שלימות של ימין ושמאל מול שלימות של מקור וצל | פרדס רמונים שער א פרק א (ג)

שער עשר ולא תשע: מספר עשר אצבעות וחמש כנגד חמש

הקדמה: דער סדר פון שער עשר ולא תשע

מגיד שיעור:

אוקעי, רבותי, מיר לערנען אביסל הלכות. וואס לערנען מיר דא? שער עשר ולא תשע. אן אינטערעסאנטע שער. ס׳קומט די קאמערע, ביי די שיינע זאכן איז גוט אזוי האבן. און די שער רעדט זיך וועגן דעם אז דא איז דא צען ספירות און נישט אנדערש. און מיר האלטן דא ביי די פעידזש י״ח. יא? מיר האלטן דא אז מיר האבן גערעדט פריער, ער האט אנגעהויבן אביסל צו מבאר זיין די משנה פון עשר ספירות.

רייט, די קאנטעקסט איז, די גאנצע שער עשר ולא תשע וויל ער ריעלי אנגיין צו די נעקסטע משנה, אדער צוויי משניות אריבער, וואו ס׳שטייט עשר ולא תשע, וואו ער גייט אנגעבן דעם טעם דערצו, אין פרק ה׳ אדער ד׳. ער קומט נישט אן. ער ווערט סטאק אויף “חמש כנגד חמש” פאר דריי פרקים. יא, פרק ה׳, אנלי אין פרק ה׳ הי פיינעלי געטס צו די משנה וואס ער וויל באמת אנקומען. אבער אונז גייען מיר לויטן סדר, וואס זאל מען טון? ס׳איז אביסל בארינג ביי אונז, איך ווייס. דו קענסט אונז געבן גארנישט שנעלער, אדער דו ווילסט פאלגן די סדר? מיר וועלן הערן וואס דו האסט צו פארקויפן. ווען א רבי שרייבט א ספר, דער רמ״ק שרייבט א ספר, און ער ווערט סטאק אינמיטן, יו העוו טו גאו אלאנג וויט איט, אזוי האלט איך.

דער רמ״ק׳ס ביאור אין די משנה פון עשר ספירות בלימה

און ער האט געזאגט, סאו ריעלי, איך וויל אנקומען צו די נקודות, אז אין ספר יצירה, אין די משנה, האט ער אנגעהויבן צו רעדן פון די עשר ספירות בלימה. און ס׳זעט אויס אז די משנה, לויט דער רמ״ק׳ס פירוש, איז געקומען צו זאגן פון וואו האט ער גענומען בכלל די מספר עשר, רייט? איך מיין, ווייל נאך די ספירה גייט שוין זיין “עשר ולא תשע”, סאו קודם, וואו נעמט ער די נומער פון בכלל? אדער פארוואס, אדער וויאזוי ארבעט עס בעיסיקלי?

סאו, רייט, לכאורה, אזוי זאגט ער. סאו, דער רמ״ק האט געזאגט שוין צוויי זאכן. ער זאגט, עשר ספירות איז טייטש, עשר איז א פראבלעם, פון דעם שטייט בלימה. בלימה איז ווי עתיקות, ס׳איז נישט עכטע עשר ספירות. מ׳זאגט נאר עשר, באט איטס נאט ריעלי. המונה באמת הן בלימה. סאו דאס איז די נאמבער וואן. אה, וואס איז טייטש עשר? זאגט ער, מיר גייען נאכנישט גיין, מיר גייען עס באלד רעדן. רייט? נאו הי גאוס בעק.

דער טייטש פון “מספר” און “ספירות”

אזוי זאגט ער:

> ואמר מספר עשר וכו׳

אויב אזוי, שטעלט ער זיך צו זאגן אז אויב ס׳איז בלימה און ס׳איז אלעס איז נשלל מן הגבול ומן הגשמות, איז

> פשיטא שלם פנימיות וחיצוניות ויסודו מרובה דוקא כנודע למשכיל, שאין במציאות כי אם אחד הפשוט

אז מ׳זאל זאגן אז ס׳איז נישט דא קיין ספירות, ס׳איז נאר דא אחדות פשוט. רייט?

אזוי זאגט ער:

> ואמר כי המספר

ניין. די ספירות האבן יא א מספר.

> ודרש ספירות לשון מספר, שישפט בהם מספר, ואף מהן בלימה. ועל דרך זה שמם שאין ספירות לשון מספר כדפירשנו

סאו, דאס איז די טייטש פון די ווארט “מספר”. רימעמבער, מיר האבן געזאגט די וואך אז די ווארט “מספר” פעלט נישט אויס. ווייל “מספר עשר אצבעות” איז נאט סעיאינג עניטינג, דו קענסט זאגן “עשר אצבעות”, איי דאנט נאו, “כנגד עשר אצבעות”, סאמטינג לייק דעט. סאו, ווען ער זאגט “מספר עשר אצבעות”, איז ער טרייאינג צו זאגן אז ס׳איז דא א נאמבער פאר איט. אפילו ס׳איז בלימה, האט עס אבער יא א נאמבער אין א געוויסע וועג. וועלכע וועג איז ער נישט מסביר. און פארדעם הייסט עס טאקע ספירות, מלשון נאמבער. אזוי זאגט ער דא. שטימט?

מספר עשר אצבעות — דער מקור פון די צאל עשר

וואס איז די אדער סייד? אה, און וואס איז דאס עפעס עשר? זאגט ער אזוי:

> עשר כנגד האצבעות

> ואחר כך שם מספר, שנספרו עשר, זאגט ער מספר עשר אצבעות

און וויאזוי ווייסט מען אז ס׳איז עשר אצבעות? סאו, דא ברענגט ער אריין א פסוק וואס ספר יצירה האט נישט געברענגט, סאו ס׳איז פארוואס נישט די פשוט׳ע פשט. ווייל ספר יצירה פראבעבלי, עקטשועלי איי דאנט נאו, ער האט דאך געוואלט עפעס זאגן וואס איז קשור צו עולם הזה.

זאגט דער רמ״ק אז מ׳ברענגט א פסוק. ס׳שטייט א פסוק:

> כי אראה שמיך מעשה אצבעותיך

קומט אויס אז דער אייבערשטער האט געמאכט די הימל מיט די אצבעות. וואס איז די אצבעות?

> כינוי אל ספירותיו שמלך מלכי המלכים

שמועס וועגן די פסוקים פון “אצבע”

תלמיד:

זיכער, דאס איז אן ענין. דאס איז דאך לענין טעשקעווען די קיצור. דעטס טרו. דעטס טרו. דעטס טרו. באט איי׳ם טינקינג, מספר עשר אצבעות. רייט, נאו, באט יו קוד סעי, לייק, ס׳איז דא טו וועיס. איז ער טאלקינג אבאוט די אצבעות פון אונז, אדער די אצבעות פון גאט, רייט? סאו… איך פארשטיי אז ווייטער גייט עס צוזאמען.

So like, ווי קען מען זאגן “עשר ספירות מספר עשר אצבעות, חמש כנגד חמש”? Right? “וברית יחיד מכוונת באמצע”. סא דאס איז נישט אמת, שטימט נישט.

And we say something like… וואס איז די פשוט׳ע פשט אז מ׳ציילט ביז צען ווייל מ׳האט צען פינגערס? זאגט מען אזא זאך?

מגיד שיעור:

דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט, יא.

תלמיד:

אה, יא, we talked about it last week. די הענט האט צען פינגערס, סא די וועג וויאזוי די וועלט קומט צושטאנד איז דורך צען. I mean, it’s simple.

מגיד שיעור:

הממ. אקעי.

אקעי, anyway, דאס איז זיין חידוש. און ס׳שטייט דאך א פסוק טאקע “אצבע אלקים היא”, “במצרים”. ס׳שטייט אויך “באצבע אלקים”, דאס איז טאקע one אצבע only. That’s why we have this… די מדרש מאכט טאקע די חשבון. דאס איז ליטעראלי פשט. אין הגדה של פסח. יא, אצבע, קומט אויס אז יא, דאס איז פינף מאל. ס׳שטימט זייער גוט מיט די ספר יצירה׳ס וועג פון טראכטן, to take very literally this אצבע.

תלמיד:

ס׳שטייט אויך עפעס אזא לשון, “הושיט אצבע ביניהם”, right? ביי די מלאכים.

מגיד שיעור:

ס׳איז דא אזא לשון וואס ער ברענגט.

תלמיד:

א פסוק?

מגיד שיעור:

א פסוק? I don’t know. לאמיר זען, איך קען נוצן מיין search function. לאמיר עס געפינען. “אצבע”. “אצבע אלקים”.

נא, באט ס׳איז א little bit א חידוש אז די ספר יצירה, ווען ער זאגט “מספר עשר אצבעות”, מיינט ער צו זאגן, ווייל ס׳שטייט דאך א פסוק “מעשה אצבעותיך”, קומט אויס אז…

תלמיד:

ספר יצירה באציט זיך צו די גאנצע תורה, ער ווייסט די גאנצע תורה.

מגיד שיעור:

אה, there’s one more פסוק. איך האב געקוקט אויף די ווארט “אצבע” אין תנ״ך. סא “אצבע” almost always means, is talking about a person’s אצבע, besides for these three. ס׳שטייט according to the three… 31 מאל אצבע אין תנ״ך. But, there’s דריי וויכטיגע פסוקים וואס מיר דארפן געדענקען.

איינס איז “אצבע אלקים” — “ויאמרו החרטומים אל פרעה אצבע אלקים הוא”.

איז דא נאך אזא וויכטיגע פסוק, רייט? “לוחות העדות כתובים באצבע אלקים”.

תלמיד:

וואו, דאס איז מער important. ס׳איז לכאורה מער דירעקט ווי… מ׳רעדט פון חקיקה, יא, אזוי אויסגעקריצט.

מגיד שיעור:

“כתובים באצבע אלקים” איז טאקע פון די צען דיברות, רייט? כתובים באצבע — האבן מיט איין אצבע? נישט באוויסט. און דאן, די כהן, רבי אלעזר, באצבעו… צוויי מאל שטייט “באצבע אלקים”, רייט? אויך אין ספר דברים שטייט “שני לוחות אבנים כתובים באצבע אלקים”.

און דאן, דאס איז די פסוק וואס ער רעדט וועגן, “כי אראה שמיך מעשה אצבעותיך” וכו׳. דאס איז אלע מאל וואס עס שטייט “אצבע”.

תלמיד:

אה, סא די צען דיברות איז די עשר ספירות, “כתובים באצבע אלקים” איז די צען פינגערס. דאס איז די…

מגיד שיעור:

Finger of God, Act of God, דאס איז וואס די BDB Dictionary זאגט. “אצבע אלקים” — ער טייטשט Act of God, און אין סליחות איז דא Finger of God, אדער Writing of God קען מען זאגן, “כתובים באצבע אלקים”. דאס איז די נושא פון אצבע.

אקעי, סא פון דעם ווערט גענומען די number פון צען. אקעי. דאס איז “מספר עשר אצבעות”. יא, יא, like you’re saying, it makes sense. מיר האבן “יד”, יד איז נאך מער נפוץ, רייט? צו זאגן “יד השם” וכדומה. איך ווייס נישט, איך דארף א קאנקארדאנציע וואס ארבעט צו זאגן ווען א זאך… which verb is said about God. I don’t have a way to find that out yet. איך דארף אפשר גשייטער מיך מאכן אזא זאך. דו פארשטייסט וואס איך זאג? ווי דו טרעפסט, איך ווייס נישט, די קאנקארדאנציע טרעפט מיר ווען עס איז דא עני פסוק מיט א ווארט. באט איך וויל ווען ס׳רעדט זיך נאר וועגן דעם אייבערשטן. ס׳קען אפילו זיין. יא, באט איך ווייס נישט ווי אזוי צו לייגן די ווארט השם צוזאמען. ס׳האט נישט קיין… ס׳שטעלט זיך אזוי… Who is the verb about? Who is… די יד.

חמש כנגד חמש — די צוויי הענט

סאו יד איז חמש כנגד חמש. סאו יעדע יד האט פינף, סאו דאס איז שוין גוט. ס׳איז שוין גוט פון דעם פלאץ, די פינף ספירות. יא, יא, דאס איז וואס דו האסט געוואלט זאגן, רייט?

תלמיד:

ניין, ווי אזוי דו ווילסט עס נישט פארשטיין, איז דאך נאר איין…

מגיד שיעור:

און מאכט נישט קיין סענס, ווייל אצבע אלו הן איז נאר איינס. דו קענסט נישט טייטלען, דו קענסט נישט נוצן איין פינגער. דו טוסט זאכן מיט די גאנצע האנט. דו טוסט זאכן… רייט, סאו ווען ס׳שטייט מעשה אצבעותיך, וואס איז די טייטש? ס׳שטייט דאך פינף כנגד פינף.

יד השם, יד השם הויה, יד השם היתה בם, יד השם… ס׳שטייט דאס א לאט אף טיימס. יד השם עשה זאת, יד השם… אקעי. “יד ישראל יד הגדולה אשר עשה השם”. אקעי.

קיצור, דאס איז די אצבעות. שוין. סאו דאס איז איין פשט. חמש כנגד חמש.

