passage, either bayom hashlishi uvayom hashvi’i [on the third day and on the seventh day], or bayom hashlishi uvayom hashvi’i yithar [on the third day and on the seventh day he will be purified]. In any case, if you will not sprinkle on the third day, then you will not become pure on the seventh day. I think this is really saying what I just said — there are some things, maybe a niddah [menstruant], again, can be discussed, after seven days they automatically become pure, no, it’s not, or like someone before, the evening he becomes pure, of course, if he washed himself during the day, so there is also something he has to do. In the same way here, if you do the mei niddah, then on the seventh day you become pure, otherwise you don’t.

The Punishment for Failing to Purify

And there we have a punishment, if you do this, you touch a dead person, and you did not purify yourself, then you metamei es hamishkan [defile the sanctuary], and you get karet [spiritual excision], because you did not purify yourself with the mei niddah, and you are still impure, so that’s the law of how the purification of the tumas meis works.

The Two Parts: Chukah and Torah

We still didn’t learn the laws of what is, who becomes impure, how it becomes impure, or what else becomes impure, and that’s the second part, so this is the law, maybe we could understand that until now it’s chukas [statute], like it said chukas olam [eternal statute], and now it’s the torah part, so there’s two parts, chukas o torah [statute or teaching], there’s the chukah part, and the torah part, and the torah is just the instructions of who becomes impure and how, and therefore we’ll need this purification.

Expanded Sources of Tumah

Tumah in an Ohel [Tent]

So before we just learned about someone who touches, now we’re going to learn that not only someone who touches, but also someone who is in the same tent, the same ohel as the dead person, then he becomes impure, anyone who, any person who is in the ohel, or anything, any vessels, anything in it. Now specifically which vessels, only open ones, only an open vessel which doesn’t have a closed cover, tightly closed on it, that becomes tumah, but if it’s closed, then sort of like the tumah doesn’t go into it.

Tumah in the Field

Now this is not only a way of becoming impure in a tent, that’s one way if someone dies in a tent, but sometimes people die outside, especially in war, they die in the field, we’ll see later in the story of milchemes Midian [the war with Midian], but that’s the implementation of this halachah. So if you touch a dead person in the field, whether it was a chalal cherev [one slain by the sword], someone was killed by the sword in a war, or just someone died, or a third way in which someone might find a dead person in the field, if he doesn’t find a dead person, he finds the bones of a dead person, or a grave of a dead person also, those graves are usually in the field. So also, you will have the same halachah, you will be impure for seven days, and they will do the same exact thing, they will take this efer [ashes] of the, here it’s called the afar [dust], like the sand, but it’s the same thing, it means the ashes.

The Detailed Sprinkling Procedure

And now we have some more instructions of how it’s done, interestingly, before that we just said yizchatu [they shall sprinkle], and now it gives you more details of how you do it. You put fresh water, mayim chayim [living water], water from a living source, from a spring, into a vessel, and you take an eizov, again, not the same eizov that was burnt in it, a new eizov, and you dip it into the water, and with that you sprinkle it on whoever needs to be sprinkled.

Again this entirely reminds us of what we did in Mitzrayim, where we sprinkled with an eizov, and it gives you water, and it adds, the pasuk [verse] tells you, we sprinkle it on all these things that we just discussed, the ohel, or the things that were in the ohel, or the people that were in the ohel, or someone who touched a bone, or a dead person, or killed a dead person, or just a dead person, or a grave.

The Fourth Person: The Mazeh [Sprinkler]

And it has to be done by a pure person, so this is the fourth person, right, we had the kohen, we had the soref [burner], we had the osef [gatherer], and now we have the mazeh, the person who sprinkles the water, he also has to be pure, and he will also become impure, right, same thing, the person who is mazeh also becomes impure, that’s what it says here at least.

Final Summary: Chain of Tumah and Punishment

And again we have this repeat of the punishment if you don’t, so in other words it includes all these details, if you are impure in any of these ways, and you did not purify yourself, the same thing, you go to the mikdash, you are still tumah, and all of this is again, a continuous order, it’s not something that was just once.

And here we have these four people, a summary of these four people who become impure: the one who sprinkles the water, the one who touches it, so that’s another thing, someone who touches it, or anyone who an impure person touches also becomes tumah, so if you touch a dead person then you yourself become tumah, the next person you touch becomes tumah, but the person who touches that is not tumah forever, only until the evening.

And that’s the simple meaning of this parashah [Torah portion], and that’s how we finish this parashah.

במדבר פרק יט: הפרה האדומה וטהרה מטומאת מת

הקדמה: הקשר והזמן

היום אנחנו קורים במדבר פרק יט, ומעניין שזה מוקלט בערב שבת פרה שבו אנחנו קורים את הפרק הזה בדיוק. אבל עכשיו אנחנו קורים אותו בהקשר של ספר במדבר אז צריך לדבר רגע על ההקשר.

מיקום פרק יט בתוך ספר במדבר

סדרת המצוות הקודמות

כפי שדיברנו, בספר במדבר הזה יש קבוצות של מצוות, נכון? בדיוק באנו מקבוצת מצוות שהסברנו אותה מאוד יפה אתמול, איך היא באמת מחוברת לתשובה לשאלה, לביסוס ההיררכיה של הכהנים והלוויים וכל השאר בצורה שאנחנו יכולים להבין על ידי נתינת הסיפור הזה והסבר איך זה באמת הכל בתגובה לאתגרים מסוימים, לשאלות מסוימות.

אבל עכשיו, זו המצווה האחרונה בסדרה הזו. יש עוד מצווה אחת שנראה שהיא לא מתחברת לזה, למרות שיש דרך אחת שבה היא מחוברת כפי שהרמב״ן מציין כאן, אבל נראה שהיא לא מחוברת לזה. זה לא על מתנות כהונה, זה לא מבסס את ההיררכיה, את רמות הגישה למשכן ודברים כאלה – זה לא מה שזה עושה.

החיבור של הרמב״ן: תפקיד הכהן

דבר אחד שבו זה אולי מחובר – אני לא יודע אם זה לגמרי פשט, אבל מה שהרמב״ן אומר – זה מחובר בדרך אחת, והיא שהכהן מוזכר כאן הרבה. וגם אני חושב שהמדרש ספר את זה, הוא אומר תשע פעמים הכהן, אז נראה שיש נקודה שבה הכהן אחראי על זה, וזה אולי מעניין, אולי זה חשוב, אולי זה חלק מכל העניין.

אם נחבר את זה להקשר הזה, נאמר משהו כמו: המשכן, המקדש מוגן מאנשים טמאים או אנשים לא מטוהרים, אנשים לא קדושים שניגשים אליו. אחת הדרכים העיקריות שבהן הוא מוגן מזה היא – נכון, באופן כללי, אפילו כשהוא טהור, ישראל או מישהו שלא מורשה, לא כהן לא יכול ללכת, אבל אפילו כהן או אפילו בדרכים שבהן ישראל יכול ללכת, כשהוא טמא, כשהוא טמא לנפש, במיוחד, הוא לא יכול ללכת כפי שלמדנו בפרשת בהעלותך, וכפי שזה עתה למדנו, האחראי על זה הוא באמת הכהן. הכהן הוא זה שאחראי על משמרת המשכן, נכון? הם צריכים לשמור שאף אחד שלא שייך לא יוכל להיכנס למשכן, וזו עבודת הכהן.

וכאן אנחנו נותנים לכהן גם את הצד השני של העבודה. אז זה אולי הדבר היפה, כמו שאמרנו: הכהן הוא לא רק זה שאחראי על המבנה ההיררכי הקשה, הוא גם אחראי לוודא ש – לקחת את האחריות על מי יבוא ולקחת אחריות על האנשים שלא יבואו ולתת להם ברכות. אז אולי במובן הזה, הכהן הוא זה שיוצר את הטהרה הזו, את המחטאת הזו, שתטהר את מי שטמא לנפש, את מי שנטמא, נעשה לא טהור על ידי נגיעה במת. זה הכהן האחראי.

סוג חדש של טהרה

וזה מעניין, כי יש דרכים שונות להיטהר. למדנו בפרשת תזריע, יש כיבוס בגדים, או הליכה למקווה, שהם רחיצה במים, כפי שהתורה קוראת לזה, ואלה דברים שזו לא אחריות הכהן. זה פשוט, אתה יודע, מי שרוצה להיטהר, הוא צריך ללכת למקווה, הוא צריך להיטהר בכל דרך שהוא מטוהר.

כאן יש סוג חדש של טהרה, שהכהן – זו עבודת הכהן לעשות את זה. כמובן, זה לא לגמרי היחיד שכזה, כי זה מתחבר באמת לסדרה של טהרות שעובדות דרך קרבנות, דרך סוג של קרבן.

המבנה: שני חלקים

אז אני חושב שזה הפשט של כל הסיפור הזה, אז אנחנו רואים שיש בו שני חלקים באמת. החלק הראשון הוא ההקרבה, סוג של קרבן – זה לא לגמרי קרבן, זה עובד יותר כמו חטאת, חטאת הנשרפת. בכל מקרה, סוג של שחיטה, סוג של קרבן, שאז, מה שנשאר מהקרבן הזה, האפר מהקרבן הזה, הופך לטהרה. אבל זה בטוח נכון עדיין שהשחיטה היא קרבן, וכל התהליך של יצירת אפר פרה הזה, זה סוג של חטאת, בואו נקרא לחטאת כאן, זה סוג של חטאת, שדומה לחטאת, כל החטאות הנשרפות, שבהן אנחנו מזים את דמם במזבח וכן הלאה.

אבל לכולם יש לוגיקה דומה שבה יש קרבן שגורם גם לטהרה. בדרך כלל קרבנות הם לא לטהרה, הם למשהו שנקרא כפרה, או לשמחה, כמו זבח, דברים כאלה. אבל יש קרבנות מסוימים, כמו קרבנות מילואים, שגם הם – נעשו בספר הזה, שוב בפרשת, ובכן לא, בעיקר בפרשת ספר ויקרא – אבל קרבנות המילואים, שגם, תפקידם, או חלק מתפקידם הוא לטהר. אז בדרך דומה, זה קרבן שתפקידו לטהר.

כמובן גם לנזיר יש קרבן כזה, או ליולדת, שנקראים מחוסרי כפרה. כמה טומאות צריכות גם קרבן כדי לטהר אותן, פשוט להביא קרבן. אבל כאן זה לא רק להביא קרבן, זה שהקרבן עצמו הופך איכשהו ל – אנחנו קוראים לזה חומר הניקוי, הדבר שמטהר אותך. אז זו הפרשה הזו.

למה המצווה הזו מופיעה כאן ולא בויקרא

וזו דרך אחת לחבר את זה למקום שממנו אנחנו באים. רמב״ן אומר את זה, הוא אומר שזה שייך כאן כי זה הכל, להגיד לנו שזה הכל כהן שעושה את זה. אבל במובן רחב יותר זה באמת רק נספח לפרשיות של טומאה וטהרה, שהן באמת בספר ויקרא.

אפילו ההלכות של הטומאה הזו – זה דבר מעניין – בתזריע ומצורע היה לנו, כמו שהזכרתי, המצורע, זב וטמא לנפש הם קבוצה שמוזכרת בפרשת נשא כשאנחנו משלחים אותם מהמחנה. ועכשיו, סליחה, בבהעלותך כשאנחנו משלחים אותם מהמחנה יש לנו את שלוש הקבוצות האלה. אז מצורע, זב, אלה דברים שדרך הטהרה שלהם מוזכרת במפורש בפרשת תזריע ובפרשת מצורע. אבל טמא לנפש, מה שאנחנו קוראים טמא לנפש, לא מוזכר. מוזכר שזה טמא, הזכרנו גם שכהן בפרשת אמור דיברנו שכהן לא מורשה לגעת בזה לעולם, הזכרנו את זה לגבי נזיר באותה דרך בפרשת נשא, שנזיר לא מיטמא לנפש, אבל לא הזכרנו איך לטהר את זה. וזה המקום היחיד שבו הטהרה של זה מוזכרת.

אז זה סוג של מקום לא נכון, אולי כי זה תהליך ארוך ומסובך, למרות שהמצורע הוא גם תהליך מסובך. זה שם, לא ברור למה זה כאן.

סיבות נושאיות למיקום בבמדבר

אז אולי הסיבה שנתתי היא סיבה, או יכולה להיות קשורה גם לרעיון של ההתרחבות שדיברנו עליה, שזו ההתרחבות. ובמובן מסוים טמא לנפש הוא כמו הכי רחוק, נכון? זכור, להיות מת לגמרי זה להיות לא חלק מהקהילה, אלא אם אתה מת בצורה שבה אתה נשאר חלק מהקהילה. אבל בכל מקרה, במובן מסוים, והפרה אדומה הזו היא גם משהו שנעשה מחוץ למחנה – השחיטה, השריפה, כל זה נעשה מחוץ למחנה.

אז זה אולי קשור בדרך אחרת, וזה קשור לנושא הכללי של ספר במדבר, שהוא התרחבות, להתרחב עד לקצה המחנה. אנחנו יכולים לראות גם במובן מסוים, כמו סיפור קרח, או הסיפורים של האתגרים למחנה, נכון, האתגר – שלח, קרח – אלה כולם אתגרים למחנה, למבנה של המחנה. ולכן בסוג של להיות מטפל, סוג של עבודה עם מה שבחוץ, ועכשיו זה הולך לגמרי החוצה, מחוץ למחנה, ויכול אפילו לטהר את זה. אז זו דרך אחרת להגיד את זה.

קריאת הפסוקים: מעשה הפרה

אז בכל מקרה, בואו נקרא. אז כפי שאמרנו, יש שני חלקים. החלק הראשון הוא היצירה, מעשה הפרה, ואז החלק השני הוא הלכות טומאת מת, או הלכות טהרת טומאת מת.

פסוק א-ב: הפתיחה והדרישות

אז ראשית יש לנו את ה׳ מדבר אל משה ואהרן, וזה, זה כותרות, זה החוק – אני חושב שחוקה לא אומרת, החוק אומר משהו כמו הטקס, הסדר שהוא תמיד סדר קבוע, זה נקרא החוקה, או הסדר, הסדר של ה – ותורה היא הוראה, כמו תורת כהנים, עם הרבה חלקים עם הכותרת תורה. אז זה אני חושב חוקת התורה. כתבתי על זה בהרחבה, להסביר חוקת התורה. חוקת תורה אומרת עוד פעם אחת גם בספר במדבר, וזה מה שה׳ ציווה.

דבר אל בני ישראל, הם יעשו את זה, הם יתנו לך, הם צריכים להביא לך פרה אדומה, פרה אדומה. אז זה ה – כמובן שזה – הפרשה נקראת על שם האדמומיות, פרה אדומה. זה מאוד חשוב שהיא תהיה אדומה, כנראה כדי לסמל דם או משהו כזה.

היא צריכה להיות שלמה, תמימה, נכון? עכשיו תמימה, זה כל קרבן הוא כזה, וזה מסביר תמימה אשר אין בה מום. יש לחכמים הבנה שתמימה היא משהו שקשור לאדמומיות – שהיא תהיה אדומה לגמרי. אבל אני חושב שפשוטו כמשמעו זה פשוט אותו דבר כמו אין בה מום.

ואשר לא עלה עליה עול, גם יש לנו משהו דומה בעגלה ערופה. אז פרה שלא היה עליה עול. אז אם היה עליה עול, זה כאילו היא חיית עבודה. אנחנו לא רוצים חיית עבודה, אנחנו רוצים משהו שהוא פרה טרייה, אז היא לגמרי מוקרבת לזה, היא לגמרי מוקדשת לזה.

פסוק ג: נתינה לאלעזר הכהן

והם יקחו אותה – אז שוב זה גם מבנה שיש לנו הרבה פעמים כאן בה׳ כמו יצחק, בדברים אחרים, האנשים, זו סוג של האחריות שלהם להביא את זה, והם נותנים את זה לאלעזר הכהן. אז שוב אלעזר הכהן, זה גם מעניין. דיברנו אתמול, בפרק הקודם, אהרן הכהן. הפרק הזה, הסיפור הזה נראה שניתן בזמן שאהרן הכהן כבר מבוגר יותר, או פחות מסוגל לעשות הכל, אז זה אלעזר. כמובן, אולי אלעזר תמיד עזר לו, אבל יש היבט כלשהו של מסירת הכהונה לאלעזר כבר כאן אני חושב.

ומה אלעזר יעשה? הוא יוציא את הפרה הזו אל מחוץ למחנה, והוא, ושחט אתה לפניו – הוא ישחט אותה לפניו, כנראה מישהו אחר ישחט אותה לפניו, או הוא ישחט אותה לפני המחנה, או משהו כזה.

פסוק ד: הזיית הדם

ואז מה שהוא יעשה, לקחת את הדם, כפי שאמרתי, זה מאוד דומה לכל החטאות הנשרפות, שאנחנו לוקחים את דמם ומזים אותו על הפרוכת, או לכיוון הפרוכת. כאן הוא לא עושה את זה ממש על הפרוכת, זה כבר מתחיל, בניגוד לחטאות הנשרפות הרגילות, שמזים את הדם בפנים – אפילו להיפך, חלק מהן מובאות אפילו לתוך קודש הקודשים. זו, הוא מזה את הדם לכיוון, לכיוון פני אהל מועד, לכיוון צד אהל מועד, אבל לא שם, רק כמו בכיוון הזה.

אז שבע פעמים, שבע פעמים זה הכמות של כל סוגי ההזיות האלה. במובן מסוים מה שזה אומר זה שבאופן סמלי זה מטהר את המקדש מטומאת המת, מאחר והמקדש גם היה נעשה טמא לפחות אם מישהו עם טומאה היה הולך לשם, או באופן כללי, מאחר שהקדושה של המשכן מתפשטת לכל המחנה, אז כל מי שהוא טמא מת, איכשהו זה נוגע במקדש ומטמא אותו. אז גם המקדש מקבל טהרה על ידי הדם הזה, על ידי שבע הפעמים של הזיית הדם של הפרה אדומה, אז זריקת הדם.

