Bamidbar Chapter 6
EN English לחץ לפתיחה
📋 Shiur Overview
Summary: Bamidbar Chapter 6 — The Laws of the Nazir and Birchas Kohanim
Context and Placement in Sefer Bamidbar
Bamidbar Chapter 6 continues the series of *mitzvot* in the first section of the book, set in the period between the first and second month of the second year when the *Mishkan* was erected and the camps were organized. These *mitzvot* either were given during that time or connect thematically to it. The *Nazir* is the fourth *mitzvah* in this series.
Connections to surrounding material:
– A surface-level connection: like the preceding laws (the *asham* that goes to the *Kohen* when there is no redeemer, and the *Sotah* who brings an offering to the *Kohen*), the *Nazir* also ultimately brings offerings to the *Kohen*.
– A deeper thematic connection: Sefer Bamidbar is fundamentally about the expansion of the *kedusha* of the *machane kehuna* outward to the other camps — literally and conceptually. The *Nazir* represents this expansion beautifully: a non-*Kohen* who, through a *neder*, can acquire a *kedusha* parallel to that of a *Kohen*. Just as there are inherently holy things and then things made holy through human speech and action (the general concept of *nedarim*, taught later in the book), the *Nazir* is a person who dedicates himself to God and thereby takes on restrictions and a status modeled on the *kehuna*.
The Opening: *Ish O Isha* (v. 2)
The *parsha* explicitly includes women — *ish o isha*, a man or a woman can become a *Nazir/Nazira*. This is notable as an expansion. While the daughters of *Kohanim* have limited roles within *kehuna*, here the Torah explicitly opens this avenue of *kedusha* to women as well.
The key verb *yafli* can be translated as “express” — expressing a *neder nazir*, a vow of the specific type that makes one a *Nazir*, to separate oneself (*l’hazir*) toward Hashem.
The Three Categories of Nazir Laws
1. Separation from Wine and All Grape Products
The *Nazir* must abstain from wine, *shechar* (intoxicating drink), vinegar made from wine, grape juice, anything pressed from grapes, fresh grapes, raisins, and even grape leaves and seeds (*chartzanim v’zag* — there is debate about the precise meaning of each term). Total separation from all products of the vineyard.
Key interpretive point: The *Chachamim* understand *shechar* not as any intoxicating beverage (not whiskey or beer) but specifically as wine-based intoxicants. This is because the prohibition is symbolic rather than merely practical. The moral concern about drunkenness applies to everyone, not specially to a *Nazir*. The *Nazir’s* abstention from wine parallels the *Kohen’s* prohibition against drinking during *avodah* (as seen in Parshat Shemini), and possibly the *Kohen Gadol’s* broader restrictions since he perpetually belongs to the *avodah*.
Important principle: When one declares *hareini nazir*, one accepts the Torah’s definition of *nezirut* — it cannot be self-defined. A *neder* can be for anything, but *nezirut* is a specific type of *neder* with specific *kedusha*, including symbolic dimensions.
2. Not Cutting the Hair
A razor may not pass over the *Nazir’s* head; the hair must grow freely (*gadel pera* — compare *pir’at rosh isha*, the uncovering/loosening of the *Sotah’s* hair). This law does not directly parallel *kehuna* — in fact, *Kohanim* may have the opposite requirement. Yet there is deep symbolism here, as evidenced by the story of *Shimshon*, who was called a *Nazir* and whose divine power resided in his hair.
Original insight on the function of hair: A *Kohen* has *bigdei kehuna* — garments, a hat, and the *Kohen Gadol* has the *tzitz* (also called *nezer hakodesh*) — as external markers of divine consecration. The *Nazir* cannot wear these priestly garments, so his hair serves as his equivalent of the priestly crown. This is supported by the phrase *nezer Elokav al rosho* — “the crown of his God is on his head” — which plays on the double meaning of *nezer* as both “separation” and “crown.” The separation the *Nazir* undertakes achieves a kind of crowning.
3. Prohibition Against Contact with the Dead
The *Nazir* may not come near any dead person (*al kol nefesh met lo yavo*) — even father, mother, brother, or sister. This goes beyond the *Kohen hedyot*, who is permitted (even required) to become *tamei* for close relatives. The *Nazir* is like a *Kohen Gadol* in this respect. The language *nezer Elokav al rosho* echoes the *Kohen Gadol’s* status.
This is symbolically significant rather than purely ethical: normally, attending a relative’s funeral and becoming *tamei* for them is a *mitzvah*. But the *Nazir’s* self-dedication to God overrides this, because he is *kodesh l’Hashem*.
What Happens When a Nazir Becomes Tamei Accidentally (vv. 9–12)
Interesting structural observation: The Torah builds in a procedure for accidental contamination for the *Nazir* but has no parallel procedure for a *Kohen* who becomes *tamei*. A *Kohen* purifies himself but doesn’t bring a special *korban* or require *kappara* for it. The reason may be that when you voluntarily take on this status, you bear heightened responsibility — even for accidents or *oness* (circumstances beyond your control).
If someone dies suddenly next to the *Nazir* (*ki yamut met alav b’feta pit’om*), contaminating his consecrated head:
1. Day 7: He shaves his head (ending this period of *nezirut*), following purification with *efer ha-para* (ashes of the red heifer, detailed later in Parshat Chukat).
2. Day 8: He brings *korbanot* — two birds (*shtei torim o shnei bnei yona*), one as *chatat* and one as *olah*, as atonement *me’asher chata al ha-nefesh* (for the sin regarding the dead person).
3. He also brings a *keves* (lamb) as an *asham*.
4. *V’kiddash et rosho* — his head is re-sanctified.
5. He restarts his *nezirut* period: *v’hazir l’Hashem et yemei nizro*.
6. The previous days are lost — *v’hayamim harishonim yiplu*, they “fall away” because his *nezer* was made *tamei*, so he must begin the count anew. This confirms that *nezirus* is typically for a defined period of time, not permanent (though some may vow it permanently).
The Regular Completion of Nezirus (vv. ~13–20)
When the nazir completes his term normally, he brings three *karbanos*:
– A male lamb (*keves*) for an *olah*
– A female lamb (*kivsa*) for a *chatas*
– A ram (*ayil*) for *shelamim*
He also brings two kinds of *matzos* (mixed with oil and *rekikei matzos*), along with their *mincha* and *nesachim*. The *shelamim* makes this a celebratory occasion — *shelamim* is always a party.
The hair-cutting ceremony: The nazir shaves his hair (*vegilach es rosh nizro*). The text may not necessarily mean shaving completely bald — it could mean cutting the growth from the *nezirus* period. The hair is burned under the *shelamim*, making it part of the celebratory *korban* (not the portion that goes on the *mizbeach*).
The *tenufa* process: The *kohen* takes the *zeroa* (foreleg), one *challah*, and one *rakik*, places them on the nazir’s hands after shaving, and performs *tenufa* — a symbolic bringing toward the *mizbeach*. The *kohen* receives the *tenufa*, the breast (*chazeh*), and the leg (*shok*), as with every *shelamim*.
The word *nizro* can be read two ways: his crown (the hair being his crown) or his *nezirus* (the vow itself).
After all this: *Ve’achar yishteh hanazir yayin* — the nazir may now drink wine, freed from his vows.
The footer (v. ~21): *Zos toras hanazir* — the nazir may bring additional *karbanos* beyond the minimum if he has the means and promised to do so. This reinforces that *nezirus* is voluntary, and the listed *karbanos* are the obligatory minimum.
Birchas Kohanim — The Fifth Mitzvah in the Series (vv. 22–27)
Significance as Liturgical Language
This is the first time anywhere in the entire *Chumash* that specific words are prescribed to be spoken. Previously there were many things to *do* but nothing with fixed language. *Vehisvadu* (confession) was commanded but without set words. Later in *Devarim* there will be *viduy* formulas, but *Birchas Kohanim* is the Torah’s first liturgical text.
The Nature of the Mitzvah
An important question: Is the *mitzvah* to bless using this specific liturgy, or is it a *mitzvah* to bestow these particular blessings? The answer is likely both.
Connection to Tefillah
In the *Rambam*’s *Hilchos Tefillah*, *Birchas Kohanim* is a primary component of *tefillah*. This may be the earliest form of prayer — the *kohen*’s blessing to the people. The *Beis HaMikdash* experience is broader than just bringing *karbanos*; the *kohen* also gives blessings, reinforcing the theme that *Bamidbar* provides the broader context of the *Mishkan*.
The Three Blessings — Ascending Structure
The three *berachos* grow progressively longer and richer:
1. יְבָרֶכְךָ ה׳ וְיִשְׁמְרֶךָ — God will bless you (give you what you want) and keep you (protect from dangers)
2. יָאֵר ה׳ פָּנָיו אֵלֶיךָ וִיחֻנֶּךָּ — God will shine His face to you and give you grace
3. יִשָּׂא ה׳ פָּנָיו אֵלֶיךָ וְיָשֵׂם לְךָ שָׁלוֹם — God will raise His face to you and give you peace
All three are notably non-specific and general — they convey God’s *ha’aras panim* (the light of His face), His attention and care.
The Theological Mechanism (v. 27)
*Vesamu es shemi al bnei Yisrael va’ani avarachem* — the *kohen*’s blessing works by placing God’s name upon the people. This connects directly to Shemos/Parshas Yisro: *bechol makom asher azkir es shemi avo eilecha uverachticha* — wherever God’s name is invoked, blessing follows. God’s name already rests in the *Beis HaMikdash* (*veshachanti besocham*, *leshachein shemi sham*), but the *kohen* actively places God’s name on the people by saying *Yevorechecha Hashem*. This explains why the blessings are so non-specific: the content is simply God’s presence and attention directed toward a person. When God is with someone, all blessings follow.
📝 Full Transcript
Bamidbar Chapter 6: The Laws of the Nazir
Context and Placement in Sefer Bamidbar
Today we are reading Bamidbar chapter 6. As we’ve discussed yesterday, this is a continuation of the group of mitzvot that are in the first part, the first series of the book of Bamidbar, which if you want to put it into a time period is sort of set in this time between the first and the second month of the second year, the year that the Mishkan was set up and the year in which the machanot [camps] were set up. And these mitzvot somehow connect with that subject, or with that time, sorry. Either they were set in that time or they connect to that subject.
So now we have the fourth mitzvah in this group, in this series, and that’s the mitzvah of Nazir. So in some sense it connects to the previous mitzvah, or one before the previous one, which was a kind of promise. It talked about some kind of matanah [gift], something that gets dedicated to the Kohen, to the Mikdash, like the ish asher ein lo ish goyal [a man who has no redeemer] — le’Hashem asher ma’al [what was misappropriated] goes to the Kohen. Here we’re also going to talk about some things that go to the Kohen. That’s one way in which to explain the connection. Of course the Sotah also is bringing something to the Kohen, so this is the connection.
The Broader Thematic Connection: Expansion of Kedusha
In a more broader sense, as we’ve discussed, Sefer Bamidbar is somehow the things that are the broadening, the expansion of the kedusha [holiness], of the machaneh [camp] all the way to the other machanot in all kinds of ways, in literal ways, and in more spiritual, more theoretical ways, more conceptual ways. So there’s a conceptual way in which a Nazir, it can also be seen as the expansion of the kehuna [priesthood] to outside of it, because a Nazir is basically, or one way to understand it, is someone who is not a Kohen, but wants to act as if he’s a Kohen, or can get the kedusha of a Kohen in the way of a neder [vow].
A neder is just like all nedarim [vows], just like there is kodesh [holiness], there are some things that are kodesh, and then you can make some things kodesh by your words, by your actions. We’ll learn the general halacha of nedarim all the way later in this book also, so it belongs to that. But generally here, when we’re expanding the machaneh, one more way of expanding it is that some other person, a regular person, or someone can become a Nazir, so dedicate himself to God in some way, and it will give him the laws, he will be required to act in these ways, and then of course he will bring after him his korban [offering]. So that’s, I think, the broader way to understand the connection of the halacha of Nazir to Sefer Bamidbar in general, and to this part of it in particular, which is the part of the expansion of the kedusha to all the machaneh.
The Opening: Ish O Isha — Inclusion of Women
And as all these parts, we have the story, the framing, what happens, or what we would know about it, and what the Torah is adding, the law that it’s giving for that person. So it starts, tell the people, ish o isha [a man or a woman], so a man or a woman, this is again an expansion, many times we have ish o isha, not always, when it says only ish, it’s to exclude women, but here there’s a very explicit inclusion of women. So of course women, we’ve discussed the daughters of Leviim [Levites], for example, the daughters of the Kohanim, what their halachot are, so that’s the limitation, but this halacha is explicitly expanded, even a woman can be a Nazir or a Nazira, and they have this same kind of kedusha as a Kohen can have, or as a Nazir can have.
So they can, they will express, and yafli can be translated something like express, neder [a vow], to be a Nazir, neder nazir [a vow of Nazir], the kind of neder which makes you a Nazir, to be a Nazir to Hashem, to separate themselves towards Hashem.
The Three Categories of Nazir Laws
Now there’s several, mostly three different things, three halachot, three categories of halachot that they have to practice.
1. Separation from Wine and All Grape Products
The first thing is keeping themselves away from wine. So that’s the first, wine or things that make you drunk, he must separate himself, even chometz [vinegar], even vinegar made of wine, which might somehow still make you drunk, or as we see here, this might be somehow more symbolic, it’s not really only about getting drunk, of course getting drunk can cause moral issues, but also there’s a symbolic thing, he’s not part of this whole world that has to do with wine.
This is somehow connected with the concept of a Kohen, as we’ve seen in Parshat Shemini, that a Kohen cannot drink when he does the avodah [service] at least, or maybe in general, a Kohen Gadol [High Priest], who is always belonging to the avodah, there’s halachot about this, but it seems like that’s the concept, and a Nazir is making that way, so he can’t drink any wine, and it adds all of these additions, you could see it as, sometimes we can see it as a seyag [fence], like don’t even get close, or it can be seen as a symbolic separation.
