הלכות יסודי התורה פרק ח – תמלול

הלכות יסודי התורה פרק ח׳ – נבואת משה רבינו

הקדמה: מבנה הפרק און זיין שייכות צום פריערדיגן פרק

יא, מיר לערנען הלכות יסודי התורה פרק ח׳. ווייטער וועגן נביא, א ספעציפישע ענין וועגן נביא — די נבואת משה.

אין אן אינטערעסאנטע וועג, אזוי ווי מיר האבן געלערנט, אז דער רמב”ם האט א דרך צו שרייבן אן מיט א פאקט, און נאכדעם זאגט ער די מצוה. די גאנצע פריערדיגע פרק איז געווען דער פאקט פון וויאזוי א נביא ארבעט, צום סוף איז געווען די איין מצוה פון פאלגן א נביא ווען ער ברענגט א אות. די הלכה איז: ווען ער ברענגט א מופת, דעמאלטס פאלגט מען אים.

יעצט גייט זיין נאך א גאנצע פרק, וואס אויב איך קוק דא, איז נישט דא אין דעם קיין פאקט אין א געוויסע וועג — ס׳הייסט, נישט דא אין דעם קיין ממש הלכות. אבער מ׳קען זאגן אז ס׳איז אן הרחבה פון נאך א פרט אין די הלכה פון גלייבן אין א נביא ווען ער ברענגט א אות ומופת.

> [חידוש] ס׳הייסט, לאמיך מסביר זיין: די הלכה איז, ווען ס׳קומט א נביא און ער ברענגט א מופת, דארף מען אים גלייבן. אבער דער רמב”ם גייט זאגן אז דא אין דעם הלכות פרטים. איינע פון די וויכטיגע פרטים איז, אז אפילו מיט א מופת, אויב דער נביא זאגט עפעס קעגן נבואת משה, גלייבט מען אים נישט. יעצט, בדרך כלל, פארוואס? מ׳וועט זען. אבער בדרך כלל, כדי צו מסביר זיין די הלכה, איז דער רמב”ם מסביר דער פאקט אז ס׳איז שוין מסודר אין נבואת משה, און זיי גייען אויך מסביר זיין א פאקט וועגן וויאזוי אונז גלייבן אין נבואת משה, וואס איז אונזער רילעישאנשיפ צו נבואת משה. נאכדעם וואס מ׳וועט פארשטיין דעם פאקט, וועט מען פשוט פארשטיין פארוואס ווען ס׳קומט אן עושה מופת קעגן נבואת משה, גלייבט מען אים נישט. דאס איז מיין חידוש.

דער חילוק צווישן פרק ז׳ און פרק ח׳

אין די פריערדיגע פרק האט דער רמב”ם מסביר געווען די פשוט׳ע חילוק צווישן נבואת משה און אנדערע נביאים. דא גייט ער אונז זאגן די חילוק פאר אונז — וויאזוי אונז גלייבן א געווענליכע נביא, און פארוואס אונז גלייבן אנדערש אין משה רבינו, אויף אן אנדערן לעוועל.

הערה: לא תוסיפו ולא תגרעו

> [הערה] וואס איז מיר אביסל אינטערעסאנט, אז דער רמב”ם האט נישט געהאלטן אז די מצוה פון לא תוסיפו ולא תגרעו — וואס לויט׳ן רמב”ם מיינט עס צולייגן אדער אראפנעמען מצוות — איז נישט אריינגעלייגט אין הלכות יסודי התורה. ס׳וואלט זייער גוט געקענט אריינקומען אין דעם פרק.

אמת, דעי וועג. אבער אין אן אנדערע וועג קען מען זאגן אז דאס וואס ס׳איז געשטאנען אין די סוף פריערדיגע פרק — אז ווען מ׳גלייבט סתם א נביא איז עס נאר בדין חזקה בעדות — איז נישט ריכטיג פאר נבואת משה. און פארדעם טאקע איז די נבואת משה שטערקער פון אנדערע נביאים, ווייל ס׳איז נישט קיין חזקה. אז ס׳איז א קלארערע זאך, ס׳וואלט געדארפט זיין אן ענין, ס׳וואלט געדארפט אנהייבן.

—

הלכה א׳: משה רבינו לא האמינו בו ישראל מפני האותות

דער יסוד: אמונה אין משה איז נישט באזירט אויף אותות

זאגט דער רמב”ם: “משה רבינו, לא האמינו בו ישראל מפני האותות שעשה”.