השריפה ושלושת המרכיבים

ואז הוא שורף אותה, כמו כל הפרות הנשרפות, הוא שורף את כל הדבר, את כולה – את עורה, את בשרה, את דמה, את כולה, את פנימיותה, את מעיה, הוא שורף את כל זה, הכל בבת אחת. ואז הוא עושה משהו שמזכיר לנו את מה שעשינו במצרים, בקרבן פסח, מזכיר לנו את מה שאנחנו עושים למצרים, אז שוב, אלה נראים להיות דברים שקשורים לטהרה.

הוא לוקח את שלושת המרכיבים האלה: עץ ארז, עץ של עץ ארז; אזוב, סוג של עשב או סוג מסוים של עשב; ושני תולעת – שני תולעת יש לנו גם במשכן, אדומים, סוג של צמר אדום – והוא זורק אותם ביחד, אז הוא שורף את זה יחד עם המרכיבים האלה. וזה בעצם התהליך של היצירה. זה מעשה הפרה, ואז הכהן מלעשות את זה נעשה טמא.

ה״פרדוקס” של הפרה – לא באמת פרדוקס

וכמובן זה נאמר באופן מפורסם להיות פרדוקס של פרה, אבל זה לא באמת פרדוקס, כי כמו, אם אתה לוקח חומר ניקוי ואתה שוטף משהו, ואז הדבר שאתה שטפת איתו נעשה מלוכלך. זה פשוט איך החיים עובדים. זה דבר מאוד נורמלי. זה דבר מאוד נורמלי. אז, באותה דרך, האדם שנוגע בזה, כמו, נוגע בעפר, אז הוא נעשה מלוכלך, אז לכן, הוא מכבס את בגדיו, הוא רוחץ את עצמו, ואז הוא יכול לחזור למחנה, ועד הערב הוא יהיה טמא, אז זה מה שאנחנו קוראים טבול יום, אז במילים אחרות, הוא מטוהר, אבל הוא עדיין צריך לחכות עד סוף היום, כי במובן מסוים, כמו, היום נעשה טמא בשבילו.

אז זה הכהן, ועכשיו אנחנו רואים שהכהן עצמו לא עשה את כל זה, כפי שאמרנו, הוא פיקח על זה, או הוא זה שאחראי מבחינה טקסית על זה, אבל הוא לא היחיד, אולי היו אנשים אחרים שעוזרים, אותו דבר בשבילם, הם צריכים לעשות את אותם הדברים.

האדם השלישי: איסוף האפר

אז עכשיו, יש שלב נוסף, עכשיו, אחרי שכל התהליך הזה נעשה, אחרי שהפרה נשחטה, היא נשרפה, והאנשים שדואגים לזה יסיימו את זה, יסיימו את חלקם בעבודה, עכשיו יש לנו אדם שלישי – זה אולי היה אותו אדם, אבל יש שלב שלישי – אחרי שהכל נשרף, אדם טהור בא ואוסף את אפר הפרה, והוא שם את זה במקום טהור מחוץ למחנה, ועכשיו זה הופך למשמרת, אנחנו קוראים לזה מי נידה, מי נידה, מים שאנחנו מזים, חטאת, מי נידה או מי חטאת, שני שמות של הדבר הזה, אלה מים שיטהרו דברים אחרים.

עכשיו האדם הזה, האדם השלישי, גם אותו דבר, הוא נעשה טמא, יש לו את אותה הלכה כמו שני האנשים הקודמים. עכשיו זה יהפוך לחוק לעולם, לבני ישראל, לכל הגרים, כל מי שגר בתוכם, יהיה אותו חוק, זה יהיה.

הלכות הטהרה: שבעת ימים והזיה נדרשת

אז עכשיו יש לנו את הסיפור של איך עשינו את המרכיב הזה, את הדבר הזה, מי נידה, מי חטאת, ועכשיו אנחנו הולכים ללמוד מה עושים איתו, נכון? אז מה שאנחנו הולכים ללמוד זה, אם מישהו נוגע במת, הוא יהיה טמא שבעה ימים, ומה שזה אומר זה למעשה מינימום של שבעה ימים, כי הוא לא פשוט הופך להיות טהור אוטומטית אחרי שבעה ימים, בניגוד אולי לכמה דברים אחרים שאולי קורים ככה, אבל לא, הוא צריך, חטאתו, הוא צריך להיות מנוקה עם מי נידה הזה ביום השלישי, ולכן ביום השביעי הוא יהיה מטוהר, זו הדרך המילולית לקרוא את זה.

החכמים מבינים שצריך להזות גם ביום השביעי, אבל זה תלוי איך קוראים את הפסוק הזה, או ביום השלישי וביום השביעי, או ביום השלישי וביום השביעי יטהר. בכל מקרה, אם לא תזה ביום השלישי, אז לא תהיה טהור ביום השביעי. אני חושב שזה באמת אומר מה שאמרתי עכשיו – יש כמה דברים, אולי נידה, שוב, אפשר לדון, אחרי שבעה ימים הם אוטומטית הופכים להיות טהורים, לא, זה לא, או כמו מישהו לפני, הערב הוא הופך להיות טהור, כמובן, אם הוא רחץ את עצמו במהלך היום, אז יש גם משהו שהוא צריך לעשות. באותה צורה כאן, אם אתה עושה את מי נידה, אז ביום השביעי אתה הופך להיות טהור, אחרת לא.

העונש על אי-טיהור

ויש לנו שם עונש, אם אתה עושה את זה, אתה נוגע במת, ולא טיהרת את עצמך, אז אתה מטמא את המשכן, ואתה מקבל כרת, כי לא טיהרת את עצמך במי נידה, ואתה עדיין טמא, אז זה הדין של איך הטיהור של טומאת מת עובד.

שני החלקים: חוקה ותורה

עדיין לא למדנו את הדינים של מה זה, מי נעשה טמא, איך זה נעשה טמא, או מה עוד נעשה טמא, וזה החלק השני, אז זה הדין, אולי נוכל להבין שעד עכשיו זה חוקת, כמו שאמר חוקת עולם, ועכשיו זה חלק התורה, אז יש שני חלקים, חוקת או תורה, יש את חלק החוקה, וחלק התורה, והתורה זה רק ההוראות של מי נעשה טמא ואיך, ולכן נצטרך את הטיהור הזה.

מקורות מורחבים של טומאה

טומאה באוהל

אז לפני למדנו רק על מישהו שנוגע, עכשיו אנחנו הולכים ללמוד שלא רק מישהו שנוגע, אלא גם מישהו שנמצא באותו אוהל, באותו אוהל כמו המת, אז הוא נעשה טמא, כל מי ש, כל אדם שנמצא באוהל, או כל דבר, כל כלים, כל דבר בתוכו. עכשיו ספציפית אילו כלים, רק פתוחים, רק כלי פתוח שאין עליו כיסוי סגור, צמיד פתיל עליו, זה נעשה טומאה, אבל אם זה סגור, אז כאילו הטומאה לא נכנסת לתוכו.

טומאה בשדה

עכשיו זה לא רק דרך להיטמא באוהל, זו דרך אחת אם מישהו מת באוהל, אבל לפעמים אנשים מתים בחוץ, במיוחד במלחמה, הם מתים בשדה, נראה מאוחר יותר בסיפור של מלחמת מדין, אבל זה היישום של ההלכה הזאת. אז אם אתה נוגע במת בשדה, בין אם זה היה חלל חרב, מישהו שנהרג בחרב במלחמה, או פשוט מישהו מת, או דרך שלישית שבה מישהו עשוי למצוא מת בשדה, אם הוא לא מוצא מת, הוא מוצא עצמות של מת, או קבר של מת גם, הקברים האלה בדרך כלל בשדה. אז גם, יהיה לך אותו דין, תהיה טמא שבעה ימים, והם יעשו את אותו דבר בדיוק, הם יקחו את אפר ה, כאן זה נקרא העפר, כמו החול, אבל זה אותו דבר, זה אומר האפר.

הליך ההזיה המפורט

ועכשיו יש לנו עוד כמה הוראות של איך זה נעשה, מעניין, לפני זה רק אמרנו יזכטו, ועכשיו זה נותן לך יותר פרטים של איך עושים את זה. שמים מים חיים, מים חיים, מים ממקור חי, ממעיין, לתוך כלי, ולוקחים אזוב, שוב, לא אותו אזוב שנשרף בו, אזוב חדש, וטובלים אותו במים, ועם זה מזים אותו על מי שצריך להיות מוזה.

שוב זה לגמרי מזכיר לנו את מה שעשינו במצרים, שם הזינו עם אזוב, וזה נותן לך מים, וזה מוסיף, הפסוק אומר לך, אנחנו מזים את זה על כל הדברים האלה שדיברנו עליהם, האוהל, או הדברים שהיו באוהל, או האנשים שהיו באוהל, או מישהו שנגע בעצם, או במת, או הרג מת, או פשוט מת, או קבר.

האדם הרביעי: המזה

וזה צריך להיעשות על ידי אדם טהור, אז זה האדם הרביעי, נכון, היה לנו את הכהן, היה לנו את השורף, היה לנו את האוסף, ועכשיו יש לנו את המזה, האדם שמזה את המים, הוא גם צריך להיות טהור, והוא גם יהפוך להיות טמא, נכון, אותו דבר, האדם שמזה גם נעשה טמא, זה מה שכתוב כאן לפחות.

סיכום סופי: שרשרת הטומאה והעונש

ושוב יש לנו את החזרה הזאת על העונש אם לא, אז במילים אחרות זה כולל את כל הפרטים האלה, אם אתה טמא בכל אחת מהדרכים האלה, ולא טיהרת את עצמך, אותו דבר, אתה הולך למקדש, אתה עדיין טומאה, וכל זה שוב, סדר רצוף, זה לא משהו שהיה רק פעם אחת.

וכאן יש לנו את ארבעת האנשים האלה, סיכום של ארבעת האנשים האלה שנעשים טמאים: זה שמזה את המים, זה שנוגע בו, אז זה דבר נוסף, מישהו שנוגע בו, או כל מי שאדם טמא נוגע בו גם נעשה טומאה, אז אם אתה נוגע במת אז אתה עצמך נעשה טומאה, האדם הבא שאתה נוגע בו נעשה טומאה, אבל האדם שנוגע בזה לא טומאה לנצח, רק עד הערב.

וזה הפשט של הפרשה הזאת, וככה אנחנו מסיימים את הפרשה הזאת.

במדבר פרק י״ט: די פרה אדומה און טהרה פון טומאת מת

הקדמה: דער הקשר און די צייט

היינט לערנען מיר במדבר פרק י״ט, און אינטערעסאנט ווערט דאס אויפגענומען ערב שבת פרה ווען מיר לייענען טאקע דעם פרק. אבער איצט לערנען מיר דאס אין דעם הקשר פון ספר במדבר, אזוי מוזן מיר רעדן א מינוט וועגן דעם הקשר.

די שטעל פון פרק י״ט אין ספר במדבר

די פריערדיגע סדרה פון מצוות

ווי מיר האבן שוין געשמועסט, דער ספר במדבר האט די גרופעס פון מצוות, יא? מיר זענען נאר געקומען פון א גרופע מצוות וואס מיר האבן נעכטן זייער גוט דערקלערט, ווי עס איז טאקע פארבונדן מיט דעם תירוץ אויף די קשיא, די הכנה פון דער מדרגה פון די כהנים און די לויים און אלע אנדערע אויף אן אופן וואס מיר קענען פארשטיין דורך געבן די מעשה און דערקלערן ווי דאס איז טאקע אלעס א תשובה אויף געוויסע קשיות, אויף געוויסע פראגעס.

אבער איצט, דאס איז די לעצטע מצוה אין דער סדרה. ס׳איז דא נאך איין מצוה וואס עס זעט אויס אז עס פארבינדט זיך נישט דערמיט, כאטש ס׳איז דא איין אופן אין וועלכן עס איז פארבונדן ווי דער רמב״ן שרייבט דא, אבער עס זעט אויס נישט צו זיין פארבונדן דערמיט. עס איז נישט וועגן ווי מתנות כהונה, עס שטעלט נישט אויף די מדרגה, די שטאפלען פון צוטריט צום משכן און אזעלכע זאכן – דאס איז נישט וואס עס טוט.

דעם רמב״ן׳ס שייכות: די ראלע פון דעם כהן

איין זאך אין וועלכן עס קען זיין פארבונדן – איך ווייס נישט צי דאס איז גאנץ פשט, אבער וואס דער רמב״ן זאגט – עס איז פארבונדן אויף איין אופן, וואס דער כהן ווערט דערמאנט דא א סך. און אויך איך מיין די מדרש האט געציילט, עס זאגט ניין מאל הכהן, אזוי עס זעט אויס צו זיין א נקודה אז דער כהן איז אין דער פירונג פון דעם, און דאס קען זיין אינטערעסאנט, אפשר איז עס וויכטיג, אפשר איז עס א חלק פון דעם גאנצן ענין.

אויב מיר פארבינדן עס מיט דעם הקשר, וועלן מיר זאגן אזעפעס ווי: דער משכן, דער מקדש איז געשיצט פון טמאים אדער נישט טהורים, נישט הייליגע מענטשן וואס זאלן צוטריט האבן. איינע פון די הויפט אופנים אין וועלכן עס איז געשיצט דערפון איז – יא, בכלל, אפילו ווען ער איז טהור, א ישראל אדער איינער וואס איז נישט מורשה, נישט א כהן קען נישט גיין, אבער אפילו א כהן אדער אפילו אין די אופנים אין וועלכן א ישראל קען גיין, ווען ער איז טמא, ווען ער איז טמא לנפש, בפרט, קען ער נישט גיין ווי מיר האבן געלערנט אין פרשת בהעלותך, און ווי מיר האבן נאר געלערנט, דער איינער וואס איז אין דער פירונג פון דעם איז טאקע דער כהן. דער כהן איז דער איינער אין דער פירונג פון משמרת המשכן, יא? זיי מוזן אויפהיטן אז קיינער וואס געהערט נישט זאל נישט קענען אריינגיין אין משכן, און דאס איז די עבודה פון דעם כהן.

און דא געבן מיר דעם כהן אויך די אנדערע זייט פון דער עבודה. אזוי דאס איז אפשר די שיינע זאך, ווי מיר האבן געזאגט: דער כהן איז נישט נאר דער איינער אין דער פירונג פון דער שטרענגער מדרגה׳דיגער סטרוקטור, ער איז אויך אין דער פירונג פון מאכן זיכער אז – נעמען די אחריות פאר ווער וועט קומען און נעמען אחריות פאר די מענטשן וואס וועלן נישט קומען און געבן זיי ברכות. אזוי אפשר אין דעם זין, דער כהן איז דער איינער וואס שאפט די טהרה, די מחטאת, וואס וועט מטהר זיין דעם איינער וואס איז טמא לנפש, דער איינער וואס איז טמא געווארן, איז געווארן נישט טהור דורך נוגע זיין א מת. דאס איז דער כהן אין דער פירונג.

א נייע סארט טהרה

און דאס איז אינטערעסאנט, ווארום ס׳איז דא פארשידענע אופנים פון ווערן טהור. מיר האבן געלערנט אין פרשת תזריע, ס׳איז דא כיבוס בגדים [וואשן די קליידער], אדער גיין צו מקוה, וואס זענען וואשן מיט וואסער, ווי די תורה רופט עס, און די זענען זאכן וואס עס איז נישט דעם כהן׳ס אחריות. עס איז נאר, ווייסט איר, ווער עס וויל ווערן מטהר, ער מוז גיין צו מקוה, ער מוז ווערן מטהר אויף וועלכן אופן ער ווערט מטהר.

דא איז דא א נייע סארט טהרה, וואס דער כהן – עס איז דעם כהן׳ס עבודה צו טאן עס. כמובן, עס איז נישט גאנץ דער איינציגער וואס איז אזוי, ווארום דאס פארבינדט זיך טאקע צו א סדרה פון טהרות וואס ארבעטן דורך קרבנות, דורך א סארט קרבן.

דער סטרוקטור: צוויי חלקים

אזוי איך מיין אז דאס איז דער פשט פון דער גאנצער מעשה, אזוי מיר זעען אז ס׳איז דא טאקע צוויי חלקים דערין. דער ערשטער חלק איז די הקרבה, די סארט קרבן – עס איז נישט גאנץ א קרבן, עס ארבעט מער ווי א חטאת, חטאת הנשרפת. בכל אופן, א סארט שחיטה, א סארט קרבן, וואס דערנאך, וואס איז איבערגעבליבן פון דעם קרבן, די אש פון דעם קרבן, ווערט די טהרה. אבער עס איז זיכער אמת נאך אז די שחיטה איז א קרבן, און דער גאנצער פראצעס פון סארט שאפן דעם אפר פרה [אש פון דער פרה], עס איז א סארט חטאת, לאמיר נאר רופן די חטאת איבער דא, עס איז א סארט חטאת, וואס איז ענליך צו די חטאת, אלע די חטאות הנשרפות, וואס דארטן שפריצן מיר זייער בלוט אין מזבח און אזוי ווייטער.

אבער זיי אלע האבן א ענליכע סברא ווו ס׳איז דא א קרבן וואס פאראורזאכט אויך א טהרה. בדרך כלל קרבנות זענען נישט פאר טהרה, זיי זענען פאר עפעס וואס הייסט כפרה, אדער פאר א שמחה, ווי א זבח, אזעלכע זאכן. אבער ס׳איז דא געוויסע קרבנות, ווי די קרבנות פון מילואים, וואס זענען אויך – זענען געטאן געווארן אין דעם ספר, ווידער אין פרשת, נא, מערסטנס אין פרשת ספר ויקרא – אבער די קרבנות פון מילואים, וואס זענען אויך, זייער עבודה, אדער א חלק פון זייער עבודה איז צו מטהר זיין. אזוי אויף אן ענליכן אופן, דאס איז א קרבן וואס זיין עבודה איז צו מטהר זיין.

