הקדמת הרמב”ם חלק ב – המשנה עד התלמוד וסמכותו – תמלול

הקדמת הרמב”ם – מהות התלמוד בבלי

רקע: חיבור התלמוד בבלי

גיימיר לערנען יעצט די צווייטע שטיקל הקדמה פון דער רמב”ם. דער רמב”ם האט עס געשריבן מער די נושא פון די חיבור התלמוד, תלמוד בבלי, וואס רב אשי האט געמאכט. און ער גייט זאגן וואס איז אינקלודעד אין דעם תלמוד בבלי, און נאכדעם גייט ער אויסרעכענען די פערציג. פערציג איז ביז תלמוד בבלי, און יעצט גייט ער אויסרעכענען ווייטער.

די משנה אליינס איז דאך נישט די גאנצע תורה שבעל פה – ס’איז דאך דא עפעס וואס שטייט נישט אין די משנה און שטייט אין די גמרא.

רב אשי, אין סוף חכמי התלמוד. דער רמב”ם גייט דא מיט די שיטה אז ס’איז דא א גרויסע חילוק צווישן די חכמי התלמוד און די נאך חכמי התלמוד. ער גייט דא מאריך זיין אין דעם חילוק.

רב אשי חיבר את התלמוד הבבלי בארץ שנער, אין בבל, אחר שחיבר רבי יוחנן את התלמוד הירושלמי בכמאה שנה. ס’הייסט אז דער תלמוד ירושלמי איז עלטער מיט בערך הונדערט יאר עלטער פון תלמוד בבלי.

וואס מאכט עס ערגער? ווייל ס’האט נישט אריינגענומען די שפעטערע שמועות, מן הסתם.

מהות התלמוד – שלוש קטגוריות ראשונות

וואס די משנה איז, האבן מיר געלערנט נעכטן? משנה איז די שמועות פון משה רבינו, פלאס די ביאורים, פלאס די פסקי דינים וואס האבן מחדש געווען מזמן משה ביז רבינו הקדוש.

און די שני התלמודים איז וואס?

פירוש דברי המשנה וביאור עמוקותיה. ס’איז דא שטיקלעך משנה וואס מ’פארשטייט שוין נישט, דארף מען א פירוש. אינטערסאנט. און ביאור עמוקותיה – נישט מפרש די משנה, נאר מ’איז מפלפל אין די משנה. נישט קלאר.

אפשר מיינט ער צו זאגן אז ס’איז דא חסורי מחסרא, אזעלכע זאכן, די משנה איז נישט קלאר סאמטיים וואס ער מיינט. ס’איז טיף.

און נאך א זאך: ודברים שנתחדשו בכל בית דין ובית דין מזמן רבינו הקדוש ועד חיבור התלמוד.

סאו נאמבער וואן, אויף וואס דארף מען די תלמוד? אז אין משנה איז שוין אריינגעגאנגען דברים שנתחדשו בכל בית דין ובית דין. אבער ס’איז געווען בתי דינים זייט די משנה אויך. סאו זיי זענען אריינגעגאנגען אין די שני תלמידים.

די reason פארוואס מ’דארף משנה, פארוואס מ’דארף גמרא, פארוואס איז נישט גענוג משנה:

נאמבער וואן – ווייל משנה פארשטייט מען נישט אלעמאל. סאו דו פארשטייסט נישט די שמועות פון משה אדער די ביאורים, right? אדער די דברים שנתחדשו. אמאל פארשטייסטו עס פשוט נישט, און אמאל מיינסטו אז דו פארשטייסט עס, אבער דו ווייסט נישט אז ס’איז דא אין דעם אן עמיקות. אמאל זעט עס אויס ווי דו פארשטייסט, אבער ס’איז דאך דא א פאר layers וואס דו פארשטייסט נישט.

חוץ פון דעם, ס’איז פשוט טעכניש – די בתי דינים האבן ממשיך געווען, ס’איז געווען נייע חידושים.