So symbolic separation is also important, there’s a question here always, for example, we say shechar [intoxicating drink], and then some people interpret this as anything that makes you drunk, like you can’t drink whiskey either, or beer, or something like that, the Chachamim [Sages] don’t say it like that, they say it means, wine that makes you drunk doesn’t mean other things that make you drunk, and that’s because they read it as a more symbolic thing than a physical thing. Physical thing, the moral thing of not getting drunk, and things like that, is not something special for a Nazir, everyone has to be careful with that.
So, and also not anything made from grapes, mishrat anavim [grape products], any grape juice, or anything, pressed in grapes, or waters mixed with grapes, or anything like that, anything, any grapes at all, not even grapes, not only drinks made out of grapes, but grapes themselves, whether they’re dry, so raisins, or wet, so fresh, you cannot eat, or anything made from gefen [grapevine], anything made from the vineyards, sometimes we make things from grape leaves, right? So chartzanim v’zag [grape seeds and skins], which means something like grape leaves, or the seeds, there’s a debate about what exactly each of these two mean, but even those things doesn’t mean, so again, he’s totally separated from all the kinds of vineyards and wine, that’s one thing that a Nazir has to do.
The Principle: Accepting the Torah’s Definition of Nezirut
And that’s the law, so in other words, if you say hareini nazir [I am hereby a Nazir], you make yourself a Nazir, you have to carry out the concept of a Nazir as the Torah defines it, a Nazir, you can’t just define it yourself, you can make a neder for whatever you want, but a Nazir is a specific kind of neder that gives you a specific kind of kedusha, and as I’m saying, it’s a symbolic kedusha, not only like a practical kedusha, like being dedicated to something, there’s a symbolism in this, and therefore you have to follow these laws.
2. Not Cutting the Hair
The second thing you have to follow is, you cannot cut your hair, or the way it says it, a razor cannot pass on your head, all of these times you will have to let your hair grow, gadel pera [grow freely], grow openly or grow freely, we’ve seen it, pera rosh isha [uncovering a woman’s head] means open her hair or uncover her or something like that, so the Nazir does not groom his hair, cannot cut his hair, all of this time, that’s something that we did not entirely find back on him [in the laws of Kohanim], in some sense we even found the opposite, but there’s something going on in this.
This is the one thing that is interesting that needs really more explanation, but there seems to be some symbolism in this, of course you know the story of Shimshon, where there’s a symbolism and like some divine power that lies in his hair, who is called the Nazir, so there’s something going on with the hair, with the not cutting the hair, as long as he’s a Nazir.
3. Prohibition Against Contact with the Dead
And the third thing is, he may not come close to a dead person, in other words, he has to be careful to not contaminate himself with tumat met [impurity of the dead], even his father, his mother, his brother, his sister, in other words, even the ones that are for example, can be metamei [become impure], remember a Kohen hedyot [regular Kohen] is metamei, he is like a Kohen [Gadol], that’s similar language, we had something like a Kohen [Gadol], his crown, God’s crown is on his head, and it’s also a play on the word nezirut, nezirut is a separation, it’s also a crown, the separation that a Nazir does achieve some kind of crowning.
The Symbolic Nature of This Restriction
He’s, then again, this shows that this is a symbolic thing here, there’s something symbolic here, where I know that like morally, ethically, you need to go to your relative’s funeral, you need to be metamei to them, it’s even a mitzvah for a Kohen hedyot, or for a regular person, but him, since he separated himself and dedicated himself to God in this way, he does not contaminate himself by going, by touching them, by coming close to them, he is holy to Hashem, that’s the halacha, those are the three things that a Nazir has to do.
The Laws of Accidental Contamination
Now, and this seems interestingly built in, we don’t have something similar for a Kohen, but we do have something like this for a Nazir, so that’s interesting to think of, why a Kohen doesn’t have a halacha, what does he do if he gets tamei? Of course, he gets tamei, he has to purify himself, but it doesn’t say about like, he doesn’t have to bring a korban, and he doesn’t have to have a kapara [atonement] for that, so it seems like some, the pasuk might be saying something like, if you decide yourself to act this way, then you carry responsibility for it, so even if something happened by mistake, or if it was oness [beyond one’s control], even of course, your hair can be cut off by mistake, or by coercion, or by force, that’s not going to be an issue, but if you will, sometimes someone dies next to you, or somehow, by way of some unplanned thing, right, sometimes you can’t plan everything around you.
The Significance of the Hair as the Nazir’s Crown
And ki yamut met alav b’feta pit’om [if someone dies suddenly next to him], v’timei rosh nizro [and contaminates his consecrated head], his head, right, the head that is holy, right, nezer al rosho [the crown is on his head], it was a hair, so it seems like maybe the point of the hair, maybe this can give us a clue to what the point of the hair is, like a Kohen has bigdei kehuna [priestly garments], it has like some kind of hat, or some kind of clothing that gives him the crown of God, or like a Kohen Gadol, as it sits, which is also called nezer hakodesh [the holy crown], the Nazir cannot get that, but he has his hair instead, and if he gets tamei, so he desecrates that, so right, he’s desecrating the kedusha that’s on him.
The Purification Process
And therefore, what he’s going to have to do is, on the day that he purifies himself, right, so the seventh day, we will learn in Parshat Chukat, that on the seventh day after he has the efer para [ashes of the red heifer] on him, it gets purified with that, and the seventh day, he will cut off his hair, that’s like he ends this nezirut, and the eighth day, so after he’s entirely pure, he will bring a korban, two torim [turtledoves], two pigeons, or two benei yona [young doves], two birds, to the Kohen, and they will make a chatat v’olah [sin offering and burnt offering], that will be the two korbonot, this will be a kapara, an atonement, me’asher chata al hanefesh [for the sin regarding the dead person], that he sinned by going close to a nefesh [soul], on a dead person, nefesh met, the kedusha, and then his head will be holy, re-holy, so this is like fixing the problem of him getting tamei by mistake, or by, I don’t know what it’s called, by mistake, by b’ones [accidentally], in an unplanned way, it wasn’t his fault.
Restarting the Nezirut Period
Then, that he has to bring this korban, when he’s pure, and then he restarts to think, v’hizir l’Hashem et yemei nizro [and he shall consecrate to Hashem the days of his nezirut], so then he starts again, the days are apparently here, you can, we see that there’s an amount of times, we’ll see also how, in the next parasha, what happens in the regular time, so a Nazir is not something forever, generally, of course, there might be some nezirim [plural of Nazir] that promise it forever, but apparently the standard way is to do it for a period of time, so here, he’s going to have to act as if his period of time has finished, and he will start it again, and then he will bring also a keves ben shanah l’asham [a lamb in its first year as a guilt offering], so those, those are the three korbanot he has to bring, really, and v’hayamim harishonim yiplu [and the previous days shall fall away], so the previous days will after, will fall off, right, they will fall, they will fall apart, because ki tamei nizro [because his nezirut became impure], because he, he made tamei his nezer, so therefore, he will have to
The Nazir’s Accidental Impurity — Resolution
So now, that’s what happens if there’s an accident, right, by accident something happens. Now what’s the regular way of finishing a Nazir?
The Regular Completion of Nezirus
The Karbanos Brought Upon Completion
The regular way is, the day that it finishes, he brings his Karban. So now he brings a Keves [male lamb] for an Olah [burnt offering], a Kivsa [female sheep] for a Chatas [sin offering], and an Ayil [ram] for Shelamim [peace offering]. And he also brings Matzos [unleavened breads] mixed with oil, and Rekikei Matzos [thin unleavened wafers] — so two kinds of Matzos — and with their Mincha [meal offering], with their Nesachim [libations].
So a whole big party, like we saw some kind of Shelamim. Shelamim is always a party, so there’s a celebration of them finishing this. He brings it to the Kohen, they make the Chatas and the Olah, goes to the Kohen, right, the Ayil he makes a Shelamim together with the Matzos, with the Mincha, with the Nesach. So that’s part of the ceremony of him finishing his Nezirus.
The Hair-Cutting Ceremony
And then, as we’ve seen, the Nazir has his hair. So now, as part of the ceremony of finishing it, he will cut off his hair. Gilach rosh nizro [he shall shave the head of his nezirus]. We might understand that it’s entirely full, but maybe it just means the amount that grew in the time that he was a Nazir, he has to cut off. I don’t know if it means that he has to entirely cut off — that doesn’t say over here at least. What the halacha says is something else, but we’re speaking of what it says here.
And he will take this hair and burn it under the Shelamim. So somehow his hair gets burned, so it seems like the hair that he grows out in his Nezirus becomes part of the Karban that he brings after the Nazir. It’s not the Karban that goes to the Mizbeach [altar], but part of the Shelamim, so it’s still part of the celebration, part of the Karban.
The Process of Tenufa
Then there’s a process of Tenufa [waving]. The Kohen takes the Zeroa [foreleg], and one Challah [loaf], and one Rakik [wafer] — two kinds of Challahs — he puts it on the Nazir after he shaves his Nazir. And here nizro again can be read in two ways: his crown, because here is his crown, or like his Nezirus, the promise of Nezirus.
And he makes Tenufa, and then the Kohen gets, like in every Shelamim, the Kohen gets the Tenufa, the Shok [thigh], and the Chazeh [breast] — the breast and the leg, the front leg, the Kohen gets. So that’s the Tenufa. Tenufa is like a symbolic, bringing that, a symbolic Akravah [bringing near], bringing that to the Mizbeach. That’s what it always is.
The Nazir Is Released from His Vows
And after all that, Ve’achar yishteh haNazir yayin [and afterwards the Nazir may drink wine] — now the Nazir is free of his vows, he can drink wine. Of course he can meet hamet [the dead] and tamei [become impure] also, but maybe that’s obvious.
The Footer: Additional Voluntary Offerings
That’s the end, and we have a header, a footer for this parasha. Let’s say it’s a Nazir who will promise his Karban — sometimes he will bring more Karbanos, according to how much money he has, as he promised. So this Karban, as we see, a Nazir is something voluntary, so maybe someone promises that when he finishes his Nazir, he will bring more Shelamim, or more Todas [thanksgiving offerings], and things like that. He could, but this is the minimum that he has to, the obligatory ones.
Birchas Kohanim — The Fifth Mitzvah in the Series
And here we have the fifth, the last part of this parasha, is the fifth mitzvah in this series, which also we can see how they belong very much to this series: the mitzvah of Birchas Kohanim [the Priestly Blessing].
The Mitzvah of the Language Itself
Now it’s more specifically not the mitzvah of Birchas Kohanim, but the mitzvah, very interestingly, the mitzvah of the *language* of Birchas Kohanim. And it’s very interesting: maybe the mitzvah is the language, maybe the mitzvah is the actual bracha. In other words, do we read this as saying, when you bless the nation, you should bless them using this liturgy, using this language? Or is it saying that there’s a mitzvah to bless them, and bless them these blessings? I think it’s both.
But it’s interesting that this is, up until now, in the Chumash, we didn’t have any liturgical language, like anything like, you should say this. There were a lot of things to do, there wasn’t anything to say. There was like vehisvadu [and they shall confess], but no words. Later in Devarim we’ll have some words for a vidui [confession], and so on. Here’s the first time in the Torah where we have specific words. They’re not words of tefillah, but they’re words of Birchas Kohanim.
Birchas Kohanim as Primary Tefillah
Okay, when we learn Hilchos Tefillah [Laws of Prayer], Birchas Kohanim, and the Rambam, for example, we’ll see that Birchas Kohanim is somehow a primary part of the tefillah. That seems to have to do with this, like, one of the first tefillahs said to exist are the tefillah, the bracha that the Kohen gives to the people.
And here again we see that there’s an interaction: the people come to the Beis HaMikdash and so on, and they’re not just coming to do their obligatory Karbanos and so on. The Kohen is also giving them a blessing. It’s a blessing for everything, so there’s a broad context to this whole thing of Beis HaMikdash. It’s not just like, bring Karbanos. And that connects us very much with what we’re saying, that the mitzvah is giving the broader context of the Mikdash and the Karbanos.
The Three Blessings — Their Structure and Content
So this is what it says: speak to Aaron and his children, this is how you’ll bless the nation, you’ll tell them:
Yevarechecha Hashem veyishmerecha [God will bless you and keep you] — so bless you is give you what you want, and God will watch you, right, keep you from dangers.
And then we have the bracha — we can see here that the bracha gets longer and nicer, so there’s a very nice ascending structure to these three brachos.
Yaer Hashem panav eleicha vichuneka [Hashem will shine His face to you and give you grace] — that’s very general, it doesn’t say what, right. All these brachos normally say specifics, they’re very general.
And the third one is Yisa Hashem panav eleicha veyasem lecha shalom [Hashem will raise His face to you and give you peace].
So you can see exactly, if you see in this picture, you can see exactly how this bracha is structured. It’s very nicely structured. It’s all very general, it’s receiving God’s light of His face, something like, everything is going well, or it is, yes, Hashem is going to care about you and give him His attention. Attention is a way to translate this in English.
The Theological Mechanism: Placing God’s Name
And now, Hashem is telling them, what this will be is, the blessing of the Kohen is really one way of understanding this: it’s putting God’s name on the people, and then, therefore, they’re getting their blessing. This reference is something that we’ve learned in the end of Parshas Yisro, in a place that is made that God’s name is put on, you receive a bracha, because God’s name brings a blessing.
So part of the Birchas Kohanim, God’s name is in the Beis HaMikdash, and so on. It says my name rests there. But now, when the Kohen puts God’s name, by saying Yevarechecha Hashem, and that’s what we said, it’s a very not specific bracha. It’s saying God’s face, God’s blessing, God’s attention will be on you. When God is with someone, then he has all the blessings. So that’s really the internal ritual, or the internal content of these blessings.