די קשיא פון “אף ידי יסדה ארץ וימיני טפחה שמים”

זאגט דער רמ״ק אזא צורה. איז שווער פון צוויי זאכן. ס׳שטייט דאך “אף ידי יסדה ארץ וימיני טפחה שמים”. סאו לויט די פסוק, it should be די שמים פאר… איך כאפ נישט זיין טעות. די שמים דארף זיין איין האנט, און די ארץ נאך א האנט. קומט אויס אז מ׳דארף נאר די פינף ספירות, נישט צען. I don’t understand די קשיא.

תלמיד:

אויב זאגט מען חמש כנגד חמש, קומט נישט אויס שמים מעשה ידיך אחד וארץ מעשה ידיך אחד. נאר די ביידע געשניטן אויף די הענט. חמש כנגד חמש, חמש מימין וחמש משמאל, ימין למעשה שמים ושמאל למעשה ארץ.

מגיד שיעור:

I don’t know exactly how this works. ער טרייט צו זאגן something אז מען זאל נישט מיינען אז נאר פינף, נאר מיט איין האנט. אזוי ווי ס׳שטייט “ידי וימיני”, קומט דאס אזוי ווי מיט איין האנט האט ער געבויט און נישט מיט ידיו. ס׳איז דא אזא זאך.

חמש כנגד חמש: די קשיא פון די צוויי הענט און די תירוץ פון ספר יצירה

דער רמ״ק׳ס קשיא: פינף ספירות אדער צען?

זאגט דער רמ״ק א טענה, עס איז שווער געווארן פאר צדיקי יצירה. עס שטייט דאך “אף ידי יסדה ארץ וימיני טפחה שמים”. סאו לויט דעם פסוק, it should be די שמים פאר… איך האב נישט זיין טענה. די שמים דארף זיין איין האנט, און די ארץ נאך א האנט. קומט אויס אז עס זענען דא נאר פינף ספירות, נישט צען.

I don’t understand די קשיא.

> “חמש כנגד חמש, כי השמים מעשה יד אחת והארץ מעשה יד אחת, ורביעי כשנים ביחד הם עשר.”

דאס איז חמש כנגד חמש, חמש מימין וחמש משמאל, ימין למעשה שמים ושמאל למעשה ארץ.

I don’t know exactly how this works. Let’s try to say something. אז מ׳זאל נישט מיינען אז ס׳איז נאר פינף, ווייל נאר מיט איין האנט. אזוי ווי עס שטייט “ידי וימיני”, קומט אויס אזוי ווי מיט איין האנט האט ער געמאכט, נישט מיט “ידי”. וואס איז דאס? ס׳איז אן אינטערעסאנטע קשיא.

Let’s try to get it, let’s try to get at something here. ער וויל טענה׳ן אז די חמש, so what’s they doing with חמש כנגד חמש? סאו דער רמ״ק׳ס טייטש איז אז חמש כנגד חמש איז די עשרת הדברות, נאר דא פינף ספירות. Forget about די פסוק. Let’s think of why would someone would say that? ווייל איין האנט האט נאר פינף פינגערס, און איין האנט איז גענוג. אזוי ווי דער אייבערשטער קען מאכן זאכן מיט איין האנט. אונז קענען נאר מאכן מיט צוויי הענט, אבער דער אייבערשטער קען מאכן מיט איין האנט.

What would that mean? “ידי וימיני”. סאו די גאנצע הימל האט ער געמאכט מיט איין האנט. אה, אה, אה, אה, אה, I’m confused. ער ברענגט דאך צוויי פסוקים. עס שטייט דאך “שמיך מעשה אצבעותיך”, right? סאו ער זאגט אז ביי די הימל האט מען געמאכט מיט אלע צען אצבעות. That’s his first thing. But די אנדערע פסוק שטייט “שמים” with one hand, and די “ארץ” with another hand. It seems like you could read like that. סאו it seems like די שמים was only made with פינף אצבעות. מוז מען מכריח זיין און קומט אויס אז “מעשה אצבעותיך” מיינט פינף אצבעות און נישט צען אצבעות. פארשטייסט די טענה?

דער תירוץ פון ספר יצירה: חמש כנגד חמש

אויף דעם ברענגט ער ספר יצירה׳ס תירוץ, חמש כנגד חמש. That’s it. I don’t know what the תירוץ is.

אז אין הכי נמי, וואס גייט דיך אן? לאמיר זאגן אז טאקע, דער הימל האט ער געמאכט מיט איין האנט, און די ערד מיט א צווייטע האנט, and still they’re standing together, חמש כנגד חמש. That’s his פשט. This is a זייער גוטע פשט. אני זייער happy מיט די פשט.

די צווייטע קשיא: פארוואס נישט צוואנציק ספירות?

And then in the next שטיקל he goes the opposite. I don’t know why he’s so confusing. The next שטיקל גייט ער די opposite. די אנדערע זאך איז, ער לערנט יעדע ווארט. ער האט זיך געלערנט יעדע ווארט אין די משנה. דו קענסט לערנען די משנה, דו פארשטייסט? ער איז מסביר וואס מיינט חמש כנגד חמש. ער איז מסביר אז… No, no, but I see that he’s worried about the problem that there should be five. And then he says maybe there’s twenty. And that’s his thing, די דיוקים וואס ער מאכט. I’ll tell you what I’m trying to get at.

זאגט ער, אז ס׳ווערט שווער. און וואס טוט ברית יחיד מכוונת באמצע? ברית יחיד מכוונת באמצע is proving you that there’s not twenty. Why? ווייל ער זאגט אזוי, אמת, דו האסט דאך צוואנציק פינגערס, right? עלמא איז ער מסביר, אז פארוואס איז דא צוואנציק פינגערס? די תירוץ איז, אז די צען פינגערס פון די פוס איז נאר א רמז, צל ודמיון על עשר ספירות דאצילות. ס׳איז נאכאמאל, it’s like a copy of the same one. ס׳איז נישט א נייע זאך, ס׳איז א copy פון די זעלבע. און די רמז איז אז ס׳איז דא צען ספירות אין בריאה, אבער ס׳איז נאר א לבוש פאר די צען ספירות אין אצילות. דערפאר האט מען עס געמאכט אזוי.

Okay, איז once דו האסט די תורה אז מ׳קען מאכן זאגן אז ס׳איז דא צוויי, אבער ס׳איז נאר צוויי levels פון די זעלבע זאך, פארוואס טוסטו נישט די זעלבע תורה מיט די צוויי הענט? פארוואס זאגסטו נישט אז די חמש כנגד חמש זענען נאר א לבוש אדער א image פון די ערשטע פינף?

דער תירוץ: ברית יחיד מכוונת באמצע

And then he says the תירוץ, אז די דיוקים מכוונת באמצע. Of course, in other words, if you think about it, it doesn’t really answer the question. That’s what I’m saying, he’s trying to prove something, און ער איז worried וועגן עפעס, און ס׳איז אפילו נישט די problem וואס ער איז worried וועגן. און ער זאגט אז אבער אלץ איז דא א ברית צווישן די ידי האמות, איז דא א ברית צווישן די פינף און די פינף פון די הענט, איז דא א ברית, און אזוי אויך צווישן די פינף און די פינף פון די פיס. סאו די ברית איז וואס מאכט זיי אין איין זאך, אז מ׳זאל ציילן ביידע פון זיי, נישט אז מ׳זאל זאגן אז איינס איז א קאפי פון די אנדערע. משא״כ צווישן הענט און פיס איז נישט דא קיין ברית, ממילא דארט זאגט מען, אקעי, ס׳איז נאר אן אנדערע קאפי. דאס איז זיין תורה מיט דעם שטיקל ספר יצירה.

דער עיקר יסוד: צען ספירות אלס אן ארגאנישע איינהייט

עפעס אנדערש וויל דער ספר יצירה מיט דעם, רייט? “חמש כנגד חמש וברית יחיד מכוונת באמצע”. נו, איך טראכט אז ס׳קען זיין אזוי, ס׳איז גערעכט אז ס׳איז דא א basic question, רייט? ס׳איז דא א basic question. Forget, נעם ארויס די אלע פסוקים און די אלע משניות מיט חקירות וואס ער לייגט דא אריין. ס׳איז דאך דא עפעס א פראבלעם. וואס איז די פראבלעם?

ענין נומער וואס אונז מאכן און מיר זאגן, אקעי, די וועלט איז געמאכט אזויפיל פינגערס פון די אייבערשטער, אקעי, זאל זיין אזוי. What we’re doing always is like looking for a very basic number, a very basic amount, מ׳קען צוטיילן אדער קאטעגאריזעישן, מ׳קען צוטיילן אלעס אין אזויפיל וועגן. לאמיר טאקע נוצן אונזערע הענט, אזויווי מ׳נוצט די דוגמא, אדער די body פון די מענטש, because we’re speaking in this language. אקעי.

Now, there’s always a question, like, from both ends. איינס איז, וואס מאכט א set אין א set וואס גייט צוזאמען? אפשר איז עס סתם עקסטערע זאכן. האסט צוויי הענט, וואס קאנעקט, וואס קאארדינעיט צווישן די צוויי הענט? That’s a good question סתם אזוי, רייט? Hands are not really things. Hands work only within something that coordinates between them, like the whole, רייט? סאו דאס איז ווי איין גרויסע שאלה.

ווען דו זאגסט צען ספירות, זאגסטו צען ספירות as, כ׳קען נישט נוצן דאס ווארט, as an organic unit, רייט? צען ספירות, און ער נוצט דאך די דוגמא פון צען אצבעות. נישט צען ספירות וואס יעדע איינס איז אן אייגענע גאט וואס ער טוט זיך זיין אייגענע זאך. I think that there’s something like that going on here. ס׳מוז דאך זיין עפעס א system, א system, אדער א organism, right? עפעס א לעבעדיגע זאך. These are all ten his images, צען התפשטות׳ן of one being, of one person. So, עס קען נישט זיין צען עקסטערע זאכן. צען עקסטערע זאכן מאכן נישט קיין צען ספירות, עס מאכט נאך נישט קיין וועלט. ס׳איז דא אן אמצעי צווישן נישט, right?

דער ענין פון “מכריע” — קאָאָרדינאציע, נישט הכרעה

And I think that this אמצעי, he’s going to say other תירוצים, but I think that this אמצעי is trying to show that always. Like, דער ספר יצירה האט דעם idea, and like, many people have similar ideas. There has to be something in the middle that coordinates between them, right? און אויב דו זאגסט מכריע, מכריע מיינט מענטשן מיינען אז ס׳מיינט אז ס׳איז דא א מחלוקת. קודם כל, איך וויל זאגן, ס׳מיינט נישט מחלוקת. It’s more coordination איז א better word. Like, אה, like, אה, נו?

Right, דער ספר יצירה works with this idea of a מכריע later in different, in a lot of different ways. און ער זאגט אז like, nature works like this, און די מענטשן מיינען מכריע מיינט אז ס׳איז דא א מחלוקת און מ׳דארף מכריע זיין. און דער בעל שם טוב זאגט אזוי, אפילו even then, like, א manager, א manager איז דער מכריע, פארשטייסטו מער אזוי, א manager. וואס איז א manager’s job? א manager’s job איז נישט צו מאכן שלום צווישן מחלוקת׳ן וואס די… Right, to make them into one thing.

סאו אויך איז ער מקפיד אויף די ענין פון די ימין ושמאל, אפשר, like, און נישט מיינען אז ס׳איז דא like, א separate thing. Right, that’s like, no, סאו דאס איז like, one side.

דער פסוק “ידי יסדה ארץ וימיני טפחה שמים” — וואס איז “יד” און וואס איז “ימין”?

און דער אריז״ל, אז ווען די תורת שמים, וואס ער וויל זאגן אז מיינען, ער איז צו פאר. Right, that’s one thing, one thing, אז ס׳איז נישט מאכן צוויי, אז די הימל איז נישט אייניגע זאכן. Let’s assume, there’s probably different ways of cutting this stuff. מען קען זאגן אז דער הימל איז די צען ספירות, און די וועלט איז די צען ספירות. ווייל אויב מען רעדט פון די גאנצע בראשית ווארעס צוזאמען, וועט זיין איין זאך. ס׳איז טאקע וואס די פסוק פון ידיו ימינו זאגט, און דער רמ״ק טייטשט ידיו שמאלו, right? סאו דאס איז די trick אלעמאל, I told you. It’s not פשוט פשט. ווייל פשוט פשט, וואס?

ס׳איז דא א פסוק וואס לייגט אן נאר די רעכטע? ימינו ועל ידך, וואס איז ידך? ידך איז יד כהה, יד שמאל. איז דא אזא כלל אז יד מיינט אלעמאל שמאל, סיידן ס׳שטייט ימין.

דיגרעסיע: תפילין און די שוואכערע האנט

איך האב אמאל געזען שטיין, דאס איז א דרש, אבער די real reason פארוואס מ׳לייגט תפילין אויף די left hand איז ווייל ס׳איז יד כהה, תפילין דארף מען האבן א גאנצן טאג, און מ׳קען נישט לייגן תפילין אויף די האנט וואס מ׳ארבעט, so מ׳לייגט עס אויף די אנדערע האנט.

