הקדמה לספר ויקרא – תמלול ותרגום (אוטומטי)

תמלול – אידיש

אונז הייבן אן ספר ויקרא, די ערשטע מערסטע בולט’דיגע זאך וואס יעדער איינער קען זען פון די ספר וואס איז אנדערש פון אלע אנדערע ספרים פון די תורה, איז אז דאס איז א ספר שכולו הלכות. ס’איז דאך א גאנצע ספר ויקרא, און ס’איז דא צוויי קליינע מעשה’לעך וואס זענען געשען בכלל. ס’איז דא די מעשה פון נדב ואביהוא וואס זענען פארברענט געווארן, און די מעשה פון די מקלל אין פרשת אמור. דאס איז די איינציגסטע צוויי זאכן, און יעדער איינער פון די מעשיות איז ממש א פאר פסוקים, מ’קען קוים זאגן אז ס’איז א מעשה. און אפילו די מעשה ווערט באהאנדלט אין קאנעקשאן מיט א מצוה. ביי די מקלל איז עס פשוט, פון דארט לערנט מען די הלכה וואס מ’טוט מיט איינער וואס איז נוקב שם ה’. ביי נדב ואביהוא האט מען געלערנט הלכות אגב, ס’איז נישט בפירוש וועלכע הלכה, אבער זיי האבן געברענגט אש זרה, וואס איז א קרבן, מ’לערנט פון דעם נאך הלכות, יין ושכר, און אזוי ווייטער. איז עס א ספר פון הלכות, נישט פון מעשיות, אנדערש ווי אלע אנדערע ספרי התורה, אפילו ס’איז דא אין זיי פרשיות פון מצוות, פרשת משפטים און אזוי ווייטער,

איז אבער די ספר געבויט בעיקר אויף די נעראטיוו, אויף די מעשה וואס גייט פאר.

מ’דארף אבער געדענקען צוויי זאכן. קודם כל, ספר ויקרא, כל כולו, געפינט זיך אין א געוויסע מעשה, און מ’קען זען בפרט אז מ’קוקט די אנהייב און די ענד, און אויך די צוויי מעשיות וואס מיר האבן דערמאנט. די אנהייב הייבט זיך אן “ויקרא אל משה וידבר ה’ אליו מאהל מועד לאמר”. דאס איז בעצם א המשך פון די מעשה וואס האט זיך יעצט געענדיגט אין סוף שמות, אז די אייבערשטער, די שכינה האט גערוט, די ענן האט גערוט אין אהל מועד, און וועגן דעם “ולא יכל משה לבא אל אהל מועד כי שכן עליו הענן”. דער “ויקרא אל משה” איז ממש א המשך פון דעם. ס’קען אפילו זיין אז ס’איז ממש נישט קלאר פון וואו ס’קומט די חלוקה פון די חמשה חומשים, אדער ווי יסודות’דיג ס’איז. א קלוגער קען זיכער ליינען די גאנצע זאך אלס איין המשך. ס’איז די אייבערשטער האט גערוט, משה האט נישט געקענט אריינגיין, נאכדעם האט ער גערופן משה. אזויווי מ’זעט זייער ענליך ביי מעמד הר סיני, ס’איז געווען אן ענן, נאכדעם “ויקרא אל משה מתוך הענן”,

ממש די זעלבע סדר.