כמובן אויך א נזיר האט א קרבן אזוי, אדער א יולדת, וואס זענען וואס הייסט מחוסרי כפרה. עטליכע טומאות דארפן אויך א קרבן צו מטהר זיין זיי, נאר ברענגען א קרבן. אבער דא איז עס נישט נאר ברענגען א קרבן, עס איז אז דער קרבן אליין ווערט עפעס די – מיר רופן דעם דעטערדזשענט, די זאך וואס מטהר דיך. אזוי דאס איז די פרשה.

פארוואס די מצוה קומט דא און נישט אין ויקרא

און דאס איז איין אופן פון פארבינדן עס צו וואו מיר קומען פון. רמב״ן זאגט דאס, ער זאגט אז עס געהערט דא ווארום עס איז אלעס, צו זאגן אונז אז עס איז אלעס א כהן וואס טוט עס. אבער אין א ברייטערן זין איז דאס טאקע נאר א תוספת צו די פרשיות פון טומאה וטהרה, וואס זענען טאקע אין ספר ויקרא.

אפילו די הלכות פון דער טומאה – דאס איז אן אינטערעסאנטע זאך – אין תזריע און מצורע האבן מיר געהאט, ווי איך האב דערמאנט, דער מצורע, זב און טמא לנפש זענען א סעט וואס ווערן דערמאנט אין פרשת נשא ווען מיר שיקן זיי ארויס פון מחנה. און איצט, אנטשולדיגט, אין בהעלותך ווען מיר שיקן זיי ארויס פון מחנה האבן מיר די דריי סעטן. אזוי מצורע, זב, די זענען זאכן וואס זייער אופן פון טהרה ווערט דערמאנט בפירוש אין פרשת תזריע און אין פרשת מצורע. אבער טמא לנפש, וואס מיר רופן טמא לנפש, ווערט נישט דערמאנט. עס ווערט דערמאנט אז עס איז טמא, מיר האבן אויך דערמאנט אז א כהן אין פרשת אמור האבן מיר געשמועסט אז א כהן טאר נישט קיינמאל נוגע זיין דערין, מיר האבן עס דערמאנט וועגן א נזיר אויף דעם זעלבן אופן אין פרשת נשא, אז א נזיר ווערט נישט טמא לנפש, אבער מיר האבן נישט דערמאנט ווי אזוי צו מטהר עס. און דאס איז דער איינציגער ארט ווו די טהרה פון דעם ווערט דערמאנט.

אזוי עס איז סארט דער פאלשער ארט, אפשר ווארום עס איז א לענגערער, קאמפליצירטער פראצעס, כאטש דער מצורע איז אויך א קאמפליצירטער פראצעס. עס איז דארטן, עס איז נישט קלאר פארוואס עס איז דא.

טעמים פארוואס עס שטייט אין במדבר

אזוי אפשר דער טעם וואס איך האב געגעבן איז א טעם, אדער קען האבן צו טאן אויך מיט דעם רעיון פון דער התפשטות וואס מיר האבן געשמועסט, אז דאס איז די התפשטות. און אין עטליכן זין טמא לנפש איז ווי דער ווייטסטער, יא? געדענקט, זיין גאנץ טויט איז זיין נישט א חלק פון דער קהל, סיידן איר זענט טויט אויף אן אופן אין וועלכן איר בלייבט א חלק פון דער קהל. אבער בכל אופן, אין עטליכן זין, און די פרה אדומה איז אויך עפעס וואס ווערט געטאן מחוץ למחנה [ארויס פון מחנה] – די שחיטה, די שריפה, אלעס דאס ווערט געטאן מחוץ למחנה.

אזוי דאס קען האבן צו טאן אויף אן אנדערן אופן, און עס האט צו טאן מיט דעם כללדיגן נושא פון ספר במדבר, וואס איז התפשטות, התפשט אלע וועג ביז דעם עק פון מחנה. מיר קענען אויך זעען אין עטליכן זין, ווי די מעשה פון קרח, אדער די מעשיות פון די תגרות צום מחנה, יא, די תגרה – שלח, קרח – די זענען אלע תגרות צום מחנה, צו דער סטרוקטור פון מחנה. און דעריבער אין סארט זיין משל, סארט ארבעטן מיט וואס איז ארויס, און איצט גייט עס אלע וועג ארויס, מחוץ למחנה, און קען אפילו מטהר זיין דאס. אזוי דאס איז אן אנדערער אופן פון זאגן עס.

לייענען די פסוקים: די מעשה פרה

אזוי אנעוועג, לאמיר לייענען. אזוי ווי מיר האבן געזאגט, ס׳איז דא צוויי חלקים. דער ערשטער חלק איז די שאפונג, די מעשה פרה, און דערנאך דער צווייטער חלק איז די הלכות טומאת מת, אדער די הלכות טהרת טומאת מת.

פסוק א׳-ב׳: די הקדמה און די תנאים

אזוי ערשט האבן מיר השם רעדט צו משה און אהרן, און דאס איז, עס איז כותרות, דאס איז דער חוק – איך מיין חוקה מיינט נישט, דער חוק מיינט עפעס ווי דער ריטואל, דער סדר וואס איז שטענדיג א באשטימטער סדר, עס הייסט די חוקה, אדער דער סדר, דער סדר פון דעם – און תורה איז א לימוד, ווי תורת כהנים, מיט אסאך חלקים מיט דער כותרת תורה. אזוי דאס איז איך מיין חוקת התורה [דער חוק פון דער תורה]. איך האב געשריבן וועגן דעם בארוכט, צו דערקלערן חוקת התורה. חוקת תורה זאגט נאך איין מאל אויך אין ספר במדבר, און דאס איז וואס השם האט באפוילן.

רעד צו די בני ישראל, זיי וועלן טאן דאס, זיי וועלן געבן דיר, זיי זאלן ברענגען דיר א פרה אדומה [רויטע קו], א רויטע קו. אזוי דאס איז די – כמובן דאס איז – די פרשה איז געהייסן נאך דער רויטקייט, פרה אדומה. עס איז זייער וויכטיג אז עס זאל זיין רויט, מסתמא צו סימבאליזירן בלוט אדער עפעס אזוי.

עס זאל זיין גאנץ, תמימה [גאנץ], יא? איצט תמימה, דאס איז יעדער קרבן איז אזוי, און עס דערקלערט תמימה אשר אין בה מום [גאנץ וואס האט נישט קיין מום דערין]. ס׳איז די חכמים פארשטייען תמימה צו זיין עפעס צו טאן מיט דער רויטקייט – עס זאל זיין גאנץ רויט. אבער איך מיין פשוט עס איז נאר דאס זעלבע ווי אין בה מום [נישט קיין מום דערין].

און אשר לא עלה עליה על [וואס נישט קיין יאך איז נישט ארויפגעגאנגען דערויף], אויך האבן מיר עפעס ענליכס ביי דער עגלה ערופה. אזוי א פרה וואס האט נישט געהאט א יאך דערויף. אזוי אויב עס האט געהאט א יאך, איז עס ווי עס איז אן ארבעט בהמה. מיר ווילן נישט אן ארבעט בהמה, מיר ווילן עפעס וואס איז א פרישע פרה, אזוי עס איז גאנץ געקרבנט צו דעם, עס איז גאנץ געווידמעט צו דעם.

פסוק ג׳: געגעבן צו אלעזר הכהן

און זיי וועלן נעמען עס – אזוי ווידער דאס איז אויך א סטרוקטור וואס מיר האבן אסאך מאל דא ביי השם כביכול, ביי אנדערע זאכן, די מענטשן, עס איז סארט זייער אחריות צו ברענגען עס, און זיי געבן עס צו אלעזר הכהן. אזוי ווידער אלעזר הכהן, דאס איז אויך אינטערעסאנט. מיר האבן געשמועסט נעכטן, אין דעם פריערדיגן פרק, אהרן הכהן. דער פרק, די מעשה זעט אויס צו זיין געגעבן אין א צייט ווען אהרן הכהן איז שוין עלטער, אדער ווייניגער פעאיג צו טאן אלעס, אזוי עס איז אלעזר. כמובן, אפשר אלעזר האט שטענדיג געהאלפן אים, אבער ס׳איז דא עטליכע אספעקטן פון דעם איבערגעבן פון דער כהונה צו אלעזר שוין איבער דא איך מיין.

און וואס וועט אלעזר טאן? ער וועט ארויסנעמען די פרה צו דרויסן פון מחנה, און ער וועט, ושחט אותה לפניו [און שחטן עס פאר אים] – ער וועט שחטן עס פאר אים, משמע איינער אנדערש וועט שחטן עס פאר אים, אדער ער וועט שחטן עס פאר דעם מחנה, אדער עפעס אזוי.

פסוק ד׳: דאס שפריצן פון דעם בלוט

און דערנאך וואס ער וועט טאן איז, נעמען דעם דם, ווי איך האב געזאגט, עס איז זייער ענליך צו אלע די חטאות הנשרפות, וואס מיר נעמען זייער בלוט און מיר שפריצן עס אויף דער פרוכת, אדער צו דער פרוכת. דא טוט ער עס נישט ממש אויף דער פרוכת, עס הייבט שוין אן, אנדערש ווי די רעגולערע חטאות הנשרפות, וואס מען שפריצט דעם בלוט אינעווייניג – אפילו דאס קעגנטייל, עטליכע פון זיי ווערן אפילו געבראכט אריין אין קודש הקדשים. די דאזיגע, ער שפריצט דעם בלוט צו, צו די פני אהל מועד [פנים פון אהל מועד], צו דער זייט פון אהל מועד, אבער נישט דארטן, נאר ווי אין דער ריכטונג.

אזוי זיבן מאל, זיבן מאל איז די סכום פון אלע די סארטן שפריצונגען. אין עטליכן זין וואס דאס מיינט איז אז סימבאליש עס מטהר דעם מקדש פון דער טומאת מת, ווארום דער מקדש וואלט אויך געווארן טמא לכל הפחות אויב איינער מיט א טומאה וואלט גיין דארטן, אדער בכלל, ווארום די קדושה –

[סוף פון חלק 1]

די שחיטה און דאס שפריצן פון בלוט

משמע איינער אנדערש וועט שחטן עס פאר אים, אדער ער וועט שחטן עס פאר דעם מחנה אדער עפעס אזוי. און דערנאך וואס ער וועט טאן איז נעמען דעם דם [בלוט], ווי איך האב געזאגט עס איז זייער ענליך צו אלע די חטאות הנשרפות [חטאת קרבנות וואס ווערן פארברענט], וואס מיר נעמען זייער בלוט און מיר שפריצן עס אויף דער פרוכת [דער פארהאנג] אדער צו דער פרוכת. דא טוט ער עס נישט ממש אויף דער פרוכת – עס הייבט שוין אן, אנדערש ווי די רעגולערע חטאות הנשרפות, וואס מען שפריצט דעם בלוט אינעווייניג, אפילו דאס קעגנטייל, עטליכע פון זיי ווערן אפילו געבראכט אריין אין קודש הקדשים [אלערהייליגסטע]. די דאזיגע, ער שפריצט דעם בלוט צו, צו די פני אהל מועד [פנים פון אהל מועד], צו דער זייט פון די פני אהל מועד, אבער נישט דארטן, נאר ווי אין דער ריכטונג.

אזוי זיבן מאל, זיבן מאל איז די סכום פון אלע די סארטן שפריצונגען. אין עטליכן זין וואס דאס מיינט איז אז סימבאליש עס מטהר דעם מקדש [הייליגטום] פון דער טומאת מת [טומאה פון טויט], ווארום דער מקדש וואלט אויך געווארן טמא, לכל הפחות אויב איינער וואס איז א טמא [טמא׳ער מענטש] וואלט גיין דארטן, אדער בכלל, ווארום די קדושה [הייליגקייט] פון משכן [משכן] שפרייט זיך צום גאנצן מחנה, אזוי איינער וואס איז א טמא מת, עפעס דאס נוגע דעם מקדש און מאכט עס טמא. אזוי אויך דער מקדש ווערט מטהר דורך דעם בלוט, דורך די זיבן מאל פון דעם שפריצן פון דעם בלוט פון דער פרה אדומה [רויטע פרה], אזוי די זריקת דם [שפריצן פון בלוט].

די שריפה און די דריי מרכיבים

און דערנאך ברענט ער עס, ווי אלע די פרות הנשרפות [פרות וואס ווערן פארברענט], ער ברענט דעם גאנצן זאך, אלעס פון עס – איר הויט, איר פלייש, איר בלוט, אלעס פון עס, אירע אינעווייניגע, אירע געדערעם, עס ברענט אלעס פון עס, אלעס אויף איין מאל. און דערנאך טוט ער עפעס וואס דערמאנט אונז פון וואס מיר האבן געטאן אין מצרים [מצרים], ביים קרבן פסח [פסח קרבן], דערמאנט אונז פון וואס מיר טאן פאר מצרים, אזוי ווידער, די זעען אויס צו זיין זאכן וואס האבן צו טאן מיט טהרה.

ער נעמט די דריי מרכיבים: עץ ארז [צעדער הא

לץ], האלץ פון אן ארז בוים; אזוב [איזאפ], עטליכע סארט גראז אדער עטליכע סארט באשטימטע סארט גראז; און שני תולעת [קארמעזין וואל] – שני תולעת האבן מיר אויך אין משכן, רויטע, עטליכע סארט רויטע וואל – און ער ווארפט זיי צוזאמען, אזוי ער ברענט עס צוזאמען מיט די מרכיבים. און דאס איז בעצם דער פראצעס פון שאפונג. דאס איז די מעשה פרה [די מעשה פון דער רויטע פרה], און דערנאך דער כהן [כהן] פון טאן דאס ווערט טמא.

דער “פאראדאקס” פון דער פרה – נישט טאקע א פאראדאקס

און כמובן עס ווערט באריהמט געזאגט צו זיין א פאראדאקס פון פרה, אבער עס איז נישט טאקע א פאראדאקס, ווארום ווי, אויב מען נעמט א דעטערדזשענט און מען וואשט עפעס, און דערנאך די זאך וואס מען האט געוואשן מיט ווערט שמוציג. דאס איז נאר ווי דאס לעבן ארבעט. עס איז זייער נארמאל. עס איז א זייער נארמאלע זאך. אזוי, אויף דעם זעלבן אופן, דער מענטש וואס נוגע דאס, ווי, נוגע שמוץ, אזוי ער ווערט שמוציג, אזוי דעריבער, ער וואשט זיינע קליידער, ער וואשט זיך, און דערנאך קען ער קומען צוריק צום מחנה, און ביז דעם אוונט וועט ער זיין טמא, אזוי דאס איז וואס מיר רופן טבול יום [איינער וואס האט געטובלט אבער ווארט אויף אוונט], אזוי אין אנדערע ווערטער, ער איז מטהר, אבער ער מוז נאך ווארטן ביז דעם סוף פון טאג, ווארום אין עטליכן זין, ווי, דער טאג איז געווארן טמא פאר אים.

אזוי דאס איז דער כהן, און איצט זעען מיר אז דער כהן אליין האט נישט געטאן דאס אלעס, ווי מיר האבן געזאגט, ער האט אויפגעזען דערויף, אדער ער איז דער איינער פאראנטווארטלעך ריטואליש דערפאר, אבער ער איז נישט דער איינציגער, עס קענען זיין אנדערע מענטשן העלפן, דאס זעלבע פאר זיי, זיי מוזן טאן די זעלבע זאכן.

דער דריטער מענטש: צונויפקלייבן די אש

אזוי איצט, ס׳איז דא אן אנדערער שריט, איצט, נאכדעם וואס דער גאנצער פראצעס איז געטאן געווארן, נאכדעם וואס די פרה איז געשחט געווארן, עס איז פארברענט געווארן, און די מענטשן וואס נעמען זארג פון דעם וואלטן ענדיגן דאס ארויס, ענדיגן זייער חלק פון דער ארבעט, איצט האבן מיר א דריטן מענטש – עס קען געווען זיין דער זעלבער מענטש, אבער ס׳איז דא א דריטער שריט – נאכדעם וואס עס איז אלעס פארברענט, קומט א טהור׳ער מענטש און קלייבט צונויף די אש פון דער פרה, און ער לייגט עס אין א טהור׳ן ארט ארויס פון מחנה [מחנה], און איצט ווערט עס משמרת [עפעס וואס ווערט אויפגעהיט דארטן], מיר רופן עס מי נדה [וואסער פון שפריצן], וואסער פון שפריצן, וואסער וואס מיר שפריצן, חטאת [חטאת], מי נדה אדער מי חטאת [וואסער פון טהרה], ביידע נעמען פון דער זאך, די זענען וואסערן וואס וועלן מטהר זיין אנדערע זאכן.

איצט דער דאזיגער מענטש, דער דריטער מענטש, אויך דאס זעלבע, ער ווערט טמא, ער האט די זעלבע הלכה [דין] ווי די פריערדיגע צוויי מענטשן. איצט דאס וועט ווערן א חוק אויף אייביג, פאר די בני ישראל [בני ישראל], פאר אלע פרעמדע, אלע וואס וואוינען צווישן זיי, וועט זיין דער זעלבער חוק, דאס וועט זיין.

די הלכות פון טהרה: זיבן טעג און נויטיגע שפריצונג

אזוי איצט האבן מיר די מעשה ווי מ׳האט געמאכט דעם סימן, דעם זאך, מי נדה, מי חטאת, און איצט וועלן מיר לערנען וואס מ׳טוט דערמיט, יא? אזוי וואס מיר וועלן לערנען איז, אויב עמעצער נוגע א מת, וועט ער זיין טמא זיבן טעג, און וואס דאס מיינט איז א מינימום פון זיבן טעג טאקע, ווארום ער ווערט נישט נאר אויטאמאטיש טהור נאך זיבן טעג, נישט ווי טאמער עטליכע אנדערע זאכן וואס קען זיין אז עס געשעט אזוי, אבער ניין, ער מוז, זיין חטאת, ער מוז געריינגט ווערן מיט דעם מי נדה אויפן דריטן טאג, און דערפאר אויפן זיבעטן טאג וועט ער ווערן טהור, דאס איז דער פשוט׳ער אופן פון לייענען עס.