און ווען מ׳שרייבט די תפילין? מ׳דארף עס שרייבן מיט די שטארקע האנט. אה, ווען מ׳קען נישט גיין תפילין? אה, אקעי, איך האב א problem, איך האב א problem. איך דארף גיין תפילין ווען איך לערן, אבער איך לערן מיט א keyboard, און מ׳קען נישט. ווען מ׳שרייבט איז עס טאקע נאר איין האנט. וואו, דאס איז די חילוק, זייער אינטערעסאנט. ווען מ׳שרייבט איז מען בכלל נישט קיין יחיד, ווייל מ׳שרייבט נאר מיט איין האנט, און די אנדערע האנט טוט גארנישט. היינט וואס מ׳טייפט איז מען אסאך א גרעסערע יחיד, ווייל ס׳איז מיט אלע צען פינגערס. אזוי ווי רבינו הקדוש האט געזאגט, “אצבעותי”. דער מענטש וואס קען נישט טייפן… יא, ניין, איך טייפ אזוי. ס׳איז נישט מיט צען פינגערס, ס׳איז מיט פיר, whatever.

אה, דאס איז דאך א… דערפאר אלע מאל… איך ווייס נישט וואס… איך האב זיך אלע מאל געפרעגט וויאזוי מ׳פלעגט גיין תפילין א גאנצן טאג. איך האב שוין געפרעגט די מענטשן וואס זענען געגאנגען א גאנצן טאג, האבן זיי מיר געזאגט אז ס׳איז דא עצות וואס never, איך ווייס נישט, זיי האבן געזאגט ס׳ארבעט. בקיצור, איך האב די problem.

צוריק צום פסוק: biblical parallelism און די שוואכערע יד

נו, I’m saying די פשוט׳ע פשט, איך כאפ נישט פארוואס איך זאג דאס, סתם. פשוט׳ע פשט, ווען ס׳שטייט “ידי יסדה ארץ וימיני טפחה שמים”, איז דאס regular biblical parallelism מיט תקבלת, right? און ס׳מאכט עס שטערקער. ימיני איז א הכפלה און א התגששות פון ידי, so ביידע זענען really ימיני. פשוט׳ע פשט. אפשר קען מען זאגן אז די שוואכערע יד איז כאילו די יד שמאל. Anyway, שמאל איז א משל, right? איך פארשטיי נישט די point.

ס׳שטימט יא. So ידי איז די לינקע האנט, ווייל די ארץ איז שוואכער, of course. וואס איז די גאנצע ארץ, come on. און די שמים איז ימיני. ס׳איז דא פינף פינגערס.

“כי אראה שמיך מעשה אצבעותיך” — די דעטאלן פון די שאפונג

I always thought אז “כי אראה שמיך מעשה אצבעותיך”, וואס איז די מעשה אצבעותיך ווען דו שרייבסט? ס׳איז דא אזויפיל details אין די וועלט, מ׳זעט עס נישט. ס׳איז אויך דא אסאך details, דאס איז די פשוט׳ע שטערן, וואס איז דאס? פינטעלעך, די אלע שטערנס. וואס איז דאס? מ׳דארף טאקע פרעגן, איך ווייס נישט, ס׳איז אלעס אויסגעשפרייט. יא, ס׳איז נישט אזוי ווי צען פינגערס, ס׳איז אויסגעשפרייט. שטייט דאך אין זוהר. Yeah, it’s very like… it looks like… like one of them.

די שמים אלס א כתב פון דעם אייבערשטן, און דער עיקר פון קאָאָרדינאציע אין די עשר ספירות

די שמים ווי פינף פינגערס – די מעשה יצחק פון די הימל

מגיד שיעור:

כמאן. און די שמים איז ימינו, right? סאו דאס איז פינף פינגערס.

איך האב אלעמאל געטראכט אז “כערש מלך המעשה יצחק” – וואס איז די מעשה יצחק פון די שמים? ס׳איז דא אזויפיל details אין די וועלט, מ׳זעט עס נישט. ס׳איז דאך דא אזויפיל details, די שטערנס. ס׳איז אזוי פינגער׳ליך, די אלע שטערנס. איך האב אלעמאל געטראכט, איך האב זיך אלעמאל געוואונדערט, איך ווייס נישט פארוואס…

אויסגעשפרייט? יא, ס׳איז אזוי, ס׳זעט אויס ווי צען פינגערס. ס׳איז אזוי צעשפרייט א באנטש שטיקלעך, ווי דו זאגסט. יא, it’s very like, it looks like – וואסערע part פון דיין body איז די שטערן די מערסטע similar צו? איך ווייס נישט, ס׳איז אזוי ווי די…

איך ווייס נישט, ס׳איז art, ס׳איז like, איך גלייך די ווארט, איך ווייס נישט, איך גלייך עס.

“כתב השמים” – די שריפט אין די הימל

There’s also this idea of like “כתב השמים”, like די writing אין די, right? ס׳איז דאך ווי א writing. ס׳איז דאך פסוקים אויף דעם, right? די הימל איז אזא… יא, דאס איז נישט א גוטע ראיה, איך האב אמאל געזען בעסערע פסוקים וואס זאגן דאס.

אה, איך ווייס וואס דאס איז. דאס איז די פשט פון די אבן עזרא און די רמב״ן, אז “כתובים באצבע אלקים” מיינט אמת׳דיג די כתובים אין astrology. און וואס מיינט דאס בכלל אז… אה, דאס איז different.

די מדרש פון “שלשה ספרים נפתחים” און ספר החיים

וואס מיינט דאס בכלל? די ספר יצירה איז based אויף דעם מדרש, right? אז “שלשה ספרים נפתחים”. מיר האבן discussed דאס. וואס מיינט דאס בכלל אז… איך האב אמאל געמאכט א ליסט פון אלע מקומות אויף די secret פון די משל.

וואס מיינט דאס בכלל אז דער אייבערשטער מאכט אויף א ספר? ס׳שטייט אין די פסוקים, “וכתבם בספר החיים”. די image פון a book of life איז פסוקים, איז biblical. ס׳איז נישט נאר די מדרש פון שלשה ספרים. וואס מיינט דאס בכלל אז דער אייבערשטער שרייבט אויף א ספר? וועלכע ספר שרייבט ער? וואס איז די משל? אקעי, וואס איז די נמשל? What are you talking about?

די תורה איז צוגעשטעלט צו די שטערנס, און די שטערנס, זיי predict, according to astrology, וואס עס גייט זיין.

סאו ווען ער זאגט אז ס׳שטייט… That’s why, בכלל, how do we know אז חודש תשרי איז די שלשה ספרים נפתחים? ווייל תשרי איז מזל מאזנים, וואס איז literally די דריי ספרים.

די הימל אלס א גרויסער QR code

סאו, right? דאס איז די שריפט וואס איז like little dots מאכט א design. דאס איז זייער גוט. אזוי ווי היינט שרייבט מען דיך מיט קאמפיוטערס, איז דא אזא וועג פון שרייבן וואס איז אנדערע סארט, וואס איז נישט קיין linear וועג. ס׳איז א גייסט פון דעם, און פון די אלע codes קאמביינט זיך פון א pattern.

Somehow געפינט מען אויס פון דעם אז די הימל איז א גרויסע QR code. אה, די גאנצע הימל איז א גרויסע QR code, און מ׳דארף וויסן וויאזוי צו סקענען. דאס איז די פרייז. מ׳געפינט אויס די סקענער, דאס איז עס.

בקיצור, יעדע פינטל אויף יעדע פלאץ קען… Right, it’s a kind of like that. Somehow, it turns into pictures or into something. Yeah. So, that was the thing.

Now, that’s why די צפונות are written in the הימל. די מעשה איז פשוט. איך האב נישט געזאגט דאס ווארט “מעשה איז פשוט”. It’s not of the writing, because צפונות means something like something more fine-detailed, like there’s more fine details. And that’s why… יא, סאו בקיצור המעשה, אה, but back to the thing.

דער עיקר פון קאָאָרדינאציע – וואס מאכט די צען ספירות צו איין זאך

So, we need something to coordinate all of them together. That’s the important thing.

There’s also a question about the heavens, how they coordinate together, right? ס׳איז דא נאך א שטיקל פון צען ספירות, אז ס׳מיינט די צען גלגלים. And there was a big problem: וואס מאכט זיי ארבעטן אלס איין זאך? ווייל לכאורה, each one has its own cycle, and somehow זיי האבן סאך א קליינע coordination. ווי זעט מען אזא מין coordination, ווייס איך נישט יעצט.

סאו די ספר יצירה האט די idea. סאו, but the point is, that the coordination is what makes it into one thing. Otherwise, it’s not one thing בכלל. It’s just 10 random things. ס׳קען נישט זיין צען וועלטן, ס׳מוז זיין איין וועלט, נישט צען וועלטן. סאו, דאס איז די thing וואס האט די תפקיד פון די ספירות.

So, later we have that. So, היכל הקודש מכוון באמצע, right? There’s six sides and the middle. There’s all kinds of things, like הכללות׳ן און different… אין ספר יצירה, ווי ס׳מיינט ספר יצירה.

זוכן א ספר יצירה בלויז מיט דעם טעקסט

איך האב נאך נישט ארויסגעפינען א ספר יצירה וואס איז נאר די טעקסט. ווען אין ספר יצירה שטייט אסאך וועגן דעם, אז ס׳איז דא עפעס אינמיטן וואס… מאכט אלעס ארבעטן. און איך מיין אז דער אינמיטן איז וואס מאכט עס צו איין זאך, right? אפילו דא, מיר האבן געטון, עס שטייט נישט אדר אין יחוד, ניין, עס איז… איך דארף איינס וואס האט אסאך ווייניגער פעידזשעס.

איך האב עס געדארפט קויפן אין די בערג, און איך האב עס נישט געקענט ארויספרינטן.

יעקב, דער שווארצער, אבער אן געלט? אה. איך מיין אז דאס הייסט ספר יצירה. איך וועל דזשאסט קוקן דא.

אינעם ספר יצירה: שלש אמות אמ״ש און דער חוק מכריע בינתיים

פרק ב׳ – אש, מים, ורוח

סאו, עס שטייט… עס שטייט נישט דא א׳. אין די צווייטע ספר יצירה שטייט עס, למשל:

> אש למעלה, מים למטה, ורוח חוק מכריע בינתיים.

right? דאס איז די כוונה, אז די רוח איז צווישן די הימל און די ערד, און עס האלט די צוויי זאכן.

שלש אמות אמ״ש – דריי פאראלעלן

שלש אמות אמ״ש, די צווייטע פרק איז פול מיט דעם. שלש אמות אמ״ש, מ׳ דוממת, ש׳ שורקת, א׳ חוק מכריע בינתיים. חוק מכריע, איך ווייס נישט וואס דאס ווארט “חוק מכריע” מיינט.

שלש אמות אמ״ש, די צווייטע פרק איז וועגן די שלש אמות. די ערשטע דריי משניות איז אז יסודן כף זכות וכף חובה, ולשון חוק מכריע בינתיים. right, זייער גוט. לשון, חוק. אבער וואס מיינט “חוק מכריע”?

שטייט דארט אויך “לשון חוק”? ניין, עס גייט אזוי: די צווייטע פרק רעדט דריי מאל וועגן שלש אמות, און עס גיבט דריי אנדערע קארעספאנדענצן צו דעם, right?

שמים, ארץ, אויר, און דאן ערקלערט עס: אש למעלה, מים למטה, ורוח איז די חוק מכריע בינתיים. “חוק” איז וויאזוי ער רופט א מכריע, איך ווייס נישט. אפשר חקיקה, אפשר לאו, איך ווייס נישט.

די זעלבע זאך, שלש אמות אמ״ש איז, איינס איז שטיל, איינס שרייט, און איינס איז אינמיטן. א׳ איז ס׳מאכט נישט גארנישט. און שי״ן שרייט, און אל״ף איז מכריע.

דאס זעלבע זאך, כ״ף זכות און כ״ף חובה, און לשו״ן איז מכריע. Like you’re saying, that means די לשון פון די וואגשאל.

די כ״ב אותיות און נאך מקומות פון “מכריע”

And then it talks about די כ״ב אותיות. This is messed up, something is wrong. And then it talks also, there’s מכריע in another place, right? אין… אין די ענד. פרק ה׳.

אין פרק כ״ו, it talks about it somehow. I’m not sure.

שלוש אמות שלוש, ואיך מכריע ביניהם. אזוי זאגט ער דארט.

דער פשט למעשה: דער מכריע אלס די overall manager

סך הכל, די פשט איז למעשה… ס׳איז דא א דריטע זאך אינדערצווישן וואס איז ווי די זעקסטע, די overall manager. ס׳איז, ס׳איז, but this third thing, דאס איז זיין job.

דיסקוסיע: וואס מיינט “מכריע”?

תלמיד:

אבער דו זאגסט אז אל״ף און דעם מ״ם, די אל״ף און די מ״ם איז איין letter. ס׳איז נישט over, ס׳איז נישט אין דעם sense on top of them. I mean, איך קען נישט פארשטיין וואס דו מיינסט.