דאס איז איין זאך, די אנהייב, אז דאס איז בעצם כאילו, אזויווי ווען מ’האט געלערנט פרשת משפטים, ס’געפינט זיך אלץ אין די מעשה אז משה רבינו האט געלערנט די פערציג טעג וואס ער איז געווען אין הימל. די זעלבע זאך, די גאנצע ספר ויקרא פיט אריין אין די לערנען וואס משה רבינו האט געלערנט, נישט ווען ער איז געווען אין הימל, נאר אויף דער ערד, דא אין אהל מועד. ס’איז געווען אן התחלה, דארט האט דער אייבערשטער אים אויסגעלערנט די תורה, און מ’דארף אפשר מתבונן זיין פארוואס די חלק התורה האט ער געלערנט אין הימל, און וועלכע הלכות האט ער געלערנט דא אויף דער ערד.
אין אהל מועד, דאס איז דאך א שאלה. און אזוי אויך, עס ענדיגט זיך די ספר, גאנץ ענדיגט זיך נישט ממש ווי אין אהל מועד, וואס דאס דארף מען פארשטיין. בהר גייט קאליר צוריק בהר סיני, אבער דא ענדיגט זיך גאנץ ספר ויקרא ענדיגט זיך “אלה המצות אשר צוה ה’ את משה אל בני ישראל בהר סיני”.
דאס הייסט, פון דא ביז פון אנהייב ויקרא ביז דא איז געווען בהר סיני, באהל מועד. אפשר צוויי זאכן, אפשר בהר סיני דארט מיינט אויך את באהל מועד, וואס איז געווען נעבן די הר סיני, און יענע זמן האט מען עס געלערנט די אלעס. און נאכדעם גייט מען ווייטער צו ספר במדבר, גלייך פיקט מען אויף די נעראטיוו גלייך ווי מ’האט געהאלטן, יא? גלייך הייבט מען אן די ציילן פון די אידן, וואס דאס איז געווען אין חודש אייר. אין חודש ניסן האט מען אויפגעשטעלט די משכן, דעמאלטס איז געווען די גאנצע, כאילו לויט דעם איז די גאנצע ספר ויקרא האט משה רבינו געלערנט אין חודש ניסן, אויב מ’וויל גיין אויפן סדר ממש, און נאכדעם פאר חודש אייר האט מען געציילט די אידן,

און הייבט זיך אן די גאנצע מעשה פון די מדבר אין ספר במדבר.

די צווייטע זאך וואס מ’דארף געדענקען אין דעם קאנטעקסט, אז עס איז טאקע הלכות, אבער די אלע הלכות זענען הלכות פון א מעשה, און מיר וועלן רעדן אביסל מער פרטים אין די קרבנות וויאזוי מ’קען עס זען. אבער אונז זענען מיר צוגעוואוינט אז א קרבן, באלד אונז זענען מיר נישט מקריב קיין קרבנות, און אזוי אויך רוב הלכות טומאה וטהרה וואס שטייט און אזוי ווייטער פירן זיך נישט, איז עס סתם א הלכה, אויב ס’וועט זיין א קרבן זאל מען עס ברענגען אזוי און אזוי. אבער א קרבן איז דאך א מעשה, מ’גייט ברענגען א קרבן. אזוי ווי מיר פארשטייען למשל שפעטער אין פרשת אמור די מועדים, ס’איז טאקע א הלכה ווען ס’זאל זיין יעדע יום טוב און אזוי ווייטער, אבער ס’איז אויך א מעשה, יעדער איינער ווייסט וואס פסח איז, יעדער איינער ווייסט וואס שבועות איז, ס’איז א זאך וואס קומט מיט די גאנצע נעראטיוו, מיט די גאנצע פילינג. אזוי אויך איז בעצם קרבנות, ס’מאכט זיך אז א מענטש אדער א מענטש וויל מקריב זיין אן עולה, דארף מען וויסן וויאזוי, די אלע פרטים. און די תורה איז געשריבן אפילו אין דעם וואס ס’איז געשריבן על פי רוב ווי א מעשה, מער ווי אזוי ווי א סתם טרוקענע הלכה. ס’שטייט, מ’גייט ברענגען, און וויאזוי מ’ברענגט עס, און די סדר הויה און אזוי ווייטער. ס’איז אויך די מעשה, און דעמאלטס איז נישט פרעמד ביי אונז די ספר. די גאנצע ספר בעצם רעדט פון א מעשה. און וואס איז שלטא טעות? ס’איז דא א טעות, און מ’לערנט אונז אויס אז דא איז דא א נושא וואס טוט מען, איז די זעלבע זאך, אז ס’איז געווען א טעות, נאר דא האבן זיי געמאכט די ראנג וועג, און דו זעסט וואס ס’געשעט און אזוי ווייטער. ס’איז בעצם די זעלבע סטייל,

די זעלבע וועג ווי מ’לערנט די מצוות דא.