די חכמים פארשטייען אז מ׳דארף שפרענגען אויך אויפן זיבעטן טאג, אבער דאס איז תלוי ווי מ׳לייענט דעם פסוק, צי ביום השלישי וביום השביעי, אדער ביום השלישי וביום השביעי יטהר. אין יעדן אופן, אויב מ׳וועט נישט שפרענגען אויפן דריטן טאג, דעמאלט וועסטו נישט ווערן טהור אויפן זיבעטן טאג. איך מיין דאס זאגט טאקע וואס איך האב נאר געזאגט — עס זענען דא עטליכע זאכן, טאמער א נדה, ווידער, מ׳קען דאס דיסקוטירן, נאך זיבן טעג ווערן זיי אויטאמאטיש טהור, ניין, ס׳איז נישט, אדער ווי עמעצער פריער, דעם אווענט ווערט ער טהור, דאך, אויב ער האט זיך געוואשן בעת׳ן טאג, אזוי איז דא אויך עפעס וואס ער מוז טאן. אויף דעם זעלבן אופן דא, אויב מ׳טוט די מי נדה, דעמאלט אויפן זיבעטן טאג ווערסטו טהור, אנדערש נישט.

דער עונש אויף נישט זיך מטהר זיין

און דארט האבן מיר אן עונש, אויב מ׳טוט דאס, מ׳נוגע א מת, און מ׳האט זיך נישט מטהר געווען, דעמאלט מטמא מען עס המשכן, און מ׳באקומט כרת, ווארום מ׳האט זיך נישט מטהר געווען מיט די מי נדה, און מ׳איז נאך אלץ טמא, אזוי דאס איז דער דין ווי די טהרה פון דער טומאת מת ארבעט.

די צוויי חלקים: חוקה און תורה

מיר האבן נאך נישט געלערנט די דינים פון וואס איז, ווער ווערט טמא, ווי עס ווערט טמא, אדער וואס נאך ווערט טמא, און דאס איז דער צווייטער חלק, אזוי דאס איז דער דין, טאמער קענען מיר פארשטיין אז ביז איצט איז עס חוקת, ווי עס האט געזאגט חוקת עולם, און איצט איז עס דער תורה חלק, אזוי עס זענען דא צוויי חלקים, חוקת או תורה, עס איז דא דער חוקה חלק, און דער תורה חלק, און די תורה איז נאר די הוראות פון ווער ווערט טמא און ווי, און דערפאר וועלן מיר דארפן דעם טהרה.

ברייטערע מקורות פון טומאה

טומאה אין אן אהל

אזוי פריער האבן מיר נאר געלערנט וועגן עמעצער וואס נוגע, איצט וועלן מיר לערנען אז נישט נאר עמעצער וואס נוגע, נאר אויך עמעצער וואס איז אין דעם זעלבן געצעלט, דעם זעלבן אהל ווי דער מת, דעמאלט ווערט ער טמא, ווער עס איז, יעדער מענטש וואס איז אין דעם אהל, אדער וואס עס איז, יעדע כלים, אלעס דערינען. איצט ספעציפיש וועלכע כלים, נאר אפענע, נאר אן אפענע כלי וואס האט נישט קיין פארמאכטן דעקל, פעסט פארמאכט דערויף, דאס ווערט טומאה, אבער אויב ס׳איז פארמאכט, דעמאלט ווי אזוי די טומאה גייט נישט אריין דערין.

טומאה אין פעלד

איצט דאס איז נישט נאר אן אופן פון ווערן טמא אין א געצעלט, דאס איז איין אופן אויב עמעצער שטארבט אין א געצעלט, אבער אמאל שטארבן מענטשן דרויסן, ספעציעל אין מלחמה, זיי שטארבן אין פעלד, מיר וועלן זען שפעטער אין דער מעשה פון מלחמת מדין, אבער דאס איז די אויספירונג פון דעם הלכה. אזוי אויב מ׳נוגע א מת אין פעלד, צי עס איז געווען א חלל חרב, עמעצער איז אומגעברענגט געווארן דורך א שווערד אין א מלחמה, אדער נאר עמעצער איז געשטארבן, אדער א דריטער אופן אין וועלכן עמעצער קען טאמער געפינען א מת אין פעלד, אויב ער געפינט נישט א מת, ער געפינט די ביינער פון א מת, אדער א קבר פון א מת אויך, די קברים זענען געווענליך אין פעלד. אזוי אויך, וועסטו האבן דעם זעלבן דין, וועסטו זיין טמא זיבן טעג, און זיי וועלן טאן דעם זעלבן גענוי זאך, זיי וועלן נעמען דעם אפר פון דעם, דא ווערט עס גערופן דער עפר, ווי דער זאמד, אבער ס׳איז דער זעלבער זאך, עס מיינט די אש.

די מפורשע שפרענגען פראצעדור

און איצט האבן מיר עטליכע מער הוראות פון ווי עס ווערט געטאן, אינטערעסאנט, פריער האבן מיר נאר געזאגט יזקו, און איצט גיט עס דיר מער פרטים פון ווי מ׳טוט עס. מ׳לייגט פרישע וואסער, מים חיים, וואסער פון א לעבעדיגע מקור, פון א קוואל, אין א כלי, און מ׳נעמט אן אזוב, ווידער, נישט דער זעלבער אזוב וואס איז געברענט געווארן דערין, א נייער אזוב, און מ׳טונקט עס אריין אין וואסער, און דערמיט שפרענגט מען עס אויף ווער עס דארף געשפרענגט ווערן.

ווידער דאס דערמאנט אונז אינגאנצן פון וואס מיר האבן געטאן אין מצרים, וואו מיר האבן געשפרענגט מיט אן אזוב, און עס גיט דיר וואסער, און עס לייגט צו, דער פסוק זאגט דיר, מיר שפרענגען עס אויף אלע די זאכן וואס מיר האבן נאר דיסקוטירט, דעם אהל, אדער די זאכן וואס זענען געווען אין אהל, אדער די מענטשן וואס זענען געווען אין אהל, אדער עמעצער וואס האט נוגע א ביין, אדער א מת, אדער אומגעברענגט א מת, אדער נאר א מת, אדער א קבר.

דער פערטער מענטש: דער מזה

און עס מוז געטאן ווערן דורך א טהור׳ן מענטש, אזוי דאס איז דער פערטער מענטש, יא, מיר האבן געהאט דעם כהן, מיר האבן געהאט דעם שורף, מיר האבן געהאט דעם אוסף, און איצט האבן מיר דעם מזה, דער מענטש וואס שפרענגט דעם וואסער, ער מוז אויך זיין טהור, און ער וועט אויך ווערן טמא, יא, דער זעלבער זאך, דער מענטש וואס איז מזה ווערט אויך טמא, דאס איז וואס עס זאגט דא לפחות.

לעצטע סיכום: שלשלת פון טומאה און עונש

און ווידער האבן מיר דעם חזר׳ן פון דעם עונש אויב מ׳טוט נישט, אזוי אין אנדערע ווערטער עס שליסט אריין אלע די פרטים, אויב מ׳איז טמא אויף איינס פון די אופנים, און מ׳האט זיך נישט מטהר געווען, דער זעלבער זאך, מ׳גייט צום מקדש, מ׳איז נאך אלץ טומאה, און דאס אלעס איז ווידער, א שטענדיגע סדר, ס׳איז נישט עפעס וואס איז געווען נאר איין מאל.

און דא האבן מיר די פיר מענטשן, א סיכום פון די פיר מענטשן וואס ווערן טמא: דער וואס שפרענגט דעם וואסער, דער וואס נוגע עס, אזוי דאס איז נאך א זאך, עמעצער וואס נוגע עס, אדער ווער עס איז וואס אן טמא׳נער מענטש נוגע ווערט אויך טומאה, אזוי אויב מ׳נוגע א מת דעמאלט ווערסטו אליין טומאה, דער נעקסטער מענטש וואס דו נוגעסט ווערט טומאה, אבער דער מענטש וואס נוגע דעם איז נישט טומאה אייביג, נאר ביז דעם אווענט.

און דאס איז דער פשט פון דעם פרשה, און אזוי ענדיגן מיר דעם פרשה.

Bamidbar Chapter 18: The Kohanim’s Responsibility and the Gifts of the Kehunah

Context: The Aftermath of Korach’s Rebellion

So we’re reading today, Bamidbar, chapter 18. As we’ve discussed, we’re going to be starting from the end of chapter 17, which belongs to this story. Remember that there was a challenge called Machloket Korach [the Controversy of Korach]. When Korach was destroyed by being swallowed up in the earth, that didn’t help. The people still complained. They said, אתם המתם את עם ה׳ [Atem hamitem et am Hashem — You’ve killed God’s people]. And then, therefore, there was a Magefa [plague] — people started to die. That was solved by the Ketoret [incense]. And then Hashem created another sign. Besides the sign of Korach being swallowed up in the earth, there was another sign, which is the stick of Aharon blossoming, which showed that he was the chosen one.

The People’s New Complaint

So now, what happens is that the people agree. They already see that Aharon is the chosen one. But they’re still not happy. They still realize that, OK, one is the chosen one, but it seems like anyone that tries to challenge it, or anyone that’s not authorized, that goes even close to the Mishkan, or touches, or brings Ketoret in their own way, or anything very minor, seems to be endangered. They’re not happy with this. And this is, I think, one more way of complaining. Like, this is not fair, this is not OK. OK, you know something, we agree that Aharon was chosen, but why this extreme? Like, there’s something where people don’t accept the extreme level of hierarchy, the extreme level of, OK, but everyone else will die if they come close. This is not OK.

And this is what they say: We’re all died, we’re all lost, we’re all being destroyed. Anyone who comes close to Hashem’s Mishkan is dying. Are we finishing to die? This is going on. Everyone is dying. One is dying because he explicitly challenged, another person is dying even without explicitly challenging, just for saying, and so on.

The Response: Responsibility Falls on the Higher Level

And the response, there’s really two parts of the response, I think. But let’s say the first response, or the main part of the response is, that you will stop to die. And I think that what this should be read as is, that this means that the people agree to this other responsibility of the Kehunah. The Kehunah have this new responsibility now, which is that it’s their job to make sure not everyone else dies.

Now, we’ve already seen this earlier. It’s not the first time that this is said. But obviously, they didn’t agree with it yet, right? Because the people are still complaining about the existence of this hierarchy, and the existence of anyone coming close, dying, any stranger, Zar [non-Kohen], and so on. So now that they’ve had this complaint, that they have this request, so now we have them themselves sort of responding to Aaron, and complaining to Moshe, and then getting the response, okay, you know what? For you, in order to save you, we’re going to put the punishment, so to speak, on the Kehunah.

The Kohanim Bear the Burden

In other words, it will be their job to protect their own status, right? So before that, people will say, okay, it’s the Kehunah that are protecting their status, and therefore they don’t let us go. No, it’s the Kehunah protecting you from dying from the Mishkan. That’s how this story frames this law, this restriction, and therefore it’s something that they agreed to. It’s not something that’s imposed on them. And that’s the answer.

Hashem tells Aaron, you, your children, your family, right? The children belonging to your beit av [father’s house], you will carry both the עוון המקדש [avon hamikdash — the sin of the sanctuary], which means if people act disrespectfully to the Mikdash, and the עוון כהונתכם [avon kehunatechem — the sin of your priesthood], which means the sin — it’s not a sin to be a Kohen, it’s avon hamikdash, avon kehunatechem, sounds like it’s a sin to be a Mikdash, or to be a Kohen, but the sin that is imposed on others by them not being Kohanim.

A Profound Lesson About Hierarchy

So that’s the important lesson in this thing. Whatever problem happens to other people because of some people being higher, is the responsibility of the higher people, not the responsibility of the lower people, as the higher people would tend to say without this lesson. So that’s the important lesson in this thing.

The Role of the Leviim as Intermediaries

Now, this is very explicit also, by the whole context of Sefer Bamidbar, having very much to do with the Leviim, which are the next level of protection, the next level of hierarchy after the Kohanim. So it says, not only the Kohanim will be in charge, will be carrying this sin, will take their responsibility to make this distance of the people and the Mishkan and the Kohanim, also the Leviim, ואח שבט לוי תקריב אתו ונלוו עליך [ve’ach shevet Levi takriv oto venilvu alecha — and also the tribe of Levi bring near, and they will accompany you], it’s a play on the word Levi, Levi means someone who will accompany you to serve you, and also serve your children, serve all of you in front of the Ohel [Tent].

The Leviim’s Specific Duties and Limitations

They will keep your watch, they will watch your watch, the watch of the Ohel. But even the Levi, and this of course, responding to Korach, who was a Levi, but instead of being the Levi who serves as the intermediary, as the thing that blocks off the people from the Kohanim, and themselves also is not allowed to go into the space of the Kohanim, Korach wants to take the Kehunah. But now it’s saying, no, so again, just like the people are sort of accepting that the Kohanim is protecting them from themselves, the Levi also is protecting the people, the Mishkan, from the people, and protecting themselves, or protecting the Kohanim from themselves, so they’re watching the Ohel, which means like the outer court, but the כלי הקודש [klei kodesh — holy vessels], or the Mizbeach [altar], they cannot touch, because otherwise they will die, both you and them.

So again, this is the sharing of responsibility, it’s also the Kohanim’s responsibility that people don’t die because of him.

The Continuity Created by the Leviim

The Levi, in some sense, relative to the Kohanim is like Yisroel, but relative to the Yisroel is like a Kohanim.

And that’s all, so that’s what it says, they will accompany you and they will watch the Ohel and all that, and they would call that זר לא יקרב [zar lo yikrav — a stranger will not come close], and they will watch the Kodesh [holy things], the Mizbeach, and through that, ולא יהיה עוד קצף על בני ישראל [velo yihiyeh od ketzef al bnei Yisrael — and there will not be anger again on the people of Israel], as we’ve seen in the previous part, that there was anger when the people did come close and did touch places where they did not belong.

The Leviim as a Gift

And here we repeat again that the Leviim are a gift from the Yidden [Jews], or a gift, or something given from the people to the Kohanim to serve in the Ohel Moed [Tent of Meeting]. And so, again, I think there’s this focus of gift as we find it finishes here, ועבודת מתנה [va’avodat matanah — and the service of a gift] — the Levi is a gift to the Kohanim from the people. So instead of the people complaining, oh, why is the Levi not me? It’s them giving the gift for the Kohanim that he should have this company or this thing in between that saves, also helps the hierarchy, but also helps there be some kind of continuity. There’s not just the Kohanim and Yisroel, there’s a Levi in between.

The Kehunah as Gift, Not Imposition

But the Kohanim, ואתה ובניך [ve’atah uvanecha — and you and your children], the Kohanim and his children, you will watch, the Mizbeach, so, למבית לפרוכת [lemibeit laparochet — from inside the curtain], the Mizbeach is in the courtyard, or maybe also the מזבח הפנימי [mizbeach hapnimi — inner altar], or what’s inside the parochet [curtain], again, the Kodesh HaKodashim [Holy of Holies], the Aron [Ark]. And your Kehunah it’s also given from, who is it given? Not sure, but the point is that it’s a gift, it’s not an imposition, it’s a gift, it sounds like a good thing, and the הזר הקרב יומת [hazar hakarev yumat — the stranger that comes close dies], that’s true, a stranger that comes close dies, but not in the evil sense, but this is part of, I think, continuing the theme that we had, that Aaron is also the one that makes sticks sprout, it’s not only the one that makes things burn, like we, like Rashi says, like we learned from Ketoret, Ketoret is not just something that you can die from, it’s also something that can save you from death, and so on.

The Gifts to the Kohanim: Payment for Their Service

And now, we have the next part of this chapter, is that now that we understand, and this is also very nice how it’s set up, now that we understand that the Kohanim are working for us, because they’re protecting us from them, they’re protecting us from the Mishkan, they’re protecting the Mishkan from us, but they’re doing our work, so now they need payment for that.

The Framework of Matnot Kehunah

So this repeats, and of course some of this we already have, some of it is being added now, it repeats what’s called Matnot Kehunah [Gifts of the Priesthood], which is the payment, or we call Matnot the gifts, right, the gifts that the people are giving to the Kohanim in exchange for their work, for them, since they work for us, they’re not working for themselves, because they’re so great, they’re working for us, and therefore they deserve payment from us, and this is the mitzvah of Matnot Kehunah.

And again, he says, I will give you, and it’s also said in the word of משמרת תרומותי [mishmeret terumotai — the watch of my terumot], so in other words, the watch of the Terumah [priestly portion], because the Terumah is also a Kedushah [holiness], and you have to watch it, it’s just like a Zar that comes close to the Mishkan, dies, so it’s Terumah also. So, and whose job is it to watch the Terumah, and to make sure that it gets to him, and he’s the one that eats it, it’s the Kohanim’s job again.

So, I give you, Mishmeret Terumotai, it’s the watch of my Terumah, for לכל קדשי [lechol kodshei — all the holy things], all kinds of Terumah, all kinds of things that they sanctify to me, it will be given to you למשחה [lemishchah — for greatness], it’s part of your greatness, and for your children, it’s going to always be this way, and it goes through now all the things that they give, a very clear list of all the things the Kohanim get, but all of them work in the same way.

Category One: Kodesh Hakodashim

So the first thing goes through, what’s Kodesh HaKodashim [Holy of Holies — in this context, the most holy offerings], and the אש [esh — fire], the korbanot [sacrifices] that are burnt on the Mizbeach, the parts that they gave, מן המנחה ומן החטאת ומן האשם [min haminchah umin hachatat umin ha’asham — from the meal offering and from the sin offering and from the guilt offering], these are Kodesh HaKodashim, right, the parts of a Chatat [sin offering], an Asham [guilt offering], or a Minchah [meal offering], that a Kohen eats, right, the Olah [burnt offering] does nothing to eat, so it’s not relevant, אשר ישיבו לי [asher yashivu li — that which they return to Me], we see an Asham, it’s something that returns, that has to do with what we discussed, I remember if we had a class in Vayikra, that the difference between a Chatat and an Asham is that it’s not just a korban to atone for you, it’s also in some sense like a repayment, some Ashams literally have repayment going along with them, but even if not, it’s something that gets paid back, in any case, that’s called Kodesh HaKodashim, that’s eaten, it’s eaten by Kodesh HaKodashim, right, not literally in the Kodesh HaKodashim, but it has to be eaten by Kodesh, which means in the Azarah [courtyard], only the males are allowed to eat it, so that’s the first level.