נאכדעם וואס דו האסט די ארבעה תלמידים, האט ער אויך געזאגט אז די תוספתות און ספרי וספרא זענען אויך מרחיב אויף די משנה. סאו, די שני תלמידים, נאכדעם תוספתות, ספרי, מכילתא – פון די אלע איז מבואר, ווערט ארויסגעקומען קלאר אסור ומותר, טמא וטהור, חייב ופטור, כשר ופסול.

גזירות וסייגים – “ושמרתם את משמרתי”

חוץ פון דעם איז דא דינים – איז דא א נייע זאך וואס ס’שטייט נישט, וואס מ’האט געלערנט ביי די משניות. דאס הייסט, ביי די משנה האט ער נישט גערעדט דערוועגן. דאס איז אינטערעסאנט, איך הער אין די משנה’ן אויך דא אזעלכע זאכן. ער האט אונז געזאגט אז רבינו הקדוש האט געגעבן צו אפציילן די זאכן, נישט דברים, נישט תקנות. ער האט געזאגט דברים איז סתם ענייני מדות. יעצט רעדט ער וועגן א נייע סארט זאך – נייע תקנות.

ג’ מבואר מן הדברים שגזרו חכמים ונביאים שבכל דור ודור לעשות סייג לתורה, כמו שאמר משה בפירוש “ושמרתם את משמרתי”.

דא זאגט ער אז וויבאלד זיי האבן רעכט צו מאכן נייע הוספות, זאגט ער אז משה רבינו האט דאך אליין געזאגט “ושמרתם את משמרתי”, וואס אויף דעם האבן די חז”ל געטייטשט:

“שנאמר משה בפירוש ‘ושמרתם את משמרתי’, ובזה אמר עשו משמרת למשמרתי”.

ער האט נישט געזאגט – משה רבינו האט געזאגט א פסוק “ושמרתם את משמרתי”, פירוש משה, פירוש רש”י, האט ער געזאגט: וואס מיין איך צו זאגן “עשו משמרת למשמרתי”? סתם א כפל? איך האב א משמרת, און משה רבינו זאגט אז ער האט אויך אליין א משמרת.

“משמרתי” מיינט דעם אייבערשטנ’ס. “שמרתם את משמרתי”. אבער וואס איז טייטש די אריגינעלע ווארט “משמרת”? ס’מיינט עפעס וואס היט אפ דעם מענטש פון… דו זאלסט זיך אפהיטן. א משמרת איז צו אפהיטן דאס. עקזעקטלי.

מ’קען מיינען סייגים. סייגים לתורה.

מנהגות ותקנות – קטגוריה נפרדת

אויסער די סייג לתורה, איז דא נאך עפעס א קאטעגאריע.

ד’ וכן יתבאר מהם המנהגות והתקנות שהסכימו עליהם בכל דור ודור כמו שראוי בעיני אותו הדור.

ס’איז נישט געזאגט אז דאס איז א סייג לתורה. נאר דאס איז א נייע תקנה, א נייע מנהג.

און פארוואס זענען זיי דאס מחייב? מיין איך, די פריערדיגע זאכן איז מחייב ווייל משה רבינו האט געזאגט “שמרתם את משמרתי”. אבער דאס איז אויך דא א חיוב – און דא האבן זיי א רעכט צו מאכן זייערע אייגענע זאכן, נישט ווייל “שמרתם את משמרתי” נאר א תקנה. אבער ווען מ’פאלגט נישט דאס, איז מען עובר אויף “לא תסור”.

אוודאי איז מען עובר. אבער דאס מאכט אלעס א חפצא פון א דאורייתא? אוודאי, דאס איז דער רמב”ן ס’קשיא.

משפטים ודינים פלאים

וכ”ש משפטים ודינים פלאים שלא קבלום ממשה.

דאס איז נישט דברים שנתחדשו? דברים שנתחדשו מיינט נישט משפטים ודינים פלאים. לויט די נייע פשט וואס אונז לערנען, נישט אזוי ווי איך האב געמיינט ביז היינט, אז דברים שנתחדשו מיינט דברים שנתחדשו בביאור התורה. און דא זאגט ער, דא נייע זאכן מיט די דינים מיט די זאכן.