די נושא פון די ספר, פון די הלכות הספר, געווענליך רופט מען עס תורת כהנים, און געווענליך, אזוי ווי דער רמב”ן זאגט אין די הקדמה, רופט ער עס די תורת הקרבנות, דאס הייסט עבודת הקרבנות, און די אלע הלכות. דער רמב”ן וויל לערנען אז די אלע הלכות, למשל אין אמור איז בעצם געבויט אויף קרבנות, אמור אל הכהנים, טומאה וטהרה דארף מען וויסן כדי צו ברענגען א קרבן דארף מען זיין טהור און אזוי ווייטער. און דורך אגב, למשל הלכות מאכלות אסורות, דאכט זיך אזוי ווי כמעט אגב אז עס האט שייכות מיט די ענינים פון קרבנות. אבער די אמת איז אז מער ריכטיג וואלט געווען עס צו רופן די ספר השראת השכינה, אדער די ספר הקדושה. קרבנות איז נאר איינע פון די וועגן וויאזוי עס איז דא חלק קדושה, און די גאנצע פרשת קדושים וואס מ’נעמט דא אסאך מצוות, ברוך ה’, און בכלל מצוות באופן כללי, עס קומט אריין דא נישט ווייל עס איז סתם בדרך אגב אריינגעקומען. אנשטאט זאגן אז עס איז בעצם קרבנות, וואס באמת איז נאר די ערשטע זיבן פרקים, און אפשר ביי קרבנות פון די מועדים וואס זענען ממש ווידער בדרך אגב, קען מען זאגן מער קלאר פשוט אז די גאנצע ספר איז א ספר פון קדושה, א ספר פון וויאזוי מ’ברענגט השראת השכינה, וואס דאס האט א שייכות אין דעם משכן, פארדעם הייבט זיך עס אן ביי אוהל מועד.

און ס’איז דא אסאך וועגן, מ’דארף נישט עסן מאכלות אסורות, און עריות, און קרבנות, און טומאה, און אלע זאכן.

תרגום (גמיני3): ספר ויקרא: לא רק הלכות, אלא ספר הקדושה

אנחנו מתחילים את ספר ויקרא. הדבר הבולט ביותר שכל אחד יכול לראות בספר זה, בשונה משאר ספרי התורה, הוא שמדובר בספר שכולו הלכות. לאורך כל ספר ויקרא ישנם רק שני סיפורים קצרים שאירעו בפועל: מעשה נדב ואביהוא שנשרפו, ומעשה המקלל בפרשת אמור. אלו שני המקרים היחידים, וגם הם מתוארים בפסוקים בודדים, כך שבקושי ניתן לקרוא להם “סיפור”.

אפילו המקרים הללו מובאים בהקשר למצווה מסוימת: אצל המקלל זה פשוט – משם לומדים את ההלכה מה עושים למי שנוקב בשם ה’. אצל נדב ואביהוא לומדים הלכות “על הדרך” – אמנם לא נאמר בפירוש איזו הלכה, אך הם הקריבו “אש זרה” (שקשור להלכות קרבנות), ומשם לומדים גם על איסור שתיית יין ושכר לפני העבודה במקדש וכן הלאה. לכן, זהו ספר של הלכות ולא של סיפורים, בניגוד לשאר חומשי התורה שגם אם יש בהם פרשיות של מצוות (כמו פרשת משפטים), הספר עצמו בנוי בעיקר על הנרטיב ועל הסיפור המרכזי.

הקשר הסיפורי של ספר ויקרא

עם זאת, צריך לזכור שני דברים. קודם כל, ספר ויקרא כולו נטוע בתוך סיפור מסוים. ניתן לראות זאת במיוחד כשמסתכלים על ההתחלה והסוף של הספר.

הספר פותח במילים: “וַיִּקְרָא אֶל מֹשֶׁה וַיְדַבֵּר ה’ אֵלָיו מֵאֹהֶל מוֹעֵד לֵאמֹר”. זהו למעשה המשך ישיר של הסיפור שהסתיים בסוף ספר שמות: השכינה שרתה במשכן, הענן שכן על אוהל מועד, ובגלל זה “וְלֹא יָכֹל מֹשֶׁה לָבוֹא אֶל אֹהֶל מוֹעֵד כִּי שָׁכַן עָלָיו הֶעָנָן”. הפסוק “ויקרא אל משה” הוא המשך של המצב הזה.

מי שמתבונן לעומק יכול לקרוא את הכל כרצף אחד: השכינה שרתה, משה לא יכול היה להיכנס, ואז ה’ קרא לו להיכנס פנימה. זה דומה מאוד למה שקרה במעמד הר סיני: היה ענן, ואז “ויקרא אל משה מתוך הענן” – ממש אותו סדר דברים.