מגיד שיעור:

I don’t know, because just like די וואגשאל. נעם די וואגשאל, which is די גרעסטע example. ס׳איז נישט really מכריע, right? Very good. וואס איז די job פון… וואס איז די image פון א וואגשאל? ס׳איז דא כף זכות און כף חובה. די וואס איז מכריע איז וואס decides וועלכע איז overall correct, right? די לשון, וויאזוי זאגט מען, לשון מאזנים.

סך הכל, זיין job איז נישט צו… Well, here איז עס נישט קיין coordination, because דאס איז די איינציגסטע וואס… We’re always using this image of… די שאלה איז which image איז primary, right? וועלכע idea רעדט מען דא קודם?

דער משל פון משפט – דאס איז נאר א משל

ווי דו טראכסט, די… Some people like always talking about judgment, for some reason. אלעס איז אדער חסד אדער דין, רחמים. אלעס איז אדער ביסטו חייב אדער ביסטו פטור, אדער איז דערמיטן מחליט צו דו ביסט חייב אדער פטור. דאס איז שוקל.

אבער דאס איז נאר א משל.

Right, but that’s only a משל, right? we’re talking about nature, we’re not talking about the nature, it’s not like… א שאלה, עס איז באשאפן די וועלטמאל, און נאר באשאפן די וועלטמאל, יא.

We’re talking, or something like, a person has heat and cold, איך ווייס נאר מען זאגן, עפעס א אלטע וועג פון זאגן רפואה, און דארף זיין נישט צו הייס און נישט צוקאלט, ס׳איז נישט קיין מחריא. It’s not like, someone wins, it’s not like, there’s really two students. It’s more that, like you would say, something like, the homeostasis of the system is what makes it a system.

די אמת׳ע פשט: קאָאָרדינאציע וואס מאכט עס צו איין זאך

ס׳איז נאכאלט, there’s some cases, דעיס וואס איז דא אין דער משפט, אין דער בעזן, איז דא די דין זאג, כף זכות, ודער די כף חובה. That’s like, reality. But then that’s why, in the more basic sense, it’s still that this middle thing is what makes it into one thing. און נישט איז די צוויי…

איך ווייס זאגן, מיינע צוויי hands, I need to have coordination to put them together. ספרי ציר איז, imagining that your mouth is what coordinates between your two hands. נישט קיין ענק. יא? נישט exactly. But there’s some system. So, דארפסט א שטיקל אין דיין מוח, what’s doing this. You know? High-end, so all you mean, coordinations.

דער משל פון hand-eye coordination

אלע, דער מענטשן וואס מאכן פיזיקל טעראפי, ווייסן וועגן עס. Right? You know, you have to have more hand-eye coordination, and they teach for even kids. Like, there’s a level. You see a kid who grows up, קודם ווייסט אטאקע נישט. A baby ווייס נישט ווי ער האט ריטן צוויי הענט צוזאמען. Right? ער קען מאכן אזוי, ער ווייסט נישט. You notice, ער קען נישט אויפכאפן… אין בעגינונג, ער קען נישט כאפן מיט איין הענט, ער קען נישט כאפן מיט צוויי הענט.

It takes a certain חכמה, a certain מדרגה אויף מוחם. But the Rizal [ספר יצירה] is all about figuring out these kind of things. It’s like, wait, now I could use both hands together to do… …even one hand, you have to figure out how to use this finger and this finger together to help something, and so on.

די ברית וואס איז מכוון בעמצא

דעיס איז די ברית וואס איז מכוון בעמצא. און די זעלבע זאך, שמים וארץ, is that maybe some internal to the שמים, אז דו האסט אן אייגענע קאָאָרדינאציע, ווייל דו האסט אויך א קאָאָרדינאציע צווישן שמים וארץ, וואס מאכט אז דאס איז די רעכטע און די לינקע פון יענץ, פון די זעלבע סיסטעם, פון די זעלבע צען ספירות. Right?

And then… Right. Now, the opposite thought, לאמיר טראכטן.

צוויי וועגן פון אחדות: האריזאנטעל און ווערטיקאל – חומש כנגד חומש קעגן צל ולבוש

דער רמ״ק׳ס קשיא: ווי אזוי זענען דא נאר עשר ספירות?

מגיד:

נאו, די אפאזיט טעות, לאמיר טראכטן – איך טראכט צו טיף – די אפאזיט טעות איז, וואס ער איז ווארריד וועגן, איז אז איינע פון די בעיסיק סטראקטשערס דא איז אז זאכן זענען just קאפיס אוו איטש אדער, right? אימעדזשעס אוו איטש אדער. דאס איז בעיסיק פלאטאניזם – things being images of each other.

נאו, זאכן וואס זענען אימעדזשעס אוו איטש אדער מיינט אז אמת׳דיג איז נאר דא איינס, ס׳איז נישט אמת׳דיג דא צוויי. ס׳זענען צוויי אנדערע וועגן פון מאכן פון אפאר זאכן איינס, right? Two very different ways. Like, this is like די ווערטיקעלע און די האריזאנטעלע וועג איך טראכט פון דעם.

דער האריזאנטעלער וועג: חומש כנגד חומש

די האריזאנטעלע וועג איז חומש כנגד חומש, וברית יחיד מכוון באמצע. אזוי ווי, אדער, נאכדעם גייט ער אריין – אקעי, then we could start figuring out אלע פשטים אין חומש כנגד חומש, ווייל מ׳ווייסט פון וואס ס׳איז וועגן, right?

די האריזאנטעלע וועג איז: איך האב א רעכטע האנט און א לינקע האנט, איך דארף האבן ביידע צו זיין איין זאך. באט ס׳איז אין א געוויסע זין נאך אלץ טאקע ביידע זאכן, right? If you look at it correctly, you see both, but they’re one. Like, this is a kind of wholeness, a whole of parts, וואטעווער, איך ווייס נישט וואס די ריכטיגע – פראקלאס איז די הגדרה. איינמאל מ׳וועט לערנען פראקלאס וועט מען עס פארשטיין בעסער.

באט ס׳איז א געוויסע שלימות, א געוויסע אחדות קענסטו עס רופן. שלימות און אחדות איז basically די זעלבע זאך, right? It means that it works as one thing.

דער ווערטיקאלער וועג: צל ולבוש – עשר ספירות דבריאה

Then, we have a different kind of אחדות, which is ווען ער דערמאנט דא וועגן עשר ספירות דבריאה, וואס איז א לבוש וצל לעשר ספירות דאצילות. You’ll notice that this is really – ער גייט עס זאגן – ער טייטלט צו שער הבי״ע. און שער הבי״ע talks about the same question, ער זאגט די זעלבע קשיא.

די גאנצע שער איז כולו געבויט אויף די אידיע אז נאר דא צען ספירות, לא פחות ולא יותר. און ס׳איז דא א גרויסע פארשידענע קשיות אויף דעם וואס ער פרעגט אין די שער. First, you have to establish it פון די משנה, און דאס איז די פראבלעם מיט דעם.

וואס איז דא נאך א גרויסע פראבלעם דערמיט? וואס איז די פראבלעם פון עשר ספירות דבריאה? ס׳איז דאך דא אין זוהר, אין תיקונים, ספעציעל שטייט עס many times אז ס׳איז דא עשר ספירות דאצילות, און עשר ספירות דבריאה, און יצירה, און עשיה, און עולם המלבוש – דאך פערציג ספירות, נישט נאר צען!

זעסט די קשיא וואס ער פרעגט אין שער הבריאה?

דער רמ״ק׳ס תירוץ: קאפיס און אימעדזשעס

זאגט דער רמ״ק א תירוץ: ניין, ס׳איז נאר דא איינס, ס׳איז נאר א קאפי, carbon copy, די images.

אבער דאס איז א very different way of… איך האב עס אנדערש געזאגט, אן אנדערע וועג פון מאכן זאכן איינס. מאכן, זאגן אז – למשל, ס׳וועט אלעמאל זיין bad משלים – אבער something like a copy, right? א קאפי איז א good example.

משלים פון קאפיס: בבא קמא און ספר יצירה

למשל, וויפיל ספרי יצירה זענען דא? אקעי. וויפיל גמרות בבא קמא זענען דא? Depends וואס דו רעדסט. אויב דו רעדסט פון די בענדער, איז דא טויזנטער. But that’s not the interesting thing about בבא קמא. אין אמת׳ן איז נאר דא איין בבא קמא, און אלע זענען קאפיס דערפון, אדער אלע זענען instances דערפון.

So then, Platonism וואלט געזאגט: there’s like די אידעאלע מסכת בבא קמא. יענער עקזיסטירט אפילו נישט, ווייל אלע instances פון בבא קמא האבן טעותים. יעדע – דו ווייסט נישט וועלכע איז די ריכטיגע גרסא, וואס איז די ריכטיגע אידיאל. אבער אין הימל, אדער אין די תיאוריה, איז דא איין מסכת בבא קמא, וואס אלע זענען נאר צל ולבוש. די דרך שי״ן בבא קמא איז איין פשט אין בבא קמא, און תוספות בבא קמא איז נאך א פשט, און ווילנער דפוס איז נאך א פשט, and so on, right? But it’s really just one. That’s the idea of copies. That’s the like bottom-up-down kind of way of making things into one.

דער חילוק צווישן קאפיס און חלקים: די משל פון פינגער

אדער: וויפיל פינגערס האט א מענטש? פארוואס ציילט א מענטש מיט צען פינגערס, נישט מיט צוואנציג פינגערס?

תלמיד:

Because you have to take off your socks?

מגיד:

וואס איז די פראבלעם? ער פלעגט אויסזען נישט גיין מיט די זאקן.

דער רמ״ק׳ס תירוץ איז: פארוואס ציילט מען נאר מיט צען פינגערס און נישט מיט צוואנציג פינגערס? ווייל די צווייטע צען איז דאך נישט מיינע – אז דאס איז די עיקר, די רעכטע איז די עיקר, right? דאס איז די עכטע פארט פון מיר, און דאס איז נאר א נאכגעמאכטע.

ניין, ס׳איז נישט עכט און נאכגעמאכט. דאס ביידע זענען עכט, זיי זענען צוזאמען, וועגן דעם דארף מען האבן coordination. ס׳איז דאך דא די ימין און די שמאל. One might be more important. עס קען זיין אז דער מענטש איז מער וויכטיג, אבער עס איז נישט פשט – על כל פנים ווען מיר רעדן אזוי, איז נישט פשט אז עס איז נישט ממש the same.

דיסקוסיע: זענען רעכטס און לינקס קאפיס?

תלמיד:

ס׳איז נישט ממש the same.

מגיד:

אקעי, ביי די פנים פון דעם מענטש די רעכטע און לינקע זענען נישט די זעלבע, ס׳איז נישט קיין קאפי?

תלמיד:

ניין, אפילו ביי א מענטש וואס איז זייער שיין און זייער perfect, איז usually א מענטש האט אנדערש די רעכטע און לינקע.

מגיד:

אבער איך וואלט געזאגט אזוי: ס׳איז דא עפעס ניי אין די left וואס איז נישט דא אין די right. The right is not a mirror image, לויט דעם. It’s not an image of the left. Right און left זענען נישט images פון איינער דעם אנדערן, זיי זענען parts פון איינער דעם אנדערן. זיי זענען parts פון איינער דעם אנדערן, און דאס איז וויכטיג.

די מעלה פון ביידע זייטן: דעפט און פערספעקטיוו

אן אנדערע וועג קענסטו פארשטיין אזוי: דו רעדסט יעצט וועגן די physical אויסשטעל, צו ס׳איז א carbon copy, צו מ׳קען מאכן. ווייסטו, היינט זענען דא מענטשן וואס מאכן pictures אזוי, איך האב געזען מיט די apps – איך האב געזען א מענטש מאכט א art, so he makes a portrait, ער וויל נישט האבן קיין שום צייט צו מאכן ביידע זייטן פון די פנים, סאו ער האט אן app, ער מאכט איין האלב, און די אנדערע part מאכט ער א קאפי.

תלמיד:

און דו זעסט אז ס׳איז wrong?

מגיד:

אה, סאו מ׳קען נישט, ס׳איז נישט די זעלבע. די רעכטע און לינקע זענען אנדערש.

אקעי, but the point is, like, you have two eyes, it’s important because you have depth, right? Two eyes – otherwise you can only see in 2D, basically. מ׳קען נישט מעסטן, right?

סאו די פוינט איז: דאס אז דאס איז א רעכטע און דאס יענץ איז א לינקע, adds something to the reality. It adds something. It’s not like just the same thing.

דער כלל: קאפיס לייגן נישט צו, חלקים לייגן צו

ווען דו זאגסט אז עפעס איז א copy of each other, א קאפי קען נישט צולייגן גארנישט. אלעס וואס איז דא אין די קאפי מוז זיין אין די מקור. עס לייגט צו אז ס׳איז אין אן אנדערע חומר, וועלן מיר זאגן. יעצט איז דא אויך א פארעם אז מ׳זעט עס אויף א קאמפיוטער און נישט נאר אויף פאפירוס, איך ווייס נישט. But it doesn’t add anything to the actual structure of it, צו די form.