דער רמב”ם האט יעצט געענדיגט מסביר זיין אז א געווענליכער נביא גלייבן אונז אים פאר צוויי סיבות: אונז גלייבן ווייל אונז ווייסן אז ער איז א צדיק, ממילא איז ער איינער וואס איז ראוי צו נבואה, ער זאגט נישט אויסגעטראכטע זאכן, ער איז א חכם, און אלע זאכן וואס ער רעכנט אויס וואס א נביא דארף זיין — איז ער ראוי צו זיין א נביא. און נאכדעם וואס ער מאכט אן אות ומופת, געבט עס אונז די תורה׳דיגע חיוב צו גלייבן, אז ווייל ער איז ראוי צו נבואה און ס׳איז געווען אן אות ומופת, ווערט דאס אזוי ווי עדות, ממילא זאלן מיר אננעמען זיין נבואה.

משה רבינו — האבן נישט די אידן אים געגלייבט וועגן די אותות שעשה.

קשיא: די אותות אין פרשת שמות

ס׳איז טאקע א גוטע קשיא. די גאנצע זאך הייבט זיך דאך אן מיט משה! די זאך אז דער אייבערשטער געבט אן אות ומופת אז די אידן זאלן גלייבן — ער האט דאך עס גענומען פון פרשת שמות. דו פרעגסט א גוטע קשיא, אבער דער רמב”ם גייט עס פארענטפערן. איך וויל נאר מסביר זיין די קשיא.

אבער ניין — לכאורה, ווען ער רעדט דא “האמינו בו ישראל”, מיינט ער עס האט זיך אנגעהויבן ביי מתן תורה, נישט “האמינו” אז ער איז א שליח ארויסצונעמען די אידן פון מצרים. דאס — א שליח ארויסצונעמען די אידן פון מצרים — אוודאי יא, איז געווען וועגן די אותות וואס דער אייבערשטער האט אים געגעבן. אבער ער רעדט ווען ס׳איז א דין. ס׳איז נישט געווען קיין דין אז די אידן זאלן גלייבן אין מצרים, ווייל ס׳איז נאך געווען פאר מתן תורה. די אידן האבן נישט געגלייבט משה וועגן עפעס א געוויסע דין.

דאס איז וואס דו מיינסט — אזא שטיקל קשיא אויפ׳ן רמב”ם. ס׳איז געווען ראשונים שוין וואס האבן זיך גע׳דינג׳ען זייער שטארק אויפ׳ן רמב”ם וועגן די סארט ראיות.

“שהמאמין על פי האותות יש בלבו דופי”

אבער דער רמב”ם אליינס האט עס באווארנט. אין די נעקסטע שטיקל גייט ער זאגן אז וואס איז מיט די מופתים וואס משה האט יא געזאגט? פארוואס?

“שהמאמין על פי האותות יש בלבו דופי” — איינער וואס גלייבט באזירט אויף אותות ומופתים, יש בלבו דופי. ס׳מיינט צו זאגן, אין זיין הארץ קלאפט עס — איז עס אמת צו נישט?

פארוואס? ווייל דער רמב”ם איז מסביר: אמאל איז דא עפעס א סיבה, עפעס “ביהיינד די סינס”. דו זעסט טאקע עפעס א מופת, אבער ווען א מענטש גלייבט נעבעך אין א מופת, טראכט ער די גאנצע צייט: אפשר בין איך נישט אזוי קלוג, אפשר איז עס א טריק, עפעס אן אחיזת עיניים.

דער רמב”ם זאגט: “אפשר שייעשה האות בלאט וכישוף”. ס׳שטייט דא “לאט”. איך ווייס נישט — “בלהטיהם” שטייט אין די תורה אויף די כישוף, מיינט עס די זעלבע ווארט? איך מיין אז “לט” מיינט שטיל, עפעס א סארט… ס׳איז אינטערעסאנט, פריער איז סתם געשטאנען “דברים בגו”, און דא איז ער מפרט: ס׳קען זיין כישוף אדער בלט.

טוב, ווען א מענטש מאכט א טריק האט ער עפעס איינער אונטער די קורטנס. דו זעסט נישט? ער זאגט אים עפעס שטיל דארטן. עס איז דא עפעס א טריק אונטער דעם.