Category Two: Tenufah and Terumat Matanam

Then there is Tenufah [wave offering] is called תרומת מתנם [terumat matanam — the gift-offering], but this is again, all the things that they raise, Tenufah is not things that are burnt on the Mizbeach, things that are, not all of them necessarily have official Tenufah, maybe most of them do, maybe not all of them, but Tenufah, we’ve seen many times, the idea of Tenufah is something that you sort of raise before the Mizbeach, that’s the ritual that represents this, but also some things that don’t have that ritual, but they’re not burnt, they’re not burnt.

The Asham and Kodesh Kadashim

HaShom HaShei Shivuli — we see HaAsham is something that returns. That has to do with what we discussed. I remember if we had a class in Vayikra, that the difference between Chatas and HaAsham is that HaAsham has the aspect of repayment. It’s not just a *korban* to atone for you. It’s also, in some sense, like a repayment. Some ashamos literally have repayment going along with them. But even if not, it’s something that gets paid back.

In any case, that’s called Kodesh Kedoshim. That’s eaten — it’s eaten by Kodesh Kedoshim, right? Not literally in the Kodesh Kedoshim, but it has to be eaten by *kodesh*, which means in the *azarah*, only the males are allowed to eat it. So that’s the first level.

Tenufa and Terumas Matanos

Then there is Tnufa Ismene Yisrael [*tenufas bnei Yisrael* — wave offerings from the Children of Israel]. It’s called Trimah Smatanim [*terumas matanos* — elevated gifts]. But this is, again, Trimah Smatanim is in general, the *terumah*, which is a gift. All the things that they raise, like Tnufa Ismene Yisrael, it’s not things that are burnt on the *mizbeach*, things that are — not all of them necessarily have official *tenufa*. Maybe most of them do. Maybe not all of them, but *tenufa*, the idea we’ve seen many times, the idea of *tenufa* is something that you sort of raise before the *mizbeach*. That’s the ritual that represents this, but also some things that don’t have that ritual, but they’re not burnt. They’re brought to the *mizbeach*, but then not like other things that some of it is burnt on the *mizbeach*, and then the *kohen* gets what’s called *shirayim*, the rest. It’s just brought, like symbolically brought to the *mizbeach*, and then the *kohen* takes the whole thing.

Kodesh vs. Tahor: Who May Eat

And this is not only for the male *kohanim*, it’s also, as they say, for the daughters, because daughters can eat this. Also, Kol Tahor B’Ves Chasot [*kol tahor beveisecha* — anyone pure in your household]. There’s a difference between *kodesh* and *tahor* here. If you’re a holy — only a *kohen*, male *kohen*, who does *avodah*, has the *kedushah* of a *kohen*. But a woman *kohen*, a daughter of a *kohen*, can also be *tahor*. In other words, if she’s not impure, if she’s not like all the list of impurities that we learn in Sefer Vayikra, if she’s not one of those *tumas*, then she can eat it as long as she’s part of the *kohen’s* household.

Agricultural Gifts: Reishis and Bikurim

And that includes Chelev Yitzhar [*chelev yitzhar* — the fat/best of the oil], from the oil, from Tirosh V’dagan [*tirosh ve-dagan* — wine and grain], from grain, from grapes, the beginnings, the *reishis* that are given to Hashem, goes to you.

Same thing, B’Chur B’Kure [*bechor bikurim* — firstborn firstfruits], right? These are livestock animals. Over here, that’s what it seems like. We sometimes read *bikurim* as fruits also, but here it seems like there’s *reishis*, which is the beginnings of the three main kinds of agriculture. And then *bikurim*, which is the beginnings of, I think, *bechor kol* [firstborn of all], like *bechorim*. I think *bikurim* and *bechorim* are the same thing, but someone took *bechorim*. So I’m not clear. In any case, also, I bring to you, this is anyone can eat it, called Tahor B’Vaizcha [*tahor beveisecha* — pure in your household].

Cherem: Dedicated Items

Same thing called Chelev Yitzhar. Chelev means, we’ve learned, that someone just gives something to the *Beis Hamikdash*, to the *kohen*. Doesn’t matter what or how, that’s called a *cherem*. It also gets to the *kohen*.

Firstborns: Peter Rechem

And the same thing is, every firstborn goat, Peter Rechem [*peter rechem* — opening of the womb], both of man, both of human, both of animals, of course, the man gets *pidyon haben*, as we’ve already discussed. Behemoth Tamei [*behemah temei’ah* — impure animal], the same thing. And how does it get *pidyon*? Pen Choy de Shtiv de Berkechun [*u-feduyav michodesh tifdeh be-erkecha* — and its redemption from one month you shall redeem at your valuation], it’s amount, and it’s the set amount, like *erech*. This happens to be the *erech* also, but the set *erech*, which is five *shekalim* of silver, 20 *gerah*.

But kosher animals, so that’s what happens for humans or non-kosher animals, who you can’t eat. Of course, both of these, and for opposite reasons. A human being, you don’t, you know, this *kohen* doesn’t, can’t eat. But an impure animal, he can’t eat either. For opposite reasons, both of them have a *pidyon*.

Kosher Firstborns: No Pidyon

Watch, which ones don’t have a *pidyon*? Bechoy Shoy, the Kessevei Eys [*bechor shor, kesev, o eiz* — firstborn ox, sheep, or goat], which are the kosher animals. They do not Nivdeh [*tifdeh* — be redeemed], they’re *kodesh*. What do we do with them? They become a *korban*, so they throw their blood on the *mizbeach*, their chelev [fat] gets, their fats get burnt on the *mizbeach*, and then their meat goes to the *kohen*, it’s like Chazei HaTanufa and the Shoy Kemen [*chazeh ha-tenufa v’shok ha-yamin* — the breast of waving and the right thigh]. Just like the *kohen* gets a Chazei HaTanufa and the Shoy Kemen from *zevach shelamim* [peace offering], he gets the whole *bechor*.

Terumas HaKodashim and Bris Melach Olam

And then there’s one more thing, I think this is maybe just a general, a general *pasuk*, called Tremes HaKodeshem [*terumas ha-kodashim* — the elevated portion of the holy things], all the things, all the things separated for holiness that you didn’t give to Hashem, they’re all to you, for your children.

And it finalizes with this word, Bris Melech Oylemi [*bris melach olam* — an everlasting salt covenant], it’s a salt covenant, apparently covenant, salt, is something that keeps meat fresh. So a lot of the gifts here are meat, but sometimes they’re not fresh. And in a similar way, someone might think that this covenant is like, okay, it’s like a — sometimes also a covenant is something like, remember, one big way of making a covenant is eating a meal together, having a *zevach*. But that meal, and *fana Yisrael* [*pigul* — rejected offering], and a day later is *pigul*, it’s already ruined. So sometimes a covenant lasts only as long as the meal that was created to celebrate it, that they created just to sort of make it real. But this one is Bris Melech, it’s like you salted meat, and that stays forever.

And that’s why also there’s, we read, that every *korban* has to have *melach* [salt] on the *mizbeach*. Of course, in some sense, it’s because like symbolically, because it doesn’t taste good meat without *melach*, but it says over there also, that B’lissash B’liss Melech Bris [*ki bris Elokeichem* — for it is the covenant of your God], because the *mizbeach* is something, although the parts of the *mizbeach*, right, the parts of the *kohen* doesn’t have to have *melach*, that’s different, maybe he has to eat it with *melach*, but that’s just for his taste. But the parts that go on the *mizbeach*, they also have to have salt to show that it’s not the *mizbeach* doesn’t eat it and it’s finished. There’s something continuity in that.

So that is the *matanos* that the *kohen* gets.

The Kohen Receives No Nachalah

Now, we have one more important part, and then we’re going to, two more things in this chapter, but next thing is, the things that he doesn’t get. So he gets this *matanos*, he gets all these gifts from *deen* [law], but he only gets gifts. He doesn’t get anything that really belongs to him. In other words, he doesn’t have any real estate.

This is a very important way in which the *kehunah* is structured, as we discussed, all these parts, and there, this is one of the parts of *aloch* [*halachah* — law], but it’s very clear to see how it responds to the challenges before. So the response to the challenge of what did the *kohen* deserve is that the *kohen* is in a very specific state. He gets all these gifts. It’s his responsibility that to watch his place in the hierarchy, and also he doesn’t get any actual power. He doesn’t get any real estate.

So that means that he’s always going to be a gift, as we discussed. Gift means it has to be, but in reality, I mean, they can’t force him. Maybe *halachically* the *kohen* could force, but the reality is that since these *matanos kehunah* are gifts, so they’re going to have to always be given voluntarily, which means the *kehunah* will always have to be nice to the people.

So this way, you will not have a part in between them, amongst them, in their real estate, in their land. I am your part. I am your inheritance. [*Uv’artzam lo sinchal v’chelek lo yihyeh lecha b’socham. Ani chelkecha v’nachalasecha* — And in their land you shall not inherit, and a portion you shall not have among them. I am your portion and your inheritance.]

The Levi’im’s Portion: Ma’aser

Now, this is for the *kehunah*. Now, earlier we learned that not only the *kehunah* have a job, have a part in the hierarchy, but the Levi’im also. So the Levi’im also get something here. What did the Levi’im get? They got *ma’asros* [tithes]. So the *kohen* gets *terumah*, which is, as we discussed, are all the things the *kohen* gets when they’re called *terumah*. And the Levi gets *ma’aser*, a tenth of all things. It doesn’t say exactly what it is at this moment.

Ma’aser as Payment for Avodah

They get it, and what they get it in exchange for their work, that they work in the Void of Selmaid [*Ohel Moed* — Tent of Meeting]. And through this, the Ikr Void Minas Ol HaOl Moed [*v’lo yikrevu od bnei Yisrael el Ohel Moed* — and the Children of Israel shall no longer approach the Tent of Meeting], Lasos Chet Lomis [*lases chet lamus* — to bear sin and die], it won’t be the people’s responsibility that they go, but it will be the Levi’s responsibility, and he gets paid for the responsibility. It’s not like he’s taking on this extreme responsibility for nothing. He’s getting paid for it.

And the Levi, he will work the Void of Selmaid, and he will carry their sins. This will be also an everlasting law, I think also an everlasting, something that’s given for everlasting. They will get this gift, and they will carry responsibility, because he gets this *ma’aser*, therefore they don’t get, also the Levi’im don’t get *nachalah*, only the *kohanim* get *nachalah*.

Terumas Ma’aser: The Levi’s Obligation to the Kohen

Now, just as we discussed earlier, that this Levi, relative to *Yisrael*, is a *kohen*, and so he gets *ma’aser* from them, but relative to the *kohen*, and he’s also like *Yisrael*, he can’t go close to the Levi [*mizbeach*]. So the same relation works also relative to the *matnas kehunah*, just like the Levi gets *matanos* from the *Yisrael*, he gets *ma’aser*, but he still has to give *terumah* to the *kohen*, because the *kohen* is still above him.

So this is how Hashem tells Moshe, speak to the Levi and tell them, when you take *ma’aser* from the people, you have to give *terumah* to Hashem, you have to give *terumah*, *ma’aser* from the *ma’aser*, a tenth of the *ma’aser*, what’s called *terumas ma’aser*, because *terumah* is what the *kohen* gets, and then, although you don’t have your own land, so you can’t give the *kohen* yourself, but it will be counted to you, the *terumah* that you give, as if you give the grain from the place where the grain is gathered, or the wine, the grapes from where the vineyard, from where the wine is pressed, and so on, so you’ll give, it will be, so this is yours, so the people, they have their own land, and they give from their land *terumah* for the *kohen*. The Levi has his own, not land, but *ma’aser*, and he gives *terumah* to the *kohen*, in the same way that they give, it’s called Kalchelba [*kol chelbo* — all its fat/best], it’s fat, not necessarily the fat, but the best, that he gives them, and it’s repeated again, it will be called, considered to the Levi’im, just like Tuas Goin and Tuas Yaakov [*tevuas goren u-tevuas yekev* — produce of the threshing floor and produce of the winepress].

Ma’aser May Be Eaten Anywhere

And it will be eaten, who will eat it? The *kohen*, I guess, will eat it, or the Levi will eat the *ma’aser*, anywhere, so unlike, this is not even *kodesh*, *kodesh meretz* [*kodesh kal* — light holiness], unlike the Kodesh Akodesh [*kodesh kadashim* — holy of holies], which has to be eaten in *azarah*, or Kodesh Mekalem [*kodshim kalim* — lighter holy things], that are eaten only in Yerushalayim, these *terumah* is eaten anywhere, because it’s a word, it’s a, it’s Ki Sakharu Lechem [*ki sachar hu lachem* — for it is a wage for you], because it’s as if it’s a payment, so if it’s a payment, it’s just in some sense, it’s not like the *Yisrael* are dedicating this to Hashem, and therefore they’re giving it to the Levi, or *terumah* to the *kohen*, it’s more like, what we call *mammon kohen* [the kohen’s property], it’s given to the *kohen*, because it’s his job, he has to get paid for his job, so therefore, it’s less, considered less *kodesh*, the *terumah* itself.

The Balance of Responsibility and Sin

And repeats again, I don’t know how many times it repeats, like Sissel of Chet [*v’lo tis’u alav chet* — and you shall not bear sin upon it], if the *kohen*, if the Levi will give, this *terumas ma’aser* to the *kohen*, he will not have a sin, otherwise, there’s something imbalanced, in this whole relationship, because the *kohen* has, carries the sin of the Levi, and the Levi carries the sin of the *Yisrael*, and they all carry each other’s, responsibility for all of them, but if they don’t get paid, then, they’re going to have to carry their own sin, so, the Levi’im have to, have to respect the *kodesh* of the Israel, and not die, and then the *kohen* respect the Levi’im’s *kodesh*, and so on, and this is the organization of the whole structure, of who is responsible for who, and who is, higher level than who is told to speak, and who, is gets paid by who.

במדבר פרק יח: אחריות הכהנים ומתנות הכהונה

הקשר: לאחר מרד קרח

אז אנחנו קוראים היום, במדבר, פרק יח. כפי שדיברנו, אנחנו הולכים להתחיל מסוף פרק יז, ששייך לסיפור הזה. זכרו שהייתה אתגר שנקרא מחלוקת קרח. כשקרח הושמד על ידי שנבלע באדמה, זה לא עזר. העם עדיין התלונן. הם אמרו, אתם המתם את עם ה׳. ואז, לכן, הייתה מגפה – אנשים התחילו למות. זה נפתר על ידי הקטורת. ואז ה׳ ברא עוד אות. מלבד האות של קרח שנבלע באדמה, היה עוד אות, שזה המטה של אהרן שפרח, שהראה שהוא הנבחר.

התלונה החדשה של העם

אז עכשיו, מה שקורה זה שהעם מסכים. הם כבר רואים שאהרן הוא הנבחר. אבל הם עדיין לא מרוצים. הם עדיין מבינים ש, אוקיי, אחד הוא הנבחר, אבל נראה שכל מי שמנסה לאתגר את זה, או כל מי שלא מורשה, שמתקרב אפילו למשכן, או נוגע, או מביא קטורת בדרך שלו, או כל דבר קטן מאוד, נראה שהוא בסכנה. הם לא מרוצים מזה. וזה, אני חושב, עוד דרך אחת להתלונן. כאילו, זה לא הוגן, זה לא בסדר. אוקיי, אתם יודעים מה, אנחנו מסכימים שאהרן נבחר, אבל למה הקיצוניות הזו? כאילו, יש משהו שאנשים לא מקבלים את הרמה הקיצונית של ההיררכיה, הרמה הקיצונית של, אוקיי, אבל כל השאר ימותו אם הם יתקרבו. זה לא בסדר.

וזה מה שהם אומרים: כולנו מתנו, כולנו אבדנו, כולנו נהרסים. כל מי שמתקרב למשכן ה׳ מת. האם אנחנו גומרים למות? זה ממשיך. כולם מתים. אחד מת כי הוא אתגר במפורש, אדם אחר מת אפילו בלי לאתגר במפורש, רק בגלל שאמר, וכן הלאה.

התשובה: האחריות נופלת על הרמה הגבוהה יותר

והתשובה, יש באמת שני חלקים של התשובה, אני חושב. אבל בואו נגיד התשובה הראשונה, או החלק העיקרי של התשובה הוא, שאתם תפסיקו למות. ואני חושב שמה שצריך לקרוא את זה כך זה, שזה אומר שהעם מסכים לאחריות האחרת הזו של הכהונה. לכהונה יש את האחריות החדשה הזו עכשיו, שזה התפקיד שלהם לוודא שלא כל השאר ימותו.

עכשיו, כבר ראינו את זה קודם. זו לא הפעם הראשונה שזה נאמר. אבל ברור, הם עדיין לא הסכימו עם זה, נכון? כי העם עדיין מתלונן על קיום ההיררכיה הזו, והקיום של כל מי שמתקרב, מת, כל זר, וכן הלאה. אז עכשיו שהייתה להם את התלונה הזו, שיש להם את הבקשה הזו, אז עכשיו יש לנו אותם עצמם כאילו עונים לאהרן, ומתלוננים למשה, ואז מקבלים את התשובה, אוקיי, אתם יודעים מה? בשבילכם, כדי להציל אתכם, אנחנו הולכים לשים את העונש, כביכול, על הכהונה.

הכהנים נושאים בנטל

במילים אחרות, זה יהיה התפקיד שלהם להגן על המעמד שלהם, נכון? אז לפני זה, אנשים יגידו, אוקיי, זה הכהונה שמגינה על המעמד שלה, ולכן הם לא נותנים לנו ללכת. לא, זה הכהונה שמגינה עליכם מלמות מהמשכן. ככה הסיפור הזה ממסגר את החוק הזה, את ההגבלה הזו, ולכן זה משהו שהם הסכימו לו. זה לא משהו שנכפה עליהם. וזו התשובה.