And that’s the end of this chapter.
HE עברית לחץ לפתיחה
סיכום השיעור 📋
סיכום: במדבר פרק ו — דיני הנזיר וברכת כהנים
הקשר ומיקום בספר במדבר
פרק ו בבמדבר ממשיך את סדרת המצוות שבחלק הראשון של הספר, המתרחשות בתקופה שבין החודש הראשון לחודש השני של השנה השנייה, כאשר המשכן הוקם והמחנות סודרו. מצוות אלו ניתנו באותה תקופה או שיש להן זיקה נושאית אליה. הנזיר הוא המצווה הרביעית בסדרה זו.
קשרים לחומר הסובב:
– קשר ברמת פשט: כמו הדינים הקודמים (האשם שהולך לכהן כשאין גואל, והסוטה שמביאה קרבן לכהן), גם הנזיר בסופו של דבר מביא קרבנות לכהן.
– קשר נושאי עמוק יותר: ספר במדבר עוסק ביסודו בהתפשטות הקדושה של מחנה כהונה כלפי חוץ אל שאר המחנות — באופן מילולי ומושגי. הנזיר מייצג את ההתפשטות הזו בצורה יפה: אדם שאינו כהן, שעל ידי נדר יכול לרכוש קדושה מקבילה לזו של כהן. כשם שיש דברים קדושים מעצם טבעם ויש דברים שנעשים קדושים על ידי דיבור ומעשה של אדם (המושג הכללי של נדרים, הנלמד בהמשך הספר), כך הנזיר הוא אדם שמקדיש את עצמו לה׳ ובכך מקבל על עצמו הגבלות ומעמד המעוצבים על פי דגם הכהונה.
הפתיחה: אִישׁ אוֹ אִשָּׁה (פסוק ב)
הפרשה כוללת במפורש נשים — אִישׁ אוֹ אִשָּׁה, גבר או אשה יכולים להיות נזיר/נזירה. זה בולט כהרחבה. בעוד שבנות כהנים מוגבלות בתפקידן בתוך הכהונה, כאן התורה פותחת במפורש את אפיק הקדושה הזה גם לנשים.
הפועל המרכזי יַפְלִא ניתן לתרגום כ״יבטא” — ביטוי של נֶדֶר נָזִיר, נדר מסוג ספציפי שהופך אדם לנזיר, לְהַזִּיר לה׳.
שלוש קטגוריות דיני הנזיר
1. פרישה מיין ומכל מוצרי הגפן
הנזיר חייב להימנע מיין, שֵׁכָר (משקה משכר), חומץ העשוי מיין, מיץ ענבים, כל דבר הנסחט מענבים, ענבים לחים, צימוקים, ואפילו עלי גפן וגרעינים (חַרְצַנִּים וְזָג — יש מחלוקת לגבי המשמעות המדויקת של כל מונח). פרישה מוחלטת מכל תוצרת הכרם.
נקודה פרשנית מרכזית: חכמים מבינים ש״שֵׁכָר” אינו כל משקה משכר (לא וויסקי או בירה) אלא דווקא משכרים על בסיס יין. הסיבה היא שהאיסור הוא סמלי ולא רק מעשי. הדאגה המוסרית מפני שכרות חלה על כל אדם, לא במיוחד על נזיר. פרישת הנזיר מיין מקבילה לאיסור הכהן לשתות בזמן עבודה (כפי שנראה בפרשת שמיני), ואולי גם להגבלות הרחבות יותר של הכהן הגדול, שכן הוא שייך לעבודה באופן תמידי.
עיקרון חשוב: כאשר אדם מצהיר “הריני נזיר”, הוא מקבל על עצמו את הגדרת התורה לנזירות — אי אפשר להגדיר אותה באופן עצמאי. נדר יכול להיות על כל דבר, אבל נזירות היא סוג ספציפי של נדר עם קדושה ספציפית, כולל ממדים סמליים.
2. איסור גילוח השיער
תַּעַר לֹא יַעֲבֹר עַל רֹאשׁוֹ — השיער חייב לגדול בחופשיות (גַּדֵּל פֶּרַע — השוו לפְּרִיעַת רֹאשׁ אִשָּׁה, חשיפת/התרת שיער הסוטה). דין זה אינו מקביל ישירות לכהונה — למעשה, לכהנים עשויה להיות דרישה הפוכה. ובכל זאת יש כאן סמליות עמוקה, כפי שמעידה סיפורו של שמשון, שנקרא נזיר וכוחו האלוקי שכן בשערו.
תובנה מקורית על תפקיד השיער: לכהן יש בגדי כהונה — בגדים, מצנפת, ולכהן הגדול יש את הצִּיץ (הנקרא גם נֵזֶר הַקֹּדֶשׁ) — כסמנים חיצוניים של הקדשה אלוקית. הנזיר אינו יכול ללבוש את בגדי הכהונה הללו, ולכן שערו משמש כמקבילה לכתר הכהונה שלו. הדבר נתמך בביטוי נֵזֶר אֱלֹהָיו עַל רֹאשׁוֹ — “כתר אלוהיו על ראשו” — המשחק על המשמעות הכפולה של “נזר” כ״הפרשה” וכ״כתר”. ההפרשה שהנזיר מקבל על עצמו משיגה מעין הכתרה.
3. איסור מגע עם מתים
הנזיר אינו רשאי להתקרב לשום מת — עַל כָּל נַפְשֹׁת מֵת לֹא יָבֹא — אפילו לאב, אם, אח או אחות. זה חורג מעבר לכהן הדיוט, שמותר לו (ואף מחויב) להיטמא לקרובי משפחה. הנזיר דומה בעניין זה לכהן גדול. הלשון נֵזֶר אֱלֹהָיו עַל רֹאשׁוֹ מהדהדת את מעמדו של הכהן הגדול.
הדבר הוא סמלי ולא רק מוסרי גרידא: בדרך כלל, השתתפות בלוויית קרוב משפחה והיטמאות עבורו היא מצווה. אבל הקדשת הנזיר את עצמו לה׳ גוברת על כך, משום שהוא קָדֹשׁ לַה׳.
מה קורה כשנזיר נטמא בשוגג (פסוקים ט–יב)
תצפית מבנית מעניינת: התורה בונה נוהל לטומאה בשוגג עבור הנזיר, אך אין נוהל מקביל לכהן שנטמא. כהן מיטהר אך אינו מביא קרבן מיוחד ואינו זקוק לכפרה על כך. הסיבה עשויה להיות שכאשר אדם מקבל על עצמו מעמד זה מרצונו, הוא נושא באחריות מוגברת — אפילו על תאונות או אונס (נסיבות שמעבר לשליטתו).
אם מישהו מת פתאום ליד הנזיר (כִּי יָמוּת מֵת עָלָיו בְּפֶתַע פִּתְאֹם), וטימא את ראש נזרו:
1. יום שביעי: הוא מגלח את ראשו (מסיים את תקופת הנזירות הזו), לאחר טהרה באפר הפרה (אֵפֶר הַפָּרָה, המפורט בהמשך בפרשת חוקת).
2. יום שמיני: הוא מביא קרבנות — שתי ציפורים (שְׁתֵּי תֹרִים אוֹ שְׁנֵי בְּנֵי יוֹנָה), אחת כחטאת ואחת כעולה, ככפרה מֵאֲשֶׁר חָטָא עַל הַנָּפֶשׁ (על החטא הנוגע למת).
3. הוא גם מביא כֶּבֶשׂ (כבש) כאשם.
4. וְקִדַּשׁ אֶת רֹאשׁוֹ — ראשו מתקדש מחדש.
5. הוא מתחיל מחדש את תקופת נזירותו: וְהִזִּיר לַה׳ אֶת יְמֵי נִזְרוֹ.
6. הימים הקודמים אבודים — וְהַיָּמִים הָרִאשֹׁנִים יִפְּלוּ, הם “נופלים” כי נזרו נטמא, ולכן עליו להתחיל את הספירה מחדש. זה מאשר שנזירות היא בדרך כלל לתקופה מוגדרת, לא קבועה (אם כי יש שנודרים אותה לצמיתות).
השלמת הנזירות הרגילה (פסוקים ~יג–כ)
כאשר הנזיר משלים את תקופתו כסדר, הוא מביא שלושה קרבנות:
– כבש זכר (כֶּבֶשׂ) לעולה
– כבשה נקבה (כִּבְשָׂה) לחטאת
– איל (אַיִל) לשלמים
הוא גם מביא שני סוגי מצות (בלולות בשמן ורְקִיקֵי מַצּוֹת), יחד עם מנחתם ונסכיהם. השלמים הופכים את האירוע לחגיגי — שלמים הם תמיד חגיגה.
טקס גילוח השיער: הנזיר מגלח את שערו (וְגִלַּח אֶת רֹאשׁ נִזְרוֹ). הטקסט לא בהכרח מתכוון לגילוח עד קרחות מוחלטת — ייתכן שהכוונה לחיתוך הצמיחה מתקופת הנזירות. השיער נשרף תחת השלמים, מה שהופך אותו לחלק מקרבן החגיגה (לא החלק שעולה על המזבח).
תהליך התנופה: הכהן לוקח את הזְּרֹעַ (שוק הזרוע), חלה אחת ורקיק אחד, מניח אותם על כפות ידי הנזיר לאחר הגילוח, ומבצע תנופה — הבאה סמלית לכיוון המזבח. הכהן מקבל את התנופה, את החָזֶה (החזה) ואת השׁוֹק (הירך), כמו בכל שלמים.
המילה נִזְרוֹ ניתנת לקריאה בשני אופנים: כתרו (השיער כנזרו) או נזירותו (הנדר עצמו).
לאחר כל זאת: וְאַחַר יִשְׁתֶּה הַנָּזִיר יָיִן — הנזיר רשאי כעת לשתות יין, משוחרר מנדריו.
חתימת הפרשה (פסוק ~כא): זֹאת תּוֹרַת הַנָּזִיר — הנזיר רשאי להביא קרבנות נוספים מעבר למינימום אם יש לו אמצעים והבטיח לעשות כן. זה מחזק את העובדה שנזירות היא וולונטרית, והקרבנות המפורטים הם המינימום החובה.
ברכת כהנים — המצווה החמישית בסדרה (פסוקים כב–כז)
משמעותה כלשון ליטורגית
זו הפעם הראשונה בכל החומש כולו שנקבעות מילים ספציפיות שיש לאומרן. קודם לכן היו דברים רבים לעשות אך שום דבר עם נוסח קבוע. וְהִתְוַדּוּ (וידוי) נצטווה אך ללא מילים קבועות. בהמשך בדברים יהיו נוסחאות וידוי, אבל ברכת כהנים היא הטקסט הליטורגי הראשון של התורה.
מהות המצווה
שאלה חשובה: האם המצווה היא לברך בנוסח ספציפי זה, או שזו מצווה להעניק ברכות מסוימות אלו? התשובה היא ככל הנראה שניהם גם יחד.
הקשר לתפילה
בהלכות תפילה של הרמב״ם, ברכת כהנים היא מרכיב מרכזי בתפילה. ייתכן שזו הצורה המוקדמת ביותר של תפילה — ברכת הכהן לעם. חוויית בית המקדש רחבה יותר מהבאת קרבנות בלבד; הכהן גם מעניק ברכות, מה שמחזק את הנושא שספר במדבר מספק את ההקשר הרחב של המשכן.
שלוש הברכות — מבנה עולה
שלוש הברכות הולכות וגדלות בהדרגה באורכן ובעושרן:
1. יְבָרֶכְךָ ה׳ וְיִשְׁמְרֶךָ — ה׳ יברך אותך (ייתן לך את מבוקשך) וישמור עליך (יגן מפני סכנות)
2. יָאֵר ה׳ פָּנָיו אֵלֶיךָ וִיחֻנֶּךָּ — ה׳ יאיר פניו אליך ויחנך
3. יִשָּׂא ה׳ פָּנָיו אֵלֶיךָ וְיָשֵׂם לְךָ שָׁלוֹם — ה׳ ישא פניו אליך וישים לך שלום
שלושתן בולטות בכך שאינן ספציפיות ונשארות כלליות — הן מבטאות את הארת פניו של הקב״ה, את תשומת לבו ודאגתו.
המנגנון התיאולוגי (פסוק כז)
וְשָׂמוּ אֶת שְׁמִי עַל בְּנֵי יִשְׂרָאֵל וַאֲנִי אֲבָרְכֵם — ברכת הכהן פועלת על ידי הנחת שם ה׳ על העם. זה מתקשר ישירות לשמות/פרשת יתרו: בְּכָל הַמָּקוֹם אֲשֶׁר אַזְכִּיר אֶת שְׁמִי אָבוֹא אֵלֶיךָ וּבֵרַכְתִּיךָ — בכל מקום שבו שם ה׳ מוזכר, ברכה באה בעקבותיו. שם ה׳ כבר שוכן בבית המקדש (וְשָׁכַנְתִּי בְּתוֹכָם, לְשַׁכֵּן שְׁמִי שָׁם), אבל הכהן מניח באופן פעיל את שם ה׳ על העם באומרו יְבָרֶכְךָ ה׳. זה מסביר מדוע הברכות כה לא-ספציפיות: התוכן הוא פשוט נוכחותו של הקב״ה ותשומת לבו המופנית כלפי האדם. כאשר ה׳ עם אדם, כל הברכות באות בעקבות כך.
תמלול מלא 📝
במדבר פרק ו: הלכות הנזיר
הקשר ומיקום בספר במדבר
היום אנחנו קוראים במדבר פרק ו. כפי שדיברנו אתמול, זהו המשך של קבוצת המצוות שנמצאות בחלק הראשון, בסדרה הראשונה של ספר במדבר, שאם רוצים לשייך את זה לתקופה מסוימת, זה ממוקם בזמן שבין החודש הראשון לחודש השני של השנה השנייה, השנה שבה הוקם המשכן והשנה שבה הוקמו המחנות. והמצוות האלה איכשהו מתחברות לנושא הזה, או לזמן הזה, סליחה. או שהן ממוקמות בזמן הזה או שהן מתחברות לנושא הזה.