ודוני בית דין הגדול שלא עלתה על דעתם במדרש התורה ודרישותיה.

ער האט פריער געזאגט אז דוני בית דין הגדול – די בית דין דארף מסכים זיין.

פריער האט ער געזאגט “מסכים עליהם בית דין הגדול”. אבער ער זאגט נישט ווערט געלערנט. עס זעט אויס אז א תלמיד קען איינזען עפעס אין א כלל, און עס דארף האבן די הסכמה פון די בית דין. די ווארט “מסכים עליהם” איז נישט דאס. די ווארט “מסכים עליהם” איז אז עס ווערט האט נישט קיין תוקף, עס דארף זיין א רוב, וואטעווער, אדער יעדער, איך ווייס נישט וואס די הלכה איז.

“ודוני בית דין הגדול שלא עלתה על דעתם במדרש התורה ודרישותיה, ופסקי אותם הזקנים”.

פלאי מנתח פשוטו – א נייע קעיס. עס איז נישט קיין קעיס וואס איז אנדערש פון די פסקי אותם הזקנים, נאר א נייע זאך וואס איז “כי יפלא ממך דבר”. וואס האט נישט קיין הסבר. עס איז נישט דא קיין הסבר וואס האט נישט קיין דאלה. משה רבינו האט נישט געזאגט א גדר.

דעריבער, ביי “בית דין הגדול שבאותו הדור”, די פסק “עשוהו כזקנים” איז נישט די זעלבע זאך ווי “בית דין הגדול שבאותו הדור” זאל זיין לשונו. דאס איז, די זקנים האבן אזוי גע’פסק’נט, און ס’איז נישטא קיין דין כאילו אז ס’שטימט טאקע אין די מדרש התורה ודרשת בהם.

ס’איז נישטא אזא זאך אז א תלמיד פאלט אים איין א פשט פון די מדרש התורה ודרשת בהם – אפשר איז עס אמת אז ס’שטימט לויט די רבי, אבער ס’איז נאך נישט מחייב קיינעם. די מחייב איז דאס אז די זקנים האבן עס מתקן געווען. און אויב די זקנים האבן עס מתקן געווען אן א מדרש התורה ודרשת בהם, איז עס נאר בתור מנהג ותקנה, נישט בתור אז דאס איז תורה שבעל פה.

סיכום: החמש קטגוריות בתלמוד

“חיבור אשר בתלמוד מיום משה ועד ימינו”. ס’הייסט, אלע, סיי די תורה שבעל פה און די… וויפיל זאכן איז דא אין תלמוד?

נומער איינס – פירוש המשנה, ווייל די משנה אליינס איז די תורה שבעל פה

פלוס פירושים שנתחדשו

פלוס הלכות שנתחדשו

פלוס די משמרות

פלוס די תקנות

און פלוס דינים פלויים – וואס איז לכאורה די זעלבע זאך ווי דינים שנתחדשו, אדער נישט, איך בין נישט זיכער.

דו גייסט ארום. לאמיר גיין אויף פינף זייטן. ס’דארף זיין אויף פינף, און ס’קומט אויס אז דו זאגסט זעקס. ס’דארף זיין אויף פינף.

לאמיר גיין פון די אונטן ארויף, ס’איז זייער גרינג, ריכטיג? מנהגות און תקנות און די זאכן שנתחדשו, כפשוטו. ס’איז נישטא קיין שייכות צו תורה. א תקנה מיינט אז חכמים האבן געזאגט אז מ’דארף טון, און א גזירה איז א סייג לתורה. די זענען מדרבנן. יא, די זענען מדרבנן, נאר א מקור.

דו האסט נאר צוויי זאכן. דו האסט נאר תקנות און סייגים. נאר צוויי. איינס, צוויי. איך גיי בעקווארדס.

כח התקנות אחרי חתימת התלמוד

סיום תקופת רב אשי והפיזור הגדול

נמצאו רבנו אשי וחבריו שהם סוף גדולי חכמי ישראל המעתיקים תורה שבעל פה. מה זה “סוף”? קודם כל זענען זיי די לעצטע מעתיקים מיט זייער גמרא. אין אנדערע ווערטער, אויב איינער קומט שפעטער און ער זאגט “איך האב א העתקה פון עפעס א תורה שבעל פה”, גייט מען אים נישט פארשטיין.