אמונה דורך אותות — ווי עדות, נישט הונדערט פראצענט

ס׳איז אפילו ווען אידן גלייבן יא באזירט אויף אן אות ומופת — גלייבן זיי, אזויווי דער רמב”ם האט געזאגט — ווען זיי גלייבן עס, איז עס נישט פאר זיי אויך נישט א הונדערט פראצענטיגע אמת. זיי טוען עס ווייל די תורה איז זיי מחייב. ס׳בלייבט עפעס א נטיה נישט מיט די געוויסע…

אזויווי ווען ס׳קומען צוויי עדים — וואס אונז ווייסן, ס׳קען זיין די עדים זאגן ליגנט, ס׳איז דא אסאך מענטשן זאגן ליגנט — אבער די תורה האט אונז געהייסן אזוי גלייבן, גלייבט מען.

אונזער גאנצע לעבן טוען מיר נישט זאכן באזירט אויף הונדערט פראצענט. ווען א מענטש מאכט חתונה א קינד, איז ער נישט הונדערט פראצענט אז דאס איז דער ריכטיגער שידוך, נאר ער איז פרייליך ווייל מען גייט מיט דרך העולם — איז אז ס׳מאכט אסאך סענס, ס׳זעט אויס אזוי, אפשר דא מער טשענסעס, אזוי מען גייט מיט דעם.

אזוי איז געווענליכע אמונה אין א נביא. אבער דאס אמונת משה רבינו — האבן די אידן געגלייבט אסאך מער פון דעם.

—

פארוואס האט משה רבינו דען געטון אותות?

באלד גייט ער זאגן פארוואס די אידן האבן יא געגלייבט אין משה. אבער שטעלט ער זיך דא יעצט אביסל אפ: נאר אויב אזוי, פון וואס איז דער פשט פון די אלע אותות ומופתים? די ערשטע פאר פרשיות, ווען די פארקענינס פאר משה רבינו, זעען מיר אז ס׳איז דא אסאך מיט אותות ומופתים. וועט א מענטש טראכטן אז דאס איז דער יסוד פון משה, אז דאס איז פארוואס אונז גלייבן אין משה — וועגן די צען מכות און די אלע זאכן.

“לפי הצורך עשאם, לא להביא ראיה על הנבואה”

אלא, נישט אז דאס איז געווען וויכטיג. נאר וואס דען האט משה רבינו געטון אזויפיל מופתים?

“וכל האותות שעשה משה במדבר, לפי הצורך עשאם” — אלע אותות וואס משה רבינו האט געטון אין מדבר… אינטערעסאנט אז ער רעכנט נישט די אותות ומופתים אין מצרים — און מצרים האט געהאט אן אנדערע סיבה: צו צוברעכן פרעה, צו מאכן קידוש השם.

וואס זאגט א צורך? קוק, ער גייט רעכנען מצרים. פארוואס ער זאגט במדבר? די אותות וואס משה רבינו האט געמאכט אין מדבר, לפי הצורך עשאם. האט ער עס געטון לפי הצורך, וואס עס איז געווען א געוויסע צורך — “לא להביא ראיה על הנבואה”. די סיבה פארוואס משה רבינו האט עס געטון איז נישט געווען צו ברענגען ראיות אויף׳ן נביא, נאר צו טון וואס ער טוט אלס מנהיג פון כלל ישראל. משה רבינו, אויסער וואס ער איז א נביא, איז ער אויך דער מנהיג, און ער נעמט קעיר פון די אידישע צרכים.

ביישפילן פון “לפי הצורך”

איז ממילא:

– “צורך להשקיע את המצריים” — ס׳האט אויסגעפעלט צו דערטרינקען די מצרים אין ים, צו ענדיגן די לאנגע סאגע פון מצרים — קריעת ים סוף, ויצילם בו, און ער האט געקאזט די נס, די מופת, אז די מצרים זאלן ווערן דערטראנקען דארט.

– “צרכנו למזון — הוריד לנו המן” — אונז אידן האבן געדארפט האבן עסן.

– “צמאו — בקע להם את האבן” — זיי האבן געדארשט.

– “כפרו בו עדת קורח — בלעה אותם הארץ” — ער האט געדארפט פשוט זיך נוקם זיין, ער האט געדארפט אוועקנעמען די פראבלעם פון קרח.

ער זאגט א לשון אז אלעס איז מיוחס צו משה דירעקט — ער זאגט אז ער האט געמאכט די אותות, ער האט געבעטן דעם אייבערשטן. “וכן שאר כל האותות”. די פוינט איז אז דער אייבערשטער האט עס געטון, אבער די פוינט איז אז ס׳איז נישט קיין ראיה אויף נביאותו, נאר ער האט עס געטון ווייל ס׳האט אויסגעפעלט.