כפי שלמדנו בפרשת משפטים שהמצוות ניתנו בזמן שמשה היה ארבעים יום בשמיים, כך גם ספר ויקרא נלמד כחלק מתהליך הלימוד של משה – אלא שהפעם הלימוד נעשה על הארץ, בתוך אוהל מועד. ראוי להתבונן מדוע חלק מהתורה נלמד בשמיים ואילו ההלכות הללו נלמדו דווקא כאן באוהל מועד.

גם סוף הספר חוזר להקשר הזה. הספר מסתיים במילים: “אֵלֶּה הַמִּצְוֹת אֲשֶׁר צִוָּה ה’ אֶת מֹשֶׁה אֶל בְּנֵי יִשְׂרָאֵל בְּהַר סִינַי”. כלומר, כל מה שנלמד מתחילת ויקרא ועד כאן קרה בהר סיני (באוהל מועד שהיה ליד ההר). ומיד לאחר מכן, בספר במדבר, הנרטיב ממשיך מהנקודה שבה עצרנו – המפקד של בני ישראל שנערך בחודש אייר. אם נלך לפי הסדר הכרונולוגי: בחודש ניסן הוקם המשכן ומשה למד את הלכות ויקרא, ובחודש אייר נמנו בני ישראל והחל המסע במדבר.

ההלכה כחלק מהחיים

הדבר השני שצריך לזכור הוא שאמנם מדובר בהלכות, אך אלו “הלכות של מעשה”. אנחנו רגילים להתייחס לקרבנות או להלכות טומאה וטהרה כאל תיאוריה יבשה, כי היום אנחנו לא מקריבים קרבנות. אך קרבן הוא מעשה חי – אדם מביא קרבן, הוא מרגיש אותו.

זה כמו המועדים בפרשת אמור: יש שם הלכות מתי חל כל חג, אבל זהו סיפור חי – כל אחד יודע מה זה פסח ומה זה שבועות, זה מגיע עם רגש וחוויה. כך גם בקרבנות: כשאדם רוצה להקריב עולה, הוא צריך לדעת את הפרטים, והתורה כותבת זאת כתיאור של פעולה: “מביאים”, “עושים”, סדר ההוויה של הדברים. כשמסתכלים על זה כך, הספר אינו זר לנו; הוא עוסק במציאות חיים. אפילו כשיש “חטאת” (טעות), מלמדים אותנו מה עושים במקרה כזה. זה אותו סגנון – רואים מה קרה ואיך מתקנים.

שם הספר: ספר הקדושה

הנושא של הספר נקרא בדרך כלל “תורת כהנים”. הרמב”ן בהקדמתו קורא לו “ספר עבודת הקרבנות”. הוא מסביר שגם שאר הפרשיות (כמו אמור או טומאה וטהרה) קשורות לקרבנות – הכהנים צריכים להיות טהורים כדי להקריב, וכן הלאה.

אבל האמת היא שמתאים יותר לקרוא לו “ספר השראת השכינה” או “ספר הקדושה”. הקרבנות הם רק אחת הדרכים להשגת הקדושה. גם המצוות בפרשת “קדושים”, וגם איסורי מאכלות אסורות ועריות, אינם מופיעים כאן במקרה או כבדרך אגב. במקום לומר שהכל סובב סביב קרבנות (שתופסים רק את שבעת הפרקים הראשונים), נכון יותר לומר שזהו ספר שמלמד איך מביאים להשראת השכינה ואיך חיים חיי קדושה – וזה כולל הכל: מאכלים, התנהגות מוסרית, טומאה וקרבנות. לכן הספר פותח באוהל מועד, המקום שבו שוכנת השכינה.

English: Leviticus: The Book of Holiness and the Divine Presence

We are beginning the Book of Leviticus (Sefer Vayikra). The most striking feature that distinguishes this book from all other books of the Torah is that it is almost entirely composed of laws (halachos). Throughout the entire book, there are only two brief narrative incidents: the story of Nadav and Avihu, who were consumed by fire, and the story of the Blasphemer (Mekallel) in Parshat Emor. These are the only two events, and each is described in just a few verses—one can barely even call them “stories.”

Even these stories are handled in connection to a specific commandment. With the Blasphemer, it is straightforward: from that incident, we learn the law regarding one who blasphemes G-d’s name. Regarding Nadav and Avihu, laws were taught incidentally—it isn’t explicitly stated which specific law, but they brought “strange fire” involving a sacrifice, which leads to further laws regarding the service, the prohibition of wine for priests, and so on. Thus, it is a book of laws, not stories, unlike the other books of the Torah which, even when they contain sections of commandments (like Parshat Mishpatim), are primarily built on a narrative arc.