אז עכשיו יש לנו את המצווה הרביעית בקבוצה הזו, בסדרה הזו, וזו מצוות הנזיר. אז במובן מסוים זה מתחבר למצווה הקודמת, או לזו שלפני הקודמת, שהייתה סוג של הבטחה. היא דיברה על סוג של מתנה, משהו שמוקדש לכהן, למקדש, כמו איש אשר אין לו איש גואל — לה׳ אשר מעל הולך לכהן. גם כאן אנחנו הולכים לדבר על דברים שהולכים לכהן. זו דרך אחת להסביר את הקשר. כמובן שגם הסוטה מביאה משהו לכהן, אז זה הקשר.
הקשר נושאי רחב יותר: הרחבת הקדושה
במובן רחב יותר, כפי שדיברנו, ספר במדבר עוסק איכשהו בדברים שהם ההרחבה, הפריסה של הקדושה, של המחנה עד למחנות האחרים בכל מיני דרכים, בדרכים מילוליות, ובדרכים יותר רוחניות, יותר תיאורטיות, יותר מושגיות. אז יש דרך מושגית שבה נזיר, אפשר לראות את זה גם כהרחבת הכהונה אל מחוצה לה, כי נזיר הוא בעצם, או דרך אחת להבין את זה, הוא מישהו שאינו כהן, אבל רוצה לנהוג כאילו הוא כהן, או יכול לקבל את קדושת הכהן בדרך של נדר.
נדר הוא כמו כל הנדרים, כמו שיש קודש, יש דברים שהם קודש, ואז אפשר להפוך דברים לקודש על ידי הדיבור שלך, על ידי המעשים שלך. נלמד את ההלכה הכללית של נדרים הרבה יותר מאוחר בספר הזה גם כן, אז זה שייך לשם. אבל באופן כללי כאן, כשאנחנו מרחיבים את המחנה, עוד דרך להרחיב אותו היא שאדם אחר, אדם רגיל, או מישהו יכול להפוך לנזיר, כלומר להקדיש את עצמו לה׳ בדרך מסוימת, וזה ייתן לו את הדינים, הוא יידרש לנהוג בדרכים האלה, ואז כמובן הוא יביא אחר כך את קרבנו. אז זו, לדעתי, הדרך הרחבה יותר להבין את הקשר של הלכת הנזיר לספר במדבר בכלל, ולחלק הזה שלו בפרט, שהוא החלק של הרחבת הקדושה לכל המחנה.
הפתיחה: איש או אישה — הכללת נשים
וכמו בכל החלקים האלה, יש לנו את הסיפור, המסגרת, מה שקורה, או מה שהיינו יודעים על זה, ומה שהתורה מוסיפה, הדין שהיא נותנת לאותו אדם. אז זה מתחיל, דבר אל בני ישראל, איש או אשה, אז איש או אישה, זו שוב הרחבה, הרבה פעמים יש לנו איש או אישה, לא תמיד, כשכתוב רק איש, זה למעט נשים, אבל כאן יש הכללה מאוד מפורשת של נשים. אז כמובן נשים, דיברנו על בנות הלויים למשל, בנות הכהנים, מה ההלכות שלהן, אז זה ההגבלה, אבל ההלכה הזו מורחבת במפורש, אפילו אישה יכולה להיות נזירה, ויש להן אותו סוג של קדושה שיכולה להיות לכהן, או שיכולה להיות לנזיר.
אז הם יכולים, הם יביעו, ויפליא אפשר לתרגם כמשהו כמו יביע, נדר, להיות נזיר, נדר נזיר, סוג הנדר שהופך אותך לנזיר, להזיר לה׳, להפריש את עצמם לה׳.
שלוש הקטגוריות של דיני הנזיר
עכשיו יש כמה, בעיקר שלושה דברים שונים, שלוש הלכות, שלוש קטגוריות של הלכות שהם צריכים לקיים.
1. הפרשה מיין ומכל מוצרי הענבים
הדבר הראשון הוא להתרחק מיין. אז זה הראשון, יין או דברים שמשכרים, הוא חייב להפריש את עצמו, אפילו חומץ, אפילו חומץ העשוי מיין, שאולי עדיין יכול לשכר, או כפי שאנחנו רואים כאן, זה אולי יותר סמלי, זה לא באמת רק על שכרות, כמובן ששכרות יכולה לגרום לבעיות מוסריות, אבל יש גם דבר סמלי, הוא לא חלק מכל העולם הזה שקשור ליין.
זה איכשהו מתחבר למושג של כהן, כפי שראינו בפרשת שמיני, שכהן לא יכול לשתות כשהוא עושה את העבודה לפחות, או אולי בכלל, כהן גדול, שתמיד שייך לעבודה, יש הלכות על זה, אבל נראה שזה המושג, ונזיר עושה את עצמו בדרך הזו, אז הוא לא יכול לשתות שום יין, וזה מוסיף את כל התוספות האלה, אפשר לראות את זה כ, לפעמים אנחנו יכולים לראות את זה כסייג, כמו אל תתקרב אפילו, או אפשר לראות את זה כהפרשה סמלית.
אז הפרשה סמלית גם חשובה, יש כאן תמיד שאלה, למשל, אנחנו אומרים שכר, ואז יש אנשים שמפרשים את זה ככל דבר שמשכר, כמו שאתה לא יכול לשתות גם וויסקי, או בירה, או משהו כזה, חכמים לא אומרים את זה ככה, הם אומרים שזה אומר, יין שמשכר לא אומר דברים אחרים שמשכרים, וזה בגלל שהם קוראים את זה כדבר יותר סמלי מאשר דבר פיזי. הדבר הפיזי, הדבר המוסרי של לא להשתכר, ודברים כאלה, זה לא משהו מיוחד לנזיר, כולם צריכים להיזהר בזה.
אז, וגם לא שום דבר העשוי מענבים, משרת ענבים, כל מיץ ענבים, או כל דבר, סחוט בענבים, או מים מעורבים עם ענבים, או כל דבר כזה, כל דבר, כל ענבים בכלל, לא רק ענבים, לא רק משקאות העשויים מענבים, אלא ענבים עצמם, בין אם הם יבשים, כלומר צימוקים, או לחים, כלומר טריים, אי אפשר לאכול, או כל דבר העשוי מגפן, כל דבר העשוי מהכרמים, לפעמים אנחנו עושים דברים מעלי גפן, נכון? אז חרצנים וזג, שזה אומר משהו כמו עלי גפן, או הגרעינים, יש ויכוח על מה בדיוק כל אחד מהשניים האלה אומר, אבל אפילו הדברים האלה לא, אז שוב, הוא מופרש לחלוטין מכל סוגי הכרמים והיין, זה דבר אחד שנזיר צריך לעשות.
העיקרון: קבלת הגדרת התורה לנזירות
וזה הדין, כלומר במילים אחרות, אם אתה אומר הריני נזיר, אתה עושה את עצמך נזיר, אתה צריך לקיים את מושג הנזיר כפי שהתורה מגדירה אותו, נזיר, אתה לא יכול סתם להגדיר את זה בעצמך, אתה יכול לנדור כל מה שאתה רוצה, אבל נזיר הוא סוג מסוים של נדר שנותן לך סוג מסוים של קדושה, וכפי שאני אומר, זו קדושה סמלית, לא רק כמו קדושה מעשית, כמו להיות מוקדש למשהו, יש סמליות בזה, ולכן אתה צריך לעקוב אחרי הדינים האלה.
2. איסור גילוח השיער
הדבר השני שצריך לקיים הוא, אי אפשר לגלח את השיער, או כפי שכתוב, תער לא יעבור על ראשו, כל הזמנים האלה הוא יצטרך לתת לשיער שלו לגדול, גדל פרע, לגדול בחופשיות, ראינו את זה, פרע ראש אישה אומר לפתוח את שערה או לגלות אותה או משהו כזה, אז הנזיר לא מטפח את שערו, לא יכול לגלח את שערו, כל הזמן הזה, זה משהו שלא מצאנו לגמרי בחזרה אצלו [בדיני הכהנים], במובן מסוים אפילו מצאנו את ההפך, אבל יש כאן משהו שמתרחש.
זה הדבר האחד שמעניין ובאמת צריך יותר הסבר, אבל נראה שיש כאן סמליות מסוימת, כמובן אתם מכירים את הסיפור של שמשון, שבו יש סמליות וכמו כוח אלוקי ששוכן בשערו, שנקרא הנזיר, אז יש משהו שמתרחש עם השיער, עם אי-גילוח השיער, כל עוד הוא נזיר.
3. איסור מגע עם המת
והדבר השלישי הוא, הוא לא יכול להתקרב לאדם מת, כלומר, הוא צריך להיזהר שלא להיטמא בטומאת מת, אפילו אביו, אמו, אחיו, אחותו, כלומר, אפילו אלה שלמשל, יכולים להיטמא להם, זכרו שכהן הדיוט נטמא להם, הוא כמו כהן [גדול], זו לשון דומה, היה לנו משהו כמו כהן [גדול], נזרו, כתר ה׳ על ראשו, וזה גם משחק מילים על המילה נזירות, נזירות היא הפרשה, היא גם כתר, ההפרשה שנזיר עושה משיגה סוג של הכתרה.
האופי הסמלי של ההגבלה הזו
הוא, אז שוב, זה מראה שזה דבר סמלי כאן, יש כאן משהו סמלי, שבו אני יודע שכמו מבחינה מוסרית, אתית, צריך ללכת להלוויה של הקרוב שלך, צריך להיטמא להם, זה אפילו מצווה לכהן הדיוט, או לאדם רגיל, אבל הוא, מכיוון שהפריש את עצמו והקדיש את עצמו לה׳ בדרך הזו, הוא לא נטמא על ידי שהולך, על ידי שנוגע בהם, על ידי שמתקרב אליהם, קדוש הוא לה׳, זו ההלכה, אלה שלושת הדברים שנזיר צריך לעשות.
דיני טומאה בשוגג
עכשיו, וזה נראה מעניין שזה מובנה כאן, אין לנו משהו דומה לכהן, אבל יש לנו משהו כזה לנזיר, אז זה מעניין לחשוב על זה, למה לכהן אין הלכה, מה הוא עושה אם הוא נטמא? כמובן, הוא נטמא, הוא צריך להיטהר, אבל לא כתוב על כמו, הוא לא צריך להביא קרבן, והוא לא צריך כפרה על זה, אז נראה שכמו, הפסוק אולי אומר משהו כמו, אם אתה מחליט בעצמך לנהוג ככה, אז אתה נושא אחריות על זה, אז אפילו אם משהו קרה בטעות, או אם זה היה אונס, אפילו כמובן, השיער שלך יכול להיגזז בטעות, או בכפייה, או בכוח, זה לא יהיה בעיה, אבל אם, לפעמים מישהו מת לידך, או איכשהו, בדרך של דבר לא מתוכנן, נכון, לפעמים אי אפשר לתכנן הכל סביבך.
משמעות השיער ככתר הנזיר
וכי ימות מת עליו בפתע פתאום, וטמא ראש נזרו, ראשו, נכון, הראש שהוא קדוש, נכון, נזר על ראשו, זה היה השיער, אז נראה שאולי הנקודה של השיער, אולי זה יכול לתת לנו רמז למה הנקודה של השיער, כמו שלכהן יש בגדי כהונה, יש לו כמו סוג של כובע, או סוג של לבוש שנותן לו את כתר ה׳, או כמו כהן גדול, כפי שכתוב, שנקרא גם נזר הקודש, הנזיר לא יכול לקבל את זה, אבל יש לו את השיער שלו במקום, ואם הוא נטמא, אז הוא מחלל את זה, אז נכון, הוא מחלל את הקדושה שעליו.
תהליך הטהרה
ולכן, מה שהוא יצטרך לעשות הוא, ביום שהוא מיטהר, נכון, אז ביום השביעי, נלמד בפרשת חוקת, שביום השביעי אחרי שיש עליו אפר פרה, הוא מיטהר בזה, וביום השביעי, הוא יגלח את שערו, זה כאילו הוא מסיים את הנזירות הזו, וביום השמיני, אז אחרי שהוא טהור לגמרי, הוא יביא קרבן, שתי תורים, שני יונים, או שני בני יונה, שני עופות, לכהן, והם יעשו חטאת ועולה, אלה יהיו שני הקרבנות, זו תהיה כפרה, מאשר חטא על הנפש, שהוא חטא בכך שהתקרב לנפש, לאדם מת, נפש מת, הקדושה, ואז ראשו יהיה קדוש, מחדש קדוש, אז זה כמו תיקון הבעיה של שהוא נטמא בטעות, או ב, אני לא יודע איך קוראים לזה, בטעות, באונס, בדרך לא מתוכננת, זה לא היה באשמתו.
התחלה מחדש של תקופת הנזירות
אז, שהוא צריך להביא את הקרבן הזה, כשהוא טהור, ואז הוא מתחיל מחדש לחשוב, והזיר לה׳ את ימי נזרו, אז הוא מתחיל שוב, הימים כנראה כאן, אפשר, אנחנו רואים שיש כמות של זמנים, נראה גם איך, בפרשה הבאה, מה קורה בזמן הרגיל, אז נזיר זה לא משהו לנצח, בדרך כלל, כמובן, ייתכן שיש נזירים שמבטיחים את זה לנצח, אבל כנראה הדרך הסטנדרטית היא לעשות את זה לתקופת זמן, אז כאן, הוא יצטרך לנהוג כאילו תקופת הזמן שלו הסתיימה, והוא יתחיל אותה מחדש, ואז הוא יביא גם כבש בן שנתו לאשם, אז אלה, אלה שלושת הקרבנות שהוא צריך להביא, באמת, והימים הראשונים יפלו, אז הימים הקודמים ייפלו, נכון, הם ייפלו, הם יתפרקו, כי כי טמא נזרו, כי הוא טימא את נזרו, אז לכן, הוא יצטרך
טומאת הנזיר בשוגג — פתרון
אז עכשיו, זה מה שקורה אם יש תאונה, נכון, במקרה משהו קורה. עכשיו מהי הדרך הרגילה לסיים נזירות?