די right און left זענען different forms, זיי add something. די לינקע, אפילו דאס אז דאס איז א לינקע, adds something. יעצט קענסטו כאפן עפעס. דאס טוט נישט גארנישט. ס׳איז די זעלבע זאך אין אן אנדערע לבוש, אין אן אנדערע שינוי, יא? אן אנדערע kind of הופעה of the same idea, right?

Like you do, you play the same… the same play אין צוויי different cities. די one אין ניו יארק איז נישט different ווי די one אין לעיקוואוד. די צוויי מענטשן פון די תלי, זיי מיידן נישט – אפשר reflect each other, אבער זיי זענען apart. זיי קענען זאגן זיי reflect each other, אבער they’re still each doing something new, זיי טוען עפעס אן אינטערעסאנטע זאך.

צוריק צום משל פון פינגער: פיס ווערסוס הענט

דאס איז וואס ער זאגט: א מענטש, פארוואס ציילט מען נישט מיט צוואנציג פינגער? Exactly ווייל מיר זאגן אז ס׳איז צוואנציג – דאס איז דאך די גאנצע idea. צוואנציג מיינט דאך צוויי צענס, right? ס׳איז נישט איין זאך. If you would count by twenty, וואלט עס נישט געהייסן מנין, ס׳וואלט געהייסן עפעס אנדערש.

תלמיד:

יא, that’s how the base ten system really works. Theoretically קען מען דאך ציילן ביי צוואנציג, אבער ס׳איז נישט דא.

מגיד:

דאס איז א מענטש האט… We still don’t know why people have ten fingers, we didn’t look it up. אבער וואס טוען די פינגערס אויף די פיס, right? ס׳איז דאך די זעלבע צען. ס׳איז נישט קיין קאפי?

תלמיד:

ס׳איז א קאפי. ס׳איז א קאפי.

מגיד:

Biologically, די זאך איז אזוי, right? ס׳ארבעט שוין, אז דו מאכסט פינגערס, מאכסטו שוין פינגערס אויף די פיס אויך.

תלמיד:

ס׳איז א זכר. ס׳איז א זכר. די גאנצע פיס איז א clumsy version פון די הענט. ס׳איז very useful, מ׳קען נישט וואקן אויף די הענט. אבער you can’t do the fine things מיט די פיס. So דאס איז די עכטע, און דאס איז די…

מגיד:

Very good, ס׳איז א more coarse version פון די זעלבע זאך.

די מעלה פון די גראבע ווערסיע

תלמיד:

אקעי, זייער גוט. און די coarse איז גוט אין א certain sense. אזויווי, at least וואס מיר זעען, אז מיט די בריאה פון די פיס, אז ס׳איז actually creates זאכן וואס דיינע הענט קענען נישט create, אדער וואס דיין מויל קען נישט create אין די זעלבע וועג.

מגיד:

right, אבער דאך איז עס זייער א גראבע וועג.

תלמיד:

גאנץ גראב.

מגיד:

און דא ביסטו די more…

תלמיד:

נא, ס׳איז less precise. גראב וואלט אויך געמיינט less precise.

די משל פון דבר תורה: פרעסיזיע און קאפיס

מגיד:

ווען איך זאג אריין א דבר תורה, און איך create, איך טו נישט קיין ריסון [=רישום], איך מאך אין דיין קאפ די זעלבע idea וואס איך מיין. איך האב גוטע ווערטער, איך ווייס ריכטיג וואס איך מיין, I have to speak with the hands – ס׳האט עפעס צו טון, איך ווייס נישט וואס, ווייל ס׳האט עפעס צו טון איינס מיט די צווייטע. און בענטשן מיט די הענט – די זוהר איז very into דאס בענטשן מיט די הענט.

דאס איז, מאך איך אן exact copy. At least very close צו exact. Maybe you don’t have enough context, אדער דיינע כלים זענען נישט smart enough, סאו ס׳גייט זיין א קאפי, אבער ס׳קען זיין almost the exact same thing.

ווען איך מאך א מענטש, מיינע פיס, עס קומט נישט די exact copy. I mean, DNA copies, but נישט… there’s mutations every single time. It never makes exact copies. פארוואס טאקע נישט אזא גוטע? ווייל עס איז נאר א copy.

נאר איך זאג דיר, די DNA איז אגב נישט די חומר. די idea איז נישט טאקע to be precise.

תלמיד:

אה, יא. Copies lose fidelity, אזויווי א… digital copies, by the way, again, digital copies האבן א מעלה, ווייל זיי זענען אלעמאל פון די original, כאפסט? די דריטע איז נישט קיין copy פון א copy.

דיגיטאלע קאפיס און די פראבלעם פון 1’s און 0’s

מגיד:

ווייל די digital איז שוין… איז נאך א תחילה אין אן אנדערע וועלט. ס׳איז נישט… ס׳איז נישט די זעלבע תחילה. ס׳איז א תחילה פון אן אנדערע זאך.

תלמיד:

יא, ס׳איז fake. עס האט א תחילה. The whole thing איז fake.

מגיד:

נישט fake, ס׳איז אנדערש. ס׳איז נישט געשריבן מיט עשר ספירות, און דעריבער האלט זיך עס נישט.

תלמיד:

אה, ס׳איז נאר 1’s און 0’s.

מגיד:

אויך, נו, 1’s און 0’s איז די basic עשר ספירות למטה למטה. ס׳איז too low level. דער רמ״ק האט נישט די level דא.

תלמיד:

וואס? 1 און 0 איז 10, right? איך טראכט אריין.

מגיד:

ניין, it’s like just 1 און… yes און no. ס׳איז more basic ווי 10. ווען מ׳זאגט 10, איז עס א גרויסע structure. ס׳האט א חיות. ס׳איז דא א קשר. אבער דו קענסט נישט מאכן קיין use of it. דו קענסט נאר מאכן use of it after you put it into bigger structures. אזוי מערקט זיך אויס. ס׳איז נישט live, ס׳איז א machine, ס׳איז א רגש [=רגיש], ס׳איז א תשובה. די level פון די 1’s און 0’s מיין איך איז נישט די פרעה אוישה [=פריערדיגע אויסשטעל], דארט איז די פרעה אוישה.

די כלל: ווי מ׳דערקענט א קאפי פון א חלק

In any case, דאס… ס׳מאכט סענס? און דעריבער פעלט עס. אזוי ווי די רמ״ק וויל ווייזן: אויב ס׳איז א coordination אינצווישן, דעמאלט איז עס איין זאך און ס׳איז left and right. אויב ס׳איז נאכאמאל די זעלבע גאנצע זאך – so this would be a way to say it, כאפסט? – אויב דו זעסט צוויי זאכן וואס זענען נאכאמאל די גאנצע זאך, דעמאלט ווייסטו אז ס׳איז נאר א copy. אויב ס׳פעלט אביסל און ס׳דארף אנקומען צו די ערשטע, then it’s probably adding something to it.

Makes sense? דאס איז אן אינטערעסאנטע נקודה.

די חילוק ביי חיות: נאר פיס, נישט הענט

תלמיד:

Unless people walk on four feet. די חיות האבן אזעלכע פיס, ס׳איז טאקע אנדערש. חיות האבן טאקע נישט קיין הענט. איינע פון די big things פון human beings איז זיי האבן hands. חיות האבן דאך only four feet. זיי זענען נישט בכלל אין די מדרגה פון חג״ת, only אין די מדרגה פון נה״י, basically, relative. Not really. Relative צו humans. That’s what we call it. That’s why we like, coming human, that’s why.

מגיד:

אה, yeah.

דער חילוק צווישן א קאפּיע און א שותפות: יסוד איסור עבודה זרה

די מדרגה פון מענטשן און חיות

Makes sense? Does my heuristic work? Unless people walk on four feet. די חיות האבן אזאך פוס. ס׳איז טאקע אנדערש. חיות האבן טאקע נישט קיין hands. One of the big things of human beings is that they have hands. חיות, we said, only have four feet, because they האבן נישט בכלל די מדרגה פון חג״ת, only די מדרגה פון נה״י, basically, relative, not really, relative to humans. That’s what we call it. That’s why, like, becoming a human, that’s why… um, yeah.

Even a human, right, starts off crawling, and then ווערט ער א מענטש, ער האט שוין א חילוק פון הענט און פיס. דער אריז״ל איז מסביר אין דעם, אז די קטנות מיינט אז everything is included in די פיס, אין נה״י. ווען גדלות, it’s פלארי, it opens up. And then, some people also get א חב״ד, but that’s only certain people. For at least… בקיצור המעשה, יא?

משל פון צוויי סארט תלמידים: תלמיד חבר און תלמיד קאפּיע

סאו, די נקודה איז אז די עובדי עבודה זרה, anytime… I always think about this, like, how do you do a good copy?

דו האסט צוויי סארט תלמידים, למשל. דו האסט א תלמיד וואס איז משלים דעם רבי׳ן, דו האסט א תלמיד וואס איז א קאפּיע פונעם רבי׳ן, right?

דער תלמיד חבר

סאו, א תלמיד וואס איז א קאפּיע… וואס איז משלים דעם רבי׳ן, like א תלמיד חבר, right? He’s… דער רבי איז געבנדיג אים something, און ער איז אויך געבנדיג דעם רבי׳ן something. און ס׳מוז זיין עפעס אינצווישן, די system פון די בית המדרש or something, whatever די אמת, די בריסקס וואס זיי האבן אין צווישן זיי, איז וואס coordinates זיי אין איין system. גייען זיי א תלמיד וואס דער רבי דארף אים, און ער דארף דעם רבי׳ן.

דער תלמיד וואס איז א בעסערע קאפּיע

נאכדעם איז דא א תלמיד וואס ער איז א בעסערע קאפּיע אין א געוויסע זין, right? You see? Very interesting. סאו, דער תלמיד חבר, ער איז נישט אזוי… he doesn’t have… ער איז נישט א high fidelity copy of די רבי, ווייל ער פעלט אים עפעס וואס דער רבי האט, און ס׳פעלט אויך פאר׳ן רבי׳ן עפעס וואס ער האט, and that’s why they’re friends. It’s one kind of friend.

Then there’s תלמידים that are better copies. ער מאכט אלעס וואס דער רבי… איך ווייס נישט, נו, it’s not a good example, probably. It’s probably די opposite. He’s a kind of תלמיד that adds something to the רבי. יא, ניין, די גוטע תלמידים זענען usually די ערשטע kind. איך מיין אזוי ווי א שיכל שוואנץ.

תלמיד: יא, אבער דו ווילסט איינער זאל איבערשרייבן זיינע תורות ווארט ביי ווארט, איז דאך נישטא אזא זאך.

מגיד שיעור: ניין, ס׳איז נישטא. Nobody does that. That’s not a solution. נישט אין רוז׳ין, נישט אין ר׳ חיים וויטאל, none of them are actually doing that. They’re all adding. אפילו אויב זיי לייגן נאר צו די ability צו organize’ן זאכן אויף פאפּיר, וואס obviously מענטשן ווי ר׳ נחמן מברסלב האט עס נישט געהאט, רייט? ס׳האט אים עפעס געפעלט. So you’re already adding.

אזוי קענסטו זאגן, ס׳איז מער א talent פון ארויסברענגען, but it reorganizes the thoughts. ס׳איז נישט א copy.

משל פון די היינטיגע רבי׳ס טיש

א copy וואלט געווען אזוי ווי דער… איך האב געזאגט פאר איינעם אז א מענטשן… איך ווייס נישט, איך האב חסידים וואס קומען און זיי גייען צו געוויסע חסידות׳ן, און איך האב אזעלכע מענטשן אויך, ס׳איז נישט קיין חידוש. But, מענטשן ווי דער… דו גייסט צו די היינטיגע רבי׳ס טיש, וואס גייט פאר? דער רבי ווייסט וואס ער טוט, איך ווייס נישט, ער האט כוונות פון זיך שאקלען ביים טיש בכלל. ס׳איז דא עפעס אן ענין.

איך וויל דיר נאר זאגן, איך קום אהיים, שטעל דיר פאר איך האב אזא סארט… איך גיי טאקע צו טישן, איך וואטש זיי אויף YouTube די טעג, וועגן דעם. ווייל… שטעל דיר פאר איך קען דיר ווייזן א פילם פון די צאנזער רב ווי ער זיצט. וואלסטו געקוקט די פילם, אמת? איך האב פאר דיר א פילם, מען פירט עס יעדע וואך אין בארא פארק. נישט ממש די צאנזער רב, נאר זיין אייניקל, דער קלויזענבורגער רב. ס׳איז שוין א פילם פון א פילם. בעיסיקלי, ער שפּילט איבער וואס ער האט געזען ביי זיין טאטע. סאו ער איז א גוטע פילם. און וואס מער ער שפּילט מער, די זעלבע מאכט ער, די זעלבע emotions, די זעלבע תנועות. ס׳איז אינטערעסאנט. מנהג ראפּשיץ איז צו זיך שאקלען די וועג. ס׳איז אינטערעסאנט, ער האט געזען אז ס׳איז דא א וועג פון שאקלען זיך. און וואס טוט מען דורך דעם? מען לייגט אריין אין דעם עפעס. אפילו אויב ס׳איז נאר א וועג פון feeling.