און זיי זענען די לעצטע פון די חכמים שגזרו גזירות, והתקינו תקנות, והנהיגו מנהגות. זיי זענען די לעצטע וואס פשטו גזירותיהם ותקנותיהם ומנהגותיהם בכל ישראל בכל מקומות מושבותיהם. נאך זיי, מענטשן מאכן תקנות, אבער נישט כלל ישראל איז מקבל.

ואחר בית דינו של רב אשי, שחיבר התלמוד בימי בנו מר בר רב אשי – וואס איז די נגע אין דעם? פארוואס איז דאס וויכטיג פאר’ן רמב”ם? אפשר וויל די גמרא זאגן אז מר בר רב אשי האט געענדיגט די תלמוד, נישט רב אשי.

וואס איז געשען דעמאלטס? נתפזר ישראל בכל הארצות פיזור יתר – ס’איז נאך א גרעסערע פיזור. ווייל פריער האט ער שוין געזאגט אז ס’איז געווען א פיזור יתר, און יעצט איז נאך א גרעסערע פיזור. וגלו לקצוות ולאיים רחוקים – זיי זענען אנגעקומען צו עקן וועלט. ורבו קטטות בעולם – ס’איז מער געווארן קטטות. ונשתבשו הדרכים בגייסות – ס’איז געווארן שווער צו פארן איבערגעבן שמועות פון איין פלאץ צום צווייטן. ונתמעט תלמוד תורה, ולא נתכנסו ישראל ללמוד בישיבותיהם אלפים ורבבות כמו שהיו מקודם.

וועגן דעם איז מער נישט געווען נתפשט זייער תקנות אויף כלל ישראל, ווייל אז מ’קען נישט ארומפארן און איבערגעבן די שמועה, מ’קען נישט האבן א גרויסע ישיבה אין פומבדיתא ווי אלע אידן נעמען אן, האט שוין נישט געבליבן מיט די תקנות.

די שרידים – יחידים בכל עיר ועיר

אלא וואס איז יא געבליבן? נתקבצו יחידים, השרידים אשר ה’ קורא – די איבערגעבליבענע אידן. בכל עיר ועיר, בכל מדינה ומדינה. ער רמז’ט אן פסוק המגילה – “בכל עיר ועיר”, דאס איז א רמז אז ס’איז דא אידן איבעראל וואס דארפן אנקומען די בית דין אין אמאל וואס מאכט א תקנה. אבער ס’איז נישט צענטראל. פריער איז געווען ס’איז דא איין פלאץ, און ס’גייט ארויס דא, דארפן שיקן דארט, לערנט דארט, לערנט דארט.

און די שרידים זענען עוסקים בתורה, מבינים בחיבורי החכמים כולם, ויודעים מהם דרך המשפט היכי הוי. זיי האבן א געוואלדיגע כח, אבער זיי האבן נישט קיין כח פון כלל ישראל.

היעדר כח לכפות על כל ישראל

לפיכך, כל חכם שעמד אחר חתימת התלמוד בכל מדינה ומדינה, וגזר או התקין או הנהיג לבני מדינתו, או אפילו לבני מדינות – לא פשטה מעשיו בכל ישראל. מפני ריחוק משבותיהם ושיבוש הדרכים. ולפי שבית דין של אותה המדינה יחידים, ובית דין הגדול של שבעים ואחד בטל מכמה שנים קודם חיבור התלמוד.

ס’סאונדט אזוי, אז ס’איז דא צוויי תנאים אז א בית דין זאל קענען מחייב זיין: איינס איז אז כלל ישראל זאל עס אננעמען, און איינס איז אז ס’זאל זיין א בית דין של שבעים. דער עיקר איז אז ס’זאל פשט בכל ישראל.