ה׳ אומר לאהרן, אתה, הבנים שלך, המשפחה שלך, נכון? הבנים השייכים לבית אב שלך, אתם תישאו גם את עוון המקדש, שזה אומר אם אנשים מתנהגים בחוסר כבוד למקדש, וגם את עוון כהונתכם, שזה אומר העוון – זה לא עוון להיות כהן, זה עוון המקדש, עוון כהונתכם, נשמע כאילו זה עוון להיות מקדש, או להיות כהן, אבל העוון שנכפה על אחרים בגלל שהם לא כהנים.

לקח עמוק על היררכיה

אז זה הלקח החשוב בדבר הזה. כל בעיה שקורית לאנשים אחרים בגלל שאנשים מסוימים גבוהים יותר, היא האחריות של האנשים הגבוהים יותר, לא האחריות של האנשים הנמוכים יותר, כמו שהאנשים הגבוהים יותר היו נוטים לומר בלי הלקח הזה. אז זה הלקח החשוב בדבר הזה.

תפקיד הלויים כמתווכים

עכשיו, זה מאוד מפורש גם, על ידי כל ההקשר של ספר במדבר, שיש לו מאוד קשר ללויים, שהם הרמה הבאה של הגנה, הרמה הבאה של היררכיה אחרי הכהנים. אז זה אומר, לא רק הכהנים יהיו אחראים, ישאו את החטא הזה, ייקחו את האחריות שלהם לעשות את המרחק הזה של העם והמשכן והכהנים, גם הלויים, ואח שבט לוי תקריב אתו ונלוו עליך, זה משחק מילים על המילה לוי, לוי פירושו מישהו שילווה אותך לשרת אותך, וגם לשרת את הבנים שלך, לשרת את כולכם מול האהל.

התפקידים והמגבלות הספציפיות של הלויים

הם ישמרו את המשמרת שלך, הם ישמרו את המשמרת שלך, את משמרת האהל. אבל אפילו הלוי, וזה כמובן, בתגובה לקרח, שהיה לוי, אבל במקום להיות הלוי שמשרת כמתווך, כדבר שחוסם את העם מהכהנים, ובעצמו גם לא מורשה להיכנס למרחב של הכהנים, קרח רוצה לקחת את הכהונה. אבל עכשיו זה אומר, לא, אז שוב, בדיוק כמו שהעם כאילו מקבל שהכהנים מגינים עליהם מעצמם, הלוי גם מגן על העם, על המשכן, מהעם, ומגן על עצמם, או מגן על הכהנים מעצמם, אז הם שומרים את האהל, שזה אומר כמו החצר החיצונית, אבל את כלי הקודש, או את המזבח, הם לא יכולים לגעת, כי אחרת הם ימותו, גם אתם וגם הם.

אז שוב, זה השיתוף באחריות, זה גם האחריות של הכהנים שאנשים לא ימותו בגללו.

ההמשכיות שנוצרת על ידי הלויים

הלוי, במובן מסוים, ביחס לכהנים הוא כמו ישראל, אבל ביחס לישראל הוא כמו כהנים.

וזה הכל, אז זה מה שזה אומר, הם ילוו אותך והם ישמרו את האהל וכל זה, והם יקראו לזה זר לא יקרב, והם ישמרו את הקודש, את המזבח, ודרך זה, ולא יהיה עוד קצף על בני ישראל, כפי שראינו בחלק הקודם, שהיה קצף כשהעם אכן התקרב ואכן נגע במקומות שלא שייכים להם.

הלויים כמתנה

וכאן אנחנו חוזרים שוב שהלויים הם מתנה מהיהודים, או מתנה, או משהו שניתן מהעם לכהנים לשרת באהל מועד. ואז, שוב, אני חושב שיש את המיקוד הזה של מתנה כפי שאנחנו מוצאים שזה מסתיים כאן, ועבודת מתנה – הלוי הוא מתנה לכהנים מהעם. אז במקום שהעם יתלונן, אה, למה הלוי זה לא אני? זה הם שנותנים את המתנה לכהנים שיהיה לו את החברה הזו או את הדבר הזה ביניים שמציל, גם עוזר להיררכיה, אבל גם עוזר שיהיה איזושהי המשכיות. אין רק כהנים וישראל, יש לוי ביניהם.

הכהונה כמתנה, לא כפייה

אבל הכהנים, ואתה ובניך, הכהנים והבנים שלו, אתם תשמרו, את המזבח, אז, למבית לפרוכת, המזבח הוא בחצר, או אולי גם את מזבח הפנימי, או מה שבתוך הפרוכת, שוב, קודש הקודשים, הארון. והכהונה שלכם היא גם ניתנת מ, ממי זה ניתן? לא בטוח, אבל הנקודה היא שזו מתנה, זו לא כפייה, זו מתנה, זה נשמע כמו דבר טוב, והזר הקרב יומת, זה נכון, זר שמתקרב מת, אבל לא במובן הרע, אבל זה חלק מ, אני חושב, המשך הנושא שהיה לנו, שאהרן הוא גם זה שגורם למטות לפרוח, זה לא רק זה שגורם לדברים לשרוף, כמו שאנחנו, כמו שרש״י אומר, כמו שלמדנו מקטורת, קטורת זה לא רק משהו שאתה יכול למות ממנו, זה גם משהו שיכול להציל אותך ממוות, וכן הלאה.

המתנות לכהנים: תשלום עבור השירות שלהם

ועכשיו, יש לנו את החלק הבא של הפרק הזה, זה שעכשיו שאנחנו מבינים, וזה גם מאוד יפה איך זה מסודר, עכשיו שאנחנו מבינים שהכהנים עובדים בשבילנו, כי הם מגינים עלינו מהם, הם מגינים עלינו מהמשכן, הם מגינים על המשכן מאיתנו, אבל הם עושים את העבודה שלנו, אז עכשיו הם צריכים תשלום על זה.

המסגרת של מתנות כהונה

אז זה חוזר, וכמובן חלק מזה כבר יש לנו, חלק מזה מתווסף עכשיו, זה חוזר על מה שנקרא מתנות כהונה, שזה התשלום, או אנחנו קוראים מתנות המתנות, נכון, המתנות שהעם נותן לכהנים בתמורה לעבודה שלהם, בשבילם, כיוון שהם עובדים בשבילנו, הם לא עובדים בשביל עצמם, כי הם כל כך גדולים, הם עובדים בשבילנו, ולכן הם ראויים לתשלום מאיתנו, וזו המצווה של מתנות כהונה.

ושוב, הוא אומר, אני אתן לך, וזה גם נאמר במילה של משמרת תרומותי, אז במילים אחרות, משמרת התרומה, כי התרומה היא גם קדושה, ואתה צריך לשמור אותה, זה בדיוק כמו זר שמתקרב למשכן, מת, אז זה תרומה גם. אז, ומי התפקיד שלו לשמור את התרומה, ולוודא שזה מגיע אליו, והוא זה שאוכל אותה, זה התפקיד של הכהנים שוב.

אז, אני נותן לך, משמרת תרומותי, זה משמרת התרומה שלי, לכל קדשי, כל מיני תרומה, כל מיני דברים שהם מקדישים לי, זה יינתן לך למשחה, זה חלק מהגדולה שלך, ולבנים שלך, זה תמיד יהיה ככה, וזה עובר עכשיו על כל הדברים שהם נותנים, רשימה מאוד ברורה של כל הדברים שהכהנים מקבלים, אבל כולם עובדים באותה דרך.

קטגוריה ראשונה: קודש הקודשים

אז הדבר הראשון עובר, מה זה קודש הקודשים, והאש, הקרבנות שנשרפים על המזבח, החלקים שהם נתנו, מן המנחה ומן החטאת ומן האשם, אלה קודש הקודשים, נכון, החלקים של חטאת, אשם, או מנחה, שכהן אוכל, נכון, העולה אין מה לאכול, אז זה לא רלוונטי, אשר ישיבו לי, אנחנו רואים אשם, זה משהו שמחזיר, שיש לזה קשר למה שדיברנו, אני זוכר אם היה לנו שיעור בויקרא, שההבדל בין חטאת לאשם הוא שזה לא רק קרבן לכפר עליך, זה גם במובן מסוים כמו תשלום, כמה אשמות ממש יש תשלום שהולך איתם, אבל גם אם לא, זה משהו שמשולם בחזרה, בכל מקרה, זה נקרא קודש הקודשים, זה נאכל, זה נאכל על ידי קודש הקודשים, נכון, לא ממש בקודש הקודשים, אבל זה צריך להיאכל בקודש, שזה אומר בעזרה, רק הזכרים מורשים לאכול את זה, אז זו הרמה הראשונה.

קטגוריה שנייה: תנופה ותרומת מתנם

אז יש תנופה שנקראת תרומת מתנם, אבל זה שוב, כל הדברים שהם מרימים, תנופה זה לא דברים שנשרפים על המזבח, דברים שהם, לא לכולם בהכרח יש תנופה רשמית, אולי לרובם יש, אולי לא לכולם, אבל תנופה, ראינו הרבה פעמים, הרעיון של תנופה הוא משהו שאתה כאילו מרים לפני המזבח, זה הטקס שמייצג את זה, אבל גם כמה דברים שאין להם את הטקס הזה, אבל הם לא נשרפים, הם לא נשרפים.

קודש לעומת טהור: מי רשאי לאכול

וזה לא רק לכהנים הזכרים, זה גם, כמו שהם אומרים, לבנות, כי בנות יכולות לאכול את זה. גם, כל טהור בביתך. יש הבדל בין קודש לטהור כאן. אם אתה קדוש – רק כהן, כהן זכר, שעושה עבודה, יש לו את הקדושה של כהן. אבל אישה כהנת, בת של כהן, יכולה גם להיות טהורה. במילים אחרות, אם היא לא טמאה, אם היא לא כמו כל הרשימה של טומאות שאנחנו לומדים בספר ויקרא, אם היא לא אחת מהטומאות האלה, אז היא יכולה לאכול את זה כל עוד היא חלק ממשק הבית של הכהן.

מתנות חקלאיות: ראשית וביכורים

וזה כולל חלב יצהר, מהשמן, מתירוש ודגן, מתבואה, מענבים, ההתחלות, הראשית שניתנות לה׳, הולכות אליך.

אותו דבר, בכור ביכורים, נכון? אלה בעלי חיים. כאן, ככה זה נראה. אנחנו לפעמים קוראים ביכורים גם כפירות, אבל כאן נראה שיש ראשית, שזה ההתחלות של שלושת הסוגים העיקריים של חקלאות. ואז ביכורים, שזה ההתחלות של, אני חושב, בכור כל, כמו בכורים. אני חושב שביכורים ובכורים זה אותו דבר, אבל מישהו לקח בכורים. אז אני לא ברור. בכל מקרה, גם, אני מביא לך, זה כל אחד יכול לאכול את זה, נקרא טהור בביתך.

חרם: פריטים מוקדשים

אותו דבר נקרא חלב יצהר. חרם פירושו, למדנו, שמישהו פשוט נותן משהו לבית המקדש, לכהן. לא משנה מה או איך, זה נקרא חרם. זה גם מגיע לכהן.

בכורות: פטר רחם

ואותו דבר הוא, כל בכור, פטר רחם, הן של אדם, הן של בהמה, כמובן, האדם מקבל פדיון הבן, כפי שכבר דנו. בהמה טמאה, אותו דבר. ואיך היא מתפדה? ופדויו מבן חדש תפדה בערכך, סכומו, וזה הסכום הקבוע, כמו ערך. זה במקרה הזה גם הערך, אבל הערך הקבוע, שהוא חמישה שקלים כסף, עשרים גרה.

אבל בהמות כשרות, אז זה מה שקורה לבני אדם או לבהמות לא כשרות, שאי אפשר לאכול אותן. כמובן, שניהם, ומסיבות הפוכות. בן אדם, אתה לא, אתה יודע, הכהן הזה לא יכול לאכול. אבל בהמה טמאה, הוא גם לא יכול לאכול. מסיבות הפוכות, לשניהם יש פדיון.

בכורות כשרות: אין פדיון

שימו לב, אילו לא יש להם פדיון? בכור שור כשב ועז, שהן הבהמות הכשרות. הן לא תפדה, הן קודש. מה עושים איתן? הן הופכות לקרבן, אז זורקים את דמן על המזבח, חלבן נשרף, חלביהן נשרפים על המזבח, ואז בשרן הולך לכהן, זה כמו חזה התנופה ושוק הימין. בדיוק כמו שהכהן מקבל חזה התנופה ושוק הימין מזבח שלמים, הוא מקבל את כל הבכור.

תרומת הקדשים וברית מלח עולם

ואז יש עוד דבר אחד, אני חושב שזה אולי רק כללי, פסוק כללי, שנקרא תרומת הקדשים, כל הדברים, כל הדברים המופרשים לקדושה שלא נתת לה׳, הם כולם לך, לבניך.

וזה מסתיים עם המילה הזו, ברית מלח עולם, זו ברית מלח, כנראה ברית, מלח, הוא משהו ששומר על בשר טרי. אז הרבה מהמתנות כאן הן בשר, אבל לפעמים הן לא טריות. ובאופן דומה, מישהו עשוי לחשוב שהברית הזו היא כמו, בסדר, זה כמו – לפעמים גם ברית היא משהו כמו, זכור, דרך אחת גדולה לעשות ברית היא לאכול ארוחה ביחד, לעשות זבח. אבל הארוחה ההיא, ופיגול, ויום אחר כך זה פיגול, זה כבר מקולקל. אז לפעמים ברית נמשכת רק כל עוד הארוחה שנוצרה כדי לחגוג אותה, שהם יצרו רק כדי לעשות אותה אמיתית. אבל זו היא ברית מלח, זה כמו שמלחת בשר, וזה נשאר לנצח.

ולכן גם יש, אנחנו קוראים, שכל קרבן צריך להיות עליו מלח על המזבח. כמובן, במובן מסוים, זה בגלל שסמלית, כי בשר לא טעים בלי מלח, אבל זה אומר שם גם, שכי ברית אלקיך, כי המזבח הוא משהו, למרות שהחלקים של המזבח, נכון, החלקים של הכהן לא חייבים להיות עם מלח, זה שונה, אולי הוא צריך לאכול את זה עם מלח, אבל זה רק לטעם שלו. אבל החלקים שעולים על המזבח, גם הם צריכים להיות עם מלח כדי להראות שזה לא שהמזבח אוכל את זה וזה נגמר. יש משהו המשכיות בזה.

אז אלו הן המתנות שהכהן מקבל.

הכהן לא מקבל נחלה

עכשיו, יש לנו עוד חלק חשוב אחד, ואז אנחנו הולכים, עוד שני דברים בפרק הזה, אבל הדבר הבא הוא, הדברים שהוא לא מקבל. אז הוא מקבל את המתנות האלה, הוא מקבל את כל המתנות האלה מדין, אבל הוא רק מקבל מתנות. הוא לא מקבל שום דבר שבאמת שייך לו. במילים אחרות, אין לו שום נדל״ן.

זו דרך מאוד חשובה שבה הכהונה מובנית, כפי שדנו, כל החלקים האלה, ושם, זה אחד מהחלקים של הלכה, אבל זה מאוד ברור לראות איך זה מגיב לאתגרים שלפני כן. אז התגובה לאתגר של מה הכהן ראוי לקבל היא שהכהן נמצא במצב מאוד ספציפי. הוא מקבל את כל המתנות האלה. זו האחריות שלו לשמור על מקומו בהיררכיה, וגם הוא לא מקבל שום כוח ממשי. הוא לא מקבל שום נדל״ן.

אז זה אומר שהוא תמיד יהיה מתנה, כפי שדנו. מתנה אומרת שזה חייב להיות, אבל במציאות, כלומר, הם לא יכולים לכפות עליו. אולי הלכתית הכהן יכול לכפות, אבל המציאות היא שמכיוון שמתנות כהונה אלה הן מתנות, אז הן תמיד יצטרכו להינתן מרצון, מה שאומר שהכהונה תמיד תצטרך להיות נחמדה לאנשים.

אז בדרך הזו, ובארצם לא תנחל וחלק לא יהיה לך בתוכם אני חלקך ונחלתך.

חלק הלויים: מעשר

עכשיו, זה לגבי הכהונה. עכשיו, קודם למדנו שלא רק לכהונה יש תפקיד, יש חלק בהיררכיה, אלא גם ללויים. אז הלויים גם מקבלים משהו כאן. מה הלויים קיבלו? הם קיבלו מעשרות. אז הכהן מקבל תרומה, שהיא, כפי שדנו, כל הדברים שהכהן מקבל כשהם נקראים תרומה. והלוי מקבל מעשר, עשירית מכל הדברים. זה לא אומר בדיוק מה זה ברגע הזה.

מעשר כתשלום עבור עבודה

הם מקבלים את זה, ומה הם מקבלים את זה בתמורה לעבודתם, שהם עובדים באהל מועד. ודרך זה, ולא יקרבו עוד בני ישראל אל אהל מועד, לשאת חטא למות, זו לא תהיה אחריות העם שהם הולכים, אלא זו תהיה אחריות הלוי, והוא מקבל תשלום על האחריות. זה לא שהוא לוקח על עצמו את האחריות הקיצונית הזו בחינם. הוא מקבל תשלום על זה.

והלוי, הוא יעבוד את אהל מועד, והוא ישא את חטאם. זה יהיה גם חוק עולם, אני חושב גם עולם, משהו שניתן לעולם. הם יקבלו את המתנה הזו, והם ישאו אחריות, כי הוא מקבל את המעשר הזה, לכן הם לא מקבלים, גם הלויים לא מקבלים נחלה, רק הכהנים מקבלים נחלה.

תרומת מעשר: חובת הלוי לכהן

עכשיו, בדיוק כפי שדנו קודם, שהלוי הזה, ביחס לישראל, הוא כהן, ולכן הוא מקבל מעשר מהם, אבל ביחס לכהן, והוא גם כמו ישראל, הוא לא יכול להתקרב למזבח. אז אותו יחס עובד גם ביחס למתנות כהונה, בדיוק כמו שהלוי מקבל מתנות מהישראל, הוא מקבל מעשר, אבל הוא עדיין צריך לתת תרומה לכהן, כי הכהן עדיין מעליו.