You’ll notice, איך האב דיר שוין געזאגט, איך גיי אין שול, איך קוק יעדער מענטש וויאזוי ער שאקלט זיך, און מען קען זען וועלכע חסידות ער איז. It’s so funny. איך קוק פאר די one original guy, איינער וואס שאקלט זיך קרומע שאקלעס, ער מאכט נישט נאך איינעם. ווייל מאכן נאך, you just get used to that. סאו, ס׳איז דא מענטשן, איך קוק אויף זיי ממש ווי carbon copy, יעדער מאכט די בורדע וואס דער רבי מאכט.

די יסוד פון איסור עבודה זרה: א קאפּיע איז אלעמאל שוואכער

סאו, anyway, איך זאג נאר, די idea וואס איך קום אן מיט די גאנצע תורה איז: If something is a very good copy, then it means it’s not adding anything to the original. סאו ער איז נישט קיין מחבר בין… ס׳איז נישטא קיין מחבר צווישן די צוויי זאכן. ער איז א image. וואס?

תלמיד: דער טאטע פלעגט זאגן אין טאהש, ווען ער האט זיך געוואשן די הענט פלעגט ער זאגן “אלקינו שבשמים”.

מגיד שיעור: יא. סאו ער איז א image. ס׳איז דא א מעלה אין דעם כביכול, it’s a full image, but די מעלה איז really מעלותא חסרונא, ווייל ס׳מיינט צו זאגן אז it’s always gonna be weaker, ’cause that’s the nature of an image, that it’s weaker than the original. ס׳וועט אלעמאל גיין זיין א copy. יא? און דאס איז אסור.

פארוואס זאלן די עובדי עבודה זרה האבן בעסערע pictures פון גאט?

נאך טראכט למשל עבודה זרה, וואס איז די חילוק פון… פארוואס זאלן די עבודה זרה האבן בעסערע pictures פון גאט ווי אונז האבן? דאס איז מיין radical idea.

תלמיד: זאג וואס?

מגיד שיעור: א געטשקע, דאס איז די עצה פון ליחדא, I think, in a certain sense. א געטשקע האט א בעסערע picture פון גאט ווי אונז האבן. דאס איז “לא תעשה לך פסל ומסכה”. פארוואס טארסטו נישט מאכן? פארוואס נישט? ווייל אונז טענה׳ן אז מיר זענען דעם אייבערשטנ׳ס ברידער, מיר זענען נישט זיינע copies. אונז האלטן אז אים פעלט…

די ראדיקאלע קבלה-טענה: אונז פעלט עפּעס און דעם אייבערשטן פעלט עפּעס

This is the really radical… די קבלה, like, the one thing that nobody agrees with קבלה on איז דאס. נישט דער רמב״ם, נישט די… אפילו נישט די Neoplatonists וואס די מקובלים זענען… זיי זענען איין זאך וואס זיי זענען נישט מסכים, און די מקובלים זענען עקשנים, זיי האבן ליב צו זאגן אזעלכע זאכן, און ס׳איז based אויף חז״ל און מדרשים, think like this.

Like, מיר טענה׳ן, און מ׳דארף טראכטן צו ס׳איז אמת, אפשר איז עס wrong, אבער די טענה פון די אידן איז אז אונז פעלט עפעס און דעם אייבערשטן פעלט עפעס, in some sense. And therefore, we’re not just a copy. There’s something new. There’s something new אין די צדיקים, אין די אידן, אין די people, humans, that we are acting towards the heavens, towards די הימל, מער אזוי ווי א ימין ושמאל ווי אזוי ווי א מעלה ומטה.

משל פון מאן און ווייב

More like a husband and wife, right? A husband and wife are really an example of ימין ושמאל, right? They’re not… they’re not… they’re not children, right? מיין ווייב איז נישט קיין טאכטער פון מיר, right? דארף עס מאכן מיט אים צוזאמען עפעס. So, און וועגן דעם, אין א געוויסן זין איז עס אלעמאל שוואכער.

So if it would be able to be complete, און it would be a complete image, אזוי ווי א געטשקע. א געטשקע איז, יעדע געטשקע, ער האט זיך מסביר געווען וויאזוי די וועלט איז, און ער האט געמאכט א פיקטשער דערפון. וואס איז שלעכט? What’s wrong? ס׳איז בעסער. ער האט עס נאר אריינגעלייגט אין א פיזישע זאך, און יעדער איינער פארשטייט אז ס׳איז נאר די אימעדזש, not the physical part. It’s the צורה, it’s the קאנצעפּט, it’s the wine, not the גלאז. יא, יעדער איינער פארשטייט דאס, ס׳איז נישט קיין ספק. קיינער האט נאך נישט קיינמאל גע׳טענה׳ט אז די עבודה זרה איז גערעכט, אז די אייזל איז געווען שענער און בעסער. מ׳האט זיך חוזק געמאכט פון זיי.

So, nobody really thought that ever. But what’s the argument? I think that one of the arguments could be, ער האט צו א גוטע פיקטשער. צו א גוטע פיקטשער, פשט איז, ס׳איז נאר א קאפּיע. ס׳איז נאר א קאפּיע, יא, אקעי, ס׳פעלט נישט קיין קאפּיס אויף די וועלט.

אונזער שוואכערע פיקטשער איז די מעלה

אבער אונז ווילן טענה׳ן אז אונז האבן א שוואכערע פיקטשער. פארוואס? ווייל ס׳פעלט גראדע אלעמאל עפעס פון אונז. ס׳פעלט וואס דער אייבערשטער איז משלים פאר אונז, אבער ס׳פעלט אויך פון דער אייבערשטער. And we’re working together to make a third thing, כביכול, or to make this system that’s a third thing. אונז און אים איז one system, not two systems. דאס איז וואס ס׳איז געווען די חידוש.

And that’s why it’s always… ס׳איז קיינמאל נישט אזוי שיין. ס׳איז קיינמאל נישט אזוי שיין. אונזער שול וועט קיינמאל נישט זיין אזוי שיין ווי א… איך ווייס נישט. פארוואס קען נישט בית המקדש זיין אזוי שיין ווי די רוימישע טעמפּל? ס׳קען זיין. טאקע געווען פעיק יענע בית המקדש. איך ווייס נישט. איך ווייס נישט וואס איך האב געזאגט.

תלמיד: וואס הייסט דו לייגסט א רוימישע צורה אין בית המקדש? וואלט דאס געווען די גאט? ס׳איז נישט. די קריסטליכע קירכעס, ווען everything was standing, ס׳איז געווען א מקדש ווען ס׳איז נישט געווען.

מגיד שיעור: Maybe ער האט נישט געהאלטן פון מיין שיטה, איך ווייס נישט. אין די טעמפּל איז נישט געווען אן אימעדזש פון די גאט, let’s be real. ס׳איז געווען אלע מיני זאכן, ס׳האט געפעלט די מעין זאך, right? און זיי זענען מודה אז ס׳האט געפעלט די ארון, די שכינה, אורים ותומים. I don’t know.

Somehow I think that this is a thing. There’s always something missing. And there’s something missing because… אזוי ווי דער תלמיד, וואס… דאס איז מיין משל. דער משל פארשטיי איך וואס ער מיינט. אזוי ווי דער תלמיד וואס ער איז א שטיקל תלמיד, ער גיבט עפעס צו פאר׳ן רבי׳ן, and therefore he doesn’t have everything that the רבי has. אפילו נישט ביי זיין אמפערן. ס׳איז דא געוויסע מדות וואס דער רבי האט, ער ווייסט גארנישט וועגן זיינע. ס׳איז דא אנדערע זאכן וואס ער ווייסט, דער רבי ווייסט גארנישט וועגן זיינע ארבעט מיט אים פאר א רגע. I don’t know, maybe it’s a crazy argument, but I feel like this is the…

תלמיד: זאג עס נאכאמאל.

דער דריטער כרוב: “ובין שני הכרובים אדבר אליך”

מגיד שיעור: Could be this is like the third כרוב that’s missing, you know? Like, ס׳איז אינמיטן די צוויי כרובים וואס ס׳שטייט דאך אין די תורה, “ובין שני הכרובים אדבר אליך”, יא? דער אייבערשטער איז צווישן די צוויי כרובים.

Which means… This is the basic theory that the Bible people have, right? מ׳זאגט אז צוויי כרובים… וויאזוי זיצט דער אייבערשטער? “יושב על”… “רוכב על כרוב”. דער אייבערשטער קומט אויף די כרובים, right? And that’s like his chair. און ס׳איז in between די צוויי כרובים קומט דער אייבערשטער, ס׳איז דאך א פסוק אזוי.

דער חילוק צווישן די כרובים און עבודה זרה

So this means that the כרובים are fake, right? Because how does it work in a regular statue, in a regular idol? יא, א regular image. Idol מיינט דאך א image, right? א icon. א regular icon works, that the icon becomes the god, becomes like the body of the god. This really works. ס׳איז נישט פאר די רמב״ם׳יסטן, ס׳ארבעט גאנץ גוט. און נאך מער, ער רעדט, זאגט ער, די מויל פון די… פון די icon רעדט. ס׳איז במחשבה, ס׳איז מיט דעם… איך ווייס נישט. That’s the idea, right?

And then we have the כרובים, און דער אייבערשטער רעדט נישט דורך די כרובים. אפילו די חז״ל זאגן אז די כרובים are literally two people. די כרובים וואלטן געדארפט רעדן. ניין, נישט די כרובים רעדן, נאר עפעס אינצווישן. Right?

דער עלפטער וואס מ׳ציילט נישט

So here, דער אייבערשטער איז “עובר בריתם”, וואס זאל זיין אן עלפטע. וואס איז די ברית? Why don’t we count the eleventh one? Because the eleventh one has to be outside the system. In other words, it has to be the thing that makes this work relative to the other thing, and then it becomes equal.

תלמיד: וואס שטומט מען אין תורה? דאס איז א…

מגיד שיעור: Yeah, I didn’t make up all of this תורה, but it’s how sometimes I think… ווארט א מינוט, וואס שטומט א שפּיץ אויף די טעש, און נאר דוקא.

די פראבלעם פון עלף ספירות און די מהלך פון חמש כנגד חמש

פארוואס איז דא נישט קיין עלפטע ספירה?

אבער פשוט׳ע פשט, אויב ס׳איז דא צען ספירות, ס׳איז דא פינף און פינף, פארוואס דארף זיין אן עלפטע? פארוואס איז דא ברית? Why don’t we count the eleventh one? Because the eleventh one has to be outside the system. In other words, it has to be the thing that makes this work relative to the other thing, and then it becomes equal.

וואס שטימט מיט תורה? דאס איז א… you know, I didn’t make up all of this תורה, but it’s how I sometimes think.

שטימט, שבעה ועד תשע, מיין איך אז ס׳איז דא… שטימט, יא. שבעה ועד אחד עשר, תשע וביסודו, ס׳איז א צעבראכענע סיסטעם. אחד עשר דאס מיינט don’t add, don’t become a full copy, don’t ever… איך ווייס נישט, איך טראכט נאר אז דאס איז דער סימן. דאס איז אפשר נאר אזויווי א סימן. איך טראכט נאר אז דאס איז דער… I don’t know why, I didn’t explain why, like why is this person that’s not a… פארוואס קען ער נישט זיין אינגאנצן? פארוואס קען ער נישט האבן אלע מעלות פון דער רבי? I don’t know, it just usually seems to be how it works. דער רבי וויל נישט האבן א קאפי, ער וויל אז דו זאלסט נישט קענען ציען פון דעם רבי׳ן גארנישט. דו קענסט נישט האבן א קאפי.

דאס איז נישט א קאפי, דאס איז just a creation פון אים.

Right. Like, not even a creation, like a reflection. ס׳איז נישט אפילו א creation.

די סתירה צווישן סוד און פשט: די וועלט אלס אמת׳ע זאך

תלמיד: ניין, די שאלה איז, דאס איז אזויווי א סתירה. די basic idea אז everything is just images of God, right? דעמאלטס איז דאס א סתירה צו די idea.

מגיד שיעור: און אין א certain sense, דאס איז די דיאלעקט צווישן די פשט און די סוד. די סוד איז זייער פלאטאניק אלעמאל, אז די וועלט איז just an image of God. ממילא איז נישטא קיין וועלט, really. ס׳איז נישטא עכטע… בעצם, at the end of the day, איז עס נישט דא. אבער די תורה וויל דאך יא מאכן די וועלט פאר אן עכטע זאך. און this making, this… you could say God is pretending in that, right?

תלמיד: די…

מגיד שיעור: כמו שלמעלה כך למטה, דאס איז אן אריסטאטעלישע זאך, אז די וועלט איז אן עכטע זאך.

תלמיד: Right, good. אבער דאס איז מער ווי דעם, right? נישט… ס׳הייסט נישט אזוי ווי די הערמעטיק זאגט, “As above, so below.” ווי למשל, כמו שלמעלה כך למטה, דאס איז just a copy. ליכטיגקייט שלמעלה, ליכטיגקייט שלמטה. אקעי, סאו וואס וועט דא זיין? צוויי קאפיס. אקעי, מאך א backup דארט, נעם איין, לייג עס אין טאג, right?

די מאמר חז״ל וועגן בית המקדש של מעלה ומטה

פאר סתם, די חכמים זאגן עפעס מער crazy. I said the whole drasha about this once, תשעה באב, contrasting Augustine’s “City of God” and this.