The Narrative Context of Leviticus

However, we must remember two things. First, the entire Book of Leviticus exists within a specific narrative context. This is especially clear when looking at the beginning and the end of the book, as well as the two stories mentioned above.

The book begins: “And He called to Moses, and G-d spoke to him from the Tent of Meeting, saying.” This is essentially a continuation of the story that just concluded at the end of Exodus (Shemos): the Divine Presence (Shechina) and the Cloud rested on the Tent of Meeting, and because of this, “Moses could not enter the Tent of Meeting because the Cloud dwelt upon it.” The opening of Leviticus—”And He called to Moses”—is a direct continuation of that moment.

A keen observer can see the seamless flow: the Divine Presence rested, Moses could not enter, and then G-d called to him. We see a very similar pattern at the Revelation at Sinai: there was a cloud, and then “He called to Moses from within the cloud.” It follows the exact same order.

Just as we learned in Parshat Mishpatim that Moses studied the Torah during his forty days in Heaven, the entirety of Leviticus fits into the learning process Moses underwent—not in Heaven, but on Earth, here in the Tent of Meeting. One might even reflect on why this specific part of the Torah was taught on Earth while other parts were taught in Heaven.

From Sinai to the Desert

The book concludes in a similar vein. It doesn’t end exactly “in the Tent of Meeting,” which is something we need to understand. Parshat Behar refers back to Mount Sinai, and the book ends with the verse: “These are the commandments that G-d commanded Moses for the Children of Israel at Mount Sinai.”

This implies that everything from the beginning of Leviticus until this point took place at Mount Sinai, within the Tent of Meeting. Perhaps “at Mount Sinai” also encompasses the Tent of Meeting which was situated next to the mountain. This was the period when all these laws were studied. Immediately afterward, in the Book of Numbers (Bamidbar), the narrative picks up right where it left off, beginning with the census of the Jewish people in the month of Iyar. The Tabernacle was erected in the month of Nissan; following this timeline, Moses taught the entire Book of Leviticus during that month of Nissan, and then in Iyar, the census took place and the desert journey described in Numbers began.

Law as a Living Action

The second thing to remember in this context is that while these are indeed laws, they are “laws of action.” We are often accustomed to viewing sacrifices (korbanos) as abstract theory since we no longer offer them, and the same applies to the laws of ritual purity (tumah v’taharah). To us, they may seem like dry “if-then” scenarios.

But a sacrifice is an act; it is something one does. We see this later in Parshat Emor with the Festivals. While there are laws regarding when each holiday occurs, they are also lived experiences. Everyone knows what Passover is; everyone knows what Shavuot is. These are things that come with a narrative and a feeling. The same is true for sacrifices. If a person wants to bring an Olah offering, they need to know how—all the practical details. The Torah is written in a way that feels more like a lived story than dry legislation. It describes how one brings the offering and the order of the service.

When viewed this way, the book is not foreign to us; it speaks of a narrative of action. Even the “mistakes” (like the sin-offerings) are taught as part of this theme: a mistake happened, and here is how you address it. It follows the same style of learning through experience.

The Book of Holiness

The theme of this book is usually referred to as Torat Kohanim (The Manual of the Priests). As the Ramban (Nachmanides) says in his introduction, he calls it the Book of Sacrifices and their associated laws. He argues that even sections like Parshat Emor are built on the concept of sacrifices—the purity of the priests is necessary for the service, and so on. Even the laws of forbidden foods are mentioned almost incidentally in relation to the sanctity required for the sacrificial system.

However, in truth, it might be more accurate to call it “The Book of the Indwelling of the Divine Presence” or “The Book of Holiness.” Sacrifices are just one of the ways holiness is expressed. The entire section of Kedoshim, which contains many general commandments, isn’t just there by chance. Rather than saying the book is strictly about sacrifices (which only take up the first seven chapters), we can say more clearly that the entire book is about Holiness—how we bring about the Indwelling of the Divine Presence. This is directly connected to the Tabernacle, which is why the book begins at the Tent of Meeting. There are many paths to this: avoiding forbidden foods, laws of morality, sacrifices, and purity. All of these serve the same goal.