אז ככה ה׳ אומר למשה, דבר אל הלויים ואמרת אליהם, כי תקחו מעשר מהעם, אתם צריכים לתת תרומה לה׳, אתם צריכים לתת תרומה, מעשר מהמעשר, עשירית מהמעשר, מה שנקרא תרומת מעשר, כי תרומה היא מה שהכהן מקבל, ואז, למרות שאין לכם אדמה משלכם, אז אתם לא יכולים לתת לכהן בעצמכם, אבל זה יחשב לכם, התרומה שאתם נותנים, כאילו אתם נותנים את התבואה מהמקום שבו התבואה נאספת, או היין, הענבים מהמקום שבו הכרם, מהמקום שבו היין נסחט, וכן הלאה, אז תתנו, זה יהיה, אז זה שלכם, אז האנשים, יש להם אדמה משלהם, והם נותנים מהאדמה שלהם תרומה לכהן. ללוי יש משלו, לא אדמה, אלא מעשר, והוא נותן תרומה לכהן, באותה דרך שהם נותנים, זה נקרא כל חלבו, החלב שלו, לא בהכרח החלב, אלא הטוב ביותר, שהוא נותן להם, וזה חוזר שוב, זה יחשב, ייחשב ללויים, בדיוק כמו תבואת גורן ותבואת יקב.

מעשר יכול להיאכל בכל מקום

וזה ייאכל, מי יאכל את זה? הכהן, אני מניח, יאכל את זה, או הלוי יאכל את המעשר, בכל מקום, אז בניגוד, זה אפילו לא קודש, קודש קל, בניגוד לקדשי קדשים, שצריכים להיאכל בעזרה, או קדשים קלים, שנאכלים רק בירושלים, התרומה הזו נאכלת בכל מקום, כי זו מילה, זה, זה כי שכר הוא לכם, כי זה כאילו תשלום, אז אם זה תשלום, זה רק במובן מסוים, זה לא שהישראל מקדישים את זה לה׳, ולכן הם נותנים את זה ללוי, או תרומה לכהן, זה יותר כמו, מה שאנחנו קוראים ממון כהן, זה ניתן לכהן, כי זו העבודה שלו, הוא צריך לקבל תשלום על העבודה שלו, אז לכן, זה פחות, נחשב פחות קודש, התרומה עצמה.

האיזון של אחריות וחטא

וחוזר שוב, אני לא יודע כמה פעמים זה חוזר, כמו ולא תשאו עליו חטא, אם הכהן, אם הלוי ייתן, את תרומת המעשר הזו לכהן, לא יהיה לו חטא, אחרת, יש משהו לא מאוזן, ביחס הזה כולו, כי לכהן יש, נושא את חטא הלוי, והלוי נושא את חטא הישראל, וכולם נושאים זה את זה, אחריות על כולם, אבל אם הם לא מקבלים תשלום, אז, הם יצטרכו לשאת את החטא שלהם, אז, הלויים צריכים, צריכים לכבד את הקודש של ישראל, ולא למות, ואז הכהן לכבד את הקודש של הלויים, וכן הלאה, וזה הארגון של כל המבנה, של מי אחראי על מי, ומי הוא, ברמה גבוהה יותר ממי נאמר לדבר, ומי, מקבל תשלום ממי.

במדבר פרק י״ח: די אחריות פון די כהנים און די מתנות פון די כהונה

דער הקדמה: נאך מחלוקת קרח

נו, מיר לייענען היינט, במדבר, פרק י״ח. ווי מיר האבן שוין גערעדט, מיר וועלן אנהייבן פון סוף פרק י״ז, וואס געהערט צו דעם ענין. געדענקט אז ס׳איז געווען א מחלוקת וואס הייסט מחלוקת קרח. ווען קרח איז חרוב געווארן דורך ווערן פארשלונגען אין דער ערד, האט דאס נישט געהאלפן. די אידן האבן נאך געקלאגט. זיי האבן געזאגט, אתם המתם את עם ה׳ [איר האט אומגעבראכט דעם פאלק פון השם]. און דערפאר איז געווען א מגפה – אידן האבן אנגעהויבן שטארבן. דאס איז געווען געפיקסט דורך די קטורת. און דערנאך האט השם געשאפן נאך א נס. אחוץ דעם נס פון קרח ווערן פארשלונגען אין דער ערד, איז געווען נאך א נס, וואס איז דער שטעקן פון אהרן האט געבליט, וואס האט געוויזן אז ער איז דער אויסדערוויילטער.

די נייע קלאג פון די אידן

נו איצט, וואס געשעט איז אז די אידן שטימען צו. זיי זעען שוין אז אהרן איז דער אויסדערוויילטער. אבער זיי זענען נאך נישט צופרידן. זיי פארשטייען נאך אז, גוט, איינער איז דער אויסדערוויילטער, אבער ס׳זעט אויס אז ווער עס איז וואס פרובירט צו טענה׳ן, אדער ווער עס איז וואס איז נישט מורשה, וואס גייט אפילו נאנט צום משכן, אדער רירט אן, אדער ברענגט קטורת אויף זייער אייגענעם אופן, אדער עפעס זייער קליין, ס׳זעט אויס אז ער איז אין סכנה. זיי זענען נישט צופרידן מיט דעם. און דאס איז, איך טראכט, נאך איין אופן פון קלאגן. אזוי ווי, דאס איז נישט פייר, דאס איז נישט גוט. גוט, ווייסט איר וואס, מיר שטימען צו אז אהרן איז אויסדערוויילט געווארן, אבער פארוואס דאס עקסטרעם? אזוי ווי, ס׳איז דא עפעס וואו אידן נעמען נישט אן דעם עקסטרעמען מדרגה פון היררכיע, דעם עקסטרעמען מדרגה פון, גוט, אבער אלע אנדערע וועלן שטארבן אויב זיי קומען נאנט. דאס איז נישט גוט.

און דאס איז וואס זיי זאגן: מיר אלע שטארבן, מיר אלע זענען פארלוירן, מיר אלע ווערן חרוב. ווער עס קומט נאנט צום משכן פון השם שטארבט. צי מיר ענדיגן זיך צו שטארבן? דאס גייט אן. אלעמען שטארבט. איינער שטארבט ווייל ער האט בפירוש געטענה׳ט, אן אנדערער שטארבט אפילו אן בפירוש טענה׳ן, נאר פאר זאגן, און אזוי ווייטער.

די תשובה: די אחריות פאלט אויף די העכערע מדרגה

און די תשובה, ס׳איז טאקע צוויי חלקים פון דער תשובה, איך טראכט. אבער זאג מיר די ערשטע תשובה, אדער דער עיקר חלק פון דער תשובה איז, אז איר וועט אויפהערן צו שטארבן. און איך טראכט אז וואס דאס דארף געלייענט ווערן אלס איז, אז דאס מיינט אז די אידן שטימען צו צו דער אנדערער אחריות פון די כהונה. די כהונה האבן דעם נייעם אחריות איצט, וואס איז אז ס׳איז זייער שטעלע צו מאכן זיכער אז נישט אלעמען אנדערש שטארבט.

איצט, מיר האבן שוין געזען דאס פריער. ס׳איז נישט דאס ערשטע מאל וואס דאס ווערט געזאגט. אבער בפשטות, זיי האבן נישט געשטימט מיט דעם נאך, ריכטיג? ווייל די אידן קלאגן נאך וועגן דעם עקזיסטענץ פון דער היררכיע, און דעם עקזיסטענץ פון ווער עס קומט נאנט, שטארבט, יעדער זר, און אזוי ווייטער. נו איצט וואס זיי האבן געהאט די קלאג, אז זיי האבן די בקשה, נו איצט האבן מיר זיי אליין אזוי ווי ענטפערן צו אהרן, און קלאגן צו משה, און דערנאך באקומען די תשובה, אוקיי, ווייסט איר וואס? פאר אייך, כדי צו ראטעווען אייך, וועלן מיר לייגן די עונש, אזוי צו רעדן, אויף די כהונה.

די כהנים טראגן די משא

מיט אנדערע ווערטער, עס וועט זיין זייער שטעלע צו היטן זייער אייגענעם מעמד, ריכטיג? נו פאר דעם, אידן וועלן זאגן, אוקיי, ס׳איז די כהונה וואס היטן זייער מעמד, און דערפאר לאזן זיי אונז נישט גיין. ניין, ס׳איז די כהונה וואס היטן אייך פון שטארבן פון משכן. אזוי שטעלט דעם מעשה דעם דין, דעם גזירה, און דערפאר איז עס עפעס וואס זיי האבן צוגעשטימט. ס׳איז נישט עפעס וואס ווערט אויפגעלייגט אויף זיי. און דאס איז די תשובה.

השם זאגט צו אהרן, דו, דיינע קינדער, דיין משפחה, ריכטיג? די קינדער וואס געהערן צו דיין בית אב, איר וועט טראגן ביידע די עוון המקדש, וואס מיינט אויב אידן האנדלען מיט א חוצפה צום מקדש, און די עוון כהונתכם, וואס מיינט דעם עוון – ס׳איז נישט קיין עוון צו זיין א כהן, ס׳איז עוון המקדש, עוון כהונתכם, הערט זיך אויס אזוי ווי ס׳איז א עוון צו זיין א מקדש, אדער צו זיין א כהן, אבער דעם עוון וואס ווערט אויפגעלייגט אויף אנדערע דורך זיי נישט זיין כהנים.

א טיפע לימוד וועגן היררכיע

נו דאס איז דער וויכטיגער לימוד אין דעם ענין. וואס פאר א פראבלעם עס געשעט צו אנדערע אידן ווייל עטלעכע אידן זענען העכער, איז די אחריות פון די העכערע אידן, נישט די אחריות פון די נידעריגערע אידן, ווי די העכערע אידן וואלטן געטענדעט צו זאגן אן דעם לימוד. נו דאס איז דער וויכטיגער לימוד אין דעם ענין.

די שטעלע פון די לויים אלס צווישן-מענטשן

איצט, דאס איז זייער בפירוש אויך, ביים גאנצן הקשר פון ספר במדבר, וואס האט זייער פיל צו טאן מיט די לויים, וואס זענען די נעקסטע מדרגה פון שמירה, די נעקסטע מדרגה פון היררכיע נאך די כהנים. נו ס׳זאגט, נישט נאר די כהנים וועלן זיין אינגעלאדן, וועלן טראגן דעם עוון, וועלן נעמען זייער אחריות צו מאכן דעם מרחק פון די אידן און דעם משכן און די כהנים, אויך די לויים, ואח שבט לוי תקריב אתו ונלוו עליך, און אויך דעם שבט לוי ברענג נאנט, און זיי וועלן באגלייטן דיך, ס׳איז א ווארטשפיל אויפן ווארט לוי, לוי מיינט עמעצער וואס וועט באגלייטן דיך צו דינען דיך, און אויך דינען דיינע קינדער, דינען אייך אלעמען פאר דעם אהל.

די ספעציפישע תפקידים און גרענעצן פון די לויים

זיי וועלן היטן דיין משמרת, זיי וועלן היטן דיין משמרת, די משמרת פון דעם אהל. אבער אפילו דער לוי, און דאס טאקע, ענטפערנדיג צו קרח, וואס איז געווען א לוי, אבער אנשטאט צו זיין דער לוי וואס דינט אלס דער צווישן-מענטש, אלס דער זאך וואס פארשפארט די אידן פון די כהנים, און זיי אליין אויך איז נישט דערלויבט צו גיין אריין אין דעם פלאץ פון די כהנים, קרח ווילט נעמען די כהונה. אבער איצט זאגט עס, ניין, נו ווידער, פונקט ווי די אידן זענען אזוי ווי אקסעפטירן אז די כהנים היטן זיי פון זיך אליין, דער לוי אויך היט די אידן, דעם משכן, פון די אידן, און היט זיך אליין, אדער היט די כהנים פון זיך אליין, נו זיי היטן דעם אהל, וואס מיינט אזוי ווי דעם אויסערן הויף, אבער די כלי הקודש, אדער דעם מזבח, קענען זיי נישט אנרירן, ווייל אנדערש וועלן זיי שטארבן, ביידע איר און זיי.

נו ווידער, דאס איז דאס טיילן פון אחריות, ס׳איז אויך די כהנים׳ס אחריות אז אידן זאלן נישט שטארבן צוליב אים.

די המשכיות וואס די לויים שאפן

דער לוי, אין עטלעכן זין, קעגנאיבער די כהנים איז ווי ישראל, אבער קעגנאיבער די ישראל איז ווי א כהן.

און דאס איז אלעס, נו דאס איז וואס עס זאגט, זיי וועלן באגלייטן דיך און זיי וועלן היטן דעם אהל און דאס אלעס, און זיי וואלטן גערופן דאס זר לא יקרב, און זיי וועלן היטן דעם קודש, דעם מזבח, און דורך דעם, ולא יהיה עוד קצף על בני ישראל, ווי מיר האבן געזען אין דעם פריערדיגן חלק, אז ס׳איז געווען קצף ווען די אידן זענען געקומען נאנט און האבן אנגערירט ערטער וואו זיי האבן נישט געהערט.

די לויים אלס א מתנה

און דא חזרן מיר ווידער אז די לויים זענען א מתנה פון די אידן, אדער א מתנה, אדער עפעס געגעבן פון די אידן צו די כהנים צו דינען אין אהל מועד. און נו, ווידער, איך טראכט ס׳איז דא דעם פאקוס פון מתנה ווי מיר געפינען עס ענדיגט זיך דא, ועבודת מתנה – דער לוי איז א מתנה צו די כהנים פון די אידן. נו אנשטאט די אידן קלאגן, אוי, פארוואס איז דער לוי נישט איך? ס׳איז זיי געבן די מתנה פאר די כהנים אז ער זאל האבן דעם חברותא אדער דעם זאך אין צווישן וואס ראטעווט, אויך העלפט די היררכיע, אבער אויך העלפט עס זאל זיין עטלעכע סארט המשכיות. ס׳איז נישט נאר די כהנים און ישראל, ס׳איז דא א לוי אין צווישן.

די כהונה אלס מתנה, נישט קיין אויפלייגונג

אבער די כהנים, ואתה ובניך, די כהנים און זיינע קינדער, איר וועט היטן, דעם מזבח, נו, למבית לפרוכת, דער מזבח איז אין הויף, אדער אפשר אויך דער מזבח הפנימי, אדער וואס איז אינעווייניג די פרוכת, ווידער, דעם קודש הקדשים, דעם ארון. און דיין כהונה ס׳איז אויך געגעבן פון, ווער עס גיט? נישט זיכער, אבער דער עיקר איז אז ס׳איז א מתנה, ס׳איז נישט קיין אויפלייגונג, ס׳איז א מתנה, ס׳הערט זיך אויס ווי א גוטע זאך, און דער הזר הקרב יומת, דאס איז אמת, א זר וואס קומט נאנט שטארבט, אבער נישט אין שלעכטן זין, אבער דאס איז א חלק פון, איך טראכט, ממשיך זיין דעם נושא וואס מיר האבן געהאט, אז אהרן איז אויך דער איינער וואס מאכט שטעקן בליען, ס׳איז נישט נאר דער איינער וואס מאכט זאכן ברענען, ווי מיר, ווי רש״י זאגט, ווי מיר האבן געלערנט פון קטורת, קטורת איז נישט נאר עפעס וואס מען קען שטארבן דערפון, ס׳איז אויך עפעס וואס קען ראטעווען דיך פון טויט, און אזוי ווייטער.

די מתנות צו די כהנים: באצאלונג פאר זייער דינסט

און איצט, האבן מיר דעם נעקסטן חלק פון דעם פרק, איז אז איצט וואס מיר פארשטייען, און דאס איז אויך זייער שיין ווי ס׳איז אויפגעשטעלט, איצט וואס מיר פארשטייען אז די כהנים ארבעטן פאר אונז, ווייל זיי היטן אונז פון זיי, זיי היטן אונז פון משכן, זיי היטן דעם משכן פון אונז, אבער זיי טוען אונזער ארבעט, נו איצט דארפן זיי באצאלונג פאר דעם.

דער רעם פון מתנות כהונה

נו דאס חזר׳ט, און טאקע עטלעכעס פון דעם האבן מיר שוין, עטלעכעס ווערט צוגעלייגט איצט, עס חזר׳ט וואס הייסט מתנות כהונה, וואס איז די באצאלונג, אדער מיר רופן מתנות די מתנות, ריכטיג, די מתנות וואס די אידן געבן צו די כהנים אין אויסטויש פאר זייער ארבעט, פאר זיי, ווייל זיי ארבעטן פאר אונז, זיי ארבעטן נישט פאר זיך אליין, ווייל זיי זענען אזוי גרויס, זיי ארבעטן פאר אונז, און דערפאר פארדינען זיי באצאלונג פון אונז, און דאס איז די מצוה פון מתנות כהונה.

און ווידער, ער זאגט, איך וועל געבן דיר, און ס׳איז אויך געזאגט אין ווארט פון משמרת תרומותי, נו מיט אנדערע ווערטער, די משמרת פון דער תרומה, ווייל די תרומה איז אויך א קדושה, און מען דארף היטן עס, ס׳איז פונקט ווי א זר וואס קומט נאנט צום משכן, שטארבט, נו ס׳איז תרומה אויך. נו, און וועמענס שטעלע איז עס צו היטן די תרומה, און צו מאכן זיכער אז עס קומט צו אים, און ער איז דער איינער וואס עסט עס, ס׳איז די כהנים׳ס שטעלע ווידער.

נו, איך געב דיר, משמרת תרומותי, ס׳איז די משמרת פון מיין תרומה, פאר לכל קדשי, אלע סארטן תרומה, אלע סארטן זאכן וואס זיי הייליגן צו מיר, עס וועט געגעבן ווערן צו דיר למשחה, ס׳איז א חלק פון דיין גרויסקייט, און פאר דיינע קינדער, עס וועט שטענדיג זיין אזוי, און עס גייט איבער איצט אלע זאכן וואס זיי געבן, א זייער קלארע ליסטע פון אלע זאכן וואס די כהנים באקומען, אבער זיי אלע ארבעטן אויפן זעלבן אופן.