אבער איך האב שוין געזען נאך אפאר אנדערע מענטשן האבן שוין געכאפט די זעלבע תורה. די כתות, right? און די נאמען, Augustine literally says this in his book, “The City of God”, זיי האבן אלע, די ברייתע קומראן, they all said דער בית המקדש של מטה איז טמא, עס איז שוואך, corrupt. ווייל דער בית המקדש של מעלה, אונז זענען פון די בית המקדש של מעלה people.

האבן די חכמים געענטפערט, and they said like this, זיי האבן געזאגט אז דער אייבערשטער האט געמאכט א שבועה שלא יכנס בבית המקדש של מעלה עד שיכנס בבית המקדש של מטה. דו כאפסט? זאגן זיי, עס איז נישט קיין copy. עס איז א copy, אבער אויך, עס ארבעט נישט פון אויבן אונז זאלן ארבעטן אונטן. In some sense, עס איז one system. עס פעלט אויס. דו האסט א חידוש, דו האסט א נייע זאך אין די בריאה that isn’t in the source.

Then there’s a question, okay, where did this come from? This also has a source. Okay, מ׳קען שוין מאכן דיבעט, אויב מ׳וויל. אבער still, that’s why, could be this is only true to some extent. Maybe in some extent, everything is images of each other. אבער אין א געוויסע וועג, זענען דא נייע זאכן, און וועגן דעם איז דא א נייע זאך, דו האסט א שותפות. Like, there’s already a שותף במעשה בראשית, and these kind of words. All of them could be read in the mirror way also, if you want.

די חיזוק פון נישט זיין א פולע קאפי

בקיצור, למעשה, דאס איז מיין חיזוק. פאר דעם זענען אונז קיינמאל נישט בשלימות. דאס איז מיין חיזוק. פאר דעם, ביי אידן ארבעט קיינמאל נישט גארנישט ריכטיג, ווייל אונז זענען אזעלכע סארט זאכן וואס אונז ווילן נישט זיין קיין copy. My excuse for being א שוואכע חסיד, or whatever it is I’m a חסיד. I wanna do your own thing. גוט, איך וויל נישט זיין דער רבי. וואס דער רבי האט שוין געטון, ער האט עס שוין געטון. איך האב… טאקע, איך וויל מאכן copies? ס׳איז דא גענוג חומשים. ער קען קויפן גענוג ליידיגע papers און מאכן אזוי copies. איך דארף נישט זיין די ליידיגע paper פאר אים.

ניין, איך וויל אויך דעם טון, איך וויל אים העלפן. I think I could make progress. I think I could, by me being a copy, or being a certain kind of copy, איך קען עפעס צוגעבן פאר די original. א copy געבט נישט גארנישט צו די original, אבער די לינקע האנט געבט צו די רעכטע האנט, right? וואס זענען זיי אנדערש? Anyway, דאס איז זיין תורה.

צוריק צו די ספר יצירה: חמש כנגד חמש און דער ברית

אזוי ווי ער זאגט דא, אזוי קומט דאס. כזאת הדברים, כמשמעו חמש על חמש, טרעפט מען א ברית וואס איז אינצווישן. קומט דאס חמש ימין וחמש שמאל, דאס איז איין זאך. דאס איז דבר אחד בענין אחד שכולל העשר ספירות. צווישן די צען פיס און די צען הענט איז נישט דא קיין מכריע. מה זה? אזוי די זעלבע זאך, רייט? כאפסט האלב. What’s better is worse.

סאו דערפאר איז דא צוויי מערכות. Each one איז די זעלבע לבוש לזה. Very good. און די מכריע איז between these two. Now, each one has their מכריע, רייט? די ברית הלשון between the top, און די ברית מילה between the bottom.

די פראבלעם: וויאזוי פאסט דאס ביי די עשר ספירות?

און די זעלבע זאך איז ביי די ספירות. נאכדעם גייט ער אריין, דא דארפן מיר וויסן צו ס׳איז פשוט פשט. We have to think about it next time. ס׳איז אויסגעפירט א ליטעל צייט. וואס איז די חמש כנגד חמש? How does it work? ווייל ס׳איז דא א פראבלעם ביי די ספירות. אויב ס׳איז חמש כנגד חמש, דעמאלטס can’t be eleven, רייט? דאס איז א basic issue. וואס איז די ברית?

I think אז די רמ״ק׳ס basic solution איז אז די ברית איז just one of them. אבער ס׳איז נישט אמת ביי די משל פון די אצבעות, so I don’t know how to make it work. דו פארשטייסט מיין basic שאלה? איך פרעג דיך א basic שאלה. די ספר יצירה זאגט אז ס׳איז צען פינגערס, און די ברית איז אינצווישן, אקעי? דארפן מיר זאגן אז ס׳איז דא צען און נישט עלף. און וויאזוי די מקובלים מיינען אז ס׳איז דא צען ספירות? חסד, גבורה, תפארת, כתר, חכמה, בינה, די very famous צען ספירות. סאו which one איז גייען זיין די ברית? ווי איז די עלפטע פאר די ברית? סאו ס׳איז דא א פראבלעם דא.

דיון: די ברית אלס חלק פון די צען

תלמיד: מ׳דארף דאס נישט קיין זאך, אזוי ווי ס׳איז דא א פה. אין די אברים פון די אדם, די ספר יצירה איז very explicit אז ס׳איז דא צען פינגערס מיט די עלפטע הענט, רייט? You could always say something אז ער איז נישט, וכדומה. סאו דא איז דא א פראבלעם. דא איז דא א פראבלעם.

מגיד שיעור: ס׳איז א part פון איין set. אזוי ווי מ׳רעדט מיט די הענט. די פה אליין אן די הענט קען גארנישט טון, זאגט ער, זיי קענען גארנישט טון אן דעם. און דו ווילסט איבערגעבן חכמה, סאו די מויל רעדט, און די הענט שרייבן עס אראפ, די חכמה. לאמיר זאגן, אקעי.

תלמיד: וואס איז דעמאלטס? איז דאס נאך א וויעלער וויש?

מגיד שיעור: ניין, ס׳איז נאר די צען. די אלע צען קומען פון איינס. ס׳איז נאר אן ענף דערפון.

תלמיד: און דו שרייבסט דאך נאר מיט איין האנט. אבער ס׳איז דא צען. מוז זיין אז דער אייבערשטער האט געמאכט די וועלט מיט א קיבאורד.

מגיד שיעור: לאמיר זיין. דאס איז וואס, ס׳איז די צען. ס׳איז נאך מער מיט א קיבאורד ווי מיט א פען. מ׳דארף זאגן פאר די מקובלים אז מ׳זאל נישט שרייבן תורות מיט א קיבאורד. ס׳איז נישט קיין גוטע זאך. נישט ספרי תורה. נישט ספרי תורה. נישט ספרי תורה. ספרי קבלה.

לגבי די קיבאורד איז אקעי, איך וויל נישט אריינגיין אין דעם. אקעי, איך ווייס נישט. איך פיל אז די מקובלים וואלטן דאס געסקיפט. I don’t know how.

תלמיד: אפשר דעת איז מער פון בויען, מלשון “וידע אדם”. ווען א מענטש בויעט, קענסט נישט בויען מיט א מויל. אפילו די מויל איז די מויל אדער די כח. דו זאגסט פאר איינעם אנדערש צו בויען מיט זיינע הענט. דאס איז די דזשאב פון די מענעדזשער. איך זאג און דו מאכסט. אבער די בויער האט גארנישט געשענט. די מויל האט גארנישט געשלעפט. נאר ווער שלעפט? די צען ספירות.

מגיד שיעור: סאו דעמאלטס, סאו די הכרעה איז נאך… די פשוט׳ע פשט איז אז די הכרעה איז נישט איינע פון די ספירות. ביי די מקובלים, don’t go like this. דער רמ״ק גייט נישט גיין אזוי. ער גייט א גאנצע טרעפן. אזוי זעט מיר אויס. אז די חמש כנגד חמש קומט אויס פון זיין פשט, איך געדענק דא, אז ס׳קומט אויס אז איינע פון די צען איז די ברית, which doesn’t שטימען so much with the fingers. לאמיר זען. איך מיין אז מ׳דארף קוקן דא.

דער רמ״ק׳ס מהלך: צוויי בחינות פון חמש כנגד חמש

קוק, ער זאגט אז ס׳איז דא צוויי בחינות. די ערשטע פשט איז אז ס׳איז דא טאפ און באטעם. די ערשטע פינף ספירות, כתר, חכמה, בינה, גדולה, גבורה איז פייוו פאר די הימל. די צווייטע, נצח, הוד, יסוד, מלכות, איז פאר די ערד. און ער זאגט אז ער איז נישט מסכים, ער האלט אז ביידע פירן ביידע. אבער, אזוי מיינעך, אבער למעשה זאגט ער אז ער איז מסכים אז ס׳איז דא אזא חילוק.

וואס צו זאגן? אויב דער רמ״ק איז אזוי מהלך, אויב דער זוהר האט אזא חילוק, דעמאלטס מוז דאס זיין אמת.

דער זוהר וועגן תפילין: די פיר פרשיות און די ספירות

און ער זאגט אז רבי שמעון זאגט אז די תפילין, די ארבעה פרשיות הראש, דאס איז אין די חכמה, בינה, גדולה, גבורה.

[אינטערופציע פון א טעלעפאן רוף]

מגיד שיעור: האלא? האלא? האלא? יא? דארפסט עפעס יעצט? ניין, איך קען דיר קאלן אין א האלבע שעה. דארפסט עפעס די מינוט? איך האלט אינמיטן לערנען. אקעי, ביי.

ער זאגט אז רבי שמעון זאגט אין די תפילין, א כוונה, אז די פיר פרשיות פון די תפילין איז זייער אינטערעסאנט, ווייל די תפילין האט א תפילין של יד און א תפילין של ראש, און דו דארפסט האבן פיר פרשיות. און די תפילין של ראש איז צעטיילט, און די תפילין של יד איז דאס זעלבע. סאו דאס איז א נייס סטראקטשער צו פלעיען מיט.

זאגט דער זוהר אז די תפילין של ראש, אויב איך געדענק ריכטיג זאגט ער אזוי, אז די תפילין של ראש איז די פיר אפער ספירות, חכמה, בינה, גדולה, גבורה. די תפילין של יד איז די צווייטע, נצח, הוד, יסוד. און דעמאלטס די כתר און די מלכות איז ווי אויבן און אונטן פון יעדע פון די, סאמטינג לייק דעט. דאס איז וויאזוי דו קענסט טוהן צען.

אבער די פוינט איז אז מ׳זעט אז רבי שמעון האלט אויך פון די וועג פון קאטן די ספירות אין האלב.

די תיקונים וועגן די פיר פנים פון די מרכבה

און בכלל זאגט דער זוהר אויך אז דאס איז פיר מרכבות. אה, אנאדער טינג, ווייל די תיקונים האט די פראבלעם, וואס איז די פנים פון די מרכבה? די מרכבה האט פעימעסלי אדם, נשר, אריה, שור, וואס איז פיר. סאו וויאזוי קאנעקט עס מיט די ספירות? האט די תיקונים עס קאנעקטעד און געזאגט אז חכמה איז אדם, חכמה איז גימטריא כח מ״ה, גימטריא אדם, וואטעווער. נשר איז בינה, אריה איז חסד, שור איז גבורה. דעטס וואן, און דען דער איז טו.

די קשיא פון עשר אצבעות און די פארשידענע סיסטעמען פון ספר יצירה און זוהר

די צוויי מרכבות אין די תיקונים

אה, another thing, ווייל די תיקונים האט די פראבלעם, ווייל עס איז דא פיר זאכן אין א מרכבה. א מרכבה האט famously אדם, נשר, אריה, שור, וואס איז פיר. So וויאזוי איז עס connected מיט די ספירות? האט די תיקונים connected און געזאגט אז חכמה איז אדם, נשר איז בינה, אריה איז חסד, שור איז גבורה. דאס איז one. און דאן איז דא two, אן אנדערע מרכבה, וואס וואלט געווען אדם איז תפארת, נצח הוד יסוד, אריה שור נשר. און דאן איז דא again די כתר, אזוי ווי די כתר עליון איז למעלה און די מלכות איז למטה.

So דאס זענען די צוויי פלעצער וואו מיר זעען אז די זוהר זאגט אזא זאך. און דער רמ״ק זאגט דא אזא זאך, און דאן זאגט ער אזא זאך. קוק, ער זאגט אז נאכדעם וואו ער איז סטאק, אזוי ווי לויט די פשט קומט אויס אז די ברית יחיד איז די תפארת. You see? So I was right. So he’s saying כתר, חכמה, בינה, חסד, גבורה, אדער וואס ער רופט עס גדולה גבורה, איז די ערשטע צוויי. און דאן תפארת, נצח, הוד, יסוד, מלכות איז די second two. און דאן רופט ער די ברית יחיד, די תפארת, איינס פון די פינף. Yeah, which is very weird, ווייל עס איז נישט פשוט פשט. I don’t know why he doesn’t talk about this problem.