השלמה רגילה של הנזירות
הקרבנות המובאים בסיום
הדרך הרגילה היא, ביום שזה מסתיים, הוא מביא את קרבנו. אז עכשיו הוא מביא כבש לעולה, כבשה לחטאת, ואיל לשלמים. והוא גם מביא מצות בלולות בשמן, ורקיקי מצות — אז שני סוגי מצות — ועם מנחתם, עם נסכיהם.
אז מסיבה גדולה שלמה, כמו שראינו סוג של שלמים. שלמים זה תמיד מסיבה, אז יש חגיגה של סיום הנזירות. הוא מביא את זה לכהן, הם עושים את החטאת ואת העולה, הולך לכהן, נכון, את האיל הוא עושה שלמים יחד עם המצות, עם המנחה, עם הנסך. אז זה חלק מהטקס של סיום הנזירות שלו.
טקס גילוח השיער
ואז, כפי שראינו, לנזיר יש את השיער שלו. אז עכשיו, כחלק מהטקס של סיום, הוא יגלח את שערו. גלח ראש נזרו. אנחנו עשויים להבין שזה לגמרי מלא, אבל אולי זה פשוט אומר את הכמות שגדלה בזמן שהוא היה נזיר, הוא צריך לגלח. אני לא יודע אם זה אומר שהוא צריך לגלח לגמרי — זה לא כתוב כאן לפחות. מה שההלכה אומרת זה משהו אחר, אבל אנחנו מדברים על מה שכתוב כאן.
והוא ייקח את השיער הזה וישרוף אותו תחת השלמים. אז איכשהו השיער שלו נשרף, אז נראה שהשיער שהוא מגדל בנזירותו הופך לחלק מהקרבן שהוא מביא אחרי הנזירות. זה לא הקרבן שעולה למזבח, אבל חלק מהשלמים, אז זה עדיין חלק מהחגיגה, חלק מהקרבן.
תהליך התנופה
אז יש תהליך של תנופה. הכהן לוקח את הזרוע, וחלה אחת, ורקיק אחד — שני סוגי חלות — הוא שם את זה על הנזיר אחרי שהוא מגלח את נזרו. וכאן נזרו שוב אפשר לקרוא בשתי דרכים: כתרו, כי כאן זה כתרו, או כמו הנזירות שלו, הבטחת הנזירות.
והוא עושה תנופה, ואז הכהן מקבל, כמו בכל שלמים, הכהן מקבל את התנופה, את השוק, ואת החזה — החזה והרגל, הרגל הקדמית, הכהן מקבל. אז זו התנופה. תנופה היא כמו הקרבה סמלית, הבאת זה, הקרבה סמלית, הבאת זה למזבח. זה מה שזה תמיד.
הנזיר משתחרר מנדריו
ואחרי כל זה, ואחר ישתה הנזיר יין — עכשיו הנזיר חופשי מנדריו, הוא יכול לשתות יין. כמובן שהוא יכול גם לבוא במגע עם המת ולהיטמא, אבל אולי זה מובן מאליו.
החתימה: קרבנות נדבה נוספים
זה הסוף, ויש לנו כותרת עליונה וכותרת תחתונה לפרשה הזו. נניח שזה נזיר שנודר את קרבנו — לפעמים הוא יביא קרבנות נוספים, לפי כמה כסף יש לו, כפי שנדר. אז הקרבן הזה, כפי שאנחנו רואים, נזיר הוא דבר וולונטרי, אז אולי מישהו נודר שכשהוא יסיים את נזירותו, הוא יביא עוד שלמים, או עוד תודות, ודברים כאלה. הוא יכול, אבל זה המינימום שהוא חייב, אלה הקרבנות החובה.
ברכת כהנים — המצווה החמישית בסדרה
וכאן יש לנו את החלק החמישי, החלק האחרון של הפרשה הזו, שהוא המצווה החמישית בסדרה הזו, שגם אנחנו יכולים לראות עד כמה היא שייכת לסדרה הזו: מצוות ברכת כהנים.
המצווה של הנוסח עצמו
עכשיו, ליתר דיוק, זו לא רק מצוות ברכת כהנים, אלא המצווה, וזה מאוד מעניין, המצווה של *הנוסח* של ברכת כהנים. וזה מאוד מעניין: אולי המצווה היא הנוסח, אולי המצווה היא הברכה עצמה. במילים אחרות, האם אנחנו קוראים את זה כאומר, כשאתם מברכים את העם, תברכו אותם בנוסח הזה, בלשון הזו? או שזה אומר שיש מצווה לברך אותם, ולברך אותם בברכות האלה? אני חושב שזה שניהם.
אבל מעניין שזה, עד עכשיו, בחומש, לא היה לנו שום נוסח ליטורגי, כמו משהו בסגנון של “תגידו את זה”. היו הרבה דברים לעשות, לא היה שום דבר לומר. היה כמו והתוודו, אבל בלי מילים. מאוחר יותר בדברים יהיו לנו מילים של וידוי, וכדומה. כאן זו הפעם הראשונה בתורה שיש לנו מילים ספציפיות. הן לא מילים של תפילה, אבל הן מילים של ברכת כהנים.
ברכת כהנים כתפילה ראשונית
טוב, כשנלמד הלכות תפילה, ברכת כהנים, והרמב״ם למשל, נראה שברכת כהנים היא איכשהו חלק מרכזי מהתפילה. זה נראה קשור לעניין הזה, כאילו, אחת התפילות הראשונות שנאמר שהיו קיימות הן התפילה, הברכה שהכהן נותן לעם.
וכאן שוב אנחנו רואים שיש אינטראקציה: העם באים לבית המקדש וכדומה, והם לא רק באים לעשות את קרבנות החובה שלהם וכדומה. הכהן גם נותן להם ברכה. זו ברכה לכל דבר, אז יש הקשר רחב לכל העניין הזה של בית המקדש. זה לא רק כמו, תביאו קרבנות. וזה מחבר אותנו מאוד למה שאמרנו, שהמצווה נותנת את ההקשר הרחב יותר של המקדש והקרבנות.
שלוש הברכות — מבנה ותוכן
אז ככה כתוב: דבר אל אהרן ואל בניו, כה תברכו את בני ישראל, אמור להם:
יברכך ה׳ וישמרך — אז “יברכך” זה ייתן לך מה שאתה רוצה, וה׳ ישמור אותך, נכון, ישמור אותך מסכנות.
ואז יש לנו את הברכה — אנחנו יכולים לראות כאן שהברכה הולכת ומתארכת ומתייפה, אז יש מבנה עולה מאוד יפה לשלוש הברכות האלה.
יאר ה׳ פניו אליך ויחנך — זה מאוד כללי, לא כתוב מה, נכון. כל הברכות האלה בדרך כלל אומרות פרטים, אבל הן מאוד כלליות.
והשלישית היא ישא ה׳ פניו אליך וישם לך שלום.
אז אפשר לראות בדיוק, אם מסתכלים בתמונה הזו, אפשר לראות בדיוק איך הברכה הזו בנויה. היא בנויה בצורה מאוד יפה. הכל מאוד כללי, זה לקבל את אור פניו של הקב״ה, משהו כמו, הכל הולך טוב, או כן, ה׳ הולך לדאוג לך ולתת לך את תשומת לבו. תשומת לב היא דרך לתרגם את זה.
המנגנון התיאולוגי: שימת שם ה׳
ועכשיו, ה׳ אומר להם, מה שזה יהיה זה, ברכת הכהן היא באמת דרך אחת להבין את זה: זה לשים את שם ה׳ על העם, ואז, לכן, הם מקבלים את ברכתם. ההפניה הזו היא משהו שלמדנו בסוף פרשת יתרו, במקום שנעשה ששם ה׳ מושם עליו, מקבלים ברכה, כי שם ה׳ מביא ברכה.
אז חלק מברכת כהנים, שם ה׳ נמצא בבית המקדש, וכדומה. כתוב ששמי שוכן שם. אבל עכשיו, כשהכהן שם את שם ה׳, על ידי שהוא אומר יברכך ה׳, וזה מה שאמרנו, זו ברכה מאוד לא ספציפית. היא אומרת פני ה׳, ברכת ה׳, תשומת לבו של ה׳ תהיה עליך. כשהקב״ה עם מישהו, אז יש לו את כל הברכות. אז זה באמת הטקס הפנימי, או התוכן הפנימי של הברכות האלה.
וזה סוף הפרק הזה.
EN English לחץ לפתיחה
סיכום השיעור 📋
סיכום: במדבר פרק ו׳ — די הלכות פון נזיר און ברכת כהנים
קאנטעקסט און פלאץ אין ספר במדבר
במדבר פרק ו׳ פירט ווייטער די סעריע פון מצוות אין דעם ערשטן חלק פון דעם ספר, וואס שפילט זיך אפ אין דער תקופה צווישן דעם ערשטן און צווייטן חודש פון דעם צווייטן יאר, ווען דער משכן איז אויפגעשטעלט געווארן און די מחנות זענען אָרגאניזירט געווארן. די מצוות זענען אָדער געגעבן געווארן אין יענער צייט, אָדער זיי האבן א טעמאטישע שייכות דערצו. דער נזיר איז די פערטע מצוה אין דער סעריע.
שייכות צו דעם ארומיקן מאטעריאל:
– א פשוט׳ע שייכות: ווי די פריערדיקע הלכות (דער אשם וואס גייט צום כהן ווען עס איז נישטא קיין גואל, און די סוטה וואס ברענגט א קרבן צום כהן), ברענגט דער נזיר אויך סוף כל סוף קרבנות צום כהן.
– א טיפערע טעמאטישע שייכות: ספר במדבר האנדלט אין יסוד וועגן דער אויסברייטערונג פון דער קדושה פון דעם מחנה כהונה ארויס צו די אנדערע מחנות — ממש און באגריפלעך. דער נזיר פארשטעלט דאס שיין: א מענטש וואס איז נישט קיין כהן, וואס קען דורך א נדר מקנה זיין א קדושה פאראלעל צו דער קדושה פון א כהן. אזוי ווי עס זענען פאראן זאכן וואס זענען מצד עצמם הייליק, און דערנאך זאכן וואס ווערן הייליק געמאכט דורך מענטשלעכע רייד און מעשים (דער כללות׳דיקער באגריף פון נדרים, וואס ווערט געלערנט שפעטער אין דעם ספר), איז דער נזיר א מענטש וואס איז מקדיש זיך צו הקב״ה און נעמט דערמיט אויף זיך באגרענעצונגען און א מעמד וואס איז געמאדלט אויף דער כהונה.
דער אנהויב: איש או אשה (פסוק ב׳)
די פרשה שליסט בפירוש איין פרויען — איש או אשה, א מאן אָדער א פרוי קען ווערן א נזיר/נזירה. דאס איז באמערקענסווערט אלס אן אויסברייטערונג. כאטש די טעכטער פון כהנים האבן באגרענעצטע ראלעס אינערהאלב דער כהונה, עפנט די תורה דא בפירוש דעם וועג פון קדושה אויך פאר פרויען.
דער שליסל-ווארט יפלא קען איבערגעזעצט ווערן אלס “אויסדריקן” — אויסדריקן א נדר נזיר, א שבועה פון דעם ספעציפישן טיפ וואס מאכט איינעם א נזיר, זיך אפצוזונדערן (להזיר) צו ה׳.
די דריי קאטעגאריעס פון נזיר-הלכות
1. אפזונדערונג פון וויין און אלע ענבים-פראדוקטן
דער נזיר מוז זיך אפהאלטן פון וויין, שכר (שכור׳דיקער געטראנק), עסיק פון וויין, טרויבן-זאפט, אלעס וואס איז אויסגעדריקט פון ענבים, פרישע ענבים, ראזשינקעס, און אפילו ענבים-בלעטער און זאמען (חרצנים וזג — עס איז דא א מחלוקת וועגן דער גענויער באדייטונג פון יעדן באגריף). א גאנצע אפזונדערונג פון אלע פראדוקטן פון דעם ווייַנגארטן.
א וויכטיקער פרשנות׳דיקער פונקט: די חכמים פארשטייען שכר נישט אלס יעדן שכור׳דיקן געטראנק (נישט וויסקי אָדער ביר), נאר ספעציפיש אלס וויין-באזירטע שכור׳דיקע געטראנקען. דאס איז ווייל דער איסור איז סימבאליש, נישט בלויז פראקטיש. דער מוסר׳דיקער באזארג וועגן שכרות גייט אן יעדן מענטש, נישט ספעציעל דעם נזיר. דעם נזיר׳ס אפהאלטונג פון וויין איז פאראלעל צום כהן׳ס איסור צו טרינקען בשעת עבודה (ווי מיר זעען אין פרשת שמיני), און מעגלעך צו די ברייטערע באגרענעצונגען פון דעם כהן גדול, ווייל ער געהערט תמיד צו דער עבודה.
א וויכטיקער עיקר: ווען איינער זאגט הריני נזיר, נעמט ער אן דער תורה׳ס דעפיניציע פון נזירות — מען קען עס נישט אליין דעפינירן. א נדר קען זיין אויף אלעס, אבער נזירות איז א ספעציפישער טיפ נדר מיט א ספעציפישער קדושה, אריינגערעכנט סימבאלישע דימענסיעס.