קאטעגאריע איינס: קודש הקדשים

נו דאס ערשטע גייט איבער, וואס איז קודש הקדשים, און דער אש, די קרבנות וואס ווערן געברענט אויפן מזבח, די חלקים וואס זיי געבן, מן המנחה ומן החטאת ומן האשם, דאס זענען קודש הקדשים, ריכטיג, די חלקים פון א חטאת, אן אשם, אדער א מנחה, וואס א כהן עסט, ריכטיג, די עולה האט גארנישט צו עסן, נו ס׳איז נישט נוגע, אשר ישיבו לי, מיר זעען אן אשם, ס׳איז עפעס וואס קומט צוריק, וואס האט צו טאן מיט וואס מיר האבן גערעדט, איך געדענק אויב מיר האבן געהאט א שיעור אין ויקרא, אז דער חילוק צווישן א חטאת און אן אשם איז אז ס׳איז נישט נאר א קרבן צו מכפר זיין פאר דיר, ס׳איז אויך אין עטלעכן זין ווי א צוריקצאלונג, עטלעכע אשמות האבן ממש צוריקצאלונג גייענדיג צוזאמען מיט זיי, אבער אפילו אויב נישט, ס׳איז עפעס וואס ווערט צוריקגעצאלט, אין יעדן אופן, דאס הייסט קודש הקדשים, דאס ווערט געגעסן, ס׳ווערט געגעסן ביי קודש הקדשים, ריכטיג, נישט ממש אין קודש הקדשים, אבער עס דארף געגעסן ווערן ביי קודש, וואס מיינט אין עזרה, נאר די מאנספאלק זענען דערלויבט צו עסן עס, נו דאס איז די ערשטע מדרגה.

קאטעגאריע צוויי: תנופה און תרומת מתנם

דערנאך איז דא תנופה הייסט תרומת מתנם, אבער דאס איז ווידער, אלע זאכן וואס זיי הייבן אויף, תנופה איז נישט זאכן וואס ווערן געברענט אויפן מזבח, זאכן וואס זענען, נישט אלע פון זיי דארפן האבן אפיציעלע תנופה, אפשר רובם טוען, אפשר נישט אלע, אבער תנופה, מיר האבן געזען אסאך מאל, דער געדאנק פון תנופה איז עפעס וואס מען הייבט אזוי ווי אויף פארן מזבח, דאס איז דער ריטואל וואס פארשטעלט דאס, אבער אויך עטלעכע זאכן וואס האבן נישט דעם ריטואל, אבער זיי ווערן נישט געברענט, זיי ווערן געבראכט צום מזבח, אבער דערנאך נישט ווי אנדערע זאכן וואס עטלעכעס דערפון ווערט געברענט אויפן מזבח, און דערנאך באקומט דער כהן וואס הייסט שיריים, דער רעשט. ס׳ווערט נאר געבראכט, ווי סימבאליש געבראכט צום מזבח, און דערנאך נעמט דער כהן די גאנצע זאך.

קודש קעגן טהור: ווער מעג עסן

און דאס איז נישט נאר פאר די מאנספאלק כהנים, ס׳איז אויך, ווי זיי זאגן, פאר די טעכטער, ווייל טעכטער קענען עסן דאס. אויך, כל טהור בביתך. ס׳איז דא א חילוק צווישן קודש און טהור דא. אויב דו ביסט א הייליגער – נאר א כהן, מאנספאלק כהן, וואס טוט עבודה, האט די קדושה פון א כהן. אבער א פרוי כהן, א טאכטער פון א כהן, קען אויך זיין טהור. מיט אנדערע ווערטער, אויב זי איז נישט טמא, אויב זי איז נישט ווי די גאנצע ליסטע פון טומאות וואס מיר לערנען אין ספר ויקרא, אויב זי איז נישט איינע פון די טומאות, דאן קען זי עסן עס אזוי לאנג ווי זי איז א חלק פון כהן׳ס הויזגעזינד.

לאנדווירטשאפטלעכע מתנות: ראשית און ביכורים

און דאס שליסט איין חלב יצהר, פון אייל, פון תירוש ודגן, פון תבואה, פון ווייַנטרויבן, די אנהייבן, די ראשית וואס ווערן געגעבן צו השם, גייט צו דיר.

זעלבע זאך, בכור ביכורים, ריכטיג? דאס זענען בהמות. דא, אזוי זעט עס אויס. מיר לייענען אמאל ביכורים אלס פירות אויך, אבער דא זעט עס אויס אז ס׳איז דא ראשית, וואס איז די אנהייבן פון די דריי הויפט סארטן לאנדווירטשאפט. און דערנאך ביכורים, וואס איז די אנהייבן פון, איך טראכט, בכור כל, ווי בכורים. איך טראכט ביכורים און בכורים זענען די זעלבע זאך, אבער עמעצער האט גענומען בכורים. נו איך בין נישט קלאר. אין יעדן אופן, אויך, איך ברענג צו דיר, דאס איז ווער עס קען עסן עס, הייסט טהור בביתך.

חרם: געווידמעטע זאכן

זעלבע זאך הייסט כל חרם. חרם מיינט, מיר האבן געלערנט, אז עמעצער גיט נאר עפעס צום בית המקדש, צום כהן. מאכט נישט אויס וואס אדער ווי, דאס הייסט א חרם. עס קומט אויך צום כהן.

בכורות: פטר רחם

און דאס זעלבע איז, יעדער בכור פון א ציג, פטר רחם, ביידע פון מענטשן, ביידע פון בהמות, דער מענטש באקומט פדיון הבן, ווי מיר האבן שוין געלערנט. בהמה טמאה, דאס זעלבע. און ווי באקומט עס פדיון? ופדויו מבן חדש תפדה בערכך, דאס איז די סכום, און עס איז א באשטימטע סכום, ווי ערך. דאס איז טאקע דער ערך אויך, אבער דער באשטימטער ערך, וואס איז פינף שקלים כסף, עשרים גרה.

אבער כשרע בהמות, דאס איז וואס געשעט פאר מענטשן אדער נישט-כשרע בהמות, וואס מ׳קען נישט עסן. דאווקא ביידע פון די, און פאר פארקערטע טעמים. א מענטש, דער כהן קען נישט עסן. אבער א טמאה בהמה קען ער אויך נישט עסן. פאר פארקערטע טעמים, ביידע פון זיי האבן א פדיון.

בכורות כשרים: קיין פדיון נישטא

קוק, וועלכע האבן נישט קיין פדיון? בכור שור כשב ועז, וואס זענען די כשרע בהמות. זיי זאלן נישט תפדה, זיי זענען קודש. וואס טוט מען מיט זיי? זיי ווערן א קרבן, אזוי מ׳שפריצט זייער בלוט אויפן מזבח, זייער חלב ווערט, זייערע חלבים ווערן פארברענט אויפן מזבח, און דערנאך זייער פלייש גייט צום כהן, עס איז ווי חזה התנופה ושוק הימין. פונקט ווי דער כהן באקומט חזה התנופה ושוק הימין פון זבח שלמים, באקומט ער דעם גאנצן בכור.

תרומת הקדשים און ברית מלח עולם

און דערנאך איז דא נאך איין זאך, איך טראכט דאס איז אפשר נאר א כללדיגער, א כללדיגער פסוק, גערופן תרומת הקדשים, אלע זאכן, אלע זאכן וואס זענען אפגעזונדערט פאר קדושה וואס דו האסט נישט געגעבן צו השם, זיי זענען אלע צו דיר, פאר דיינע קינדער.

און עס ענדיגט זיך מיט דעם ווארט, ברית מלח עולם, עס איז א מלח ברית, משמע ברית, מלח, איז עפעס וואס האלט פלייש פריש. אזוי אסאך פון די מתנות דא זענען פלייש, אבער אמאל זענען זיי נישט פריש. און אויף אן ענליכן אופן, עמעצער קען טראכטן אז די ברית איז ווי, אקיי, עס איז ווי א – אמאל אויך א ברית איז עפעס ווי, געדענק, איין גרויסער אופן פון מאכן א ברית איז עסן א סעודה צוזאמען, האבן א זבח. אבער די סעודה, און פגול, און א טאג שפעטער איז פגול, עס איז שוין פארדארבן. אזוי אמאל א ברית דויערט נאר אזוי לאנג ווי די סעודה וואס איז געשאפן געווארן צו פייערן עס, וואס זיי האבן געשאפן נאר צו מאכן עס ממשיות. אבער דאס איז ברית מלח, עס איז ווי דו האסט געזאלצן פלייש, און דאס בלייבט אייביג.

און דערפאר איז אויך דא, מיר לייענען, אז יעדער קרבן דארף האבן מלח אויפן מזבח. דאווקא, אין איין זין, איז עס ווייל ווי סימבאליש, ווייל עס שמעקט נישט גוט פלייש אן מלח, אבער עס זאגט דארט אויך, אז כי ברית אלקיך, ווייל דער מזבח איז עפעס, כאטש די חלקים פון מזבח, ריכטיג, די חלקים פון כהן דארף נישט האבן מלח, דאס איז אנדערש, אפשר דארף ער עסן עס מיט מלח, אבער דאס איז נאר פאר זיין טעם. אבער די חלקים וואס גייען אויפן מזבח, זיי דארפן אויך האבן זאלץ צו ווייזן אז עס איז נישט דער מזבח עסט עס און עס איז פארטיג. עס איז דא עפעס המשכיות אין דעם.

אזוי דאס איז די מתנות וואס דער כהן באקומט.

דער כהן באקומט קיין נחלה נישט

איצט, מיר האבן נאך איין וויכטיגע חלק, און דערנאך גייען מיר, צוויי נאך זאכן אין דעם פרק, אבער דער קומענדיגער זאך איז, די זאכן וואס ער באקומט נישט. אזוי ער באקומט די מתנות, ער באקומט אלע די מתנות פון דין, אבער ער באקומט נאר מתנות. ער באקומט נישט קיין זאך וואס געהערט טאקע צו אים. מיט אנדערע ווערטער, ער האט נישט קיין גרונט.

דאס איז א זייער וויכטיגע אופן אין וועלכן די כהונה איז געשטרוקטורירט, ווי מיר האבן געלערנט, אלע די חלקים, און דארט, דאס איז איינער פון די חלקים פון הלכה, אבער עס איז זייער קלאר צו זען ווי עס ענטפערט אויף די ניסיונות פון פריער. אזוי די תשובה צו דעם ניסיון פון וואס האט דער כהן פארדינט איז אז דער כהן איז אין א זייער ספעציפישן מצב. ער באקומט אלע די מתנות. עס איז זיין אחריות צו היטן זיין ארט אין דער הירארכיע, און אויך באקומט ער נישט קיין ממשיות׳דיגע כח. ער באקומט נישט קיין גרונט.

אזוי דאס מיינט אז ער וועט שטענדיג זיין א מתנה, ווי מיר האבן געלערנט. מתנה מיינט עס דארף זיין, אבער אין דער ממשות, איך מיין, זיי קענען נישט צווינגען אים. אפשר הלכה׳דיג קען דער כהן צווינגען, אבער די ממשות איז אז זינט די מתנות כהונה זענען מתנות, אזוי וועלן זיי דארפן שטענדיג געגעבן ווערן פרייוויליג, וואס מיינט די כהונה וועט שטענדיג דארפן זיין שיין צו די לייט.

אזוי אויף דעם אופן, ובארצם לא תנחל וחלק לא יהיה לך בתוכם. אני חלקך ונחלתך.

די לויים׳ס חלק: מעשר

איצט, דאס איז פאר די כהונה. איצט, פריער האבן מיר געלערנט אז נישט נאר די כהונה האבן א תפקיד, האבן א חלק אין דער הירארכיע, נאר די לויים אויך. אזוי די לויים באקומען אויך עפעס דא. וואס האבן די לויים באקומען? זיי האבן באקומען מעשרות. אזוי דער כהן באקומט תרומה, וואס איז, ווי מיר האבן געלערנט, אלע די זאכן וואס דער כהן באקומט ווערן גערופן תרומה. און דער לוי באקומט מעשר, א צענטל פון אלע זאכן. עס זאגט נישט פונקט וואס עס איז אין דעם מאמענט.

מעשר אלס באצאלונג פאר עבודה

זיי באקומען עס, און וואס זיי באקומען עס אין אויסטויש פאר זייער ארבעט, וואס זיי ארבעטן אין אהל מועד. און דורך דעם, ולא יקרבו עוד בני ישראל אל אהל מועד, לשאת חטא למות, עס וועט נישט זיין די לייטס אחריות אז זיי גייען, נאר עס וועט זיין די לוי׳ס אחריות, און ער באקומט באצאלט פאר די אחריות. עס איז נישט ווי ער נעמט אויף די עקסטרעמע אחריות פאר גארנישט. ער באקומט באצאלט דערפאר.

און דער לוי, ער וועט ארבעטן דעם אהל מועד, און ער וועט טראגן זייערע זינד. דאס וועט אויך זיין אן אייביגע געזעץ, איך טראכט אויך אן אייביגע, עפעס וואס ווערט געגעבן אויף אייביג. זיי וועלן באקומען די מתנה, און זיי וועלן טראגן אחריות, ווייל ער באקומט דעם מעשר, דערפאר באקומען זיי נישט, אויך די לויים באקומען נישט נחלה, נאר די כהנים באקומען נחלה.

תרומת מעשר: דער לוי׳ס חיוב צום כהן

איצט, פונקט ווי מיר האבן געלערנט פריער, אז דער לוי, ביחס צו ישראל, איז א כהן, און אזוי באקומט ער מעשר פון זיי, אבער ביחס צום כהן, און ער איז אויך ווי ישראל, ער קען נישט גיין נאנט צום מזבח. אזוי די זעלבע שייכות ארבעט אויך ביחס צו די מתנות כהונה, פונקט ווי דער לוי באקומט מתנות פון די ישראל, ער באקומט מעשר, אבער ער דארף נאך אלץ געבן תרומה צום כהן, ווייל דער כהן איז נאך אלץ העכער פון אים.

אזוי דאס איז ווי השם זאגט צו משה, רעד צו די לויים און זאג זיי, ווען איר נעמט מעשר פון די לייט, דארפט איר געבן תרומה צו השם, דארפט איר געבן תרומה, מעשר פון מעשר, א צענטל פון מעשר, וואס ווערט גערופן תרומת מעשר, ווייל תרומה איז וואס דער כהן באקומט, און דערנאך, כאטש איר האט נישט אייער אייגענע ארץ, אזוי קענט איר נישט געבן דעם כהן אליין, אבער עס וועט געחשבן ווערן צו אייך, די תרומה וואס איר געבט, ווי אויב איר געבט די תבואה פון ארט וואו די תבואה ווערט געזאמלט, אדער דער וויין, די ווייַנטרויבן פון וואו די ווייַנגארטן, פון וואו דער ווייַן ווערט געפרעסט, און אזוי ווייטער, אזוי וועט איר געבן, עס וועט זיין, אזוי דאס איז אייערס, אזוי די לייט, זיי האבן זייער אייגענע ארץ, און זיי געבן פון זייער ארץ תרומה פארן כהן. דער לוי האט זיין אייגענע, נישט ארץ, נאר מעשר, און ער גיט תרומה צום כהן, אויף דעם זעלבן אופן וואס זיי געבן, עס ווערט גערופן כל חלבו, דאס חלב, נישט דאווקא דאס חלב, נאר דאס בעסטע, וואס ער גיט זיי, און עס ווערט איבערגעחזרט ווידער, עס וועט געחשבן ווערן צו די לויים, פונקט ווי תבואת גורן ותבואת יקב.

מעשר מעג געגעסן ווערן אומעטום

און עס וועט געגעסן ווערן, ווער וועט עסן עס? דער כהן, איך טראכט, וועט עסן עס, אדער דער לוי וועט עסן דעם מעשר, אומעטום, אזוי אנדערש, דאס איז נישט אפילו קודש, קדשי קדשים, אנדערש פון קדשי קדשים, וואס דארף געגעסן ווערן אין עזרה, אדער קדשים קלים, וואס ווערן געגעסן נאר אין ירושלים, די תרומה ווערט געגעסן אומעטום, ווייל עס איז א ווארט, עס איז א, עס איז כי שכר הוא לכם, ווייל עס איז ווי עס איז א באצאלונג, אזוי אויב עס איז א באצאלונג, עס איז נאר אין איין זין, עס איז נישט ווי די ישראל זענען מקדיש דאס צו השם, און דערפאר געבן זיי עס צום לוי, אדער תרומה צום כהן, עס איז מער ווי, וואס מיר רופן ממון כהן, עס ווערט געגעבן צום כהן, ווייל עס איז זיין תפקיד, ער דארף באקומען באצאלט פאר זיין תפקיד, אזוי דערפאר, עס איז ווייניגער, געחשבן ווייניגער קודש, די תרומה אליין.

דער באלאנס פון אחריות און זינד

און איבערחזרט ווידער, איך ווייס נישט ווי פיל מאל עס איבערחזרט, ווי ולא תשאו עליו חטא, אויב דער כהן, אויב דער לוי וועט געבן, די תרומת מעשר צום כהן, וועט ער נישט האבן א זינד, אנדערש, עס איז עפעס אומבאלאנסירט, אין דעם גאנצן שייכות, ווייל דער כהן האט, טראגט דעם זינד פון לוי, און דער לוי טראגט דעם זינד פון ישראל, און זיי אלע טראגן איינער דעם אנדערנס, אחריות פאר זיי אלע, אבער אויב זיי באקומען נישט באצאלט, דעמאלט, וועלן זיי דארפן טראגן זייער אייגענע זינד, אזוי, די לויים דארפן, דארפן רעספעקטירן דעם קודש פון ישראל, און נישט שטארבן, און דערנאך דער כהן רעספעקטירן די לויים׳ס קודש, און אזוי ווייטער, און דאס איז די ארגאניזאציע פון דער גאנצער סטרוקטור, פון ווער איז פאראנטווארטלעך פאר ווער, און ווער איז, העכערער מדרגה ווי ווער ווערט געזאגט צו רעדן, און ווער, באקומט באצאלט פון ווער.