פארוואס וועט ער נעמען כלל ישראל אויב נישטא קיין בית דין של שבעים? אפשר א בית דין של שבעים וואלט אויך געקענט מחייב זיין אפילו אן פשט בכל ישראל. אפשר, אבער דו הייסט עס נישט אויף די רבנים צו… עס קען זיין אויך דא איינע פון זיי – אדער פשט בכל ישראל, אדער די בית דין של שבעים.

אפשר די חילוק איז אזוי: אויף די דברים שאין להם עיקר מן התורה, אפשר איז די בית דין של שבעים האט א כח מתקנת תורה, על פי התורה, ולעשותו, קען עס זיין מחייב זיין. דאס קען מען שוין נישט טון אפילו פאר חיבור התלמוד. אבער תקנות וואס מען קען מחייב זיין אויך, זאכן וואס דארפן נישט קיין כח מיוחד – וואס איז פשט אין די מעשה? דער איסור איז א דין פון בית דין. דער איסור פון די תורה איז נישט קיין דין אויף בית דין, איז נאר אויף וויפיל ס’קען. דו קענסט נישט, ס’איז נישטא קיין כח פאר מחייב זיין יעדן איינעם. ס’מאכט סענס – איך ווייס נישט צו ס’איז ריכטיג, אבער ס’מאכט סענס על כל פנים.

ההלכה המעשית: אין כופין מדינה זו על מדינה אחרת

לפיכך, אין כופין אנשי מדינה זו לנהוג כמנהג מדינה אחרת. ס’טייטש: פארדעם, תקנות חז”ל איז מחייב אלע מדינות. אבער נאכדעם איז עס נישט. אויב ס’איז יא געלונגען אמאל פאר א דיין א שטארקע כח, האט ער עס געקענט איינפירן פאר בני מדינתו. אבער ממילא קען מען כופה זיין וואס אין די מדינה – קען מען כופה זיין אז זיי זאלן זיך נוהג זיין מיט די מנהג המדינה. אבער מ’קען נישט כופה זיין פון איין מדינה צו די אנדערע.

ואין אומרים לבית דין זה: לכו אתם וגזרו שגזר בית דין אחר במדינתו.

אפשר דאס איז די ווארט: אפשר א בית דין של שבעים קען מחייב זיין אנדערע בתי דינים – זיי זענען אזויווי דער בית דין פון אלע בתי דינים. אין כופין אנשי מדינה – כופין די חכמים פון יענע מדינה. אבער די בית דין פון א תקופה קען מען כופה זיין מתחילה אקצעפטן – זיי זאלן תקן זיין אין בבל, נישט אין פראנקרייך, זאלן די גאונים אין בבל. נאכדעם קענסטו זאגן ניין, אבער די גאונים זאגן, אז זיי וועלן מאכן א תקנה, וועט ער געהייסן זיך פירן לויט די תקנה.

אפשר א בית דין של שבעים קען מחייב זיין אנדערע בתי דינים. ווען ס’איז דא א בית דין של שבעים, אפשר קענען זיי מחייב זיין אלע אנדערע בתי דינים זאלן אננעמען די גרויסע בית דין. זיי ווערן אזויווי א בית דין של בתי דינים. אבער מאחר שנגמר, איז יעדער בית דין פאר זיך. דאס איז די הלכה פון זקן ממרא.

הגדרת “גאונים”

ולפיכך אם מצאו חכמי הגאונים שדרך המשפט כך הוא – דו רופסט זיי אן די ערשטע מאל “גאונים”. די יסודות פון די ראשונים רופן זיי אן גאונים. גאונים מיינט חכמים, נישט איינער פון חסידות פון פאר הונדערט יאר.

כח הגאונים ומגבלותיהם

זיי ווערן אזוי ווי א בית דין של בתי דינים. אבער למעשה נאכדעם איז יעדער בית דין פאר זיך. דאס איז די הלכה פון זקן ממרא כאילו, וואס מען דארף פארשטיין בעסער נאך די סוגיא פון זקן ממרא.

וכן אם למדו איך הם הגאונים שדרך המשפט כך הוא – דא רופט ער זיי אויך די ערשטע מאל “גאונים”, די שרידים אשר ה’ קורא, די וואס מ’רופט זיי גאונים, און זיי וועלן זיי לערנען שדרך המשפט כך הוא. כל הגאונים האחרונים הנקראים גאונים – גאונים מיינט חכמים שאחר חתימת התלמוד.