די תפארת אלס דער מכריע און מחבר

ווייל די תפארת, ער גייט ארויף פון אויבן, ער איז connected צו די שלוש ראשונות, און ער איז מכריע אין די צוויי זרועות, און ער איז משפיע אין נצח הוד יסוד. און בקיצור, ער איז connected, ער איז די זאך וואס קאמביינט. עס מאכט סענס אויב דו טראכסט פון די תפארת אלס די torso, אלס די body, וואס ברענגט עפעס צוזאם די גאנצע body. דאס איז אמת. אבער דאס איז נישט די צען אצבעות. דו האסט סקיפד די גאנצע סטארע פון די צען אצבעות. איך האב געדענקט די גאנצע שטיקל, און דו האסט אנגעהויבן צו סקיפן, און עס איז זייער עננאויאינג צו מיר. איך ווייס נישט וואס איז די פשט. פארשטייסט מיין פראבלעם?

ווייל די זוהר, די מקובלים, אדער די רמ״ק, usually ארבעט מיט די סטרוקטור פון די צען ספירות זייענדיג די צען, אזויווי יעדער איינער, אזויווי עס שטייט אין פתח אליהו, right? די head האט דריי, און דאן זיבן חלקים פון די body, basically זיבן. און דאס איז וואס די מקובלים, די זוהר, מערסטנס ארבעט מיט. און וואס איז די פשט? פארשטייסט, אין זוהר, די רמ״ק דארף זיכער רעדן פון די קושיא, פארוואס ער זאגט עס נישט. So, a basic problem.

דער פונדאמענטאלער חילוק צווישן ספר יצירה און זוהר

אבער דער ספר יצירה איז נישט איינגעפאלן דאס, because ספר יצירה has a whole different way of organizing the body, which is really connected with די י״ב אותיות, נישט מיט די עשר ספירות. And he does… ער האט אפשר עפעס, מ׳דארף קוקן בעסער. So, צען אצבעות איז דעמאלט זיינע צען פינגערס, צען ספירות. But then די יד, it’s all… all די אנדערע איברים האט ער זיין אייגענע פשט מיט, right? דו געדענקסט, יא? די יד ימין איז פשוטה, און די יד שמאל איז פשוטה, things like that.

די י״ב פשוטות און די י״ב חושים אין ספר יצירה

יא, אין ספר יצירה, און… קוק, ספר יצירה, אין… אין… where’s my summary? ס׳שטייט נישט אין מיין summary נאך, נישט דאס? איך האב עס confused. אין ספר יצירה שטייט, דער… ספר יצירה talks about י״ב פשוטות, אקעי? י״ב פשוטות קאנעקט ער מיט י״ב חושים, אקעי? He has a very weird list of… something like חושים, די ערשטע איז ראיה, שמיעה, ריח, שיחה, לעיטה, תשמיש, מעשה, הילוך, רוגז, שחוק, הרהור, שינה. אקעי? That’s… ער האט געטראכט דאס איז די twelve things וואס מענטשן טוען.

אזוי טראכט איך, this is a totally different problem that I have, וואס ער דארף ציילן זאכן אין אזויפיל different ways, און ער איז stuck מיט געוויסע וועגן. ס׳מאכט סענס די ליסט? טראכט, וואס טוט א מענטש? ער זעט, ער הערט, ער שמעקט, ער שמועסט, ער עסט, ער מאכט תשמיש, ער טוט זאכן, ער גייט, ער איז ברוגז, ער איז happy, ער טראכט, און ער שלאפט. Sounds reasonable.

די שאלה איז פארוואס די ליסט? איך האב נישט געקענט פארשטיין. מעשה? מעשה איז די one וואס איז the most generic. איך ווייס נישט. אזוי האט ער געמאכט א ליסט. איך קען דיר נישט זאגן. די ספר יצירה האט געמאכט אזא ליסט. איך האב נישט געטראפן קיינער וואס justifies די ליסט. Maybe there is, I have to look. מ׳דארף טאקע האבן א שטיקל שיעור אויף ספר יצירה יעצט, מ׳דארף אויסגעפינען.

די י״ב גבולי אלכסון, מזלות, און איברים

And he associates these twelve things with a whole bunch of things. מיט עפעס וואס הייסט י״ב גבולי אלכסון, וואס איז די twelve lines that make up a cube. And then with די twelve מזלות. און דען, מיט twelve parts of the body. צוויי הענט, צוויי פיס, צוויי כליות, כבד, מרה, מסס, קיבה, קרקבן, טחול. ס׳טרעגט נישט קיין קאנטשעס, ס׳איז צוועלף. אגעין, ס׳איז צוועלף, אבער like why האט ער decided צו קאונטן די twelve parts אין דעם וועג? ווייס איך נישט. אבער דאס איז די ספר יצירה׳ס theory. פונקט ווי איך פארשטיי נישט פארוואס ער האט decided צו טון די צוועלף חושים, ווי ער זאגט דארט. מסתמא איז דא א פשט. ס׳איז like אן ancient theory of dividing things.

די שבעה שערים בנפש

אזוי די פוינט איז, די ספר יצירה האט נישט די זוהר׳ס thought אז די רעכטע האנט איז דיין חסד און די לינקע האנט איז גבורה און אזוי ווייטער. ערגעץ נישט. אין די רעכטע האנט איז ה׳, און די לינקע האנט איז ו׳, און די רעכטע פיס איז ז׳, און אזוי ווייטער, throughout די הוסחתי לן סעצק.

ער האט איין זאך פון זיבן בנפש. ער האט זיבן… right? ער האט שבעה שערים בנפש, וואס איז connected צו די בג״ד כפר״ת, וואס איז די צוויי אויגן, צוויי אויערן, צוויי נחירי האף, און א פה, וואס איז די seven holes וואס א מענטש האט. ס׳איז א very ancient association צווישן די seven planets און די seven… די זיבן לעכער וואס איז דא אין א מענטש׳ס קאפ. איך מיין, ס׳איז א סטאנדארד וועג פון די זיבן. שבעה רועים. שבעה רועים. יא, אבער בקיצור, ער האט זיכער נישט די idea וואס די זוהר… איך זע נישט קיין שום רמז אין ספר יצירה פון די idea וואס די זוהר האט, אז דו מאכסט צען ספירות און דו טוסט עס associate’ן מיט די ideas, אז דו האסט חכמה בינה דעת אין די קאפ, און דען three and three, right?

דיסקוסיע: דער רמ״ק׳ס שיטה און די קשיא פון די אצבעות

תלמיד: דו דארפסט פארשטיין אין די חכמה אז די…

מגיד שיעור: אה, דער רמ״ק האט בעצם נישט געהאלטן פון זוהר, ער האט געלערנט ספר יצירה.

תלמיד: Of course, ער האט געקענט זוהר.

מגיד שיעור: ער לערנט ספר יצירה, און ער האט געזאגט אז די גאנצע עשר ספירות איז נאר א משל אזויווי…

תלמיד: אבער ער זאגט יא, אבער אים איז די עשר ספירות איז נאר אזויווי די ראיה, ווייל ס׳שטייט א פסוק “עשר”, איז עס מוז זיין ספעציפיש.

מגיד שיעור: אבער דו האסטו בי א פשט. דער אריז״ל רעדט וועגן דעם. געדענקסטו? דער אריז״ל פרעגט די קשיא. איך געדענק אז דער אריז״ל האט יא א תירוץ אויף די קשיא. און זיכער אז זיי האבן א תירוץ ערגעץ וואו. מען דארף זוכן, אדער לערנען, אדער imagine’ען אליינס. There has to be an answer, אפילו according to the Zohar, וואס איז די פשט אז די צען ספירות דער אריז״ל האט א קשיא אין דעם עץ חיים. וואס איז די פשט אז יעדער איינער ווייסט אז די גאנצע מענטש איז די חכמה עליונה, אלעס איז מרומז פאר די ספירות. וואס איז פונקט די number צען, which is the very most important number in some sense פאר מקובלים? פארוואס איז עס פונקט ביי דיר אין די פינגערס שייכות? ער זאגט אפאר פשטים אויף דעם in his system. און דער רמ״ק פרעגט אויך די קשיא. איך שטעל זיך פאר אז דער רמ״ק פרעגט די קשיא, פארשטייסט? ווייל אין עני case, דא עפעס האט עס מיט די אצבעות, און ער זאגט אז אין שער הנשמה גייט ער דאס מסביר זיין. Maybe over there he talks about it. ער זאגט דארט, און ווען ער איז ביי די מקום וואס ער צייכנט צו, דארט אין שער הנשמה, שער הנשמה which is שער ל״ב I think. I think that they have a very different theory of how the connection of the body works. מ׳וועט זען, איך ווייס נישט.

די נפקא מינה צווישן די צוויי סיסטעמען

ס׳מוז זיין אז דו ביסט גערעכט אז of course he’s working with his own system. קען זיין ער האט אנגענומען א גוטע תירוץ פארוואס די זוהר הקדוש האט נישט געגאנגען מיט די system, און עפעס גייט דא פאר. ס׳איז עפעס א mystery. ס׳מאכט א גרויסע נפקא מינה, ’cause מיט די זוהר הקדוש׳ס ראיה, let’s say די טענה איז וואס איז די צען אצבעות of God, so God is still behind the whole system, right? א מענטש, דו זעסט אז ער האט עס אין זיינע הענט. ביי די זוהר הקדוש זעסטו שוין די גאנצע body. It’s a very different, it gives you a very different image. די גאנצע וועלט איז די אייבערשטער׳ס צען פינגערס, און וואס איז די אייבערשטער׳ס קאפ? ער איז שוין נישט בכלל part of the story.

ס׳איז definitely צוויי different pictures. און עפעס א שייכות האבן זיי. מ׳קען נישט? מ׳קען אלעס. העלא? פארוואס איז דא קבלה אויב מ׳קען נישט צאמשטעלן? דא, I have to figure it out, but there’s something going on. איך זע אז דא איז דאך א question.

זוכן די תירוץ אין שער הנשמה און אנדערע מקומות

פון דעם לערן איך זיך אז דער רמ״ק גייט ארויסברענגען די אלע questions. ער שטעלט דא אפ זייער אינטערעסאנטע questions וועגן די צען אצבעות, אויך וועגן די מכריעים, און אויך וועגן וואס איז געשען מ׳האט אפגעלאזט די צען אצבעות. איך מיין אז דער רמב״ן אויך רעדט וועגן די צען אצבעות. ער רעדט נישט וועגן די זוהר׳ס וועג, ער רעדט וועגן די ידים. און אז די יד מיינט חסד. דאס איז דאך מסביר אין ספר יצירה.

תלמיד: Actually, ער זאגט נישט אזעלכע זאכן. דער רמב״ן, דער רמב״ן זאגט אזעלכע זאכן? אז די יד מיינט…

מגיד שיעור: יא, דער רמב״ן זאגט אז די יד איז גדולה. נו, actually, דער רמב״ן זאגט אז די יד איז די מלכות. דער רמב״ן אויך זאגט נישט אזעלכע זאכן. איך דארף טראכטן. דא איז עפעס אן אינטערעסאנטע זאך. איך ווייס נישט. איך בין sure people talked about it. איך וועל קוקן אין די ספרים וואס זיי זאגן וועגן דעם.

קוקן אין שער הנשמה

איך זע נישט אז ער איז מסביר דא אין די שער הנשמה וועגן… אה, איברים. יא, ער גייט אינגאנצן מיט די side אז עס קאסט… אה, בידים. לאמיר זען. “ועוד יש זרועות”. אה, הלב. נו. “חמש אצבעות היד”. ער האט א גאנצע אנדערע פשט. קוק. ער גייט בכלל נישט מיט די פשט פון די ספר יצירה דא. פרק ח׳ תתתי״א. יא, ער גייט אדורך די אלע איברים, און ער זאגט אלע מיני תורות׳לעך וועגן די זרועות, און די היד, “חמש אצבעות היד”, עס איז שם הוי״ה איז מרומז, און בקיצור, און די זרוע האט דריי parts, וואס איז דאס און דאס און דאס, און זרוע איז גדולה. בקיצור, ער ברענגט בכלל נישט. בכלל עשר אצבעות איז עשר ספירות, that’s all. That’s the most you get.

זייער פאני. אין ספר יצירה איז דא זייער basic. אויך האט ער אים אין די ערשטע פרק. ער זאגט נישט גארנישט וועגן דעם, כאטש ער האט אסאך אנדערע שיינע רמזים. און… ניין, ס׳איז עפעס… איך האב געמיינט אז דא גייט ער פרעגן די קשיא. איך האב פארגעסן איין… ס׳איז עפעס א secret דא, און איך דארף אויספיגורן וואס די secret איז. איך וועל פרובירן די ענטפער אויסצופיגורן. ס׳איז גארנישט, ס׳איז נאר די question. אלרייט.

סיום השיעור – שמועס וועגן דעם אויפנעמען

Instructor: All right.

Student: ווילסטו מאכן מיין ווידעא? דו ווייסט נישט וואס דו טוסט? דו האסט א רויטע בוטאן דארט אין די אויערן, דו ווייסט אז דו ביסט אן אונטערגעריכטע איגל.

Instructor: I’m just pressing.

—

*[סוף השיעור]*