הערה: סתירה וועגן קרח

> [הערה] בולעתם הארץ — ס׳שטייט דאך יא. ס׳איז זייער אינטערעסאנט. דער רמב”ם — איך געדענק אז דער רמב”ם אין די הקדמה ברענגט די ראיה אויף נביאות משה פון די פסוק פון פרשת קרח. דו זעסט אז די בולעתם הארץ האט דער רמב”ם נישט געברענגט אלס ראיה. דאס איז נאר געווען, אזויווי דו זאגסט, אז קרח זאל אנגיין די ערד, אבער נישט כדי להוכיח. די פסוקים זענען נישט אינגאנצן שטימען מיט דעם שטיקל.

די צען מכות — אויך לפי הצורך

דער רמב”ם זאגט “וכן שאר כל האותות” — אלע אנדערע אותות זענען אויך געווען פאר א געוויסע צורך. למשל, די אלע צען מכות זענען סתם געווען פאר די צורך, וואס שטייט אזויפיל מאל “למען תספר באזני בנך ובן בנך” — צו ווייזן די השגחת השם פאר אידן, צו מאכן א קידוש השם. נישט כדי צו פרואוון פאר אידן אז משה רבינו׳ס נבואה איז אמת.

דער רמב”ם קעגן דער שיטה פון “בילד-אפ”

> [חידוש] לכאורה, דער רמב”ם קריגט זיך אויף אן אנדערע שיטה. אן אנדערע שיטה וואלט געווען — איך קען הערן אזוי — אז אלע זאכן זענען הכנה צו מעמד הר סיני. אז משה רבינו איז א בילד-אפ, אז ער טוט אזויפיל ניסים און נפלאות אין פראנט פון אלע אידן, כדי די אידן זאלן זען און שפעטער זאלן זיי אים גלייבן ביי מעמד הר סיני. אזוי, אפשר איז דא אנדערע וואס זאגן אזוי, אבער דער רמב”ם זאגט נישט אזוי. די אלע אותות זענען געווען ווייל ס׳האט אויסגעפעלט דעמאלטס אזוי.

—

הלכה ב׳: במה האמינו בו? — מעמד הר סיני

די קשיא: במה האמינו בו?

און אויב איז דען — במה האמינו בו? וואס איז יא געווען די סיבה פארוואס האבן אידן געגלייבט אין משה רבינו? בעיסיקלי, אזוי ווי דו זאגסט — פארוואס גלייבן אונז אין משה רבינו?

יא, אזא גוי פרעגט דיך: פארוואס גלייבסטו אין משה רבינו? וואלסטו אים נישט געזאגט ווייל משה האט צוטיילט דעם ים? ער האט צוטיילט דעם ים ווייל מ׳האט געדארפט דורכגיין. פארוואס זאלסטו גלייבן אין אים פאר אן אנדערע ריזן?

אפשר די קוועסטשן מיינט נישט נאר במה האמינו בו ביי מעמד הר סיני? ווען האט מען געדארפט, אדער פארוואס? ווייל ס׳איז געווען מעמד הר סיני.

“שעינינו ראו ולא זר, ואזנינו שמעו ולא אחר”

וואס איז געווען מעמד הר סיני? זאגט דער רמב”ם אזוי: מעמד הר סיני איז געווען א צייט וואס אלע אידן האבן געזען — “שעינינו ראו ולא זר” — אונזערע אייגענע אויגן האבן געזען, נישט א פרעמדער, נישט א נביא האט אונז געזאגט. “ואזנינו שמעו ולא אחר” — אונזערע אייגענע אויערן האבן געהערט, נישט א צווייטער האט אונז געזאגט.

וואס האבן אונז געזען? אונז האבן געזען “האש והקולות והלפידים”.