די זעלבע זאך: נישט נאר איך קען נישט מאכן א תקנה, חוץ דעם איך קען אויך נישט זאגן די פשט, שדרך המשפט כך הוא, אזוי און אזוי וועלן זיי פסק’ענען. און עס באלד א בית דין אחר שאמר אחר רבי שמעון, אז די דרך המשפט איז אזוי ווי די תלמוד. אין שומעין לראשון אלא למי שהדעת נוטה לדבריו, בין ראשון ובין אחרון.

טייטש: אויב עפעס שטייט אין תלמוד בבלי אדער ירושלמי, קענסטו זיך נישט קריגן אויך נישט אויף די ביאור?

ביי א תקנה פארשטיי איך, אבער ביי א ביאור איז נישט קלאר פארוואס. אפשר, טעארעטיש נישט – טעארעטיש קען מען דאס צוריקדרייען אויך צום תלמוד, דאס וואלט מען געדארפט פארשטיין. אבער על כל פנים, דאס איז עפעס פעלט.

הקושי המפורסם בהקדמת הרמב”ם

ס’איז זייער בארימט אז עפעס פעלט אין די רמב”ם’ס הקדמה. ער איז מסביר גאנץ גוט פארוואס די תקנות דארף מען נישט פאלגן נאך די חתימת התלמוד, אבער ער איז נישט מסביר פארוואס מ’דארף יא פאלגן די תלמוד אין די ביאור התורה, וואס מ’קען נישט נאכדעם. און ער זאגט זייער א שטארקע זאך.

אין שומעין לראשון אלא למי שהדעת נוטה לדבריו – יעדער מענטש קען שוין נוצן זיין אייגענע שיקול הדעת, בין ראשון ובין אחרון.

ודברים הללו איז נוגע בדינים, בגזירות, ובתקנות, ובהלכות. גזירות מיינט חידושים וואס מ’האט געמאכט, גזירות וואס מ’האט גוזר געווען אין איין דור, גזירות ואיסורים. תקנות ומנהגות זענען מנהגים וואס מ’האט זיך מתקן געווען. תקנות איז נתקנו, אבער מנהגות איז סתם זאכן, ס’איז נישט כאטש א חשיבות ווי א תלמוד.

אבער אין די אלע זאכן איז נוגע – ביי די אלע זאכן קען מען נישט כופה זיין. נאר ווער ס’זעט אים איין אז ס’איז ריכטיג איז ריכטיג. אבער מ’קען עס כופה זיין אין די לאנד – זעט אויס יא, אין די לאנד קען יא. מ’קען זאגן אז אין איין לאנד האט א תקנה. מ’קען עס כופה זיין אין אנשי מדינה זו נוהגין כמנהג מדינה אחרת, ס’איז דאך ווי א מנהג מדינה.

החיוב ללכת בדרכי התלמוד

אבער, אפילו כל דברי רשב”י ותלמידיו איז אנדערש ווי דעם, נישט אזוי ווי אז יעדער איינער קען אליין איינזען צו ער האלט אזוי אדער נישט.

לפיכך כל ישראל חייבין ללכת בהם, בכל עיר ועיר ובכל מדינה ומדינה, לנהוג בכל המנהגים שנהגו חכמים שבתלמוד, ולגזור גזירותיהם, וללכת בתקנותיהם.

אהא, דאס הייסט כולי – מיר דארפן פריש גוזר זיין, די בתי דינים דארפן פריש מפרסם זיין. מיר דארפן מפרסם זיין זייערע גזירות, וללכת בתקנותיהם.

הואיל – פארוואס? פארוואס דארפן מיר דאס טון? הואיל וכל אותן הדברים שבתלמוד הסכימו עליהם כל ישראל – די תוקף איז ווייל גאנץ כלל ישראל האט עס אנגענומען.

ואותן החכמים שהתקינו או שגזרו או שהנהיגו או שדנו דין ולמדו שהמשפט כך הוא, הם כל חכמי ישראל או רובם, והם ששמעו הקבלה בעיקרי התורה כולה איש מפי איש עד משה רבינו.