2. נישט שניידן די האר
א שערמעסער טאר נישט אריבערגיין איבער דעם נזיר׳ס קאפ; די האר מוז פריי וואקסן (גדל פרע — פארגלייך מיט פרע ראש אשה, דאס אנטפלעקן/לויז מאכן פון דער סוטה׳ס האר). דער דין האט נישט א דירעקטע פאראלעל צו דער כהונה — אדרבה, כהנים האבן מעגלעך דעם פארקערטן דין. אבער עס איז דא א טיפע סימבאליק, ווי מען זעט פון דער געשיכטע פון שמשון, וואס איז גערופן געווארן א נזיר, און זיין ג-טלעכע כח איז געלעגן אין זיינע האר.
אן אריגינעלער אינזיכט וועגן דער פונקציע פון האר: א כהן האט בגדי כהונה — מלבושים, א היטל, און דער כהן גדול האט דעם ציץ (וואס הייסט אויך נזר הקודש) — אלס אויסערלעכע סימנים פון ג-טלעכער הקדשה. דער נזיר קען נישט טראגן די כהונה-מלבושים, דערפאר דינען זיינע האר אלס זיין עקוויוואלענט פון דער כהונה-קרוין. דאס ווערט אונטערשטיצט דורך דעם אויסדרוק נזר אלקיו על ראשו — “דער קרוין פון זיין ג-ט איז אויף זיין קאפ” — וואס שפילט אויף דער דאפלטער באדייטונג פון נזר אלס ביידע “אפזונדערונג” און “קרוין.” די אפזונדערונג וואס דער נזיר נעמט אויף זיך דערגרייכט א מין באקרוינונג.
3. איסור פון קאנטאקט מיט מתים
דער נזיר טאר נישט צוקומען צו קיין מת (על כל נפש מת לא יבא) — אפילו נישט פאטער, מוטער, ברודער, אָדער שוועסטער. דאס גייט ווייטער ווי דער כהן הדיוט, וואס האט רשות (און אפילו א חיוב) צו ווערן טמא פאר נאענטע קרובים. דער נזיר איז ווי א כהן גדול אין דעם הינזיכט. דער לשון נזר אלקיו על ראשו שפיגלט אפ דעם כהן גדול׳ס מעמד.
דאס איז סימבאליש באדייטזאם, נישט בלויז עטיש: נארמאלערווייז איז עס א מצוה צו גיין צו א קרוב׳ס לוויה און ווערן טמא פאר זיי. אבער דעם נזיר׳ס זעלבסט-הקדשה צו הקב״ה איז דוחה דאס, ווייל ער איז קדוש לה׳.
וואס פאסירט ווען א נזיר ווערט טמא בשוגג (פסוקים ט׳-י״ב)
אן אינטערעסאנטע סטרוקטורעלע באמערקונג: די תורה בויט אריין א פראצעדור פאר שוגג׳דיקע טומאה ביים נזיר, אבער האט נישט קיין פאראלעלע פראצעדור פאר א כהן וואס ווערט טמא. א כהן רייניקט זיך אבער ברענגט נישט קיין באזונדער קרבן און דארף נישט קיין כפרה דערפאר. דער טעם איז מעגלעך אז ווען מען נעמט פרייוויליק אויף זיך דעם מעמד, טראגט מען א פארגרעסערטע אחריות — אפילו פאר אומגליקן אָדער אונס (אומשטענדן וואס זענען אויסער דיין קאנטראל).
אויב איינער שטארבט פלוצלונג לעבן דעם נזיר (כי ימות מת עליו בפתע פתאום), און פארטומאט זיין געהייליקטן קאפ:
1. טאג 7: ער גאלט זיין קאפ (ענדיקט דעם תקופה פון נזירות), נאך דער טהרה מיט אפר הפרה (אש פון דער פרה אדומה, וואס ווערט באשריבן שפעטער אין פרשת חוקת).
2. טאג 8: ער ברענגט קרבנות — צוויי פויגלען (שתי תורים או שני בני יונה), איינס אלס חטאת און איינס אלס עולה, אלס כפרה מאשר חטא על הנפש (פאר דער זינד בנוגע צום מת).
3. ער ברענגט אויך א כבש (לעמל) אלס אשם.
4. וקדש את ראשו — זיין קאפ ווערט אויפס ניי געהייליקט.
5. ער הויבט אן זיין נזירות-תקופה פון אנהויב: והזיר לה׳ את ימי נזרו.
6. די פריערדיקע טעג זענען פארלוירן — והימים הראשונים יפלו, זיי “פאלן אוועק” ווייל זיין נזר איז טמא געווארן, און ער מוז אנהויבן דעם ציילונג פון ניי. דאס באשטעטיקט אז נזירות איז טיפיש פאר א באשטימטע צייט, נישט אויף אייביק (כאטש עטלעכע קענען עס נודר זיין אויף אייביק).
דער רעגולערער אפשלוס פון נזירות (פסוקים ~י״ג-כ׳)
ווען דער נזיר ענדיקט זיין תקופה נארמאלערווייז, ברענגט ער דריי קרבנות:
– א זכר-לעמל (כבש) פאר אן עולה
– א נקבה-לעמל (כבשה) פאר א חטאת
– א ווידער (איל) פאר שלמים
ער ברענגט אויך צוויי סארטן מצות (געמישט מיט אויל און רקיקי מצות), צוזאמען מיט זייער מנחה און נסכים. די שלמים מאכט דאס א פייערלעכע געלעגנהייט — שלמים איז תמיד א שמחה.
דער האר-שניידן צערעמאניע: דער נזיר גאלט זיינע האר (וגלח את ראש נזרו). דער טעקסט מיינט נישט נויטווענדיק גאלן גאנץ קאל — עס קען מיינען שניידן דעם וואוקס פון דער נזירות-תקופה. די האר ווערן פארברענט אונטער דעם שלמים, וואס מאכט עס א טייל פון דעם פייערלעכן קרבן (נישט דער חלק וואס גייט אויפן מזבח).
דער תנופה-פראצעס: דער כהן נעמט דעם זרוע (פאדערפוס), איין חלה, און איין רקיק, לייגט זיי אויף דעם נזיר׳ס הענט נאכן גאלן, און מאכט תנופה — א סימבאלישע ברענגונג צום מזבח. דער כהן באקומט דעם תנופה, דעם חזה (ברוסט), און דעם שוק (פוס), ווי ביי יעדן שלמים.
דאס ווארט נזרו קען געלייענט ווערן אויף צוויי אופנים: זיין קרוין (די האר זענען זיין קרוין) אָדער זיין נזירות (דער נדר אליין).
נאך דעם אלעם: ואחר ישתה הנזיר יין — דער נזיר מעג איצט טרינקען וויין, באפרייט פון זיינע נדרים.
דער סוף-פסוק (פסוק ~כ״א): זאת תורת הנזיר — דער נזיר מעג ברענגען נאך קרבנות איבער דעם מינימום אויב ער האט די מיטלען און האט צוגעזאגט עס צו טון. דאס באשטעטיקט אז נזירות איז פרייוויליק, און די אויפגעליסטעטע קרבנות זענען דער חיוב׳דיקער מינימום.
ברכת כהנים — די פינפטע מצוה אין דער סעריע (פסוקים כ״ב-כ״ז)
באדייטונג אלס ליטורגישער לשון
דאס איז דאס ערשטע מאל ערגעץ אין דעם גאנצן חומש וואס ספעציפישע ווערטער ווערן פארגעשריבן צום זאגן. פריער זענען געווען פילע זאכן צו טון אבער גארנישט מיט א פעסטן נוסח. והתוודו (וידוי) איז באפוילן געווארן אבער אן באשטימטע ווערטער. שפעטער אין דברים וועלן זיין וידוי-נוסחאות, אבער ברכת כהנים איז דער תורה׳ס ערשטער ליטורגישער טעקסט.
דער אופן פון דער מצוה
א וויכטיקע פראגע: איז די מצוה צו בענטשן מיט דעם ספעציפישן נוסח, אָדער איז עס א מצוה צו געבן די דאזיקע ספעציפישע ברכות? דער ענטפער איז מסתמא ביידעס.
שייכות צו תפלה
אין דעם רמב״ם׳ס הלכות תפלה איז ברכת כהנים א הויפט-באשטאנדטייל פון תפלה. דאס איז מעגלעך די ערליכסטע פארם פון תפלה — דעם כהן׳ס ברכה צום פאלק. דער בית המקדש-דערפארונג איז ברייטער ווי בלויז ברענגען קרבנות; דער כהן גיט אויך ברכות, וואס פארשטארקט דעם טעמע אז במדבר גיט דעם ברייטערן קאנטעקסט פון דעם משכן.
די דריי ברכות — א שטייגנדע סטרוקטור
די דריי ברכות וואקסן פראגרעסיוו לענגער און רייכער:
1. יְבָרֶכְךָ ה׳ וְיִשְׁמְרֶךָ — הקב״ה וועט דיך בענטשן (דיר געבן וואס דו ווילסט) און דיך היטן (באשיצן פון סכנות)
2. יָאֵר ה׳ פָּנָיו אֵלֶיךָ וִיחֻנֶּךָּ — הקב״ה וועט באלייכטן זיין פנים צו דיר און דיר געבן חן
3. יִשָּׂא ה׳ פָּנָיו אֵלֶיךָ וְיָשֵׂם לְךָ שָׁלוֹם — הקב״ה וועט אויפהויבן זיין פנים צו דיר און דיר געבן שלום
אלע דריי זענען באמערקענסווערט נישט-ספעציפיש און אלגעמיין — זיי פארמיטלען הקב״ה׳ס הארת פנים (דאס ליכט פון זיין פנים), זיין אויפמערקזאמקייט און זארג.
דער טעאלאגישער מעכאניזם (פסוק כ״ז)
ושמו את שמי על בני ישראל ואני אברכם — דעם כהן׳ס ברכה ווירקט דורך לייגן הקב״ה׳ס נאמען אויף דעם פאלק. דאס פארבינדט זיך דירעקט מיט שמות/פרשת יתרו: בכל המקום אשר אזכיר את שמי אבוא אליך וברכתיך — אומעטום וואו הקב״ה׳ס נאמען ווערט דערמאנט, קומט ברכה. הקב״ה׳ס נאמען רוט שוין אין דעם בית המקדש (ושכנתי בתוכם, לשכן שמי שם), אבער דער כהן לייגט אקטיוו הקב״ה׳ס נאמען אויף דעם פאלק דורך זאגן יברכך ה׳. דאס דערקלערט פארוואס די ברכות זענען אזוי נישט-ספעציפיש: דער אינהאלט איז פשוט הקב״ה׳ס אנוועזנהייט און אויפמערקזאמקייט געריכט צו א מענטש. ווען הקב״ה איז מיט איינעם, קומען אלע ברכות נאך.
תמלול מלא 📝
במדבר קאפיטל ו: די הלכות פון נזיר
קאנטעקסט און פלאצירונג אין ספר במדבר
היינט לייענען מיר במדבר קאפיטל ו. ווי מיר האבן באשפראכן נעכטן, איז דאס א המשך פון דער גרופע מצוות וואס געפינען זיך אין ערשטן חלק, דער ערשטער סעריע פון ספר במדבר, וואס אויב מען וויל עס אריינשטעלן אין א צייט-פעריאד, איז עס אזוי ווי געשטעלט אין דער צייט צווישן דעם ערשטן און דעם צווייטן חודש פון צווייטן יאר, דאס יאר וואס דער משכן איז אויפגעשטעלט געווארן און דאס יאר אין וועלכן די מחנות זענען אויפגעשטעלט געווארן. און די מצוות פארבינדן זיך אירגנדווי מיט דעם ענין, אדער מיט יענער צייט, מיר בעטן מחילה. סיי זיי זענען געשטעלט אין יענער צייט, סיי זיי פארבינדן זיך מיט דעם ענין.
אלזא איצט האבן מיר די פערטע מצוה אין דער גרופע, אין דער סעריע, און דאס איז די מצוה פון נזיר. אין א געוויסן זין פארבינדט עס זיך מיט דער פריערדיקער מצוה, אדער מיט דער איינע פאר דער פריערדיקער, וואס איז געווען א מין הבטחה. עס האט גערעדט פון א מין מתנה, עפעס וואס ווערט מוקדש צום כהן, צום מקדש, ווי דער איש אשר אין לו איש גואל — לה׳ אשר מעל גייט צום כהן. דא וועלן מיר אויך רעדן פון זאכן וואס גייען צום כהן. דאס איז איין וועג ווי מען קען ערקלערן דעם צוזאמענהאנג. פארשטייט זיך, די סוטה ברענגט אויך עפעס צום כהן, אלזא דאס איז דער צוזאמענהאנג.
דער ברייטערער טעמאטישער צוזאמענהאנג: אויסברייטערונג פון קדושה
אין א ברייטערן זין, ווי מיר האבן באשפראכן, ספר במדבר איז אירגנדווי די זאכן וואס זענען דאס ברייטער מאכן, דאס אויסברייטערן פון דער קדושה, פון דער מחנה ביז צו די אנדערע מחנות אויף אלערליי וועגן, אויף ממשות׳דיקע וועגן, און אויף מער רוחניות׳דיקע, מער טעאריעטישע, מער באגריפלעכע וועגן. אלזא עס איז דא א באגריפלעכער וועג אין וועלכן א נזיר, עס קען אויך געזען ווערן אלס דאס אויסברייטערן פון דער כהונה צו אויסערהאלב פון איר, ווייל א נזיר איז באזיש, אדער איין וועג עס צו פארשטיין, איז עמעצער וואס איז נישט קיין כהן, אבער וויל זיך אויפפירן ווי ער איז א כהן, אדער קען באקומען די קדושה פון א כהן אויפן וועג פון א נדר.