דער עיקר דגוש: אליינס געזען, נישט דורך א שליח

> [חידוש] איך וויל סטאפן א סעקונדע דא. ס׳איז געווען ריכטיג אז ער גייט זאגן וואס מ׳האט געזען, אבער איך פיל אז די עיקר דגוש דארף מען דא מאכן אויף דעם: וואס מ׳האט פונקטליך געזען — איז דער רמב”ם גייט אראפלייגן וואס מ׳האט געזען, אבער מ׳קען אפשר אפילו אריינלערנען אן אנדערע פשט וואס מ׳האט געזען אדער וואס מ׳האט פארשטאנען. די עיקר דגוש דא איז אז דאס איז נישט אזוי ווי ס׳שטייט אין רש”י “לא בדברים אני מאיד לכם ולא על ידי שליח” — נישט איינער האט אונז פארציילט, אונז דארפן גלייבן אז וויבאלד ער האט געמאכט א מופת מוז זיין. אונז האבן אליינס געזען.

אז מ׳האט אליינס געזען, איז נישט דא… געווענליך ווען א נביא זאגט עפעס, אונז האבן גארנישט מיט די נביאות, אונז זענען נאר מקבלים, אונז זענען די פעסיוו ליסענערס. דא איז עפעס — די אידן זענען געווען אין דעם עפעס א געוויסע סארט שותף, עפעס האבן די אידן גענומען, פארטיסיפעירט אין דעם מעמד. וואטעווער ס׳איז — וואס אונז גלייבן אין מעמד הר סיני איז זאכן וואס אונז האבן אליינס געזען. מ׳דארף נישט גלייבן קיינעם נישט פאר דעם.

“והוא ניגש אל הערפל, והקול מדבר אליו ואנו שומעים”

זאגט דער רמב”ם, וואס האבן אונז געזען? “האש והקולות והלפידים, והוא ניגש אל הערפל, והקול מדבר אליו ואנו שומעים”. וואס האבן אונז געהערט? די קול רעדט צו משה רבינו און אונז הערן, ווייל די קול זאגט אים: “משה משה, לך אמור להם כך וכך”. מ׳האט געהערט די קול ווי דער אייבערשטער רעדט צו משה רבינו.

ער זאגט נישט דא אז די אידן האבן געהערט פון דער אייבערשטער אליין — ער זאגט אז זיי האבן געהערט ווי דער אייבערשטער זאגט פאר משה: “גיי זאג זיי כך וכך”.

דיסקוסיע: צי האבן די אידן אליין געהערט “אנכי”?

פלא — אין זוהר שטייט אזוי, אז זיי האבן געהערט די “אנכי”. יא, אבער דאס איז נאך א נושא. וואס אונז זאגן דא איז… אבער דאס זאג איך, די פרטים איז שוין ווי דער רמב”ם איז מצייר פונקטליך וואס מ׳האט געהערט — איך ווייס נישט צו ס׳איז מעכב. איך מיין אז די עיקר מעכב וואס דא איז, אז די אידן האבן געהערט — “עינינו ראו ולא זר”. ער זאל ברענגען דעם פסוק.

דער פסוק “פנים בפנים דבר ה׳ עמכם”

“וכן הוא אומר: פנים בפנים דבר ה׳ עמכם” — אין פראנט פון ענק…

ניין — “פנים בפנים”, געדענק איך, אז דער רמב”ם האט געטייטשט א מינוט צוריק וועגן נבואת משה, און מען זאגט פנים אל פנים. פנים אל פנים — ער טייטשט דארט, פנים אל פנים מיינט לפי כח השליח.

פנים אל פנים — צו זאגן אז אלע אידן האבן פאר א מאמענט געהאט עפעס ענליך צו נבואת משה? דאס שטייט נישט. דאס איז וואס דו אליין לייגסט יעצט אריין.

פנים אל פנים איז א קערעקטעריסטיק פון נבואת משה. יא, אבער וואס געבט עס ארויס דארט? ס׳געבט נישט ארויס צו אסאך זאכן מיט נבואת משה. וואס ס׳געבט ארויס איז די “לא על ידי שליח” זאך.

I notice that the transcript content for Chunk 2 appears to be empty — the chunk text provided contains only the Yiddish note explaining that no new transcript text was included.

There is no transcript content to format in this chunk. If there is actual transcript text that should appear here, please resend it with the content included in the chunk.

Based on my analysis, this chunk contains no actual transcript content to process. The chunk is empty — there is no new transcript text provided after the “CHUNK 3:” designation.

As noted in the overall argument flow section, this appears to be either a labeling error or an empty chunk. The previous chunks have already covered the material from this class on Hilchos Yesodei HaTorah, Perek 8 — Nevuas Moshe Rabbeinu.

There is no content to format, clean up, or organize from this chunk.

If there is additional transcript text that should have been included here, please resend it with the actual text included in the chunk.