שלושת היסודות: תקנות, קבלת כלל ישראל, והקבלה

נאכאמאל, ער זאגט דא דריי זאכן:

די תקנות און גזירות דארף מען אננעמען ווייל אלע אידן האבן עס אנגענומען, ממילא איז עס מחייב. ס’איז נישט אזוי ווי א מנהג פון די אייגענע מדינה אדער אלע מדינות.

אבער אויך, ווער? די חכמים וואס האבן עס מתקן געווען האבן געהאט סאטש איין כח, איז אז כלל ישראל האט עס מקבל געווען.

דאס איז די נושא פון תקנות, נישט די נושא פון הלכות, רייט? אהא, אקעי, רייט. אויף תקנות איז קלאר אז מ’נעמט עס אן, ס’איז א תקנה.

אבער א הלכה – וואס דאס הייסט ווער זאגט אז דאס איז די תורה שבעל פה’ס פשט? איז די סיבה ווייל אלע חכמי ישראל אדער רובם האבן עס מקבל געווען פון אלע חכמי ישראל פאר זיי, האבן זיי אזוי מסכים געווען, און זיי זענען די וואס האבן מקבל געווען איש מפי איש עד משה.

השאלה היסודית: מהו המקור לחיוב?

אין תלמוד, דער מנהג אדער די תקנה דארף מען אננעמען ווייל רוב כלל ישראל האט אנגענומען. אקעי, ווער זאגט מ’דארף אננעמען זאכן וואס רוב כלל ישראל נעמט אן? וואו שטייט דאס?

ס’קען זיין אזויווי א מנהג מדינה, קען זיין אז ס’איז דא א מנהג אלע מדינות. אזויווי איין מדינה נעמט עפעס אן איז עס מחייב יענע מדינה, יעדע קהילה. אבער ווער זאגט אז ס’איז מחייב? אויב די בית דין איז מחייב, איז עס מחייב, אויב נישט איז עס נישט. Where does it come from? וואס איז די עולה דארט?

זעהסט דאך, ווען א בית דין איז עפעס מחייב, איז עס גייט אויך פאר די דור שפעטער. די נעקסטע דור דארף מען פריש מתקן זיין. אויב די נעקסטע בית דין enforce’ט עס, אבער אויב זיי enforce’ן עס נישט, איז עס נישט מחייב. וואס מיינט דאס? וואס איז מיט דעם? ס’איז דאך א שאלה. עפעס איז missing דא, עפעס איז very basic וואס איך פארשטיי נישט, און אסאך אנדערע אידן האבן נישט פארשטאנען.

דער רמב”ם זאגט דאך אזוי לגבי פאסטן, אז דאס וואס כלל ישראל האט אנגענומען, יא? אקעי. ער רעדט אסאך מאל וועגן דעם, אבער די יסוד, פארוואס, האט ער קיינמאל נישט מסביר געווען.

בישלמא תקנות האט ער געזאגט אז דאס איז די כלל, אבער לגבי הלכות, אדער מדות, אדער ביאורים – דאס זאגט ער ווייל כל חכמי ישראל represent’ן אלע חכמי ישראל פון אלע דורות. אקעי, און ווער זאגט מ’דארף האלטן אלע חכמי ישראל שבכל הדורות? Based אויף וואס?

אפשר האט ער פריער געזאגט “לא תסור” אדער “ועשית ככל אשר יורוך”? ניין, ניין, ווען ס’איז נישט אויף דעם. פארוואס נישט? דאס איז דאך תקנות. Again, “לא תסור” זאגט אז זיי זאלן מאכן תקנות, און דאס איז די תרוץ פון דעם מענטש, ער איז נישט איבערגעקומען.

התשובה המוצעת: סמכות הביאור

אהא, אזוי ווי די חכמים זענען געווען בעיקר התורה, זאל מען גלייבן אז אויך זייערע ביאורים זענען די ריכטיגע ביאורים, און זיי זענען די גרעסטע בעלי סמכא צו מבאר זיין די גמרא. It makes sense, ער האט נישט אזוי אפגעפרעגט. ער האט נישט קיין מורא’דיגע פארמאלע theory פון דעם, ס’מאכט סענס.