א נדר איז פונקט ווי אלע נדרים, פונקט ווי עס איז דא קודש, עס זענען דא זאכן וואס זענען קודש, און דערנאך קען מען מאכן זאכן קודש דורך דיינע ווערטער, דורך דיינע מעשים. מיר וועלן לערנען דעם כללות׳דיקן הלכה פון נדרים שפעטער אין דעם ספר אויך, אלזא עס געהערט צו דעם. אבער בכלליות דא, ווען מיר ברייטערן אויס דעם מחנה, נאך איין וועג פון אויסברייטערן איז אז אן אנדערער מענטש, א פשוט׳ער מענטש, אדער עמעצער קען ווערן א נזיר, אלזא מקדיש זיין זיך צו גאט אויף א געוויסן אופן, און עס וועט אים געבן די הלכות, ער וועט מחויב זיין זיך אויפצופירן אויף די וועגן, און דערנאך פארשטייט זיך וועט ער ברענגען נאכדעם זיין קרבן. אלזא דאס איז, איך מיין, דער ברייטערער וועג צו פארשטיין דעם צוזאמענהאנג פון דער הלכה פון נזיר צו ספר במדבר בכלל, און צו דעם חלק פון עם בפרט, וואס איז דער חלק פון דער אויסברייטערונג פון דער קדושה צו דער גאנצער מחנה.
דער אנהייב: איש או אשה — אריינשליסן פרויען
און ווי אלע די חלקים, האבן מיר דעם סיפור, דעם ראם, וואס פאסירט, אדער וואס מיר וואלטן וויסן וועגן דעם, און וואס די תורה מוסיף איז, דער דין וואס זי גיט פאר יענעם מענטש. אלזא עס הייבט אן, זאג די מענטשן, איש או אשה, א מאן אדער א פרוי, דאס איז ווידער אן אויסברייטערונג, אסאך מאל האבן מיר איש או אשה, נישט אלע מאל, ווען עס זאגט נאר איש, איז עס אויסצושליסן פרויען, אבער דא איז דא א זייער מפורש׳דיקע אריינשליסונג פון פרויען. אלזא פארשטייט זיך פרויען, מיר האבן באשפראכן די טעכטער פון לויים, למשל, די טעכטער פון כהנים, וואס זייערע הלכות זענען, אלזא דאס איז דער באגרענעצונג, אבער דער הלכה איז בפירוש אויסגעברייטערט, אפילו א פרוי קען זיין א נזיר אדער א נזירה, און זיי האבן דעם זעלבן מין קדושה ווי א כהן קען האבן, אדער ווי א נזיר קען האבן.
אלזא זיי קענען, זיי וועלן אויסדריקן, און יפליא קען איבערגעזעצט ווערן עפעס ווי אויסדריקן, נדר, צו זיין א נזיר, נדר נזיר, דער מין נדר וואס מאכט דיך א נזיר, צו זיין א נזיר לה׳, זיך אפצוזונדערן צו ה׳.
די דריי קאטעגאריעס פון נזיר-הלכות
איצט זענען דא עטלעכע, מערסטנס דריי פארשידענע זאכן, דריי הלכות, דריי קאטעגאריעס פון הלכות וואס זיי מוזן אויספירן.
1. אפזונדערונג פון וויין און אלע טרויבן-פראדוקטן
דאס ערשטע זאך איז זיך אפהאלטן פון וויין. אלזא דאס איז דאס ערשטע, וויין אדער זאכן וואס מאכן דיך שיכור, ער מוז זיך אפזונדערן, אפילו חומץ, אפילו עסיק געמאכט פון וויין, וואס קען אפשר נאך אלץ מאכן דיך שיכור, אדער ווי מיר זעען דא, דאס קען זיין אירגנדווי מער סימבאליש, עס איז נישט טאקע נאר וועגן שיכור ווערן, פארשטייט זיך שיכור ווערן קען פאראורזאכן מוסר׳דיקע פראבלעמען, אבער עס איז אויך דא א סימבאלישע זאך, ער איז נישט א חלק פון דער גאנצער וועלט וואס האט צו טאן מיט וויין.
דאס איז אירגנדווי פארבונדן מיט דעם באגריף פון א כהן, ווי מיר האבן געזען אין פרשת שמיני, אז א כהן טאר נישט טרינקען ווען ער טוט די עבודה כל הפחות, אדער אפשר בכלל, א כהן גדול, וואס געהערט אלע מאל צו דער עבודה, עס זענען דא הלכות וועגן דעם, אבער עס דאכט זיך אז דאס איז דער באגריף, און א נזיר מאכט זיך אויף דעם אופן, אלזא ער טאר נישט טרינקען קיין וויין, און עס מוסיף צו אלע די צוגאבן, מען קען עס זען אלס, מאנכע מאל קענען מיר עס זען אלס א סייג, ווי קום נישט אפילו נאענט, אדער עס קען געזען ווערן אלס א סימבאלישע אפזונדערונג.
אלזא סימבאלישע אפזונדערונג איז אויך וויכטיק, עס איז דא א שאלה דא אלע מאל, למשל, מיר זאגן שכר, און דערנאך טייטשן עטלעכע מענטשן עס אלס אלעס וואס מאכט דיך שיכור, ווי מען טאר אויך נישט טרינקען וויסקי, אדער ביר, אדער עפעס אזוינס, די חכמים זאגן עס נישט אזוי, זיי זאגן עס מיינט, וויין וואס מאכט דיך שיכור מיינט נישט אנדערע זאכן וואס מאכן דיך שיכור, און דאס איז ווייל זיי לייענען עס אלס א מער סימבאלישע זאך ווי א פיזישע זאך. דאס פיזישע זאך, דאס מוסר׳דיקע זאך פון נישט שיכור ווערן, און אזעלכע זאכן, איז נישט עפעס ספעציעלעס פאר א נזיר, יעדער מוז זיין אויפגעהיט מיט דעם.
אלזא, און אויך נישט עפעס געמאכט פון טרויבן, משרת ענבים, יעדער טרויבן-זאפט, אדער עפעס, געפרעסט אין טרויבן, אדער וואסערן געמישט מיט טרויבן, אדער עפעס אזוינס, עפעס, אלע טרויבן בכלל, נישט אפילו טרויבן, נישט נאר געטראנקען געמאכט פון טרויבן, נאר טרויבן אליין, סיי זיי זענען טרוקן, אלזא ראזשינקעס, סיי נאס, אלזא פרישע, מען טאר נישט עסן, אדער עפעס געמאכט פון גפן, עפעס געמאכט פון ווייַנגערטנער, מאנכע מאל מאכט מען זאכן פון ווייַנטרויבן-בלעטער, יא? אלזא חרצנים וזג, וואס מיינט עפעס ווי טרויבן-בלעטער, אדער די זאמען, עס איז דא א מחלוקת וואס גענוי יעדער פון די צוויי מיינט, אבער אפילו יענע זאכן טאר מען נישט, אלזא ווידער, ער איז גענצלעך אפגעזונדערט פון אלע מינים ווייַנגערטנער און וויין, דאס איז איין זאך וואס א נזיר מוז טאן.
דער עיקרון: אננעמען דער תורה׳ס דעפיניציע פון נזירות
און דאס איז דער דין, מיט אנדערע ווערטער, אויב מען זאגט הריני נזיר, מאכט מען זיך א נזיר, מוז מען אויספירן דעם באגריף פון א נזיר ווי די תורה דעפינירט עס, א נזיר, מען קען עס נישט סתם דעפינירן אליין, מען קען מאכן א נדר פאר וואס מען וויל, אבער א נזיר איז א ספעציפישער מין נדר וואס גיט דיר א ספעציפישע מין קדושה, און ווי איך זאג, עס איז א סימבאלישע קדושה, נישט נאר ווי א פראקטישע קדושה, ווי זיין מוקדש צו עפעס, עס איז דא א סימבאליזם אין דעם, און דעריבער מוז מען פאלגן די הלכות.
2. נישט שניידן דאס האר
דאס צווייטע זאך וואס מען מוז פאלגן איז, מען טאר נישט שניידן דאס האר, אדער ווי עס זאגט עס, א גאלמעסער טאר נישט אריבערגיין אויף זיין קאפ, אלע די צייטן מוז ער לאזן זיין האר וואקסן, גדל פרע, וואקסן פריי אדער וואקסן אפן, מיר האבן עס געזען, פרע ראש אשה מיינט עפענען איר האר אדער אנטפלעקן זי אדער עפעס אזוינס, אלזא דער נזיר פלעגט נישט זיין האר, טאר נישט שניידן זיין האר, אלע די צייט, דאס איז עפעס וואס מיר האבן נישט גענצלעך געפונען צוריק ביי אים [אין די הלכות פון כהנים], אין א געוויסן זין האבן מיר אפילו געפונען דאס פארקערטע, אבער עס איז עפעס דא אין דעם.
דאס איז דאס איין זאך וואס איז אינטערעסאנט וואס דארף טאקע מער ערקלערונג, אבער עס דאכט זיך אז עס איז דא א סימבאליזם אין דעם, פארשטייט זיך קענט איר דעם סיפור פון שמשון, וואו עס איז דא א סימבאליזם און ווי א געטלעכע כח וואס ליגט אין זיין האר, וואס ווערט גערופן דער נזיר, אלזא עס איז עפעס דא מיט דעם האר, מיט דעם נישט שניידן דאס האר, אזוי לאנג ווי ער איז א נזיר.
3. פארבאט פון קאנטאקט מיט מתים
און דאס דריטע זאך איז, ער טאר נישט קומען נאענט צו א מת, מיט אנדערע ווערטער, ער מוז זיין אויפגעהיט זיך נישט צו מטמא זיין מיט טומאת מת, אפילו זיין טאטע, זיין מאמע, זיין ברודער, זיין שוועסטער, מיט אנדערע ווערטער, אפילו די וואס זענען למשל, קענען מטמא ווערן, געדענקט א כהן הדיוט איז מטמא, ער איז ווי א כהן [גדול], דאס איז ענלעכע לשון, מיר האבן געהאט עפעס ווי א כהן [גדול], זיין כתר, גאטס כתר איז אויף זיין קאפ, און עס איז אויך א שפיל מיט דעם ווארט נזירות, נזירות איז אן אפזונדערונג, עס איז אויך א כתר, דאס אפזונדערונג וואס א נזיר טוט דערגרייכט א מין קרוינונג.
דער סימבאלישער אופן פון דעם באגרענעצונג
ער איז, דערנאך ווידער, דאס ווייזט אז דאס איז א סימבאלישע זאך דא, עס איז דא עפעס סימבאלישעס דא, וואו איך ווייס אז ווי מוסר׳דיק, עטיש, דארף מען גיין צו דעם לוויה פון א קרוב, מען דארף זיך מטמא זיין צו זיי, עס איז אפילו א מצוה פאר א כהן הדיוט, אדער פאר א פשוט׳ן מענטש, אבער ער, זינט ער האט זיך אפגעזונדערט און מקדיש געווען זיך צו גאט אויף דעם אופן, מטמא ער זיך נישט דורך גיין, דורך אנרירן זיי, דורך קומען נאענט צו זיי, ער איז קדוש לה׳, דאס איז דער הלכה, דאס זענען די דריי זאכן וואס א נזיר מוז טאן.
די הלכות פון אומגעפלאנטער טומאה
איצט, און דאס דאכט זיך אינטערעסאנט אריינגעבויט, מיר האבן נישט עפעס ענלעכעס פאר א כהן, אבער מיר האבן עפעס ווי דאס פאר א נזיר, אלזא דאס איז אינטערעסאנט צו טראכטן, פארוואס א כהן האט נישט א הלכה, וואס טוט ער אויב ער ווערט טמא? פארשטייט זיך, ער ווערט טמא, ער מוז זיך מטהר זיין, אבער עס זאגט נישט וועגן ווי, ער דארף נישט ברענגען א קרבן, און ער דארף נישט האבן א כפרה דערפאר, אלזא עס דאכט זיך ווי, דער פסוק זאגט אפשר עפעס ווי, אויב דו באשליסט אליין זיך אויפצופירן אויף דעם אופן, דערנאך טראגסט דו אחריות דערפאר, אלזא אפילו אויב עפעס איז פאסירט בטעות, אדער אויב עס איז געווען אונס, אפילו פארשטייט זיך, דיין האר קען אפגעשניטן ווערן בטעות, אדער דורך צוואנג, אדער דורך כח, דאס וועט נישט זיין קיין פראבלעם, אבער אויב, מאנכע מאל שטארבט עמעצער נעבן דיר, אדער אירגנדווי, דורך א אומגעפלאנטע זאך, יא, מאנכע מאל קען מען נישט פלאנען אלעס ארום זיך.
די באדייטונג פון דעם האר אלס דעם נזיר׳ס כתר
און כי ימות מת עליו בפתע פתאום, וטמא ראש נזרו, זיין קאפ, יא, דער קאפ וואס איז הייליק, יא, נזר על ראשו, עס איז געווען דאס האר, אלזא עס דאכט זיך ווי אפשר דער פונקט פון דעם האר, אפשר קען דאס אונז געבן א רמז צו וואס דער פונקט פון דעם האר איז, ווי א כהן האט בגדי כהונה, עס האט ווי א מין הוט, אדער א מין קליידונג וואס גיט אים דעם כתר פון גאט, אדער ווי א כהן גדול, ווי עס זיצט, וואס ווערט אויך גערופן נזר הקודש, דער נזיר קען דאס נישט באקומען, אבער ער האט זיין האר אנשטאט דעם, און אויב ער ווערט טמא, אלזא מחלל ער דאס, אלזא יא, ער מחלל די קדושה וואס איז אויף אים.