כח הרבנים והמגבלות הגיאוגרפיות

עד כאן איז די ענין פון די חכמת התלמוד און די כח פון חכמי התלמוד. וואס איז די כח פון די רבנים? אז די כח פון די תלמוד קען מען כופה זיין אין איין מדינה? צו מאנכע זאכן וואס שפעטער קען מען נישט כופה זיין, אבער קען מען נישט כופה זיין אנדערע לענדער, אבער מ’קען נאר כופה זיין דארט ווי ס’איז אנגענומען געווארן.

ס’איז גוט, אבער ס’איז נישט זיכער אז די יחיד דארף זיך צושטעלן צו די רבנים, נאר די שאלה איז צו די רבנים דארפן זיך צושטעלן צו אנדערע רבנים.

שני הנימוקים לחתימת התלמוד

ער האט געזאגט צוויי: וויאזוי די תלמוד איז א חומרא פון וואס איז געווען ביז דעמאלטס, אלעס וואס איז געווען ביז דעמאלטס, און צוויי, פארוואס דארף מען דאס האבן? ווייל ווייטער פון דעם איז שוין געווען נתפזר, אדער מער נתפזר, און יעצט איז נישטא קיין בית דין הגדול, און ס’איז אויך נישטא קיין קיבוץ כל ישראל, ממילא, אזויווי דו זאגסט, קען מען נישט פארסן איין לאנד צו צווינגען די צווייטע.

“קען נישט” מיינט עס אז מ’זאל נישט, אדער אז אויב מ’וויל קען מען? ס’איז very not clear to me די whole הלכה right now, אבער דאס איז וואס די רמב”ם זאגט.

די שאלה איז צו ס’איז פראקטיש אדער ס’איז א פשט אין דינא אז מ’זאל זיך צושטעלן צו די זאכן. ער מאכט סתירה דברים. אויב דו זאגסט אז ס’איז פראקטיש, דאס הייסט איך קען נישט טראכטן.

ההבדל בין המשנה לגמרא

ס’איז אויך אביסל אינטערעסאנט אז ס’איז דא א גרויסע חילוק צווישן די משנה און די גמרא. די משנה זעט אויס אז רבינו הקדוש האט געזען אז ס’גייט קומען און ער האט עס געטון אינטענשאנעלי. די גמרא, happens to be אז נאכדעם איז געשען די פיזור. נישט אז רבי אשי האט פאראויס געזען און ער האט אנגעגרייט מיט דעם די גמרא.

די גמרא האט טאקע געטון something different than די משנה. טעארעטיש, maybe די משנה וואלט געווען גענוג, חוץ אז ס’פעלט אפאר שמועות, ס’פעלט אפאר תקנות וואס איז געווען נאכדעם, וואס פעלט פון די משנה. Something is not correct. די גמרא זאגט דאך א פירכא אויף די משנה.

נאר דו זעסט די חילוק צווישן… אז רבינו הקדוש האט געזען אז ס’גייט קומען א חורבן, האט ער אנגעגרייט. די גמרא זאגט ער עס נישט. נאכדעם איז געווארן די זאך נאך שווערער. ס’איז שוין געווען אז די גמרא האט נישט געוואוסט… מה ברבי אשי דלא הוה ידע אז ער גייט בלייבן די שטערקסטע סמכות וואס גייט זיין נאך אים. רבינו הקדוש האט יא געהאט די תודעה.

פארוואס זאל מען זיך סומך זיין? זיי וואלטן נישט געווען סומך. זיי וואלטן פון רבינו הקדוש’ס, זיי זאלן קענען לערנען די תורה, נישט וואלט מען פשוט פארגעסן. ס’איז א different נושא. די רמב”ם זאגט אז נישט וואלט מען פארגעסן. מ’וואלט אפשר געשטאמלט אסאך משניות, אבער דאס וואלט מען פארגעסן. ס’איז א very different question.