דער טהרה-פראצעס
און דעריבער, וואס ער וועט מוזן טאן איז, אויפן טאג וואס ער ווערט מטהר, יא, אלזא דער זיבעטער טאג, מיר וועלן לערנען אין פרשת חוקת, אז אויפן זיבעטן טאג נאכדעם וואס ער האט דעם אפר פרה אויף אים, ווערט ער מטהר דערמיט, און דעם זיבעטן טאג, וועט ער אפשניידן זיין האר, דאס איז ווי ער ענדיקט די נזירות, און דעם אכטן טאג, אלזא נאכדעם וואס ער איז גענצלעך ריין, וועט ער ברענגען א קרבן, צוויי תורים, צוויי טויבן, אדער צוויי בני יונה, צוויי פויגלען, צום כהן, און זיי וועלן מאכן א חטאת ועולה, דאס וועלן זיין די צוויי קרבנות, דאס וועט זיין א כפרה, א פארגעבונג, מאשר חטא על הנפש, וואס ער האט געזינדיקט דורך גיין נאענט צו א נפש, צו א מת, נפש מת, די קדושה, און דערנאך וועט זיין קאפ זיין הייליק, ווידער הייליק, אלזא דאס איז ווי פאריכטן דעם פראבלעם פון אים ווערן טמא בטעות, אדער דורך, איך ווייס נישט ווי מען רופט עס, בטעות, באונס, אויף אן אומגעפלאנטן אופן, עס איז נישט געווען זיין שולד.
אנהייבן ווידער דעם נזירות-פעריאד
דערנאך, אז ער מוז ברענגען דעם קרבן, ווען ער איז ריין, און דערנאך הייבט ער ווידער אן צו רעכענען, והזיר לה׳ את ימי נזרו, אלזא דערנאך הייבט ער ווידער אן, די טעג זענען כנראה דא, מען קען, מיר זעען אז עס איז דא א צאל פון צייטן, מיר וועלן אויך זען ווי, אין דער קומענדיקער פרשה, וואס פאסירט אין דער רעגולערער צייט, אלזא א נזיר איז נישט עפעס אויף אייביק, בכלליות, פארשטייט זיך, עס קענען זיין עטלעכע נזירים וואס צוזאגן עס אויף אייביק, אבער כנראה דער סטאנדארטער וועג איז עס צו טאן פאר א פעריאד פון צייט, אלזא דא, וועט ער מוזן זיך אויפפירן ווי זיין פעריאד פון צייט האט זיך געענדיקט, און ער וועט עס אנהייבן ווידער, און דערנאך וועט ער אויך ברענגען א כבש בן שנתו לאשם, אלזא דאס, דאס זענען די דריי קרבנות וואס ער מוז ברענגען, טאקע, און והימים הראשונים יפלו, אלזא די פריערדיקע טעג וועלן נאכדעם, וועלן אפפאלן, יא, זיי וועלן פאלן, זיי וועלן צעפאלן, ווייל כי טמא נזרו, ווייל ער, ער האט מטמא געווען זיין נזר, אלזא דעריבער, וועט ער מוזן
דעם נזיר׳ס אומגעפלאנטע טומאה — לייזונג
אלזא איצט, דאס איז וואס פאסירט אויב עס איז דא אן אומגליק, יא, באונס פאסירט עפעס. איצט וואס איז דער רעגולערער וועג פון ענדיקן א נזיר?
דער רעגולערער אפשלוס פון נזירות
די קרבנות וואס מען ברענגט ביים אפשלוס
דער רעגולערער וועג איז, דעם טאג וואס עס ענדיקט זיך, ברענגט ער זיין קרבן. אלזא איצט ברענגט ער א כבש פאר אן עולה, א כבשה פאר א חטאת, און אן איל פאר שלמים. און ער ברענגט אויך מצות געמישט מיט אויל, און רקיקי מצות — אלזא צוויי מינים מצות — און מיט זייער מנחה, מיט זייערע נסכים.
אלזא א גאנצע גרויסע שמחה, ווי מיר האבן געזען א מין שלמים. שלמים איז אלע מאל א שמחה, אלזא עס איז דא א פייערונג פון זיי ענדיקן דאס. ער ברענגט עס צום כהן, זיי מאכן דעם חטאת און דעם עולה, גייט צום כהן, יא, דעם איל מאכט ער א שלמים צוזאמען מיט די מצות, מיט דער מנחה, מיט דעם נסך. אלזא דאס איז א חלק פון דער צערעמאניע פון אים ענדיקן זיין נזירות.
דער האר-שניידן צערעמאניע
און דערנאך, ווי מיר האבן געזען, דער נזיר האט זיין האר. אלזא איצט, אלס א חלק פון דער צערעמאניע פון ענדיקן עס, וועט ער אפשניידן זיין האר. גלח ראש נזרו. מיר קענען פארשטיין אז עס איז גענצלעך פול, אבער אפשר מיינט עס נאר דעם סכום וואס איז געוואקסן אין דער צייט וואס ער איז געווען א נזיר, מוז ער אפשניידן. איך ווייס נישט אויב עס מיינט אז ער מוז גענצלעך אפשניידן — דאס זאגט נישט דא כל הפחות. וואס דער הלכה זאגט איז עפעס אנדערש, אבער מיר רעדן פון וואס עס זאגט דא.
און ער וועט נעמען דאס האר און פארברענען עס אונטער דעם שלמים. אלזא אירגנדווי ווערט זיין האר פארברענט, אלזא עס דאכט זיך ווי דאס האר וואס ער וואקסט אויס אין זיין נזירות ווערט א חלק פון דעם קרבן וואס ער ברענגט נאכן נזיר. עס איז נישט דער קרבן וואס גייט צום מזבח, אבער א חלק פון דעם שלמים, אלזא עס איז נאך אלץ א חלק פון דער שמחה, א חלק פון דעם קרבן.
דער פראצעס פון תנופה
דערנאך איז דא א פראצעס פון תנופה. דער כהן נעמט דעם זרוע, און איין חלה, און איין רקיק — צוויי מינים חלות — ער לייגט עס אויפן נזיר נאכדעם וואס ער האט אפגעגאלט זיין נזיר. און דא קען נזרו ווידער געלייענט ווערן אויף צוויי וועגן: זיין כתר, ווייל דא איז זיין כתר, אדער ווי זיין נזירות, דאס צוזאג פון נזירות.
און ער מאכט תנופה, און דערנאך באקומט דער כהן, ווי אין יעדן שלמים, דער כהן באקומט דעם תנופה, דעם שוק, און דעם חזה — דאס ברוסט און דאס פוס, דאס פאדערשטע פוס, דער כהן באקומט. אלזא דאס איז דער תנופה. תנופה איז ווי א סימבאלישע, ברענגען דאס, א סימבאלישע הקרבה, ברענגען דאס צום מזבח. דאס איז וואס עס איז אלע מאל.
דער נזיר ווערט באפרייט פון זיינע נדרים
און נאך דעם אלעם, ואחר ישתה הנזיר יין — איצט איז דער נזיר פריי פון זיינע נדרים, ער קען טרינקען וויין. פארשטייט זיך קען ער זיך אויך באגעגענען מיט המת און ווערן טמא אויך, אבער דאס איז אפשר פשוט.
דער פוטער: נאך פרייוויליגע קרבנות
דאס איז דער סוף, און מיר האבן א כותרת, א פוטער פאר דער פרשה. זאגן מיר אז א נזיר וועט צוזאגן זיין קרבן — אמאל וועט ער ברענגען מער קרבנות, לויט ווי פיל געלט ער האט, ווי ער האט צוגעזאגט. דער קרבן, ווי מיר זעען, א נזיר איז עפעס פרייוויליגעס, אלזא אפשר זאגט איינער צו אז ווען ער ענדיגט זיין נזירות, וועט ער ברענגען מער שלמים, אדער מער תודות, און אזעלכע זאכן. ער קען, אבער דאס איז דער מינימום וואס ער מוז, די חיובדיגע.
ברכת כהנים — די פינפטע מצוה אין דער סעריע
און דא האבן מיר דעם פינפטן, דעם לעצטן טייל פון דער פרשה, איז די פינפטע מצוה אין דער סעריע, וואס אויך מיר קענען זען ווי זיי געהערן זייער שטארק צו דער סעריע: די מצוה פון ברכת כהנים.
די מצוה פון דער לשון אליין
איצט איז עס מער ספעציפיש נישט די מצוה פון ברכת כהנים, נאר די מצוה, זייער אינטערעסאנט, די מצוה פון דער *לשון* פון ברכת כהנים. און עס איז זייער אינטערעסאנט: אפשר איז די מצוה די לשון, אפשר איז די מצוה די ברכה אליין. מיט אנדערע ווערטער, לייענען מיר דאס אזוי אז ווען איר בענטשט דאס פאלק, זאלט איר זיי בענטשן מיט דעם נוסח, מיט דער לשון? אדער זאגט עס אז עס איז דא א מצוה זיי צו בענטשן, און בענטשט זיי מיט די דאזיגע ברכות? איך מיין עס איז ביידעס.
אבער עס איז אינטערעסאנט אז דאס איז, ביז איצט, אין חומש, האבן מיר נישט געהאט קיין נוסח פון תפילה, ווי עפעס אזוינס ווי, איר זאלט זאגן דאס. עס זענען געווען א סך זאכן צו טאן, עס איז נישט געווען עפעס צו זאגן. עס איז געווען ווי והתודו, אבער קיין ווערטער. שפעטער אין דברים וועלן מיר האבן ווערטער פאר א וידוי, און אזוי ווייטער. דא איז דאס ערשטע מאל אין דער תורה וואו מיר האבן ספעציפישע ווערטער. זיי זענען נישט ווערטער פון תפילה, אבער זיי זענען ווערטער פון ברכת כהנים.
ברכת כהנים אלס א הויפט-טייל פון תפילה
גוט, ווען מיר לערנען הלכות תפילה, ברכת כהנים, און דער רמב״ם, למשל, וועלן מיר זען אז ברכת כהנים איז אויף א געוויסן אופן א הויפט-טייל פון דער תפילה. דאס דאכט זיך צו האבן א שייכות מיט דעם, ווי, איינע פון די ערשטע תפילות וואס מען זאגט עקזיסטירן זענען די תפילה, די ברכה וואס דער כהן גיט דעם פאלק.
און דא זעען מיר ווידער אז עס איז דא אן אינטעראקציע: די מענטשן קומען צום בית המקדש און אזוי ווייטער, און זיי קומען נישט בלויז צו טאן זייערע חיובדיגע קרבנות און אזוי ווייטער. דער כהן גיט זיי אויך א ברכה. עס איז א ברכה פאר אלעס, אלזא עס איז דא א ברייטער קאנטעקסט צו דעם גאנצן ענין פון בית המקדש. עס איז נישט בלויז ווי, ברענגט קרבנות. און דאס פארבינדט אונז זייער שטארק מיט וואס מיר זאגן, אז די מצוה גיט דעם ברייטערן קאנטעקסט פון דעם מקדש און די קרבנות.
די דריי ברכות — זייער סטרוקטור און אינהאלט
דאס איז וואס עס זאגט: רעד צו אהרן און זיינע קינדער, אזוי וועט איר בענטשן דאס פאלק, איר וועט זיי זאגן:
יברכך ה׳ וישמרך — אלזא בענטשן דיך איז דיר געבן וואס דו ווילסט, און גאט וועט דיך היטן, ריכטיג, דיך באוואכן פון סכנות.
און דערנאך האבן מיר די ברכה — מיר קענען דא זען אז די ברכה ווערט לענגער און שענער, אלזא עס איז דא א זייער שיינע אויפשטייגנדע סטרוקטור צו די דריי ברכות.
יאר ה׳ פניו אליך ויחנך — דאס איז זייער אלגעמיין, עס זאגט נישט וואס, ריכטיג. אלע די ברכות זאגן נארמאלערווייז ספעציפישע זאכן, דא זענען זיי זייער אלגעמיין.
און דער דריטער איז ישא ה׳ פניו אליך וישם לך שלום.
אלזא מען קען זען גענוי, אויב מען קוקט אויף דעם בילד, קען מען זען גענוי ווי די ברכה איז סטרוקטורירט. עס איז זייער שיין סטרוקטורירט. עס איז אלעס זייער אלגעמיין, עס איז באקומען גאטס ליכט פון זיין פנים, עפעס ווי, אלעס גייט גוט, אדער עס איז, יא, השם וועט זיך קימערן וועגן דיר און דיר געבן זיין אויפמערקזאמקייט. אויפמערקזאמקייט איז א וועג דאס צו פארשטיין.
דער תיאולאגישער מעכאניזם: ארויפלייגן גאטס נאמען
און איצט, השם זאגט זיי, וואס דאס וועט זיין איז, די ברכה פון דעם כהן איז טאקע איין וועג צו פארשטיין דאס: עס איז ארויפלייגן גאטס נאמען אויף דעם פאלק, און דעריבער באקומען זיי זייער ברכה. דער מקור איז עפעס וואס מיר האבן געלערנט אין סוף פרשת יתרו, אין א מקום וואו גאטס נאמען ווערט ארויפגעלייגט, באקומט מען א ברכה, ווייל גאטס נאמען ברענגט א ברכה.
אלזא א טייל פון ברכת כהנים, גאטס נאמען איז אין בית המקדש, און אזוי ווייטער. עס שטייט מיין נאמען רוט דארט. אבער איצט, ווען דער כהן לייגט ארויף גאטס נאמען, דורך זאגן יברכך ה׳, און דאס איז וואס מיר האבן געזאגט, עס איז א זייער נישט ספעציפישע ברכה. עס זאגט גאטס פנים, גאטס ברכה, גאטס אויפמערקזאמקייט וועט זיין אויף דיר. ווען גאט איז מיט איינעם, דאן האט ער אלע ברכות. אלזא דאס איז טאקע דער אינערלעכער ריטואל, אדער דער אינערלעכער אינהאלט פון די דאזיגע ברכות.
און דאס איז דער סוף פון דעם קאפיטל.